Một sốcòn nhút nhát, một số cháu đi học còn cha đều, do sức khoẻ hoặc hạn chế về thể chấtnhư chỏu: Nam Anh, Tựng Anh, Nhật Anh,Thanh Huyền, Phương Thảo, Đào ViệtAnh, nên cũng ảnh hởng tớ
Trang 1Một số biện pháp kích thích trẻ 5 - 6 tuổi hoạt
động tích cực trong giờ làm quen toán thông
qua trò chơi
I Lí DO CHỌN đề TàI :
Nâng cao chất lợng giáo dục nói chung, cho trẻ làm quen với toán nói riênglàviệc làn cần thiếtđể chuẩ n bị tâm thế cho trẻ vào trờng tiểu học theo hớng đổi mớihình thức giáo dục
Cho trẻ làm quen với toán có ý nghĩa quan trọng nhằm hình thành cho trẻnhững hiểu biết về biểu tượng tập hợp số lượng, về hỡnh dạng, về quan hệ kớch thước,định hướng khụng gian, bồi dưỡng cho trẻ những khả năng tỡm tũi, quan sỏt, so sỏnh,
tư duy ngụn ngữ……Gúp phần phỏt triển nhõn cỏch của trẻ mầm non Trong thực tếqua nhiều năm cụng tỏc và giảng dạy, tụi thấy trẻ khụng hứng thỳ, trong giờ học toỏnchưa sinh động, hầu như cỏc trũ chơi chưa đợc hấp dẫn cũn lặp đi lặp lại từ tiết nàysang tiết khỏc, thủ thuật cũn rời rạc khiến trẻ nhàm chỏn khụng hứng thỳ tớch cựctham gia hoạt động nữa Mà cỏc chỏu ở lứa tuổi mẫu giỏo hoạt động vui chơi là chủyếu, khả năng ghi nhớ cú chủ định cũn hạn chế “Trẻ dễ nhớ nhưng chúng quờn” Dovậy làm thế nào để trẻ hứng thỳ tiếp thu nhanh kiến thức cụ truyền đạt là vấn đề cầngiải quyết Để đạt được mục đớch yờu cầu đú ngoài việc thực hiện đầy đủ nội dungcỏc hỡnh thức trũ chơi để giờ học sinh động trẻ tiếp thu kiến thức một cỏch thoải mỏi
tự nhiờn phự hợp với tõm sinh lý “Học bằng chơi, chơi mà học”
Hiểu được tầm quan trọng trong việc kích thích trẻ hoạt động tích cực tronggiờ làm quen với toán, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp kích
thích trẻ 5- 6 tuổi hoạt động tích cực trong giờ làm quen với toán”
II - THUẬN LỢI VÀ KHể KHĂN :
1 Thuận lợi
Trang 2Hai giỏo viờn đứng lớp đều cú trỡnh độ chuyờn mụn và nắm vững phương phỏp
dạy trẻ làm quen với toỏn đó cú kinh nghiệm nhiều năm dạy mẫu giỏo lớn Cỏ haigiỏo viờn đều ham học hỏi tỡm tũi sỏng tạo thu hỳt trẻ trong giờ học cũng như trongmọi hoạt động
Cú đầy đủ tài liệu hướng dẫn cho giỏo viờn trờn cơ sở đú để tiến hành tiết dạy Ban giỏm hiệu vững về chuyờn mụn luụn sỏt sao chỉ đạo giỏo viờn thực hiệntốt chuyờn mụn và luụn đầu tư tạo điều kiện trang thiết bị thờm nhiều đồ dựng đồchơi để đảm bảo cho mỗi trẻ đều cú đồ dùng học toán
Phụ huynh rất quan tâm đến con em mình và coi trọng việc cho trẻ đợc làmquen với toán
2 Khú khăn:
a, Về cơ sở vật chất
Diện tích phòng học hơi chật hạn chế môi trờng cho trẻ hoạt động
Đồ dùng đồ chơi để trẻ làm quen với toán cha phong phú, đa dạng về chủngloại Đồ dùng dạy trẻ về các biểu tợng hình dạng và kích thớc còn thiếu
b, Về phía trẻ
Số chỏu quá đụng trong một lớp (64 chỏu)
Tuy cùng một độ tuổi nhng khă năng nhận biết của trẻ khụng đồng đều Một sốcòn nhút nhát, một số cháu đi học còn cha đều, do sức khoẻ hoặc hạn chế về thể chấtnhư chỏu: Nam Anh, Tựng Anh, Nhật Anh,Thanh Huyền, Phương Thảo, Đào ViệtAnh, nên cũng ảnh hởng tới việc cung cấp kiến thức cho trẻ
Toán là một hoạt động khó bởi tính đặc thù của nó là rất trừu tợng, khô khan trẻchóng chán, khả năng ghi nhớ có chủ định của trẻ còn hạn chế trẻ dễ nhớ nhng chóngquên
c, Về phía giáo viên
Trong thực tế việc dạy trẻ làm quen với toán ở trờng mầm non nói chung, cũng
nh trờng tôi nói riêng vẫn còn một số hạn chế sau
2
Trang 3Giáo viên còn thiếu chủ động tro ng việc giảng dạy, còn phụ thuộc quá nhiều vàotài liệu, các bài soạn có sẵn, ít có sự sáng tạo Vì vậy trẻ thờng bị áp đặt, cha phát huy
đợc tính chủ động tích cực, cho nên trẻ tiếp thu các kiến thức cha đợc sâu
Đa phần giáo viên còn ngại lên tiết toán khi hội giảng
Các trò chơi cha coi là hoạt động để trẻ khám phá
Giờ học còn tổ chức đồng loạt, áp đặt, trẻ cha đợc học qua chơi
Trò chơi sử dụng trong giờ học còn nghèo nàn, cha gắn liền với cuộc sống
III Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
Xuất phát từ những nguyên nhân trên, tôi thấy việc cung cấp các biểu tợng sơ
đẳng về toán cho trẻ không chỉ tiến hành một lần mà xong Sau khi lĩnh hội kiến thứcmới, trẻ cần đợc củng cố lại Vì vậy giáo viên phải linh hoạt sử dụng hợp lý các hìnhthức tổ chức trên tiết học, các hoạt động khác nhau nh: Các trò chơi các hoạt động vuichơi Đặc biệt trong quá trình chơi, trẻ vận dụng những hiểu biểu biết của mình vềtoán vào trong trò chơi, cũng nh trẻ thấy sự thiếu hụt kiến thức của mình Qua đó trẻ
tự củng cố chính xác nhng tri thức Chính vì thế tôi luụn suy nghĩ tỡm ra cỏc biện phỏptỏc động phự hợp để giúp trẻ học tốt trong giờ học làm quen với toán
1 Cỏc biện phỏp tỏc động phự hợp để giúp trẻ học tốt trong giờ học làm quen với toán
1.1 Biện pháp 1: Kết hợp giáo viên trong lớp lên các tiêu chí để khảo sát kỹ năng
toán của trẻ
Để nâng cao chất lợng học toán cho trẻ ngay từ đầu năm học tôi đã thốngnhất với giáo viên trong lớp đó là tìm hiểu đặc điểm nhận thức của từng trẻ, sau đótiến hành khảo sát phân loại kỹ năng toán của trẻ, khi khảo sát tôi căn cứ vào nội dungyêu cầu cần đạt của trẻ mẫu giáo lớn chọn lọc và đa ra các câu hỏi để đánh giá đợcchính xác thực trạng của trẻ nh sau :
Câu hỏi về số đếm
Câu hỏi 1: Để 10 đồ chơi lên và hỏi trẻ : Trên bàn có bao nhiêu đồ chơi ?
Câu hỏi 2: Giơ từng chữ số (Từ 1 – 5 ) hỏi trẻ : Đây là số mấy ?
Câu hỏi 3: Con hãy xem 2 nhóm đồ chơi, nhóm nào nhiều hơn, nhóm nào ít hơn ?Câu hỏi 4: Để hai nhóm đồ chơi bằng nhau con làm nh thế nào ?
Câu hỏi về hình dạng
Trang 4Câu hỏi 1: Cô giơ từng hình (hình vuông, hình chữ nhật, hình tam giác) ra hỏi trẻ :
Đây là hình gì ?
Câu hỏi 2: Đa que tính cho trẻ xếp hình theo yêu cầu của cô (hình vuông, hình chữ
nhật, hình tam giác)
Câu hỏi 3: Cô giơ từng khối ra hỏi trẻ : Đây là khối gì ?
Câu hỏi 4: Tìm cho cô những dồ dùng đồ chơi có dạng khối cầu, khối trụ, khối
vuông, khối chữ nhật
Câu hỏi về kích thớc
Câu hỏi 1: Hai bu thiếp này, bu thiếp nào rộng hơn ? bu thiếp nào hẹp hơn ?
Câu hỏi 2: Hai băng bìa xanh và đỏ, băng bìa nào dài hơn, băng bìa nào ngắn hơn ?Câu hỏi 3: Vì sao con biết băng bìa màu đỏ dài hơn băng bìa màu xanh ?
Câu hỏi 4: Tô màu theo yêu cầu của cô : Tô màu xanh vào bút chì dài hơn, tô màu đỏvào bút chì ngắn hơn
Câu hỏi về không gian, thời gian
Câu hỏi 1: Tay phải con đâu ? Tay trái đâu ?
Câu hỏi 2: Bên phải bạn A có những gì ? bên trái bạn A có những gì ?
Câu hỏi 3: Phái trớc (sau, trên) con có những gì ?
Câu hỏi 4: Hôm nay là thứ mấy ? Còn ngày mai là thứ mấy ?
a, Tiêu chí xếp loại :
Xếp loại tốt : Khi cô đa ra các câu hỏi trẻ trả lời đúng, nhanh, chính xác
Xếp loại khá :Khi cô đa ra các câu hỏi trẻ trả lời đợc đúng nhng cha đợc nhanh Xếp loại TB : Khi cô đa ra các câu hỏi trẻ trả lời chậm và có sự gợi ý của cô
Xếp loại yếu Khi cô đa ra các câu hỏi, có sự gợi ý của cô mà trẻ không trả lời đợc
Thời gian khảo sát tiến hành thông qua các giờ học , hoạt động góc, giờ đón trả trẻ,
Trang 560% trẻ không tập chung chú ý trong giờ học
Qua khảo sát, tôi thấy kỹ năng toán của trẻ không đồng đều, nhiều trẻ kỹ
năng còn yếu và trung bình Vậy để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với toán,trong giờ học tôi với giáo viên trong lớp chia lớp học ra làm hai ca Một ca trẻ tiếp thunhanh, một ca trẻ tiếp thu chậm hơn để có kế hoạch dạy, kèm cặp phù hợp vối nhậnthức của trẻ Với những trẻ ca khá hơn trong giờ học tôi luôn đặt các câu hỏi mangtính chất khái quát, tổng hợp khó hơn để phát triển khả năng t duy, trí tởng tợng sángtạo cho trẻ Còn những trẻ tiếp thu chậm hơn trong giờ học tôi luôn đặt các câu hỏi
gợi mở, cụ thể để kích thích trẻ hứng thú học hơn Để hình thành các biểu tợng kĩ
năng toán cho trẻ sau khi khảo sát, tôi lên kế hoạch rèn trẻ yếu vào một buổi chiềutrong tuần và các hoạt động động trả trẻ, hoạt động góc, hoạt động ngoài trời
1.2 Biện pháp 2: Nắm rõ mục đích, yêu cầu của từng bài để thay đổi các hình
thức vào bài gây hứng thú cho trẻ
Thu hút được sự chú ý của trẻ vừa dễ lại vừa khó vì trẻ rất hào hứng trước nhữngđiều mới lạ nhưng dễ chán với những gì quen thuộc Vì vậy ở mỗi tiết học tôi luônphải xác định rõ mục đích yêu cầu của từng thể loại dạy Các biểu tợng về tập hợp số
đếm (tiết 1, tiết2, tiết 3), các biểu tợng về kích thớc, các biểu tợng về hình dạng, cácbiểu tợng về không gian
Trang 6Từ đó nghiên cứu các tài liệu, suy nghĩ thay đổi các hình thức vào bài sao chosinh động, hấp dẫn bằng những câu nói nhẹ nhng, nét mặt vui tươi, sử dụng các tròchơi tạo tình huống bất ngờ để thu hút sự chú ý của trẻ vào giờ học,và tiết học suyênsuốt theo một chủ đề Qua đó, giờ học trẻ nào cũng hào hứng, không gò bó mà vẫnđạt kết quả cao.
VD1: Tiết số 9(tiết 2) Chủ điểm thế giới thực vật
Với mục đích yêu cầu của tiết :
Trẻ nhận biết nhanh số 9, đếm thành thạo trong phạm vi 9
hay cô thả viên sỏi tạo thành tiếng kêu trẻ nghe xem có bao nhiêu viên sỏi đ ợc thả và
đi lấy số quả tơng ứng Vào nội dung chính hay phần trò chơi luyện tập đều xoayquanh về các loại quả
VD2: Tiết ôn các loại khối ( ở chủ điểm: Quê hơng- Thủ đô- Bác Hồ)
Với mục đích yêu cầu của tiết : Trẻ nhận biết và phân biệt đợc khối vuông, khối chữnhật, khối trụ, khối cầu
Từ chiều hôm trớc tôi và trẻ dùng các loại khối cùng xây dựng nhữngdanh lam thắng cảnh ở Hà Nội nh: Lăng Bác,Cột cờ Hà Nội, Tháp rùa Khi vào tiếthọc tôi và trẻ cùng trò chuyện về các danh lam thắng cảnh có ở Thủ đô Hà Nội sau đócho trẻ đi thăm quan các danh lam thắng cảnh hỏi trẻ các danh lam thắng cảnh đó đợcxây dựng bằng những khối gì?
VD3: Đo một đối tợng bằng 1 đơn vị đo ( ở chủ điểm: Tết và mùa xuân)
Với mục đích yêu cầu: Trẻ tập đo một đối tợng bằng một thớc đo Nhận biết và diễn
đạt đợc mối quan hệ giữa kích thớc của đối tợng đo với đơn vị đo
Phần ổn định tổ chức: tôi và trẻ cùng trò chuyện về mùa xuân, những ngày hội tổ chứctrong mùa xuân
Vào bài tôi nói với trẻ: Các con ạ mùa xuân có nhiều ngày hội, trong hội xuân hômnay tổ chức rất nhiều trò chơi chúng mình có thích tham gia không?
Trò chơi thứ nhất là: Thi bật xa (Phần1: Luyện tập xác định số đo để biết độ dài)
Cho 2 trẻ lên thi bật xa, cho trẻ đếm số viên gạch trẻ bật đợc,sau đó hỏi trẻ bạn nàobật xa hơn, xa hơn mấy viên gạch (cho trẻ chơi 3-4 lần)
6
Trang 7Trò chơi thứ 2 có tên: Thi xem ai khéo (Phần2: Đo một đối tợng bằng một đơn vị đo).Trớc khi vào phần thi các con xem cô có gì đây? (Băng bìa mầu đỏ, hình chữ nhật)các con có biết băng bìa mầu đỏ dài gấp bao nhiêu lần hình chữ nhật không? muốnbiết phải làm gì?
Cô đo mẫu , nói rõ cách đo -> trẻ đo cô đi quan sát hớng dẫn trẻ
Trò chơi thứ 3 có tên: Tập làm bác thợ may (Luyện tập thao tác đo)
Phát mỗi trẻ một tờ giấy khổ A3 (Làm mảnh vải) và một hình chữ nhật (làm thớc đo)
để trẻ đo chiều rộng chiều dài của tờ giấy
1.3 Biện pháp 3: Sử dụng đồ dùng đẹp phong phú đa dạng, Tạo môi trờng học
toán phong phú để kích thích trẻ hoạt động tích
Đồ dùng là món ăn tinh thần không thể thiếu đợc đối với lứa tuổi mầm non Đồ
dùng đồ chơi đặc biệt quan trọng trong giờ làm quen với toán Có thể coi nó là phơngtiên để truyền thụ kiến thức đối với trẻ Nếu nh trong tiết học toán nào cũng sử dụngnhững thẻ số, đồ dùng có sẵn bằng nhựa điều đó dẫn đến trẻ nhàm chán không cóhứng thú học, hiệu quả tiết học không cao Chính vì vậy mỗi tiết học toán tôi luônthay đổi đồ dùng cho các tiết học sao cho phù hợp với từng loại tiết, từng chủ điểm:
VD : ở chủ điểm điểm trờng tiểu học: Bài đo các đối tợng bằng một đơn vị đo
Chuẩn bị cho trẻ 3 băng bìa màu xanh, đỏ, vàng có 3 kích thớc khác nhau và một
th-ớc đo Nhng cũng là chuẩn bị các băng bìa cũng có màu sắc và kích thth-ớc khác nhau
để cho trẻ đo tôi chỉ thêm một chút dán nhọn ở phía đầu và trang trí thành cái bút chì ,còn thớc đo tôi làm hình cái thớc kẻ nhỏ Qua tiết học tôi thấy trẻ rất là hứng thú với
đồ dùng
Ngoài đồ dùng đẹp thì môi trờng học vô cùng quan trong với trẻ nhỏ Vì bảnthân mỗi trẻ đều chứa sự tò mò, thích khám phá.nếu nh trẻ luôn bị thụ động thì t duycủa trẻ khó phát triển tốt đồng thơi ngôn ngữ và trí tuệ cũng kếm phát triển Nếu trẻnào đợc sống và hoạt động trong môi trờng phong phú , kích thích đợc sự ham hiểubiết cũng nh khả năng vận dụng vào thực tế thì trẻ thông minh hơn, nhanh nhẹn hơnrất nhiều.Chính vì vậy việc tạo môi trờng học toán sẽ kích thích trẻ vận dụng những gì
đã học vào thực tế xung quanh, trẻ hứng hứng thú khám phá ghi nhớ một cách dễdàng, đồng thời trẻ nhớ rất lâu
Ví dụ: ở góc toán tôi cung cấp cho trẻ những vật liệu, những đồ dùng họctoán bố trí xắp xếp sao cho trẻ dễ nhìn, dễ cất thuận tiện trong thao tác sử dụng, dểtrong các rổ, các hộp và luôn để ở trạng thái mở, có góc mở cho trẻ hoạt động
ở góc mở: Tôi để các chữ số có sẵn, trẻ gắn các đồ dùng tơng ứng với những số đóhoặc ngợc lại
Trang 8Ngoài ra môi trờng lớp tôi trang trí những đồ dùng đồ chơi có số lợngtơng ứng với số đã học, hay các đồ dùng đồ chơi có dạng khối có số kèm theo, các đồdùng và các chữ số đó phù hợp với chủ điểm đang học
(Chủ điểm phơng tiện giao thông) Môi trờng luôn đợc thay đổi theo chủ điểm và bổ xung những nội dung mới Đặcbiệt khi cô chuẩn bị các đồ dùng cũng nh tạo môi trờng toán cô nên cho trẻ tham gia,khi trẻ đợc làm cùng cô nh vậy thì trong quá trình trẻ làm đã kích thích trẻ hứng thúvới việc học toán, từ chỗ ghi nhớ không chủ định đến ghi nhớ có chủ định ở trẻ,trẻkhông học lại thành học, không biết mà lại thành biết
8
Trang 9(Chủ điểm : trờng tiểu học: Ôn kĩ năng về thời gian)
Ví dụ: ở chủ điểm điểm phơng tiện giao thông đồ dùng học toán ít có sẵn chonên trớc khi học tôi vẽ các chú lái xe, các loại phơng tiện giao thông, vào giờ hoạt
động góc cho trẻ tô màu, dán lên bìa, ép … có nh có nh thế trẻ rất hứng thú với những đồdùng mà mình tự làm
Trang 10(Trẻ tô màu để làm đồ dùng phục vụ tiết học)
1.4 Biện pháp 4: Lồng ghép toán vào các môn học khác.
Trẻ nhỏ, dễ nhớ nhng chóng quên, nên giáo viên luôn tạo tình huống hợp lýnhằm giúp trẻ ôn luyện kĩ năng toán thờng xuyên Ngoài việc dạy trẻ trên tiết họcchính,một trong những tình huống cô có thể tạo ra một cách tự nhiên nhất đạt hiệuquả là dạy trẻ học toán, lồng vào trong các giờ học nh giờ học khác; thể dục, chữ cái,môi trờng xung quanh dới dạng trò chơi Thông qua các hình thức trò chơi ôn đợc kỹnăng đếm, kỹ năng so sánh thêm bớt các đối tợng, so sánh đợc cao thấp dài ngắn, kỹnăng nhận biết các mặt chữ số, các hình dạng, hình khối
Ví dụ: Giờ học thể dục : Bò zích zắc qua chớng ngại vật (Ôn kỹ năng nhận biết nhanhcác mặt khối)
Chuẩn bị: Tôi chuẩn bị các hộp có dạng bằng các khối vuông, chữ nhật, khối trụ, xếpthành 2 hàng để làm các chớng ngại vật Khi giới thiệu tên bài tập tôi đa các hộp ra
và hỏi trẻ các hộp đó có dạng khối gì? và đếm xem có tất cả bao nhiêu khối
ở giờ học làm quen chữ h, k: Tôi củng cố kỹ năng (đếm, so sánh )cho trẻ thôngqua trò chơi bù chữ còn thiếu trong từ Tôi chia trẻ ra làm 2 đội 1 đội tìm chữ h, một
10
Trang 11đội tìm chữ k Kết thúc cho trẻ đếm kết quả của hai đội và so sánh xem đội nào tìm
đ-ợc nhiều chữ đúng và nhiều hơn là bao nhiêu Không những thế tôi còn tổ chức thờngxuyên rèn kĩ năng toán cho trẻ ở các giờ đón, trả trẻ, hoạt động vui chơi, hoạt độngchiều, hoạt động ngoài trời…có nh vậy chỉ sau một thời gian ngắn tôi đã thấy trẻ tiến
bộ rõ rệt
ở giờ học LQVMTXQ: Tìm hiểu một số loại quả ở phần trò chơi phân loại các quảtheo dấu hiệu đặc trng Tôi củng cố kĩ năng định hớng về không gian cho trẻ
Tôi chuẩn bị cho mỗi trẻ một rổ quả Sau đó yêu cầu cầu trẻ:
Tìm những loại quả có một hạt xếp bên tay phải, quả nhiều hạt bên tay trái, quảkhông hạt để cao hơn phía đằng trớc
Giờ hoạt động góc : Góc tạo hình: Tôi chuẩn bị các nguyên vật liệu nh các loạihộp sữa, kem đánh răng, hộp sữa chua, các loại bóng: bóng bàn, bóng ten nít….để trẻlàm cácđồ chơi tự tạo theo ý thích của trẻ, qua đó cũng ôn về nhận biết các mặt khối,
và so sánh số lợng số lợng ít hơn, nhiều hơn , và làm luôn đồ dùng trang trí lớp
(Đồ chơi tự tạo trẻ làm từ các khối để trang trí lớp và phục vụ trong giờ học)
ở góc toán cho trẻ tô màu theo mẫu luyện kĩ năng so sánh chiều dài của các đối tuợng
vẽ các con đờng, hay các cây để cho trẻ tô mầu theo yêu cầu của cô
