Sáng tác và phổ nhạc một số bài thơ, câu chuyện theo chủ đề nhằm nâng cao chất lượng Giáo dục Thẩm mĩ cho trẻ Mầm non

Trương Thị Nguyệt Anh SKKN Phổ nhạc một số bài thơ theo chủ đềPHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO QUẬN CẦU GIẤY TRƯỜNG MẦM NON HOA HỒNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM “ Sáng tác và phổ nhạc một số bài thơ,

Trang 1

Trương Thị Nguyệt Anh SKKN Phổ nhạc một số bài thơ theo chủ đề

PHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO QUẬN CẦU GIẤY

TRƯỜNG MẦM NON HOA HỒNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“ Sáng tác và phổ nhạc một số bài thơ, câu chuyện

theo chủ đề nhằm nâng cao chất lượng Giáo dục

Trang 2

âm nhạc nó có một sức hút vô hình làm mê hoặc con người ngay từ khi bé thơ

Đối với trẻ mầm non, được hoạt động là món ăn không thể thiếu với trẻ

và cũng là con đường gần nhất để giúp trẻ có kiến thức và kĩ năng về thế giớixung quanh Trên con đường đó không thể thiếu Âm nhạc Giáo dục âm nhạcchính là phương tiện để giúp trẻ phát triển cảm xúc, phát triển tình cảm, trí tuệ,

mở rộng nhận thức, phát triển óc tưởng tượng, sáng tạo, phát triển ngôn ngữ, bồidưỡng khả năng thẩm mỹ

Đã từ lâu, hoạt động “ Giáo dục âm nhạc” đã thực sự trở thành một nội

dung quan trọng trong chương trình chăm sóc, giáo dục trẻ Nhất là đối vớichương trình giáo dục mầm non, Giáo dục âm nhạc được thực hiện với mụcđích nâng cao khả năng thực hành, tạo cho trẻ cảm thụ nghệ thuật thông qua cáctác phẩm âm nhạc Nội dung giáo dục âm nhạc được thực hiện theo các dạnghoạt động: ca hát, vận động theo nhạc, nghe hát , trò chơi âm nhạc Thông quaviệc giảng giải nội dung bài hát và đàm thoại với trẻ , cô giáo giúp trẻ nhận biếttình yêu thương người, yêu thiên nhiên, nội dung bài hát có tác dụng giáo dụctình cảm đạo đức, hành vi đẹp Khi hoà mình vào những giai điệu trầm bổngvới những lời ca đẹp , được biểu diễn, vận động, nhảy múa theo nhịp điệu âmnhạc sẽ giúp trẻ rèn luyện sự nhanh nhẹn, khéo léo, góp phần vào sự phát triểntrí tuệ, ngôn ngữ và thể lực cho trẻ Không những thế, âm nhạc còn là phươngtiện cho các hoạt động giáo dục khác rất có hiệu quả như: tổ chức lễ hội, hoạtđộng thể dục, hoặc trong các nôị dung học như “ LQVT”, “Môi trường xungquanh”” Làm quen văn học” “Tạo hình”

Song, như chúng ta đã thấy, Âm nhạc mang lại nhiều hiêụ quả nhưng các sángtác ấy còn hạn chế vì các nhạc sĩ thường ít chú ý đến mảng sáng tác cho trẻMầm non

Chính vì vậy để đáp ứng yêu cầu “Giáo dục âm nhạc” theo hướng tổ chức

các hoạt động theo chủ đề , các cô giáo mầm non cần có thêm các ca khúckhông chỉ phản ánh nhiều khía cạnh, tình cảm sâu sắc dành cho trẻ mà các cakhúc đó phải có nội dung phù hợp với nhận thức của trẻ theo yêu cầu của từngchủ đề Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay, các bài hát được sáng tác theo nộidung từng chủ đề còn nghèo nàn Khi lựa chọn các bài hát sao cho phù hợp vớinhận thức của trẻ, đồng thời đáp ứng được yêu cầu của từng chủ đề tôi đã gặprất nhiều khó khăn Tôi nhận thấy trong chương trình tuyển tập thơ truyện mẫugiáo theo chủ đề có biết bao tác phẩm hay có thể phổ nhạc để giới thiệu cho trẻđồng thời bổ sung thêm vào tuyển tập bài hát theo chủ đề lại còn làm cho âmđiệu của ngôn ngữ đến với trẻ 1cách tự nhiên Xuất phát từ những lý do trên, tôi

2

Trang 3

đã mạnh dạn phổ nhạc một số bài hát dựa trên nội dung những bài thơ, câuchuyện theo nội dung chủ đề để dạy trẻ mầm non Và đây cũng chính là đề tài:

“Sáng tác và phổ nhạc một số bài thơ, câu chuyện theo chủ đề nhằm nâng

cao chất lượng Giáo dục Thẩm mĩ cho trẻ Mầm non” mà tôi lựa chọn viết với

hi vọng làm phong phú kho tàng các bài hát theo chủ đề cho trẻ và góp phầnnâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ Mầm non

II THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN

- Về phía giáo viên: Giáo viên được đào tạo chính quy, có chuyên môn,

có lòng say mê âm nhạc, luôn tự tìm tòi, khám phá, trau rồi những kiến thức về

âm nhạc Bên cạnh đó là khả năng sử dụng đàn Oocgan thành thạo nên việcsáng tác giai điệu cho bài hát và lựa chọn tiết tấu có phần thuận lợi hơn Mặtkhác khả năng sử dụng vi tính thành thạo và hiểu biết một số phần mềm soạnnhạc và thu thanh trên máy

- Về phía phụ huynh: Đa số phụ huynh là công chức nhà nước, có trình

độ nên rất ủng hộ và sát sao với việc rèn kĩ năng cho trẻ

2 Khó khăn:

- Khả năng cảm thụ âm nhạc của trẻ trong lớp không đồng đều

- Một số chủ đề còn hạn chế về bài hát : Chủ đề bản thân, chủ đề giaothông

- Sĩ số học sinh đông, việc bố trí một sân khấu trong lớp làm nơi biểudiễn thường xuyên cho trẻ còn hạn chế

III BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

1 sáng tác bài hát từ một số bài thơ ở các chủ điểm

Ở độ tuổi mẫu giáo, âm nhạc đã trở thành nhu cầu của trẻ Trẻ đã có khảnăng biểu diễn thể hiện tình cảm theo nội dung bài hát, đặc biệt là rất thích vừahát, vừa múa Tuy nhiên, khả năng thể hiện của trẻ còn hạn chế như: hơi ngắn,thanh đới mảnh, vòm miệng chưa linh hoạt Vì vậy, để có được những ca khúcvới những giai điệu âm nhạc đẹp, giúp trẻ phát triển tình cảm đạo đức, thẩm mỹ

và trí tuệ tôi đã cố gắng mày mò, tìm hiểu, nghiên cứu và đã sáng tác và phổnhạc từ các tác phẩm văn học, nơi có những ca từ rất hay và gần gũi để dạy trẻmầm non Và để có được những sáng tác trong sáng kiến này tôi đã thực hiệnqua các bước sau:

Bước 1: Lựa chọn bài thơ trong các quyển tuyển tập thơ truyện theo chủđiểm cho trẻ mầm non

Bước 2: Sử dụng đàn phím điện tử oocgan để đánh lên giai điệu đó rồi sửdụng máy ghi âm hoặc chức năng ghi âm của điện thoại ghi lại giai điệu của cả

3

Trang 4

bài hát sau đó chọn phần tiết tấu phù hợp với giai điệu mình vừa sáng tác đểđệm tạo thành một bài hát hoàn chỉnh

Bước 3: Sử dụng phần mềm Cubase thu thanh và chép nhạc để ghi lạinhững bản nhạc cho bài hát đó

(Giao

trong phần soạn nhạc của Cubase)

Thông thường với một nhạc sỹ thực thụ họ đánh được một giai điệu củamột câu hát nào đó họ ghi ngay nốt nhạc ra trang giấy bởi lẽ họ đã được đào tạomột cách bài bản về lý thuyết âm nhạc và ít có sai sót trong việc ghi chép nốtnhạc Nhưng đối với bản thân tôi với tinh thần tự học mày mò trong âm nhạc sẽkhông tránh khỏi những sai sót trọng việc ghi chép nốt nhạc đúng cao độ,trường độ của bài hát nên tôi đã nhờ sự trợ giúp của phần mềm cubase Với đầu

4

Trang 5

dây dắc MiDi cắm trực tiếp vào đàn và kết nối qua soundcard thông qua phầnchép nhạc bằng phím đàn điện tử của phần mềm này tôi có thể đánh lại giai điệucủa bài hát mình vừa sáng tác và nó tự động in ra bản nhạc

Bước 4: Phối khí đầy đủ cho bản nhạc

Bước 5: Thu thanh các bài hát vừa sáng tác

Bước 6: Sử dụng phần mềm Nero để burn đĩa nhạc

2 Các sáng tác

2.1 Phổ nhạc dựa trên lời của những bài thơ theo chủ đề.

Tôi đã lựa chọ được tất cả 13 bài thơ theo các chủ điểm khác nhau để phổnhạc được 13 bài hát Cụ thể:

Chủ đề Trường Mầm non: 02 bài

Chủ đề Giao thông : 02 bài

Chủ đề Hiện tượng tự nhiên: 03 bài

Trong số những chủ đề trên, khi khảo sát trên thực tế tôi thấy chủ đề hiệntượng tự nhiên chưa có nhiều bài hát vì vậy tôi đã dành nhiều thời gian để sángtác bổ sung thêm nhiều bài Cho chủ đề thêm phong phú

Trang 6

Bập bềnh bập bênh

Nhún chân cho dẻo

Nhịp bênh cho khéo

Lên xuống thật đều

Bé như cánh diều

Bay trong trời rộng

Bé như cánh chim

Vỗ vào xanh thắm Bạn bè vui lắm Tít mắt cười vang

Ô ông trăng vàng Trôi ngang chân bé

6

Trang 7

Bài thơ: Cô giáo em

(Cô giáo Nguyệt Anh tự sáng tác)

Mỗi khi cô tới lớp

Nở cụ cười thật tươi Mắt cô thật rạng ngời

7

Trang 8

ánh lên niềm hạnh phúc

Đứng trước đàn em nhỏ

Với tấm lòng yêu thưong

Cô dạy em bào điều

Lẽ phải trọng cuộc sống

Cô tấm lòng biển rộng Tựa mẹ hiền dấu yêu

Em luôn mãi ghi nhớ

Ơn cô dạy nên người

Chủ đề Gia đình

Bài thơ: Phải là hai tay

8

Trang 9

(Phạm Cúc)

9

Trang 10

Ngồi bên mẹ, bé băn khoăn

Đưa tăm sao lại đưa bằng

hai tay

Con ơi, con hỏi rõ hay

Cái tăm nhẹ lắm một tay

được rôi

Nhưng đâu chỉ nhẹ mà thôi

Mà là lễ phép với người bề trên

Hai tay kính mến dâng lên

Là lòng con thảo cháu hiền hiện ra

Đưa mời bố mẹ ông bà Cái tăm hiếu thảo phải là hai tay

Trang 11

Bé ơi, bé này

Trang 12

Em làm chú thợ Xây nhà vui ghê

Trang 15

Chủ đề giao thông

Bài thơ: Chiếc cầu mới

(Thái Hoàng Linh)

Trên dòng sông trắng

Cầu mới dựng nên

Nhan đân đi bên

Tàu xe chạy giữa

Tu tu xe lửa

Xình xịch qua câù

Khách ngồi trên tàu Đoàn người đi bộ Cùng cười hớn hở Nhìn chiếc cầu dài Tấm tắc khen tài công nhân xây dựng

Trang 16

Bài thơ: Cô dạy con (Bùi Thị Tình)

Mẹ mẹ ơi cô dạy

Bài phương tiện giao

thông

Máy bay bay trên đường

không

Ô tô trên đường bộ

Tàu thuyền ca nô đó

Chạy đường thuỷ mẹ ơi

Con nhớ lời cô rồi

Khi đi trên đường bộ

Nhớ đi trên vỉa hè Khi ngồi trên tàu xe Không thò đầu cửa sổ Đến ngã tư đườn phố Đèn đỏ con phải dừng Đèn vàng con chuẩn bị Đèn xanh con mới đi Lời cô dạy con ghi Không bao giờ quên được

Trang 17

Chủ đề Hiện tượng tự nhiên

Bài thơ: Trong nắng (Ninh đức Hậu)

Cả lớp chúng mình

Bé nào cũng đẹp Trong nắng lung linh

Trang 18

Bài thơ: Mây Thi vẽ (Phùng Ngọc Hùng)

Tô râu ông mặt trời

Trang 19

Bài thơ: Cầu vồng (Nhược Thủy)

Mưa rào vừa tạnh

2.2 Sáng tác lời hát dựa trên những câu chuyện theo chủ đề

- Viết lời: Lời ca phải trong sáng, ngắn gọn, dễ nhớ và dễ hiểu tóm tẵt được nộidung câu chuyện

- Phổ nhạc: Hầu hết các bài hát đựơc sáng tác dựa trên giai điệu bài hát nào đó đãquen thuộc với trẻ, và dựa vào nội dung cốt truyện có thể lựa chọn giai điệu chophù hợp

Qua các câu chuyện tôi nhận thấy có một số câu chuyện có sức hút đối với trẻ, vìthế tôi đã chọn 3 câu chuyện để viết lời thể hiện được nội dung truyện đó và dựatheo giai điệu của một số bài hát quen thuộc với trẻ, cụ thể:

Truyện : Chú dê đen

Phổ theo nhạc bài hát: “Chú voi con ở bản đôn” Nhạc sỹ: Phạm Tuyên

Bài hát: Chú dê đen

Lời: Chú dê đen ở rừng xanh, khắp chốn rừng chú đều lừng danh, ngày vào rừngchú đi kiếm mồi, với trí thông minh chú vượt hiểm nguy

Dê đen ơi, dê đen ơi, ta hát vang chiến công của dê, dám đấu tranh với kẻ giantham, Sói cúp đuôi biến vào rừng sâu

Truyện: Ai đáng khen nhiều hơn

Trang 20

Phổ theo nhạc bài hát “Trời nắng, trời mưa” của nhạc sỹ Đặng Nhất Mai

Bài hát: Thỏ anh thỏ em

Trời nắng, trời nắng, thỏ anh hái nấmĐếm hoa đếm hoa thỏ em vui caBạn Sóc, bạn sóc ngồi bên kia khóc

Eo ơi, eo ơi trông bạn buồn cười ghê

Bạn nhím, bạn nhím chìa tay xin hoa vớiKhông cho không cho cậu tự đi lo

Về nhé về nhé để mẹ khen tôi đấyCon ngoan con ngoan biết vâng lời mẹ ghê

Chờ mãi chờ mãi, mà sao chưa thấyanh đâu, anh đâu, thỏ anh đi đâutìm mãi tìm mãi rồi sau cũng thấy Giúp cô mái mơ kiếm trẻ lạc mà thôiCon đây rồi, con đây rồi, con ngoan của mẹ đây

Truyện: Cô bé quàng khăn đỏ

Phổ theo nhạc bài hát: “Đừng đi đằng kia có mưa” nhạc nước ngoài

Bài hát: Lời dặn bé Khăn đỏ

Lời: Em ơi em dừng lại nào, vào rừng sâu lắm gian nguy, trông kia xem, đườngchập trùng gặp người gian biết kêu ai Vì ham chơi em quên mất lời của mẹ yêu đãnhắc khi đi, bà và em gặp nguy mất rồi, May bác nông dân kịp cứu em

(Các tác phẩm kể trên đã được thu thanh và viết nhạc đính kèm theo sáng kiến này)

3 Ứng dụng các sáng tác trong hoạt động thực tiễn.

Với những bài hát trên, tôi đã áp dụng vào dạy ở từng chủ đề 1số tác phẩmmới Tôi đã dùng chính những tác phẩm này để dạy trẻ trong nội dung chính là dạyhát: “ Cô giáo em” ở Chủ đề Trường Mầm non “ Bé ơi” ở Chủ đề Bản thân; “Côdạy em”, dạy vận động “Em là thợ xây”, Đây là những nội dung được trẻ rất thích

và thực hiện rất tốt Không chỉ là những ca từ dễ nhớ, dễ thuộc mà trẻ đã từng được

Trang 21

học trong các giờ LQVH, giai điệu trầm bổng kết hợp với 1số vận động minh hoạkhiến trong mỗi giờ Âm nhạc trẻ biểu diễn rất hào hứng, sôi nổi Và cứ thế, nộidung và yêu cầu cần đạt với trẻ ở mỗi chủ đề được khắc hoạ rất tự nhiên.

Trong giờ LQVH, chúng ta dạy trẻ cảm thụ bài thơ, câu chuyện thông quaviệc đọc diễn cảm, hiểu nội dung để truyền đạt tới trẻ vẻ đẹp của tiếng nói dân tộc,sản phẩm trí tuệ và tình cảm của bao thế hệ người Việt Nam nối tiếp nhau Với việcdạy bài thơ “Phải là hai tay”, sau khi trẻ đọc thơ tôi cho trẻ nghe kết hợp bài hátđược tôi phổ nhạc Và chính giai điệu trữ tình của bài hát giúp ý thơ trong bài thơđược nâng cao, tiết học thêm sinh động, phong phú và trẻ rất tập trung, chú ý Cácbài hát được phổ nhạc từ truyện, trong mỗi giờ LQVH, tôi cho trẻ biểu diễn để côđọng nội dung của truỵện, làm không khí của những giờ Văn học bớt trầm lắng khi

Âm nhạc vang lên

Trong các giờ hoạt động Thể chất, các tác phẩm: “Bé ơi”, “Chiếc cầu mới”,còn là những giai điệu để khích lệ tinh thần tập luyện của trẻ ở 1số bài có nhịp 2/4,tôi dùng để dạy trẻ tập khởi động và bài tập phát triển chung

Trong hoạt động khám phá, các bài hát trên tôi dùng ở đầu giờ học để tạohứng thú cho trẻ Bài “Bé ơi”, với bài khám phá các giác quan trên cơ thể; giáo dụctrẻ biết chăm sóc các giác quan: Bài “ Chim én”trong bài khám phá về các loàichim; bài” “Hoa kết trái”trong bài khám phá về các loại cây hoa cho ra trái ngọt Những giai điệu du dương của các bài hát: Cô dạy con, chim én, Mây thi vẽ còn được tôi dùng làm nhạc nền trong những giờ tạo hình để kích thích trẻ sáng tạo,tạo nên những sản phẩm vẽ, nặn, xé dán

Không chỉ ứng dụng trong các hoạt động chung, các sáng tác của tôi còn thựchiện ở hoạt động ngoài trời, hoạt động góc, hoạt động chăm sóc vệ sinh Khi trẻchơi ngoài trời, những bài hát “Bé ơi ”, “Bập bênh”,”Trong nắng” được trẻ vừachơi vừa hát rất say sưa ở hoạt động góc, trẻ biểu diễn lại các bài hát này và tựsáng tạo vận động kết hợp với các nhạc cụ Âm nhạc Những bài hát “Bé ơi”, “ Đôimắt của em” còn được tôi lồng ghép trong quá trình dạy trẻ các kĩ năng vệ sinh vănminh khiến những nội dung này được trẻ tiếp thu rất nhanh Cứ như thế, nhữngmục tiêu của từng chủ đề đặt ra được trẻ tiếp thu tự nhiên và khả năng ca hát vì thếcũng được nâng lên đáng kể

+ Trẻ hát tự nhiên, biểu diễn vui tươi, nhí nhảnh các bài hát tôi đã sáng tác

Nó đem lại sự hào hứng , thích biểu diễn và sáng tạo mỗi khi Âm nhạc cất lên

Trang 22

+ Trong các hoạt động khác, đặc biệt là trong các hoạt động biểu diễn liênhoan văn nghệ ở mỗi chủ đề, trẻ đã được thể hiện nhiều bài hát hay, phong phú và

đa dạng cả về nội dung cũng như giai điệu

- Về phía giáo viên:

+ Có thêm nhiều tác phẩm trong mỗi chủ đề để lựa chọn dạy trẻ trong cáchoạt động Âm nhạc và lồng ghép trong các hoạt động khác

+ Nâng cao khả năng sáng tác , phổ nhạc các tác phẩm văn học, vốn là khotàng ngôn ngữ giàu giai điệu

+ Có thêm công cụ để dạy trẻ trong các hoạt động

+ Làm phong phú đời sống tinh thần, giúp tôi lấy lại cân bằng trong môitrường đầy áp lực của 1 giáo viên Mầm non

- Về phía phụ huynh:

+ Phụ huynh có thêm vốn bài hát để dạy trẻ

+ Đã kết hợp cùng giáo viên thực hiên tốt việc cung cấp kiến thức và rèn kĩnăng về từng chủ đề cho trẻ

+ Có ý thức quan tâm đến chất lượng Giáo dục âm nhạc của lớp

Khi thực hiện phổ nhạc và đưa các bài hất này vào sử dụng ,tôi nhận thấy trẻrất tập trung, trẻ thực sự hứng thú và rất thích hát những bài hát của cô giáo mìnhsáng tác, vì thực ra, những bài thơ câu chuyện mà tôi lựa chọn để phổ nhạc hầu hết

là những bài dài, bình thường nếu chỉ để đọc thuộc thơ hoặc nhớ được nội dungtruyện thì không phải trẻ nào cũng hiểu và cảm thụ được nếu như không có thờigian để ôn luyện hoặc bố mẹ không kèm cặp Tuy nhiên, với hình thức chuyển thể

từ những câu chuyện, bài thơ sang bài hát thì hiệu quả đến bất ngờ, hầu như trẻ nàocũng hát được và còn thích thú cùng nhau thể hiện và khi hỏi ngược lại những bàithơ đó, những câu chuyện đó nói lên điều gì thì trẻ đều nắm bắt được Vì thế vớimột câu chuyện mới, bài thơ mới, tôi cũng hướng cho trẻ tập trung lắng nghe đọcthuộc, hiểu nội dung và hứa hẹn với trẻ cô sẽ cố gắng phổ nhạc để các con khôngnhững chỉ đọc thuộc thơ hay nhớ câu chuyện mà các con còn có thể hát bài hát nóilên nội dung của truyện, thơ đó nữa Điều đó tạo cho trẻ một tâm thế vui tươi tậptrung và hứng thú lắng nghe cô kể chuyện và hiểu nội dung tác phẩm và chờ đợinhững bài hát do chính cô giáo sáng tác

*Kết quả cho thấy khi tôi tiến hành áp dụng phổ biến các bài hát trên trongcác hoạt động của trẻ thì có sự thay đổi đáng mừng cả về khả năng cảm thụ âmnhạc và khả năng cảm thụ văn học được thể hiện rõ qua bảng khảo sát sau: Tổng số

324

6.0%

48%

TốtKhá

1032

20%64%

Định dạng
Số trang	24
Dung lượng	493 KB