- Một số khỏc phụ huynh lo lắng chỉ kốm cho con học ở nhà về tập hợp số đếm, thờm bớt trong phạm vi 10, hay về chữ cỏi nhưng khong chỳ ý về việc cho trẻ nhận biết cỏc mặt khối c, Về phí
Trang 1Phòng giáo dục đào tạo quận cầu giấy
Trờng mầm non Hoa hồng
Sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài : Dạy trẻ 5 -6 tuổi nhớ nhanh các khối: Khối cầu, khối trụ, khối chữ nhật, khối vuông
Giáo viên: Vũ Thị Kim Oanh
\
Đề tài : Dạy trẻ 5 -6 tuổi nhớ nhanh các khối: Khối cầu, khối trụ, khối chữ nhật, khối vuông
NĂM HỌC 2009 - 2010
Trang 2I – Lý do chọn đề tài
- Nâng cao chất lợng giáo dục nói chung, cho trẻ làm quen với toán nói riênglà việc làn cần thiết để chuẩn bị tâm thế cho trẻ vào tr-ờng tiểu học theo hớng đổi mới hình thức giáo dục
- Cho trẻ làm quen với toán có ý nghĩa quan trọng nhằm hình thành cho trẻ những hiểu biết về biểu tượng tập hợp số lượng, về hỡnh dạng, về quan hệ kớch thước, định hướng khụng gian và đặc biệt
là cỏc biểu tượng về hỡnh khối là một cơ hội tốt để hỡnh thành ở trẻ khả năng tỡm tũi quan sỏt, so sỏnh, phỏt triển ngụn ngữ, tư duy gúp phần hỡnh thành và phỏt triển nhõn cỏch toàn diện cho trẻ ngay từ tuổi ấu thơ bồi dưỡng cho trẻ những khả năng tỡm tũi, quan sỏt, so sỏnh, tư duy ngụn ngữ……Gúp phần phỏt triển nhõn cỏch của trẻ mầm non Thực tế qua nhiều năm dạy trẻ mẫu giỏo lớn và năm học này khi kiểm tra trẻ tụi thấy đa số trẻ nhận biết cỏc khối cũn chậm, cũn núi nhầm lẫn giữa hỡnh phẳng và hỡnh khối Trẻ cũn lỳng tỳng nhiều khi so sỏnh,phõn biệt sự giống nhau và khỏc nhau giữa cỏc khối qua cỏc dấu hiệu đặc trưng
- Xuất phỏt từ những đặc điểm trờn mà tụi mạnh dạn chọn đề tài : Dạy trẻ nhận nhanh và đỳng cỏc khối : Khối cầu Khối trụ -Khối vuụng – -Khối chữ nhật
- Thấy rừ tầm quan trọng của việc giỳp trẻ nhận nhanh và đỳng cỏc khối, tụi luụn suy nghĩ tỡm ra cỏc biện phỏp tỏc động phự hợp nhằm phỏt huy khả năng tư duy cho trẻ một cỏch tốt nhất, tạo điều kiện cho trẻ tiếp thu kiến thức sau này ở trường phổ thong
Trang 3II – thuận lợi – khó khăn
1 Khú khăn :
a, Về phía trẻ
- Thực tế ở lớp tôi đợc thành lập sau và đợc tách từ 3 lớp xang lớp xang cú 55 chỏu Tuy cùng một độ tuổi nhng khă năng nhận biết của trẻ không đồng đều Một số còn nhút nhát, một số cháu đi học còn cha đều, do sức khoẻ hoặc hạn chế về thể chất trong đú cú tới 11 chỏu khụng nhận biết được các khối, 19 chỏu lỳng tỳng khi so sỏnh, phõn biệt sự khỏc và giống nhau giữa cỏc khối như chỏu: Hằng giang, Đình Lộc, Hoàng Sơn, Quỳnh Trang, Đức huy, Tuyết Nhi, Hải Võn, nên cũng ảnh hởng tới việc cung cấp kiến thức trong quỏ trỡnh học núi chung và nhất là giờ học toỏn núi riờng
- Toán là một hoạt động khó bởi tính đặc thù của nó là rất trừu tợng, khô khan trẻ chóng chán, khả năng ghi nhớ có chủ định của trẻ còn hạn chế trẻ dễ nhớ nhng chóng quên
b Về phía phụ huynh
- Về phớa gia đỡnh cú một số phụ huynh cho rằng cứ lo cho con đầy đủ, chiều chuộng theo ý thớch của con Cũn việc dạy dỗ thỡ phú mặc cho giỏo viờn
- Một số khỏc phụ huynh lo lắng chỉ kốm cho con học ở nhà về tập hợp số đếm, thờm bớt trong phạm vi 10, hay về chữ cỏi nhưng khong chỳ ý về việc cho trẻ nhận biết cỏc mặt khối
c, Về phía giáo viên
- Trong thực tế việc dạy trẻ làm quen với toán ở trờng mầm non nói chung, cũng nh trờng tôi nói riêng vẫn còn một số hạn chế sau
Trang 4- Giáo viên còn thiếu chủ động trong việc giảng dạy, còn phụ thuộc quá nhiều vào tài liệu, các bài soạn có sẵn, ít có sự sáng tạo Vì vậy trẻ thờng bị áp đặt, cha phát huy đợc tính chủ động tích cực, cho nên trẻ tiếp thu các kiến thức cha đợc sâu
- Đa phần giáo viên còn ngại lên tiết toán khi hội giảng
2 Điều kiện thuận lợi :
- Lớp cú 3 giỏo viờn, cú trỡnh độ cao đẳng, đại học và nắm vững phương phỏp bộ mụn, đó cú kinh nghiệm 6 đến 16 năm dạy lớp mẫu giỏo lớn Cả ba đều ham học hỏi tỡm tũi sỏng tạo để thu hỳt trẻ trong giờ học cũng như trong mọi hoạt động trong ngày
- Điều kiện cơ sở vật chất tương đối tốt, lớp rộng rói đủ điều kiện cho trẻ sinh hoạt Cỏc chỏu đều hứng thỳ thớch được đến lớp
- Ban giỏm hiệu vững về chuyờn mụn, luụn sỏt sao chỉ đạo giỏo viờn thực hiện tốt chuyờn mụn Năm nay thực hiện nõng cao chất lượng làm quen với toỏn, ban giỏm hiệu đầu tư tạo điều kiện trang bị thờm nhiều đồ dựng chơi phục vụ chuyờn đề như : bộ đồ dựng dạy toỏn của
cụ, của trẻ đảm bảo cho mỗi trẻ đều cú đủ đồ dựng học toỏn, cú bộ hỡnh khối vừa học toỏn, vừa chơi xõy dựng, bàn tớnh học đếm, bộ logico
- Từ những thuận lợi và khú khăn trờn để đạt được kết quả trong quỏ trỡnh cho trẻ làm quen với toỏn đều quan trọng nhất là biện phỏp hướng dẫn của giỏo viờn khoa học tạo sự hứng thỳ để đạt được nội dung cần cung cấp cho trẻ một cỏch nhẹ nhàng đạt hiệu quả cao
III Nội dung sáng kiến
Trang 5- Xuất phát từ những nguyên nhân trên, tôi thấy việc dạy trẻ nhận biết nhanh cỏc mặt khối không chỉ tiến hành một lần mà xong Sau khi lĩnh hội kiến thức mới, trẻ cần đợc củng cố lại Vì vậy giáo viên phải linh hoạt sử dụng hợp lý các hình thức tổ chức trên tiết học, các hoạt động khác nhau nh: Các trò chơi các hoạt động vui chơi
Đặc biệt trong quá trình chơi, trẻ vận dụng những hiểu biểu biết của mình về toán vào trong trò chơi, cũng nh trẻ thấy sự thiếu hụt kiến thức của mình Qua đó trẻ tự củng cố chính xác nhng tri thức Chính vì thế tôi luôn suy nghĩ tìm ra các biện pháp tác động phù hợp để giúp trẻ nhận biết nhanh cỏc mặt khối
1 Biện phỏp 1: Khảo sỏt thực trạng nhận biết cỏc khối của trẻ
Tụi căn cứ vào nội dung chương trỡnh của lứa tuổi MGL chọn lọc và
đề ra 10 cõu hỏi để kiểm tra trẻ, từ đú đỏnh giỏ một cỏch chớnh xỏc thực trạng nhận biết cỏc khối của trẻ với tiờu chuẩn như sau:
10 cõu hỏi khảo sỏt trẻ đầu năm
Chuẩn bị đồ dựng gồm nhiều khối, đồ chơi cú dạng 4 khối
Câu hỏi 1: Cụ giơ khối và hỏi trẻ: Đõy là khối gỡ?
Câu hỏi 2: Con hóy chọn khối cầu, khối trụ, khối vuụng, khối chữ nhật
Câu hỏi 3: Con hóy lấy một khối theo ý thớch và núi xem đú là khối gỡ?
Câu hỏi 4: Con hóy núi: Hộp phấn, vỏ bao diờm giống khối gỡ? Câu hỏi 5: Con hóy núi: hộp sữa, quả búng giống khối gỡ?
Câu hỏi 6: Con hóy lấy cỏc đồ dựng, đồ chơi cú dạng khối cầu Câu hỏi 7: Con hóy tỡm đồ chơi cú dạng khối trụ
Câu hỏi 8: Con hóy tỡm đồ chơi cú dạng khối vuụng
Trang 6Câu hỏi 9: Con hóy tỡm đồ chơi cú dạng khối chữ nhật.
Câu hỏi 10: Cho trẻ chơi tỡm nhà: Con hóy cầm khối và về đỳng nhà cú ký hiệu là khối con đó chọn
a, Tiêu chí xếp loại :
Xếp loại tốt : Khi cô đa ra các câu hỏi trẻ trả lời đúng, nhanh, chính
xác từ 7-10 câu
Xếp loại khá : Khi cô đa ra các câu hỏi trẻ trả lời đợc đúng nhng cha
đợc nhanh từ 7- 8 câu
Xếp loại TB : Khi cô đa ra các câu hỏi trẻ trả lời chậm và có sự gợi
ý của cô 5- 6 câu
Xếp loại yếu Khi cô đa ra các câu hỏi, có sự gợi ý của cô mà trẻ
không trả lời đợc dới 4 câu
Thời gian khảo sát tiến hành thông qua các giờ học , hoạt động góc, giờ đón trả trẻ,
b, Kết quả cụ thể:
Tổng số
cháu
55
Kĩ năng đầu năm Tốt Khá Trung
bình
Yếu
Tập hợp số
đếm
8 17 19 11
2 Biện pháp 2 : Lờn kế hoạch kốm cho những chỏu yếu như:
- Sau khi khảo sỏt xong tụi bàn với giỏo viờn trong lớp cựng lờn
kế hoạch kốm cho những chỏu yếu Trong giờ học tụi thường lưu ý gọi những chỏu yếu phỏt biểu ý kiến trong những cõu hỏi dễ, thời
Trang 7gian đầu tôi còn gợi ý giúp cho trẻ trẻ lời đúng câu hỏi tạo cho trẻ niềm tin không tự ti và sợ khi học toán
Ví dụ :
+ Cô nói tên khối, cho trẻ nhắc lại và giơ khối
+ Tôi có 6 mặt là hình vuông bằng nhau, đố bạn biết tôi là khối gì? + Trong giờ hoạt động góc, các cháu chơi chung với nhau theo nhóm tôi gợi ý để cho các bạn khá giúp các bạn yếu bằng cách cùng chơi và luôn đặt ra các câu hỏi để củng cố kiến thức hình khối cho bạn yếu và ngược lại cũng chính qua đó các bạn khá chính xác hoá lại kiến thức của mình nhớ lâu hơn kiến thức mà cô giáo cung cấp trong giờ học
Tôi giới thiệu đặc điểm của từng khối, cho trẻ nhận biết các khối thông qua các giác quan: bằng tay, bằng mắt Cứ như vậy tôi nâng cao dần các câu hỏi trong quá trình chơi và học của trẻ để trẻ ghi nhớ
và thích học
Đối với những cháu khá tôi đặt ra các câu hỏi khó mang tính chất tổng hợp giúp trẻ khắc sâu kiến thức và suy nghĩ tìm tòi sáng tạo
Ví dụ: - Khối có 6 mặt đều là hình vuông gọilà khối gì?
- Khối có hai mặt phẳng ở hai đầu, chồng được lên nhau, lăn được gọi là khối gì?
- Khối có 6 mặt là những khối gì? Đặc điểm khác nhau giữa các khối đó?
Giờ hoạt động góc, hoạt động chung tôi cho trẻ xếp hình theo ý thích bằng các khối sưu tầm trong thực tế ( vỏ bao diêm, vỏ bao thuốc lá,
Trang 8hộp bánh, hộp kẹo, hộp thuốc đánh răng, lon bia, bóng các loại, các
vỏ hộp thuốc ) sau đó hỏi trẻ : Con xếp được công trình gì? Xếp bằng những khối gì? cho trẻ tự đặt tên cho công trình theo ý tưởng của trẻ
3 Biện pháp 3: Tạo môi trường học toán cho trẻ
- Trong quá trình dạy trẻ để trẻ nhanh nhận biết và nhớ lâu điều cần thiết là phải tạo cho trẻ môi trường học toán nói chung tôi còn lưu ý tạo cho trẻ môi trường học có nhiều hình khối nói riêng
Môi trường không gian đó phải đẹp, có thẩm mỹ, khoa học Vì vậy tôi đã thống nhất cùng cô giáo ở lớp trang trí sắp xếp lại các góc cho phù hợp với toàn cảnh của lớp theo từng chủ điểm mà vẫn tạo được những nét riêng và có sự kế thừa chủ điểm cũ Trong các góc, các hình khối được sử dụng một cách hài hoà hợp lý đảm bảo đặc điểm riêng của từng góc mà vẫn nhấn mạnh được các khối khi củng cố kiến thức đã học trong giờ hoạt động
Ví dụ: Tôi cho trẻ sưu tầm và tạo ra đồ chơi như chiếc kẹo, hộp quà tí hon, vỏ hộp bánh đậu xanh xinh xắn, các loại quả có dạng khối cầu, khối trụ với số lượng và kích thước khác nhau treo ở các góc chơi bán hàng, Trong quá trình trẻ chơi tôi đặt ra các câu hỏi để kiểm tra sự nhận biết của các trẻ như: Con thấy hộp quà giống khối gì? Quả ( quả dứa, quả cà, quả vú sữa, ) trông giống dạng khối gì?
Vì sao con biết? Như vậy thông qua chơi, trẻ vừa được chơi vừa học, phát huy tính tích cực sáng tạo của trẻ vừa củng cố kiến thức đã học Khi dạy trẻ chủ điểm gia đình tôi cho trẻ sưu tầm các hình khối: khối
Trang 9vuông, khối trụ, khối chữ nhật, khối cầu sau đó cô cùng trẻ dán các loại giấy màu trang trí thành một toà lâu đài lộng lẫy rất hấp dẫn
Ở góc bán hàng, góc nghệ thuật tôi cho trẻ làm kẹo, bánh, gói quà tặng giống các khối đã được học
Ở chủ điểm “ Thế giới thực vật “, tôi cho trẻ nặn các khối cầu như: quả cam, quả nho chủ điểm “ Phương tiện giao thông “ trẻ nặn các khối, ghép lại thành ô tô, máy bay, tàu hoả
Khi đã có môi trường học toán phong phú, trẻ lại thêm một lần nữa được củng cố các biểu tượng về khối, trẻ biết sử dụng những kiến thức đã học để tạo ra các sản phẩm trang trí lớp
4 Biện pháp 4: Phối hợp với phụ huynh
Trong việc giúp trẻ làm quen với toán nói chung và nhận nhanh, đúng các khối nói riêng, gia đình cũng có một vai trò rất lớn Xác định được điều đó khi họp phụ huynh tôi đã nêu rõ tầm quan trọng của chuyên đề, mặt khác để giúp phụ huynh nắm được cách dạy trẻ nhận biết phân biệt và nói đúng tên khối, tôi hướng dẫn phụ huynh một số biện pháp dạy con ở nhà sao cho phù hợp với nhận biết của trẻ như ở trường cô giáo cung cấp, tránh tình trạng phụ huynh dạy trẻ kiến thức quá cao so với độ tuổi, hoặc cung cấp kiến thức không chính xác, lưu ý đặt các câu hỏi giúp trẻ nhận biết, phân biệt và nói đúng tên khối
Ví dụ: Phải nói “ Khối chữ nhật “ chứ không nói “ Khối hình chữ nhật “ như một số người quen miệng vẫn nói
Trang 10+ Có gia đình ở nhà yêu cầu trẻ vẽ lại các khối bằng hình học không gian, trẻ không vẽ được mắng trẻ như vậy là chưa đúng bởi tư duy của trẻ chưa đủ khả năng để vẽ ra được như vậy ( Trừ một số trẻ có năng khiếu đặc biệt )
Sơ kết học kỳ 1 tôi vừa đánh giá những kết quả chung của lớp đạt được trong học kỳ qua và nêu ra một số yêu cầu cụ thể trong học kỳ
2 đảm bảo kiến thức cho trẻ chuẩn bị vào lớp 1 phổ thông, giúp phụ huynh nắm được và kết hợp cùng giáo viên kiểm tra nhận thức của trẻ Đồng thời tôi vận động phụ huynh sưu tầm đồ dùng, đồ chơi có dạng hình khối như: vỏ hộp sữa, hộp bánh, hộp kẹo, vỏ lọ nước hoa,
vỏ nước gội đầu có dạng khối, quả bóng bàn, bóng tenis phong phú
về kích thước, chật liệu, màu sắc giúp trẻ hiểu đầy đủ về biểu tượng khối thông qua các đồ dùng Trong giờ học tôi cho trẻ liên hệ xem mình đã sưu tầm được những cái gì? có dạng khối gì? làm bằng chất liệu gì? Trên cơ sở đó khắc sâu đặc điểm đặc trưng của từng loại khối
+ Khối cầu: Có mặt bao cong, lăn được tuỳ ý, không chồng được lên nhau
+ Khối trụ: Có 2 mặt phẳng ở 2 đầu, chồng được lên nhau, có phần lăn được
+ Khối vuông: Có 6 mặt, các mặt đều là hình vuông bằng nhau
+ Hình chữ nhật: Có 6 mặt, có mặt là hình chữ nhật
5 Biện pháp 5: Thông qua các trò chơi
Trang 11Với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mẫu giáo “ chơi mà học, học bằng chơi “ sau khi sưu tầm được các hình khối đã tạo điều kiện cho trẻ tự làm đồ chơi, trang trí bằng sản phẩm của trẻ tự tạo, ngoài ra tôi nghĩ các trò chơi tạo hứng thú cho trẻ như:
a, Trò chơi: Chiếc hộp kỳ lạ
Chuẩn bị: Cho nhiều khối vuông, khối chữ nhật, khối trụ, khối cầu vào trong một chiếc hộp có khoét ở 2 đầu đủ để trẻ đưa tau vào lấy được khối ra
Mỗi lượt chơi: 2 trẻ
Cách chơi : Khi cô đưa ra yêu cầu và có hiệu lệnh, 2 trẻ cùng đưa tay vào hộp tìm và lấy ra khối theo yêu cầu của cô, ví dụ: cô nói đặc điểm khối trẻ tìm khối lấy ra và nói tên khối Ai lấy nhanh thì người
đó thắng
b Chơi theo nhóm
- Để giúp trẻ biết phối hợp với nhảu tong khi chơitoi cho trẻ chơi theo nhóm
VD: Cô đặt ra các yêu cầu cho từng nhóm dưới hình thức thi xây dựng những danh lam thắng cảnh ở Hà Nội
Cách chơi: Chia trẻ làm 4 nhóm, khi bản nhạc được bật lên trẻ bắt đầu xếp -> bản nhạc kết thúcthì dừng trò chơi Sau đó mỗi nhóm cử
ra 1 bạn lên giới thiệu về các danh lam thắng cảnh của nhóm mình vừa xếp bằng khối gì? (Nếu có thể trẻ giới thiệu một vài đặc điểm đặc trưng mang ý nghĩa lịch sử của danh lam thắng
c Trò chơi tìm và gạch các khối
Trang 12- Tôi vẽ các bức tranh về các đồ vật theo hình học không gian thể
hiện các khối Ví dụ: ngôi nhà, lâu đài, tủ, bóng đèn, tủ lạnh, máy
giặt,
Cách chơi: Tôi phát cho mỗi trẻ một bức tranh có hình vẽ trên, sau đó tôi yêu cầu trẻ khoanh tròn những đồ dùng có dạng khối cầu, khối
trụ, khối vuông, khối chữ nhật
6 Biện pháp 6: Dạy trẻ nhận ra các khối ở mọi lúc, mọi nơi
a) Dạy trẻ làm đồ chơi từ các khối cơ bản
Để hiểu biết của trẻ gắn với thựuc tế, tôi dạy trẻ làm đồ chơi từ các
khối cơ bản, những đồ chơi mà trẻ làm mặc dù không được đẹp như những đồ chơi bán ở chợ xong mà trẻ vẫn thích những đồ chơi tự
mình làm ra
Tên đồ chơi Nguyên liệu Cách làm
Làm búp bê Quả bóng bàn, bóng
tenis, vỏ hộp sữa chua, len, giấy màu, băng dính 2 mặt, keo gắn
Dính khối cầu với hộp sữa: Khối cầu nhỏ làm đầu, hộp sữa làm mình, sau đó cho trẻ cắt len làm tóc, cắt giấy màu trang trí mắt, mũi, mồm, váy Lấy ống hút làm tay
Làm ô tô Vỏ hộp thuốc lá, vỏ
hộp bánh đâuk xanh,
vỏ hộp thuốc, xốp, giấy màu, băng dính 2 mặt, keo gắn
Lấy vỏ hộp giống khối chữ nhật làm thân xe, đầu xe là khối vuông, cắt hộp xốp làm bánh xe
Tương tự: lấy vỏ hộp bánh đậu xanh nối làm toa tầu