bài dự thi cuộc thi vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn dành cho học sinh trung học

Trong quá trĩnh lĩnh hội kiến thức, chúng em nhận thấy để hiểu rõ mỗi đơn vị bài học, không chỉ có sự tích hợp các phân môn của Ngữ Văn Văn bản - Tiếng Việt - Tập làm văn mà cần có sự vậ

trung học”

Phiếu thông tin về cá nhân dự thi

- Sở Giáo Dục & Đào Tạo Hưng Yên

- Phòng Giáo Dục & Đào Tạo Kim Động

- Trường Trung học cơ sở Lê Quý Đôn

- Địa chỉ: Thị trấn Lương Bằng - Huyện Kim Động - Tỉnh Hưng Yên

- Điện thoại: Email: truongthcslequydon@gmail.com

- Họ và tên học sinh : Hoàng Thị Huyền - Học sinh lớp 8C

Học sinh : Hoàng Thị Huyền – lớp 8C trờng THCS Lê Quý Đôn – Kim Động – Hng Yên

Bài dự thi: “ C uộc thi V ậ n dụng kiến thức liờn mụn để giải quyết cỏc tỡnh huống thực tiễn dành cho học sinh

trung học”

PHIẾU Mễ TẢ DỰ ÁN DỰ THI

1 Tờn tỡnh huống: Vận dụng kiến thức các môn Sinh học, Hóa học, Lịch sử, Địa

lí, Giáo dục công dân và Kiến thức đời sống vào việc Đọc – hiểu văn bản ‘Ôn dịch, thuốc lá’ – tiết 45 bài 12 Ngữ Văn 8 tập 1

2 Mục tiờu giải quyết tỡnh huống:

Chúng ta đều biết rằng trong thời đại công nghiệp hóa hiện đại hóa, khoa học kĩ thuật

và công nghệ phát triển nh vũ bão hiện nay, việc đổi mới sự nghiệp giáo dục để đào tạo một thế hệ chủ nhân mới có t duy sáng tạo, tích cực năng động, có kĩ năng sống và làm việc, thích ứng đợc với yêu cầu của xã hội là một điều vô cùng cấp thiết Là học sinh thế kỉ 21, chúng em nhận thấy quá trình học tập của bản thân cũng cần có sự đổi mới, phải chủ động

và tích cực trong lĩnh hội tri thức, và đặc biệt, phải biết tiếp nhận tri thức trong mối quan hệ gắn bó với các bộ môn khoa học khác, cũng nh luôn gắn với thực tiễn cuộc sống

Trong các môn học, môn Ngữ Văn vốn thuộc nhóm Khoa học xã hội, nó có tầm quan trọng rất lớn trong việc giáo dục t tởng, quan điểm, tình cảm và góp phần không nhỏ trong việc hình thành nhân cách học sinh chúng em cũng nh giúp chúng em có sự chuẩn bị hành trang tốt vào cuộc sống Trong quá trĩnh lĩnh hội kiến thức, chúng em nhận thấy để hiểu rõ mỗi đơn vị bài học, không chỉ có sự tích hợp các phân môn của Ngữ Văn (Văn bản - Tiếng Việt - Tập làm văn) mà cần có sự vận dụng tri thức tổng hợp từ các bộ môn khác, thậm chí cả tri thức đời sống Nhất là trong phân môn Văn bản, ở nhóm văn bản Nhật dụng đợc học ở kì I, để nắm rõ nội dung và giá trị t tởng mà tác giả truyền tải trong văn bản, nhờ sự hớng dẫn tận tình của thày cô nhất là từ những giờ Ngữ Văn của cô giáo Nguyễn Ngọc Tú, học sinh chúng em nhận thấy rõ phải có sự liên hệ, tích hợp với tri thức khoa học khác Điều đó không chỉ giúp học sinh chúng em nắm vững kiến thức của văn bản đang học mà còn đợc trau dồi kiến thức của những môn học khác Điều đó cũng có nghĩa là tiết kiệm thời gian học tập mà vẫn mang lại hiệu quả; kiến thức sâu sắc , hệ thống và bền lâu hơn

Do đó với các văn bản nhật dụng đã học, chúng em đã thử nghiệm vận dụng kiến thức các môn nh Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân và kiến thức đời sống vào việc đọc – tìm hiểu văn bản ở đây, trong phạm vi bài viết nhỏ, em xin trình bày việc vận dụng kiến thức các môn khác vào quá trình đọc - hiểu văn bản “Ôn dịch, thuốc lá” ở khâu soạn - chuẩn bị bài ở nhà và cũng nh học tập trên lớp Mục tiêu của quá trình vận dụng ấy là:

trung học”

a) Về kiến thức: Giúp chúng em hiểu đợc :

- Tính chất nghiêm trọng của ôn dịch thuốc lá và tác hại của thuốc lá với cuộc sống (sức khỏe, đạo đức, lối sống và trật tự xã hội,… )

- Lối viết cụ thể, chính xác, ấn tợng, sắc sảo đầy giàu tâm huyết và trách nhiệm với con

ng-ời, với cuộc sống của bác sĩ- nhà khoa học Nguyễn Khắc Viện

b) Về kĩ năng, giúp chúng em:

- Rèn kĩ năng thu thập, lựa chọn và xử lí thông tin tri thức; kĩ năng phân tích và tổng hợp hệ thống hóa tri thức cũng nh kĩ năng phân tích Văn bản nhật dụng

c) Về thái độ, giúp chúng em:

- Hứng thú, tích cực và chủ động học tập nghiên cứu và hứng thú hơn với môn Văn

- Ghê tởm thuốc lá và có ý thức tẩy chay thuốc lá vì xã hội và cộng đồng

3 Tổng quan về cỏc nghiờn cứu liờn quan đến việc giải quyết tỡnh huống:

Phần văn bản Nhật dụng đợc học ở bộ môn Ngữ văn nói chung, ở lớp 8 nói riêng, nội dung các văn bản đó có tính thời sự cao đề cập đến những vấn đề quan trọng có tính cấp thiết trong cuộc sống ngày, do đó có sự tổng hợp của nhiều nguồn tri thức ở đây, chúng

em tìm hiểu văn bản “Ôn dịch, thuốc lá” (Tiết 45, bài 12, Ngữ Văn 8, tập 1) theo hớng tích hợp liên môn cụ thể nh sau:

- Vận dụng những tri thức từ môn Sinh học (cấu tạo cơ thể ngời- hệ hô hấp, hệ tuần hoàn máu, …)

- Môn Hóa học ( các chất hóa học trong khói thuốc lá phản ứng với các chất trong cơ thể…)

- Môn Lịch sử ( khái quát về lịch sử loài ngời qua các thời kì cơ bản, cuộc kháng chiến chống Mông- Nguyên của nhà Trần và danh tớng Hng Đạo Đại Vơng Trần Quốc Tuấn)

- Môn Địa lí (Các nớc Châu Âu – Bỉ,…)

- Môn Giáo dục công dân (Quyền công dân, phẩm chất đạo đức,…)

- Tri thức đời sống: về các nạn dịch, các bệnh về hô hấp,… (y tế), tệ nạn xã hội trong thanh thiếu niên,…

4 Giải phỏp giải quyết tỡnh huống:

Học sinh : Hoàng Thị Huyền – lớp 8C trờng THCS Lê Quý Đôn – Kim Động – Hng Yên

Bài dự thi: “ C uộc thi V ậ n dụng kiến thức liờn mụn để giải quyết cỏc tỡnh huống thực tiễn dành cho học sinh

trung học”

Để học và hiểu văn bản “Ôn dịch, thuốc lá”, hớng giải pháp cụ thể về tích hợp liên môn của em nh sau:

+ Vận dụng tri thức những môn liên quan để hiểu đúng, hiểu rõ nội dung văn bản, từ

đó thấy đợc giá trị – ý nghĩa của văn bản (về t tởng của tác giả cũng nh đặc sắc nghệ thuật)

- Su tầm những hình ảnh minh họa, t liệu liên quan đến văn bản: ảnh minh họa về chất độc hại từ khói thuốc tới sức khỏe ( chất hắc ín bám nang phổi gấy ung th; bệnh nhân ung th vòm họng, ung th phổi , bào thai chết lu do khói thuốc lá,…); hình ảnh về vỏ bao thuốc lá, khẩu hiệu băng rôn cấm hút thuốc lá, pháp lệnh chống hút thuốc lá ở nơi công cộng,

5 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống

Tiến trình giải quyết tình huống ý nghĩa của việc giải quyết từng bớc

của tình huống

a) Vận dụng kiến thức liên môn để tìm hiểu ý nghĩa nhan đề văn bản: “Ôn dịch,

thuốc lá”:

- Kiến thức phân môn Tiếng Việt: Cấu trúc nhan đề với dấu phẩy ở giữa (“Ôn

dịch, thuốc lá”) không thể là một cụm từ (cụm danh từ) mà là một cấu trúc câu

hoàn chỉnh với nội dung thông tin của câu: Thuốc lá ( là) ( một loại) ôn dịch

(Kiến thức Sinh học: Ôn dịch – từ chỉ chung các loại bệnh nguy hiểm, lây lan

rộng và gây chết ngời hàng loạt trong một thời gian nhất định.)

- Kiến thức đời sống xã hội: “Ôn dịch”- từ dùng trong tiếng chửi – nguyền rủa

(Đồ ôn dịch! ) trong đời sống hàng ngày

Với nhiều nguồn kiến thức nh vậy, em tự cảm nhận đợc nhan đề là một cấu tạo độc

đáo mang nhiều ý nghĩa:

- Vừa khẳng định tầm nguy hiểm khủng khiếp của tệ nghiện thuốc lá với các loại

ôn dịch – dịch bệnh khủng khiếp khác

- Vừa thể hiện rõ thái độ ghê tởm, nguyền rủa của tác giả với thuốc lá, và mong muốn cần tẩy chay thuốc lá vì sự sống con ngời

b) Vận dụng kiến thức liên môn để tìm hiểu cách giới thiệu vấn đề về ôn dịch

thuốc lá của tác giả:

- Kiến thức Lịch sử (của thế giới nói chung) và hiểu biết xã hội: Lịch sử loài ngời

(ngay từ thời cổ đại) đã từng đối mặt với những dịch bệnh khủng khiếp nh dịch

hạch, thổ tả Chúng gây chết ngời hàng loạt với con số lên đến hàng triệu ngời (do

y học cha tiến bộ nh bây giờ)

- Kiến thức Sinh học và Y học: Nạn AIDS (căn bệnh do vi rút HIV gây ra khiến

cho cơ thể mắc phải bị suy giảm hệ miễn dịch ) xuất hiện từ những năm 90 của thế

kỉ XX khiến loại ngời lo sợ vì cha tìm ra thuốc chữa đợc coi là căn bệnh thế kỉ

Qua đó, chúng em hiểu đợc:

- Trong phần mở đầu văn bản, tác giả

không chỉ giới thiệu về vấn nạn thuốc lá

nh một nạn dịch mà còn báo động về

tính chất nghiêm trọng khủng khiếp của

nó còn đáng sợ hơn cả căn bệnh thế kỉ – AIDS

- Sức thuyết phục cao của phần gíơi thiệu trên đợc tạo nên bởi thủ pháp so sánh đòn bẩy (ôn dịch – thuốc lá - AIDS); thông tin cụ thể, dễ hiểu mà chính xác dới góc

độ khoa học (lịch sử – xã hội – y học)

Học sinh : Hoàng Thị Huyền – lớp 8C trờng THCS Lê Quý Đôn – Kim Động – Hng Yên

Bài dự thi: “ C uộc thi V ậ n dụng kiến thức liờn mụn để giải quyết cỏc tỡnh huống thực tiễn dành cho học sinh trung học ”

c) Vận dụng kiến thức liên môn tìm hiểu phần tiếp - trọng tâm của văn bản: Tác

hại, sự nguy hiểm đặc biệt của ôn dịch thuốc lá với con ngời, xã hội.

- Vận dụng kiến thức Lịch sử: (cuộc kháng chiến vĩ đại chống quân Mông –

Nguyên xâm lợc của nhà Trần từ thế kỉ XIII và vị anh hùng dân tộc Hng Đạo Đại

Vơng Trần Quốc Tuấn) để hiểu đợc dụng ý trong câu trích dẫn lời của Trần Hng

Đạo với vua Trần khi chống giặc Nguyên: “Nếu giặc đánh nh vũ bão thì không

đáng sợ, đáng sợ là giặc gặm nhấm nh tằm ăn dâu”

- Vận dụng kiến thức Sinh học: Hiểu đợc quá trình tác động tới cơ thể ngời của

các chất độc hại trong khói thuốc lá theo con đờng:

Khói

thuốc

(hắc ín)

miệng

Mũi

Tê liệt lông rung tế bào niêm mạc ở vòm họng

lông rung

niêm mạc phế quản

lông rung

niêm mạc nang phổi

- Ho hen.

- Viêm phế quản

- Ung th : vòm họng, phổi

- Vận dụng kiến thức Hoá học:

+ Chất hắc ín là hoá chất hữu cơ không tan bám vào lông rung các tế bào niêm

mạc của hệ hô hấp, bám vào nang phổi và gây ung th

+ Chất ô-xít các- bon (CO2) vào phổi và thấm vào máu, bám chặt hồng cầu

- Hiểu dụng ý của tác giả từ việc dẫn câu nói của Trần Hng Đạo:

+ Khẳng định thuốc lá là một loại giặc

-“ giặc gặm nhấm”- đối với sức khoẻ và cơ thể con ngời

+ Tính chất nguy hiểm của thứ giặc gặm nhấm- thuốc lá: nó huỷ hoại dần dần cơ thể ngời hút mà họ không nhận ra, khiến

họ chủ quan coi thờng Và khi nhận ra thì

đã muộn

+ Hiểu rõ hơn sự so sánh của ý tiếp về biểu hiện tác hại do thuốc lá gây ra với tác hại của rợu hay loại thuốc độc nào đó

: “Hẳn ngời hút thuốc lá không lăn đùng

ra chết, không say bê bết nh ngời uống r-ợu”.

- Thấy đợc sự tác động đáng sợ của một

số thành phần chất độc có trong khói thuốc, vì sao ngời hút có nguy cơ rất cao (80 %) mắc bệnh về đờng hô hấp, và bị ung th vòm họng, ung th phổi ; bệnh về tim mạch rất nghiêm trọng Bệnh nhân tắc động mạch chân tay (trong thực tế

còn đợc gọi đơn giản là bệnh khô chân/

tay) phải cắt dần ngón chân ngón tay và

chịu đau đớn vật vã

- Hiểu đợc không chỉ ngời hút mới phải

ức chế quá trình hồng cầu tiếp cận ôxi ( Hb + O2 HbO2 )

khiến cơ thể một mỏi( nếu kéo dài gây suy kiệt cơ thể)

+ Chất Nicôtin vừa có tính chất gây nghiện, vừa vô cùng độc hại, gây co thắt động

mạch dẫn tới những bệnh hiểm nghèo: huyết áp cao, tắc động mạch, nhồi máu cơ

tim,

- Su tầm những hình ảnh minh hoạ trực quan về tác hại từ khói thuốc lá để hiểu rõ

hơn vì sao tác giả gọi “ôn dịch, thuốc lá”

- Kiến thức đời sống:

+ Về sức khoẻ và kinh tế: Mức độ ảnh hởng nhẹ nhất từ khói thuốc lá với con

ng-ời là ho hen, viêm họng, viêm phế quản; và cũng đủ khiến con ngng-ời gặp khó khăn

trong cuộc sống khi đó: phải nghỉ làm, phải khám chữa bệnh, vừa mất ngày công

lao động, vừa tốn kém chi phí mà sức khoẻ cộng đồng nói chung cũng suy giảm

theo

Nếu bệnh nặng (ung th, bệnh về tim mạch, ) chi phí càng tốn kém hơn mà vẫn có

thể dẫn tới cái chết

- Kiến thức Giáo dục công dân (lớp 6) : Quyền đợc pháp luật bảo hệ về tính mạng,

sức khoẻ

Để hiểu đằng sau câu nói bào chữa cho hành động của ngời hút “Tôi hút, tôi bị

bệnh, mặc tôi” là thái độ vô trách nhiệm không chỉ với bản thân mà còn là hành

động tội ác với ngời khác, nhất là với ngời phụ nữ có thai

- Kiến thức Đời sống về đạo đức và văn hoá, lối sống:

Cử chỉ hút thuốc lá của ngời lớn trở thành biểu tợng cho sự sang trọng, sành điệu

đối với trẻ em và thanh thiếu niên, khiến thiếu niên học đòi bắt chớc, và học đòi

lẫn nhau Nh vậy, chỉ từ điếu thuốc lá, sẽ dẫn đến rợu bia rồi ma tuý – nghiện

ời xung quanh ngời hút (hút thuốc bị

động) cũng gánh hậu quả tơng tự

- Hiểu đợc thuốc lá không chỉ ảnh hởng tới sức khoẻ riêng cá nhân ngời hút mà tới cả cộng đồng xã hội (mức độ tác động lại vô cùng khủng khiếp)

- Không chỉ gây thiệt hại về sức khoẻ, kinh tế nghiêm trọng, thuốc lá còn làm băng hoại đạo đức, suy đồi lối sống văn hoá, ảnh hởng tới trật tự xã hội cũng nh cản trở sự phát triển tốt đẹp của tơng lai nhân loại

Học sinh : Hoàng Thị Huyền – lớp 8C trờng THCS Lê Quý Đôn – Kim Động – Hng Yên

Bài dự thi: “ C uộc thi V ậ n dụng kiến thức liờn mụn để giải quyết cỏc tỡnh huống thực tiễn dành cho học sinh trung học ”

thuốc lá của tác giả:

- Kiến thức Địa lí:

Về các nớc phát triển ở Châu Âu nh Bỉ, Anh, thì sự coi trọng sức khoẻ và tính

mạng con ngời đợc đặt lên hàng đầu Vì thế, thuốc lá - kẻ thù của sức khoẻ con

ngời đã bị tẩy chay với các chiến dịch mạnh mẽ: lệnh cấm hút nơi cộng cộng,

cấm quảng cáo thuốc lá trên báo, vô tuyến, các băng rôn, khẩu hiệu chống thuốc

lá, phạt tiền nặng với ngời hút thuốc nơi công cộng

thiết và đã, đang thực hiện ở các nớc tiến

bộ với tinh thần quyết liệt Con ngời Việt Nam cần học tập theo, và sẽ làm đợc nếu

có ý chí và tinh thần đoàn kết, có ý thức trách nhiệm của tất cả mọi ngời;

- Thấy đợc tình yêu và trách nhiệm của tác giả với con ngời, với đất nớc Việt Nam

sinh trung học”

6 í nghĩa của việc giải quyết tỡnh huống:

Học sinh chúng em hiểu đợc rằng môn Ngữ Văn có vị trí đặc biệt trong việc góp phần hình thành nhân cách và trí tuệ tâm hồn chúng em - thế hệ chủ nhân tơng lai Vì thế, việc tích hợp mở rộng kiến thức trong bài học phần văn bản, nhất là văn bản Nhật dụng với các kiến thức của các bộ môn KHTN – KHXH, cùng kiến thức đời sống mà chúng em đã tích luỹ đợc từ cuộc sống cộng đồng là điều cấn thiết Vừa củng cố nắm vững tri thức môn học khác, vừa có thêm cơ sở căn cứ hiểu rõ hơn nội dung ý nghĩa, tức là khơi sâu thêm nội dung của văn bản đang tiếp cận, đồng thời thấy đợc mối quan hệ hữu cơ giữa các bộ môn học một cách thú vị, việc học vì thế trở nên nhẹ nhàng tự nhiên mà hiệu qủa, tích cực

Với việc vận dụng kiến thức liên môn, nội dung của văn bản “Ôn dịch, thuốc lá” nói riêng và các đơn vị kiến thức Ngữ Văn nói chung trở nên dễ hiểu và hiểu ở mức độ sâu sắc hơn Chúng em đã tiến hành vận dụng quá trình tích hợp liên môn đó vào việc học môn Ngữ Văn từ năm học trớc cũng nh vận dụng cho các môn học khác và thấy có hiệu quả học tập cao Chúng em sẽ tiếp tục thực hành ứng dụng cho quá trình học tập Ngữ Văn

và các môn học khác trong kì II và những năm tiếp theo

Với mục đính giúp các bạn học sinh không những giỏi một môn mà cần biết cách kết hợp kiến thức các môn lại với nhau để trở thành một con ngời phát triển toàn diện, hơn thế giúp bạn thêm yêu và có cách học Văn hiệu quả, chúng em sẽ tuyên truyền về thành công của dự án này Và để dự án trở nên sâu sắc và toàn diện hơn, em rất mong nhận đựợc sự

đóng góp của các quý thày giáo, cô giáo và các bạn học sinh trong và ngoài trờng

Em xin chân thành cảm ơn !

Kim Động , ngày 20 thỏng 1 năm 2013

Tỏc giả:

Hoàng Thị Huyờ̀n