Nghiên cứu các khâu đột phá chiến lược để mở rộng quan hệ hợp tác của Việt Nam với khu vực Trung Đông đến năm 2020 - Phụ lục Kết quả khảo sát xã hội học

Những phân tích và kinh nghiệm hợp tác với thị trường Trung Đông của các nước đã cho thấy chính sách kinh tế tự do của một trong những thị trường lớn của khu vực là UAE luôn hấp dẫn được

VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM VIỆN NGHIÊN CỨU CHÂU PHI VÀ TRUNG ĐÔNG

-

ĐỀ TÀI ĐỘC LẬP CẤP NHÀ NƯỚC

NGHIÊN CỨU CÁC KHÂU ĐỘT PHÁ CHIẾN LƯỢC

ĐỂ MỞ RỘNG QUAN HỆ HỢP TÁC CỦA VIỆT NAM VỚI KHU VỰC TRUNG ĐÔNG ĐẾN NĂM 2020

Mã số: ĐTĐL.2010T/37

KẾT QUẢ KHẢO SÁT XÃ HỘI HỌC

Cơ quan chủ trì: Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông

Chủ nhiệm đề tài: PGS.TS Đỗ Đức Định

Hà Nội, 2012

VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM VIỆN NGHIÊN CỨU CHÂU PHI VÀ TRUNG ĐÔNG

-

ĐỀ TÀI ĐỘC LẬP CẤP NHÀ NƯỚC

NGHIÊN CỨU CÁC KHÂU ĐỘT PHÁ CHIẾN LƯỢC

ĐỂ MỞ RỘNG QUAN HỆ HỢP TÁC CỦA VIỆT NAM VỚI KHU VỰC TRUNG ĐÔNG ĐẾN NĂM 2020

Mã số: ĐTĐL.2010T/37

Cơ quan chủ trì: Viện Nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông

Chủ nhiệm đề tài: PGS.TS Đỗ Đức Định Các thành viên chính tham gia đề tài:

MỘT SỐ NÉT VỀ XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG VIỆT NAM

ĐẾN KHU VỰC TRUNG ĐÔNG TRONG THỜI GIAN QUA

Nguyễn Thị Thu Hằng Phòng NC Trung Đông

I- Giải thích thuật ngữ

Phần này cho phép giải thích ngắn gọn những thuật ngữ mà chúng tôi sử dụng trong báo cáo

Người đi xuất khẩu lao động: Là người lao động đi theo hợp đồng có thời

hạn từ Việt nam tới các nước khác trong khuôn khổ thỏa thuận song phương giữa hai nước

Người đi xuất khẩu lao động trở về: Là người đã từng đi lao động ở nước

ngoài và đã trở về Việt nam Những người đi xuất khẩu lao động trở về Việt nam được chia thành ba nhóm: (1) những người đã kết thúc hợp đồng và quay trở về; (2) những người trở về trước thời hạn hợp đồng – tự nguyện hoặc không tự nguyện – và không thể quay trở lại; và (3) những người ở lại sau khi thị thực đã hết hạn và sau đó đã quay trở về Việt nam Trong nghiên cứu này, “người đi xuất khẩu lao động trở về” không bao gồm những người

đi xuất khẩu lao động đang về thăm nhà trong thời hạn hợp đồng

Công ty xuất khẩu lao động: Là công ty nhà nước hoặc được nhà nước cấp

phép tuyển dụng và gửi người lao động ra nước ngoài

Các chi phí trước khi đi: Các chi phí mà người di cư phải trả trước khi đi

lao động ở nước ngoài Các chi phí này bao gồm phí tuyển dụng, thuế và các chi phí làm hộ chiếu, thị thực, vé máy bay, phí đào tạo, v.v… Người lao động thực sự muốn đi làm việc ở nước ngoài thường vay tiền để trang trải các hi phí này Điều này tạo ra một sự trói buộc nợ nần với cá nhân/tổ chức cho người lao động vay tiền

Tổng thu nhập: Tổng thu nhập thực nhận trong thời gian ở nước ngoài Các

chi phí cho cuộc sống trong thời gian ở nước ngoài cũng nằm trong tổng thu nhập

Các nước tiếp nhận: Trong báo cáo này, các nước tiếp nhận là các nước

thuộc thị trường Trung Đông - Bắc Phi

Môi giới: Các cá nhân giới thiệu những người lao động có nguyện vọng đi

xuất khẩu lao động với một công ty tuyển dụng của nhà nước Người môi giới không phải là cán bộ của công ty tuyển dụng nhưng làm việc này dựa trên danh nghĩa của công ty để nhận được một khoản tiền với mỗi người lao động được tuyển dụng

Công việc bất hợp pháp/người lao động bất hợp pháp: Công việc không có

hợp đồng, người lao động làm việc mà không có hợp đồng lao động

Cư trú quá hạn/người cư trú quá hạn: Những người đi lao động xuất khẩu

ở lại nước tiếp nhận lao động quá thời hạn thị thực

Nhập cư: Đề cập đến người lao động (có nghề hoặc không có nghề) từ nước

ngoài đến một nước nào đó để làm việc

Xuất cư: Đề cập tới người lao động ra đi từ một nước nào đó tới nước mà

họ lao động ( có thể là từ quê hương hoặc từ một nước quá cảnh)

II- Nội dung:

Ở Việt Nam hiện nay, xuất khẩu lao động (XKLĐ) chủ yếu nhằm mục đích

kinh tế và là XKLĐ có tổ chức, đã nhanh chóng chiếm lĩnh vị trí quan trọng tại các thị trường lao động trọng điểm trên thế giới Một trong những thị trường được chính phủ Việt Nam quan tâm phát triển trong thời gian dài là thị trường các nước khu vực Trung Đông

Biến cố chính trị “ Mùa xuân Arab” với sự sụp đổ của hàng loạt mô hình nhà nước quân chủ độc tài đã ảnh hưởng sâu sắc đến tình hình XKLĐ của Việt Nam tại đây Một số lượng rất đông người lao động đã buộc phải trở về

nước khi chưa hoàn thành hợp đồng tại nước sở tại Tuy vậy, tình trạng dư thừa lao động trong nước khi dân số trong độ tuổi lao động tăng lên đòi hỏi nhà nước Việt Nam phải cấp thiết nhìn lại những thành quả và khó khăn đã gặp phải trong thời gian qua ở thị trường này để khám phá khả năng tái xuất nguồn lao động dồi dào này trong thời gian sắp tới

1 Khái quát về thị trường Trung Đông

Về lịch sử và văn hóa, Trung Đông là một phân miền Phi – Âu – Á Sắc thái

đa văn hóa được hình thành bởi các nhóm dân tộc riêng biệt như Ả Rập, Assyri, Azerbaijan, Berber, Chaldean, Druze, Hy Lạp, Do Thái, Kurd, Maronites, Ba Tư và Thổ

Thường được xác định như một vùng văn hóa, Trung Đông không có các biên giới chính xác Hiện nay, Trung Đông được nhận diện gồm các quốc gia như Bahrain, Kypros (Síp), Ai Cập, Iran (Ba Tư), Iraq, Israel, Jordan, Kuwait, Liban, Oman, Qatar, Ả Rập Saudi, Syria, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE), Yemen, Bờ Tây và Dải Gaza

Về tôn giáo, Trung Đông thường được coi là một vùng cộng đồng đa số Hồi giáo Ả Rập, bao gồm các quốc gia ở Tây Nam Á, từ Iran (Ba Tư) tới Ai Cập Theo thống kê của Liên Hợp quốc, dân số Trung Đông năm 2010 là 284 triệu người, đa số theo Hồi giáo Lối sống của đa phần người dân thuộc các nước Trung Đông chịu sự chi phối của truyền thống Hồi giáo và luật Hồi giáo Shariat với những qui định có phần hà khắc

Trung Đông có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú với trữ lượng giàu

mỏ và khí đốt khổng lồ, đảm bảo cho người dân mức sống thuộc loại cao so với mặt bằng chung trên toàn thế giới Nền kinh tế Trung Đông đang trên đà phát triển, nguồn lao động lại luôn thiếu hụt Vì vậy nhiều năm trở lại đây, Trung Đông trở thành một trong những khu vực nhận lao động nước ngoài lớn nhất thế giới Chỉ tính riêng các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng

Vịnh - GCC (gồm Ả Rập Saudi, Kuwait, Q’atar, Oman, Bahrain và Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất) đã có hàng chục triệu lao động khắp thế giới đang làm việc trong đủ mọi lĩnh vực, từ cán bộ quản lý, kỹ sư, lao động thuộc các ngành dịch vụ, lao động công nghiệp, xây dựng đến lao động phổ thông, giúp việc gia đình…Những quốc gia có nhu cầu lớn đối với loại hàng hóa đặc biệt này là Bahrain, Jordan, Kuwait, Lebanon, Oman, Quatar, Ả Rập Saudi, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE) và gần đây là Libya

Trong mấy chục năm qua, một số nước như Trung Quốc, Triều Tiên đã coi Trung Đông là thị trường trọng điểm và có sự cạnh tranh quyết liệt để chiếm giữ thị phần Chỉ tính riêng 6 nước trong Hội đồng hợp tác vùng Vịnh gồm: Ảrập Xêút, Baranh, Qatar, Kuwait, Ôman, UAE đã có tới 12 triệu lao động nước ngoài làm việc Con số trên tiếp tục tăng trung bình hàng năm khoảng 5%

2 Lao động nước ngoài ở Trung Đông

Dòng người lao động nước ngoài bắt đầu đổ vào Trung Đông sau sự kiện bùng nổ giá dầu năm 1973 Sự giàu có nhờ dầu mỏ hiện hữu ở hầu hết các tiểu bang vùng Vịnh Ả rập (United Arab Emirates, Oman, Saudi Arabia, Qatar, Kuwait và Bahrain, bao gồm các Hội đồng hợp tác vùng Vịnh, hoặc GCC) Đầu năm 1980, một số lượng rất lớn người di cư được tuyển chọn từ Đông Nam Á đã tới Trung Đông làm việc Cho đến cuối thập niên 1980, hơn một nửa số người nhập cư đến Trung Đông là từ châu Á Các chính phủ châu Á thời kỳ này theo đuổi một chính sách thực dụng đối với lao động của họ ở nước ngoài, một phần để làm giảm tỷ lệ thất nghiệp và một phần để tạo ra thu nhập nước ngoài Lực lượng lao động của họ đã trở thành một mặt hàng xuất khẩu chính là tạo ra thu nhập đáng kể Ví dụ, trong năm 1999 tổng số kiều hối đến Sri Lanka từ người lao động ở nước ngoài là

1 tỷ USD Từ thời điểm đó cho đến nay số lượng lao động nhập cư từ nước ngoài vào khu vực Trung Đông ngày càng tăng

Nghiên cứu một vài thị trường Trung Đông thời gian trước khủng hoảng chính trị cho thấy ở những năm 2006 có khoảng hai phần ba dân số UAE, và

90 % lực lượng lao động, là người nước ngoài Tại Arab Saudi có khoảng 5

triệu người lao động nước ngoài Tại Kuwait có 1.200.000 lao động nước

ngoài sống và làm việc cùng gia đình của họ, chiếm 63% dân cư Hầu hết các công nhân nước ngoài đến Israel là từ Rumani, Thái Lan, Philippin và các nước châu Phi Nước này có kế hoạch trục xuất số người lao động nhập

cư bất hợp pháp hàng tháng Tại một trường học Tel Aviv, một nửa các em học sinh là con em các lao động nước ngoài sống bất hợp pháp Palestine có lực lượng lao động khoảng 433.000 với tỷ lệ thất nghiệp ước tính là trên 50% Có khoảng 18.000 người Palestine làm việc tại Israel

Những phân tích và kinh nghiệm hợp tác với thị trường Trung Đông của các nước đã cho thấy chính sách kinh tế tự do của một trong những thị trường lớn của khu vực là UAE luôn hấp dẫn được nhiều nhà đầu tư nước ngoài, nhất là trong các ngành công nghiệp, thương mại bán lẻ, du lịch và các loại dịch vụ khác Thêm vào đó việc thành lập các khu vực tự do như khu Jebel Ali từ năm 1985, khu vực tự do sân bay Dubai, khu vực tự do Dubai về kỹ thuật, thương mại điện tử và phương tiện truyền thông, đã tạo điều kiện cho các nhà đầu tư nước ngoài được hưởng nhiều chính sách ưu đãi và khuyến khích đầu tư hấp dẫn Phạm vi ngành nghề tuyển lao động của các nước Trung Đông rất rộng, bao gồm cả nông nghiệp, công xưởng, xây dựng, lao động phổ thông và lao động giúp việc nhà Khu vực này có thể tiếp nhận số lượng lên đến hàng triệu người lao động mỗi năm

Trung Đông cũng là thị trường xuất khẩu lao động duy nhất không bị ảnh hưởng nhiều trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu Trong khi nhiều

quốc gia trên thế giới đều lên kế hoạch giảm nhu cầu tiếp nhận lao động nhập cư và ban hành một số chính sách hỗ trợ lao động nước ngoài về nước trước hạn, thì tại các nước Trung Đông, nhiều chủ sử dụng lao động vẫn có nhu cầu lớn nhận lao động nước ngoài vào làm việc Chẳng hạn như UAE

bị ảnh hưởng từ khủng hoảng kinh tế tài chính toàn cầu song tiềm lực tài chính vẫn rất mạnh nên các công trình lớn của UAE vẫn tiếp tục được triển khai và cần số lượng lớn lao động nước ngoài, gần như không có trường hợp lao động nước ngoài nào bị về nước trước hạn vì thiếu việc làm Chế độ lao động ở Trung Đông tương đối đảm bảo, được nghỉ lễ, tết và được hưởng lương đầy đủ Mặc dù mức lương chưa cao nhưng do biết cách khai thác nên Trung Đông trong nhiều năm là thị trường tiềm năng trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế cho nhiều quốc gia có nhu cầu xuất khẩu lao động

Như đã nói ở trên, Trung Đông là khu vực có số đông dân cư theo đạo Hồi, lối sống của đại bộ phận dân chúng có phần nghiêm ngặt, khó thích nghi Người nước ngoài khác tôn giáo tới làm việc ở Trung Đông sẽ gặp rất nhiều khó khăn do xung đột văn hóa và lối sống nếu không được chuẩn bị tốt một

số kiến thức và kỹ năng cơ bản về văn hóa Hồi giáo và tập tục của địa phương

Địa vị pháp lý dành cho người lao động nước ngoài, vì thế, luôn là vấn đề

mà các nước xuất khẩu lao động cũng như nước tiếp nhận lao động quan tâm hoàn thiện, trong đó có vấn đề lương, điều kiện ăn ở và bảo hiểm cho người lao động trong những tình huống rủi ro

Thời gian trước đây, chỉ những lao động ngoại nhập thuộc khối kỹ thuật cao của các nước phát triển đến Trung Đông làm công việc hướng dẫn áp dụng tiến bộ của công nghệ hiện đại vào lĩnh vực xây dựng, khai thác dầu mỏ mới được hưởng mức lương tương đương với lao động người bản xứ, còn những lao động chân tay đơn giản đến từ các nước đang phát triển thường nhận

mức lương và hưởng điều kiện ăn ở, làm việc kém hơn người lao động bản

xứ cùng thực hiện một loại hình công việc Quyền lợi của người lao động nước ngoài khi có sự cố xảy ra cũng chưa được bảo vệ một cách đúng mức

Số tiền bao hiểm khi công nhân gặp rủi ro thường bị các chủ lao động hoặc chi trả chậm hoặc có trường hợp trốn chi trả

Một vài năm trở lại đây, thị trường lao động người nước ngoài tại Trung Đông phát triển mạnh, các Hiệp định hợp tác lao động giữa nước sở tại và

và những nước cung ứng loại hàng hóa đặc biệt này được thỏa thuận và ký kết chính thức, tạo khung pháp lý và đáp ứng những thay đổi thực tế của thị trường lao động Từ đó, quyền lợi của người lao động nước ngoài tại khu vực này được bảo vệ bằng những thỏa thuận cấp quốc gia và quốc tế (phù hợp với những tiêu chuẩn lao động cơ bản của Tổ chức lao động Quốc tế ILO) Nói cách khác, địa vị pháp lý của người lao động nước ngoài dần được điều chỉnh để giảm thiểu sự chênh lệch quyền lợi an sinh so với lao động bản địa Lao động nước ngoài đến từ Việt Nam, Trung Quốc và một số quốc gia khác có điều kiện tự nhiên khác biệt với khu vực Trung Đông được điều chỉnh giờ làm để tránh nóng khi nhiệt độ ngoài trời lên tới 50oC trong những tháng thời tiết Người lao động nước ngoài được hưởng chế độ theo Luật Lao động của nước sở tại, được nghỉ lễ và được hưởng lương như người bản địa Nếu làm việc ngoài giờ được trả 1,5 lần cao hơn lương cơ bản Trước

2010, lao động nước ngoài ở Trung Đông trong các lĩnh vực sản xuất và xây dựng hưởng mức lương cơ bản khoảng 160 USD/tháng Lao động có tay nghề khoảng 250 USD/tháng Ngoài ra, người lao động còn được cung cấp bữa ăn miễn phí hoặc trợ cấp tiền ăn khoảng 70 USD)/người/tháng và được miễn phí nhà ở

Riêng tại thị trường UAE, lao động nước ngoài còn được hưởng những chính sách vượt trội hơn so với các thị trường lao động khác ở Trung Đông

do Bộ lao động UAE ban hành và thực hiện như đối xử công bằng với người lao động nước ngoài, trả lương theo qui định của Bộ, không được ép nhân công làm thêm giờ, đảm bảo điều kiện ăn ở cho nhân công, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với lao động nước ngoài khi có những rủi ro bất trắc về an toàn lao động xảy ra…

3- Tình hình xuất khẩu lao động Việt Nam sang Trung Đông

Với số dân gần chạm mốc 90 triệu người, hiện nay Việt Nam là nước có nguồn nhân lực dồi dào, đứng thứ 12 trên thế giới, đứng thứ 2 trong khối ASEAN Tốc độ tăng dân số tự nhiên hàng năm cao trên 2%, đặc biệt là ở nông thôn Con số này ở Trung Quốc là 1,3%, Thái Lan 1,5% và Hàn Quốc

là 1,4% Theo dự báo của Ủy Ban dân số gia đình và trẻ em Việt Nam, dân

số Việt Nam sẽ đạt 100 triệu vào năm 2020 với đa số trong độ tuổi lao động Tuy nhiên, đông dân cư trong độ tuổi lao động không hoàn toàn đồng nghĩa với tiềm năng nguồn nhân lực dồi dào bởi nguồn nhân lực tiềm năng còn được đánh giá dựa trên nhiều mặt khác như chất lượng và trình độ, phong cách, thói quen làm việc, kỹ năng làm việc cũng như một số yếu tố khác của lực lượng lao động đó

Sự suy giảm kinh tế trong nước dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp gia tăng trong thời gian qua khiến áp lực về việc làm trở nên cấp bách Việt Nam hướng tới việc tìm kiếm những thị trường ngoài nước có khả năng tiếp nhận lâu dài một số lượng lớn người lao động, chủ yếu là lao động phổ thông đơn giản

Xuất khẩu lao động sang Trung Đông, vì thế, phù hợp với mục đích xóa đói giảm nghèo ở khu vực nông thôn của chính phủ Việt Nam vì đối tượng cũng như ngành nghề tuyển chọn khá đa dạng Riêng trong năm 2010, Trung Đông có thể tiếp nhận khoảng 50.000 lao động Việt Nam, nhiều hơn tổng số lao động xuất sang các thị trường Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan trong một năm

Lao động Việt Nam đi theo hướng đến thị trường Trung Đông chủ yếu là đến các quốc gia an toàn và ổn định như UAE, Qatar, Saudi Arabia, Oman Chiến sự ở Lebanon trước đây không ảnh hưởng đến việc Việc Nam đưa lao động vào các nước còn lại của Trung Đông Con số người lao động đến khu vực này ngày một tăng lên rõ rệt

Trước chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, Việt Nam đã đưa nhiều lao động xây dựng sang làm việc tại Iraq (khoảng 18.000 người) Tại các nước lân cận Iraq, số lượng lao động xuất khẩu của Việt Nam không nhiều Tại Kuwait,

có khoảng 10 lao động làm việc rải rác ở các siêu thị Tại thủ đô Dubai của Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất có khoảng 300 lao động, tại Libi có 2.000 người Còn các nước như Ả rập Xê-út, Bahrain, Quatar, Việt Nam không có lao động xuất khẩu

Khi chiến tranh Iraq xảy ra, toàn bộ số lao động tại Iraq đã trở lại Việt Nam khiến thị trường lao động Việt Nam tại Trung đông rơi vào ảm đạm Vì những bất ổn của khu vực Trung Đông trong giai đoạn đó, Việt Nam quyết định tạm dừng định hướng đưa lao động đến thị trường này Trong quý I/2003, một số doanh nghiệp của Việt Nam và của các nước ở vùng này đã

có sự tiếp cận trao đổi thông tin, song chỉ dừng ở mức ký các thoả thuận khung mà không đưa thêm lao động sang

Ngày 25/9/2005 Bộ LĐ-TB-XH Việt Nam đã có đoàn khảo sát cấp cao tới UAE, Arab Saudi, Kuwait, Q’atar, đặt quan hệ hợp tác lao động chính thức với các nước này và tái khởi động lại thị trường Trung Đông có chiều hướng hứa hẹn nhiều tiềm năng trở lại

Năm 2006, Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng số 72/2006/GH11 ngày 29 tháng 1 năm 2006, chính thức được quốc hội Việt Nam khóa XI thông qua đã có tác động rất lớn đến những hợp đồng cung ứng lao động cho khu vực Trung Đông Vào năm 2006, con số

lao động đến Trung Đông là 6000 người nhưng đến 2009 đã tăng lên 35000 người

Từ năm 2007 Việt Nam và Trung Đông triển khai “Đề án thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Trung Đông giai đoạn 2007-2010”, trong đó tập trung vào một

số lĩnh vực trọng điểm: trao đổi thương mại, xuất khẩu lao động và hợp tác chuyên gia, kêu gọi vốn đầu tư nước ngoài, đầu tư của Việt Nam ra các nước trong khu vực…Trong đó, vấn đề xuất khẩu lao động là một trong những

số lao động đã làm phát sinh những phức tạp ở thị trường Qatar Hậu quả là đầu năm 2008, 17 doanh nghiệp đã bị Cục Quản lý lao động ngoài nước tạm đình chỉ hoạt động đưa lao động sang Qatar Cuối tháng 12-2008, sau hai lần tạm dừng, Chính phủ Qatar quyết định dừng tiếp nhận vô thời hạn lao động Việt Nam dù hai nước có ký hiệp định về hợp tác lao động Năm 2010,

Q’atar tháo bỏ lệnh dừng tiếp nhận lao động nhưng thận trọng khi cấp visa, xem xét kỹ càng và chỉ cho phép số lượng nhỏ lao động Việt Nam nhập cảnh Ở UAE, Việt Nam bắt đầu đưa lao động sang từ năm 2003 và năm

2005 được nhận định là thị trường tiềm năng nhất với khả năng tiếp nhận 10.000 lao động Việt Nam/năm.Có 64 doanh nghiệp khai thác thị trường này Tuy nhiên, năm 2009, chỉ có hơn 4.700 người xuất cảnh; năm 2010 tăng 20%, đạt 5.241 người, nhưng chỉ vài tháng sau, phần đông lao động bị trả về nước trước hạn do nhiều nguyên nhân xuất phát từ điều kiện chủ quan

và khách quan Libya là một thị trường mới nhưng được Bộ LĐ-TB-XH, cục

và các doanh nghiệp (DN) XKLĐ dốc toàn lực đầu tư mạnh hơn bất kỳ thị trường nào khác Sau gần 3 năm mở thị trường (2008), ngày 28-5-2010, Bộ LĐ-TB-XH đã ra quyết định thành lập đề án tăng cường quản lý lao động sang Libya, lấy đây làm thị trường điểm để thực hiện đề án hỗ trợ 62 huyện nghèo, đẩy mạnh XKLĐ theo chỉ đạo của Chính phủ Mục tiêu là mỗi năm đưa 5.000 – 7.000 lao động sang Libya, trong đó ưu tiên 30% chỉ tiêu tuyển dụng cho lao động, người dân tộc thiểu số thuộc các huyện nghèo

Hiệp hội XKLĐ Việt Nam đánh giá Libya là thị trường lành tính, điều kiện làm việc, ăn ở của người lao động khá tốt, quyền lợi được bảo đảm, ít rủi ro, thu nhập tương đối khá (bình quân 7 triệu đồng – 8 triệu đồng/người/tháng trở lên) nên thu hút khá đông người lao động sang làm việc Sau 3 năm khai thác, Việt Nam đưa được 10.482 lao động sang Libya, trong đó chỉ riêng năm 2010 là 5.242 người

Biến cố chính trị “Mùa xuân Arab” xảy ra đầu năm 2011 với những rủi ro không lường trước được cho thị trường lao động đã buộc nhà nước Việt Nam phải gấp rút đưa toàn bộ số lao động tại Libya về nước Đến thời điểm này (2012), có thể xem đề án mở rộng thị trường Trung Đông của Bộ LĐ-

TB-XH và nỗ lực tăng cường đưa lao động sang Libya của các doanh nghiệp

đã gần như phá sản

Rủi ro từ thị trường Libya đã tác động dây chuyền đến XKLĐ Việt Nam ở Bắc Phi (cùng với hai thị trường nhỏ lẻ là Jordan, Angola) Điều này khiến mục tiêu XKLĐ trong năm 2011 là đưa 87.000 lao động sang thị trường Trung Đông đã hoàn toàn không thể thực hiện

Chúng tôi sẽ đề cập đến vấn đề người lao động trở về ( thời kỳ trước “Mùa xuân Arab” và những hệ quả chưa mấy nặng nề như sau này đối với lao động Libya trong phần cuối của bài viết này qua một số kết quả thăm dò xã hội học năm 2010

Ở đây, chúng ta đi sâu nghiên cứu một số thị trường trọng điểm để có được bức tranh toàn cảnh về xuất khẩu lao động của Việt Nam sang khu vực Trung Đông trong thời gian trước biến cố “Mùa xuân Arab”

3.1 Thị trường Các Tiểu vương quốc A-rập Thống nhất (UEA):

UAE là một trong 6 quốc gia vùng Vịnh Dân số theo thống kê năm 2008 khoảng 5,4 triệu người Diện tích của UEA là 83.600 km2, đứng thứ 116 trên thế giới Năm 2007, GDP bình quân đầu người khoảng 50.000USD UAE gồm 7 tiểu vương quốc là Abu Dhabi, Dubai, Sharjah, Ras Al-Khaimah, Umm Al-Qaiwain, Ajman và Fujairah, thủ đô đóng tại Abu Dhabi UAE có nguồn dầu mỏ và khí đốt phong phú Đất nước này bắt đầu trở lên thịnh vượng từ sau khi có nguồn đầu tư nước ngoài từ những năm 1970 Hiện nay UAE là một nước công nghiệp hoá cao và là một trong những nước phát triển nhất trên thế giới Bên cạnh nguồn dầu mỏ và khí đốt phong phú vẫn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, UAE đã đa dạng hóa nền kinh tế thông qua việc mở rộng ngành xây dựng, sản xuất chế tạo và dịch vụ Khí hậu UAE mang đặc trưng của các nước Vùng Vịnh, sa mạc và nắng nóng Đồng tiền chính của UAE là Dirham với tỷ gia qui đổi 2008 là 1USD

= 3.67AED UAE có khoảng 3,11 triệu lao động nước ngoài đến từ 202 quốc gia, trong đó lao động ấn Độ chiếm đa số (khoảng 1,5 triệu người)

Ngày 1/8/1993 Việt Nam và UAE chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao Hai bên đã tiến hành ký một số hiệp định như Hiệp định khung về Hợp tác Kinh tế, Khoa học Kỹ thuật và Thương Mại (10/1999); Hiệp định về vận chuyển hàng không (5/2001); Biên bản ghi nhớ về hợp tác phát triển công nghiệp ( 9/2007); Thỏa thuận về đầu tư giữa Quảng Nam và tập đoàn Suman Dubai (9/2007); Biên bản ghi nhớ về hợp tác giữa phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam và phòng thương mại và công nghiệp Dubai ( 9/200); Biên bản ghi nhớ giữa Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam và Ủy ban chứng khoán và hàng hóa Ê-mi-rát về hỗ trợ và hợp tác song phương (9/2007); Bản ghi nhớ về Hợp tác Lao động, Thoả thuận Hợp tác hai Bộ Ngoại giao (2/2009)

Quan hệ thương mại Việt Nam - UAE những năm gần đây liên tục phát triển, từ 67 triệu USD (2002) lên trên 118 triệu USD (2003), 150 triệu USD (2004), 200 triệu USD (2005), 250 triệu USD (2006), 350 triệu USD (2007),

500 triệu USD (2008)

Trong những năm 2007- 2008, các hoạt động đầu tư của UAE tại Việt Nam hứa hẹn sôi động với một loạt dự án đang trong quá trình triển khai hoặc thăm dò, đàm phán: dự án “Thành phố mới” tại Phú Yên, dự án khách sạn 5 sao Hạ Long (500 triệu USD), dự án tái định cư Thủ Thiêm (700 triệu USD), cảng Hiệp Phước (TP.HCM), dự án “Làng châu Á” đưa 500.000 lao động

VN sang sinh sống và làm việc lâu dài tại UAE…Tuy nhiên, cho đến nay, những dự án nói trên phần lớn không khả thi, một số dự án gần như phá sản Ngoài nguyên nhân bất ổn chính trị tại Trung Đông thì sự khác biệt về điều kiện tự nhiên, văn hóa tôn giáo và lối sống cũng là một nguyên nhân dẫn đến những khó khăn không thể khắc phục giữa hai bên

Các công ty XKLĐ Việt Nam bắt đầu ký hợp đồng cung ứng lao động cho thị trường UAE từ năm 1995 Năm 1997, một số lao động Việt Nam đã đến UAE làm việc theo các hợp đồng, cá nhân Từ những cá nhân này, họ đưa người thân đến đây bằng đường du lịch để tự do tìm việc Năm 2002, việc đưa Lao động sang UAE được công ty AIRSERCO - TCty Hàng không VN tiến hành khai thác một cách bài bản Sau đó, công ty công ty AIRSERCO báo cáo lên Bộ LĐ-TB&XH về khả năng phát triển lâu dài của thị trường Theo thống kê, đến tháng 4/2004, có khoảng 725 Lao động Việt Nam đến UAE; năm 2006 có 3.000 lao động và cho đến nay đã có 64 doanh nghiệp xuất khẩu lao động đưa lao động sang UAE làm việc Tháng 10/2009 có khoảng 4953 người và hiện nay gần 15.000 lao động Việt Nam làm việc trong hàng trăm doanh nghiệp của UAE, tập trung chủ yếu ở Dubai, Sharjah

và Abu Dhabi Lao động chủ yếu làm việc trong các ngành nghề: xây dựng, đóng tàu, dịch vụ nhà hàng, khách sạn, điện lạnh, thuỷ sản, nhựa, may mặc, salon, …(trong đó khoảng 65% làm việc trong lĩnh vực xây dựng)

Theo tính toán, lao động phổ thông sau 3 năm làm việc tại UAE có khoảng 80- 100 triệu đồng

Theo báo cáo của các doanh nghiệp cung ứng lao động và Bộ LĐ-TB-XH thì tình hình lao động Việt Nam ở UAE trong giai đọan gần biến cố “Mùa xuân Arab” có nhiều biến động đáng quan tâm Số lao động Việt Nam phải

về nước do khủng khoảng kinh tế tuy đã chững lại nhưng nhiều lao động xây dựng ở các doanh nghiệp không có giờ làm thêm đã chọn phương án về nước trước hạn do chi phí sinh hoạt đắt đỏ Phần lớn số lao động này đã có thời gian làm việc hơn 01 năm Số lao động Việt Nam vi phạm pháp luật như đánh nhau, trộm cắp có xu hướng giảm trong quý II nhưng vấn đề lao động Việt Nam bỏ ra ngoài làm việc lại đang ở mức báo động, trở thành chủ

đề nóng trong nhưng thương thuyết giữa các bên đối tác

Tại UAE, thị trường vẫn duy trì khả năng nhận nhiều lao động nước ngoài đến làm việc, những công trình lớn vẫn tiếp tục được triển khai và cần số lượng lớn lao động nước ngoài, đặc biệt là lao động trong lĩnh vực xây dựng (thợ gia công kim loại, thợ hàn, vận hành máy xây dựng…) Lao động nhập

cư làm việc ở UAE phải được chủ sử dụng bảo lãnh và không được phép làm cho chủ sử dụng khác trừ khi có sự đồng ý của chủ cũ và chủ mới Chính phủ không quy định mức lương tối thiểu; lương trả cho lao động nước ngoài phụ thuộc vào trình độ, loại hình công việc Để thu hút hơn nữa lao động nước ngoài, gần đây chính quyền UAE đang thực hiện nhiều biện pháp cải thiện điều kiện và bảo vệ quyền lợi cho lao động trên các lĩnh vực y tế, tiền lương và điều kiện ăn ở UAE dự kiến sẽ áp dụng bảo hiểm y tế bắt buộc đối với tất cả lao động nước ngoài, phí bảo hiểm do chủ sử dụng chịu Bên cạnh đó, UAE xây mới ở Dubai và Abu Dhai các khu nhà ở liên hợp tiện nghi cho lao động với đầy đủ dịch vụ như cửa hàng, ngân hàng, bưu điện, bệnh viện, công viên Chính quyền UAE cũng đang nghiên cứu áp dụng mức lương tối thiểu Tuy nhiên, thu nhập của người lao động ở thị trường Trung Đông nói chung được đánh giá ở mức thấp so với thế giới Thu nhập bình quân của lao động xây dựng của Việt Nam tại đây khoảng

350 USD/tháng; lĩnh vực nhà máy khoảng 400 USD/tháng và lao động dịch

vụ, văn phòng khoảng 550 USD/tháng Đối với lao động có tay nghề cao, kỹ

sư, đốc công…có thu nhập cao hơn Ví dụ với lao động Việt Nam làm việc tại khách sạn 5 sao Palace the Old Town - một trong những khách sạn sang trọng nhất ở Dubai, thu nhập từ 800 USD – 1.500 USD/tháng Có lao động Việt Nam làm việc tại một khách sạn lớn của Dubai - thuộc UAE có thu nhập 5.000 USD/tháng Những công việc thu nhập cao này thường ổn định Việc chuyển chỗ làm việc ở UAE được quy định khá chặt chẽ phụ thuộc vào trình độ và thời gian làm việc

Điều kiện sinh hoạt của người lao động được qui định đáp ứng yêu cầu của chính quyền sở tại UAE là khoảng 8-10 người/phòng 15m2 có hệ thống điện nước, điều hoà, có nhà bếp riêng và các thiết bị phòng chữa cháy, lối thoát hiểm Đối với số lao động sang bằng hợp đồng cá nhân và làm việc tự do thì

đa số đều thuê nơi ở và được chủ lao động trợ cấp tiền nhà

Lao động phổ thông ít có cơ hội chuyển chỗ làm việc Trường hợp công ty rơi vào tình trạng phá sản, bị thu hồi giấy phép, sáp nhập thì người lao động được miễn điều kiện về trình độ và thời gian làm việc để được chuyển chủ nhưng phải đáp ứng một số điều kiện như phải được chủ sử dụng cũ cấp giấy không phản đối (NOC) và phải đóng phí chuyển chủ Người lao động

về nước được chủ sử dụng chi trả tiền vé máy bay và trợ cấp 1 tháng lương

cơ bản theo hợp đồng đối với lao động làm việc dưới 12 tháng, trợ cấp 2 tháng lương đối với lao động làm việc trên 1 năm hoặc lao động có tay nghề làm việc dưới 1 năm

Số lao động Việt Nam xuất khẩu sang UAE từ năm 2004 đến đầu năm 2010 được thống kê như sau:

(Nguồn : Bộ lao động thương binh xã hội và Đại xứ quán VN tại UAE)

Kết quả khảo sát XHH năm 2010 tại một số tỉnh thành có người lao động từ Trung Đông trở về của chúng tôi chứng minh một điều rằng điều kiện thời tiết khắc nghiệt (công nhân làm việc trong cái nóng gay gắt, nhiệt độ lên đến hơn 45 oC), công việc nặng nhọc nhưng mức lương khá thấp, kể cả ở một thị trường tương đối tốt là UAE (người lao động thường chỉ biết mức lương thật trước khi lên máy bay sang Trung Đông) khiến cho số lao động phổ thông

trở về nước từ thị trường này ít có mong muốn quay lại làm việc

Người lao động Việt Nam thường sinh hoạt trong những cộng đồng tập trung, tinh thần đoàn kết tương trợ lẫn nhau trong những tình huống rủi ro khá cao Tuy nhiên, do không được trang bị đầy đủ về kiến thức cũng như văn hóa ứng xử phù hợp, khả năng giao tiếp tiếng Anh kém, người lao động Việt Nam tại UAE cũng như Trung Đông nói chung thể hiện một lối sống có phần thiếu kỷ luật, vi phạm luật Hồi giáo khi thường xuyên đánh bạc và uống rượu gây xung đột với các cộng đồng lao động khác cũng như với chủ

sở hữu lao động khiến tình hình hợp tác lao động của Việt Nam với thị trường này luôn rơi vào tình trạng phức tạp

Kinh tế Q’atar đang phát triển với tốc độ nhanh với dầu mỏ là nguồn thu ngoại tệ chủ yếu Theo số liệu mới đây của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), với GDP đầu người là 88.221 USD, Qatar đã vượt qua Luxemburg để trở thành quốc gia giàu có nhất thế giới năm 2011 Mỹ và các nước đồng minh đang

đổ tiền đầu tư xây hàng loạt công trình xây dựng tại quốc gia này, khiến nhu cầu về nhân lực quốc tế rất lớn

Lao động nước ngoài đến Qatar chủ yếu là từ các nước Nam Á và các quốc gia Ả Rập khác không có nguồn dầu mỏ phong phú

Thuận lợi lớn nhất đối với lao động Việt Nam là mối quan hệ chính trị tốt đẹp từ lâu giữa hai chính phủ Việt Nam và Q’atar lập quan hệ ngoại giao ngày 8/2/1993 Những Hiệp định tạo khung pháp lý cho hợp tác hai bên đã được ký kết gồm Hiệp định hợp tác hàng không (2005); Hiệp định khung

về hợp tác kinh tế, văn hoá, khoa học và kỹ thuật (2007); Thoả thuận hợp tác Dầu khí (2007); Thoả thuận hợp tác giữa hai phòng Thương mại và Công nghiệp (2007); Hiệp định hợp tác lao động (2008); Biên bản ghi nhớ v/v lập quỹ đầu tư giữa Tổng Công ty đầu tư va kinh doanh vốn nhà nước và Quỹ đầu tư Ca-ta (2008); 2009: Hiệp định Tránh đánh thuế hai lần; Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư, Hiệp định Vận chuyển hàng không, Thỏa thuận xúc tiến đầu tư giữa tập đoàn Qatari Diar và Bộ Kế hoạch và Đầu tư;

và Thỏa thuận hợp tác nông nghiệp giữa tập đoàn Hassad với Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

Tổng kim ngạch thương mại 2 chiều giữa Việt Nam và Qatar năm 2007 đạt khoảng 32,8 triệu USD, trong đó Việt Nam xuất 12,8 triệu USD, năm 2008 đạt 79,5 triệu USD, trong đó Việt Nam xuất 19,5 triệu USD

Việt Nam bắt đầu đưa lao động sang Qatar, từ cuối năm 2005, chủ yếu làm việc trong lĩnh vực xây dựng và kỹ thuật điện nước vì không có đủ ngôn ngữ giao tiếp, chuyên môn để làm các ngành dịch vụ có môi trường làm việc trong nhà Chủ sử dụng Qatar không quan tâm bằng cấp, họ cần lao động có nghề thực sự rất phù hợp với đa số lao động nông thôn đi xuất khẩu của Việt Nam

Theo báo cáo của Bộ lao động thương binh và xã hội, mức lương cơ bản cho người lao động đến từ Việt Nam đến Q’atar vào khoảng 190USD/tháng đối với lao động không nghề và khoảng từ 250USD/tháng trở lên đối với lao động có nghề Ngoài ra, người lao động đều có giờ làm thêm nên có mức thu nhập đối với lao động phổ thông vào khoảng 250USD/tháng và lao động có

nghề khoảng 400USD/ tháng Luật pháp Q’atar bảo hộ lao động ngoài nước, không đánh thuế thu nhập.Tính đến tháng 6/2009, theo ước tính, lao động Việt Nam có khoảng trên 2.000 người, trong đó, đa số chuẩn bị hết hạn 2 năm hợp đồng, ngoài ra còn một số khác là những người làm việc tốt, có ý thức chấp hành quy định luật pháp và được chủ sử dụng gia hạn làm việc năm thứ 3 hoặc năm thứ 4 Cụ thể như tại công trường xây dựng nhà cao tầng ACC (thuộc Cty xây dựng Al Arab Trading and Contracting), nơi có trên 230 lao động VN, chủ yếu là người quê Thanh Hoá, Hà Tây đang làm

việc Đến năm 2010, có khoảng hơn 7.000 lao động Việt Nam làm việc tại

Q’atar Con số này rất nhỏ so với nhu cầu thực tế của nước sở tại Đối tác đánh giá cao tinh thần lao động cần cù của lao động VN Thời gian đầu của hợp tác, Q’atar tuyên bố mở cửa, sẵn sàng tiếp nhận không hạn chế lao động

VN và đề xuất với Bộ Lao động Việt Nam cho phép tiếp nhận tới 27.000 lao

động

Những điểm lợi của người lao động Việt Nam khi làm việc ở Qatar là lương khá cao (thu nhập bình quân 5-7 triệu đồng/người/tháng, cao hơn làm việc ở Malaysia, Đài Loan), lại không phải đóng bất kể khoản thuế nào được ở nhà có máy lạnh miễn phí, dân Q’atar chủ yếu theo đạo Hồi nên lao động

VN không có cơ hội tiêu tiền (không nhà hàng, vũ trường, quán bar ) như

đi làm ở các thị trường khác nên thu nhập bao nhiêu giữ lại bấy nhiêu

Điểm yếu của thị trường Q’atar là khí hậu khắc nghiệt Nhiệt độ mùa nóng

có thể lên tới 48 độ C Luật pháp Qatar nghiêm cấm tuyệt đối lao động làm việc từ 12h trưa đến 16h chiều, dời thời gian làm việc vào buổi tối Mùa nóng cũng chỉ kéo dài 3 tháng (7, 8, 9), còn lại nhiệt độ dao động 13-23 độ C"

Do Q’atar và Việt Nam đã ký kết các Hiệp định về lao động và mở được đường bay thẳng Việt Nam - Qatar nên cơ hội hợp tác về lao động là rất lớn

Hơn nữa, Q’atar đã từng tuyên bố về một khả năng tiếp nhận không hạn chế lao động Việt Nam, sẵn sàng xem xét điều chỉnh mức lương, Qatar thực sự

là điểm đến hấp dẫn của người lao động và rất nhiều doanh nghiệp (khoảng

40 doanh nghiệp xuất khẩu lao động VN)

Số lao động Việt Nam xuất khẩu sang Q’atar từ năm 2005 đến năm 2009

(Nguồn : Tổng hợp từ báo cáo của Bộ lao động thương binh xã hội và các tư liệu khác)

Về phía người lao động, lý do để họ chọn Q’atar còn vì chi phí môi giới được giới thiệu là khá rẻ so với các thị trường như Đài Loan hay Nhật Bản, khoảng 25-30 triệu đồng

Tuy nhiên, kết quả điều tra XHH thực hiện năm 2011 cho thấy có sự chêch lệch rất lớn giữa quảng cáo của các doanh nghiệp với thực tế mà người lao động phải chi trả để có thể đến làm việc tại thị trường Q’atar

Việc tuyển dụng ồ ạt, không qua đào tạo, kỷ luật thấp, đang khiến lao động

VN bị mất điểm trong con mắt các nhà tuyển dụng nước ngoài , đặc biệt tại thì trường Q’atar

Kỷ luật lao động của người Việt Nam cũng là một vấn đề đáng nói Có nhiều trường hợp người lao động Việt Nam ở Qatar đình công vì mâu thuẫn hợp đồng do đặt trọn niềm tin vào các công ty môi giới , không tìm hiểu kỹ về hợp đồng trước khi đến Q’atar, có trường hợp bị các công ty môi giới ăn chặn tiền lương Những mâu thuẫn này không có ai đứng ra giải quyết, dẫn đến việc cuối năm 2006 có hàng chục lao động bị đối tác trả về nước trước thời hạn

Hiện nay, cục Quản lý lao động ngoài nước của Việt Nam tại Qatar đã có cán bộ chuyên trách vấn đề công tác quản lý lao động nhằm giảm thiểu những bất đồng giữa người sử dụng lao động và người lao động Việt Nam tại đây

Sự gia tăng số lao động xuất khẩu sang UAE và Qatar cho đến năm 2009

như sau:

( Nguồn : Từ số liệu của Bộ Lao Động Thương Binh Xã Hội )

3.3.Thị trường Arab Saudi:

Arab Saudi có diện tích 2,1 triệu km2, đứng thứ 14 trên thế giới và dân số khoảng 27,6 triệu người, đứng thứ 46 trên thế giới Khí hậu sa mạc, nắng nóng Hồi giáo là quốc giáo và các tôn giáo khác bị cấm hoạt động công khai Đồng tiền chính là Saudi Riyal với qui đổi 1USD = 3,75 SAR (2009) Xuất khẩu dầu mỏ là nguồn thu chính của quốc gia chiếm 45% GDP và chiếm 90% tổng nguồn thu ngoại tệ (2011) Thu nhập bình quân đầu người

là 23.700USD/tháng (năm 2009) GDP năm 2011 tăng 6.8% so với năm trước Là một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất thế giới

Với số lượng dân số ít và nhu cầu phát triển kinh tế cao nên Arab Saudi cần nhiều nhân công nước ngoài, khoảng 1 triệu người mỗi năm Các nước xuất khẩu lao động truyền thống của Arab Saudi là Philippines, Sri Lanka, Ấn

Độ Vào cuối 2009, có khoảng 8,8 triệu lao động nước ngoài, phần lớn từ Đông Nam Á và Nam Á đang làm việc ở thị trường này, chủ yếu trong lĩnh vực công nghiệp khai thác - lọc dầu, xây dựng, nông nghiệp, giáo dục, y tế, ngành dịch vụ (công lẫn tư) và giúp việc gia đình Đặc bệt, nhu cầu tiếp nhận lao động giúp việc gia đình tại thị trường này là rất lớn Riêng trong lĩnh vực dầu mỏ, luôn có khoảng trên 4 triệu công nhân nước ngoài làm việc Việt Nam và Saudi Arabia lập quan hệ ngoại giao ngày 21 tháng 10 năm

1999 Hai nước đã ký Hiệp định khung hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư

và kỹ thuật ngày 25/5/2006

Kim ngạch buôn bán hai chiều năm 2005 giữa Việt Nam và Saudi Arabia đạt hơn 100 triệu USD, trong đó Việt Nam xuất trên 21 triệu USD, năm 2006 đạt 138 triệu USD, năm 2007 đạt 187 triệu USD

Việt Nam bắt đầu đưa lao động sang Arab Saudi từ tháng 8 năm 2003 Ngày 16-3- 2005, vương quốc Saudi Arabia đã thông báo kế hoạch tuyển khoảng 100.000 lao động VN Đây là lần đầu tiên Saudi Arabia có kế hoạch tuyển lao động qui mô lớn từ VN với nhu cầu lao động có nghề, lao động giản đơn

và người giúp việc nhà

Theo đó, số lượng lao động từng ngành nghề cụ thể từ VN sẽ phụ thuộc vào

số việc làm được các công ty Saudi Arabia yêu cầu Về mức lương trả cho các lao động VN, lương tối thiểu cho lao động giản đơn là 150 USD và mức lương cho những lao động lành nghề

Ngoài ra Saudi Arabia còn tuyển thêm lao động trong lĩnh vực y tế để làm việc tại các bệnh viện, lao động lĩnh vực xây dựng Mức lương (2010) đối với lao động giúp việc gia đình khoảng 750 SAR (tương đương 200 USD),

trong khi lao động các nước chỉ từ 500-600 SAR Mức lương tối thiểu cho lao động phổ thông là 150 USD/tháng, lao động kỹ thuật cao từ 400 - 1.000 USD/tháng, tùy thuộc vào kinh nghiệm và tay nghề Và mức lương dao động

từ 1.200 SAR (khoảng 320 USD) tới 1.300 SAR/tháng cho nghề thợ hàn, thợ mộc và thợ rèn trong khi các công việc lao động thông thường chỉ mang lại mức thu nhập là 900 SAR cho nam giới và 750 SAR cho phụ nữ Ngoài các đối tượng lao động kể trên, Saudi Arabia đang có kế hoạch tuyển dụng y tá Việt Nam Các chi phí ăn, ở, đi lại người lao động sẽ được chủ sử dụng đài thọ Mức lương dao động từ 1.200 SAR (khoảng 320 USD) tới 1.300 SAR/tháng cho nghề thợ hàn, thợ mộc và thợ rèn trong khi các công việc lao động thông thường chỉ mang lại mức thu nhập là 900 SAR cho nam giới và

750 SAR cho phụ nữ Ngoài các đối tượng lao động kể trên, Saudi Arabia đang có kế hoạch tuyển dụng y tá Việt Nam Và mức lương dao động từ 1.200 SAR (khoảng 320 USD) tới 1.300 SAR/tháng cho nghề thợ hàn, thợ mộc và thợ rèn trong khi các công việc lao động thông thường chỉ mang lại mức thu nhập là 900 SAR cho nam giới và 750 SAR cho phụ nữ Ngoài các đối tượng lao động kể trên, Saudi Arabia đang có kế hoạch tuyển dụng y tá Việt Nam

Sau khi Việt Nam tiến hành ký kết các Hiệp định về hợp tác thương mại và lao động với các thị trường cụ thể thì địa vị pháp lý của người lao động được nâng cao rõ rệt Năm 2011, Công ty CP cung ứng và xuất nhập khẩu lao động Hàng không thuộc Tổng công ty Hàng không Việt Nam đã có thông báo tuyển dụng lao động cho thị trường lao động Trung Đông với mức lương cao hơn nhiều so với khoảng thời gian trước 2010

xuất cảnh

1 Nhân viên pha chế coffee 20 500 USD 1.700 USD

(Nguồn: Tổng hợp tư liệu của Bộ lao động thương binh và xã hội và các

nguồn khác)

Chủ sử dụng lao động nước ngoài đã phải cam kết chịu chi phí xin visa nhập cảnh, giấy phép cư trú, thẻ lao động, khám lại sức khỏe sau khi nhập cảnh cho người lao động cũng như vé máy bay trở lại Việt Nam cho người lao động sau khi hoàn thành hợp đồng hoặc chấm dứt hợp động trước thời hạn Riêng đối với lao động nữ làm việc tại gia đình người sử dụng lao động phải chịu vé máy bay cả lượt đi và lượt về, phải hỗ trợ 200 USD/người lao động

để làm chi phí đào tạo và các thủ tục trước khi đi…

Năm 2010, có khoảng 6.800 lao động Việt Nam đang làm việc tại Saudi Arabia, với ngành nghề chủ yếu là xây dựng và một số lao động nữ làm việc tại gia đình Đặc biệt, thị trường lao động Saudi Arabia có một hình thức tiếp nhận lao động rất thú vị: Đó là, họ có thể tiếp nhận cùng lúc hai vợ chồng sang làm việc: chồng, lái xe; vợ, giúp việc trong một gia đình chủ, thời hạn hợp đồng có thể kéo dài nhiều năm

Saudi Arabia, đã cấp 12.000 visa cho lao động người Việt tới làm việc Các visa được cấp cho người Việt tới Saudi Arabia làm thợ hàn, thợ mộc, lao động nông nghiệp, tài xế xe hạng nặng và một số nghề giúp việc

Theo đánh giá của người tuyển dụng lao động Saudi Arabia thì lao động Việt Nam hiền lành, ít phạm tội Đối với người lao động Việt Nam thì đây là thị trường thu nhập không cao nhưng ổn định, ít rủi ro

3.4 Thị trường Oman :

Vương quốc Oman là 1 trong 6 nước thuộc Hội đồng các quốc gia vùng Vịnh (gồm Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất – UAE, Cô oét, Saudi Arabia, Q’atar, vương quốc Baranh và vương quốc Oman) nơi đạo Hồi là quốc đạo Diện tích quốc gia này xấp xỉ diện tích Việt Nam, với 309.500 km2, nhưng dân số rất thấp Giống như các quốc gia khác trong vùng, dân

“chính gốc” Oman chỉ có 73%, còn lại là người nước khác sang làm ăn, sinh sống Văn hoá, phong tục tập quán và pháp luật của những nước theo đạo Hồi, trong đó Oman có rất nhiều điểm khác biệt so với những thị trường lao

động truyền thống của Việt Nam tại khu vực này

Khoảng 75% dân số Oman là tín đồ Hồi giáo, còn lại là những người theo đạo Hindu (ẤnĐộ giáo) và một cộng đồng nhỏ bé theo đạo Cơ đốc Đạo Hồi

ở đất nước này cũng không quá khắt khe như một số nước khác, điển hình là trong dàn nhạc giao hưởng hoàng gia có không ít nhạc công nữ và những sinh hoạt văn hóa ở đây cũng đa dạng, phong phú Ẩm thực ở Oman cũng không hoàn toàn thiếu những món ăn quen thuộc với người Việt do có thể mua được thịt heo và thịt bò trong các cộng người khác tôn giáo Hồi giáo

Về sinh hoạt văn hóa, tuy dân không đông, nhưng Oman có tới 2 tờ báo hằng ngày bằng tiếng Anh: Times of Oman và Oman Daily Observer, một tạp chí tiếng Anh hằng tuần về thương mại Oman Commerce, cùng hàng chục tờ báo và tuần san bằng tiếng Ả Rập Người Oman nói tiếng Ả Rập, nhưng tiếng Anh ở đây khá phổ biến, là một thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam và người lao động xuất khẩu, nếu họ được đào tạo kỹ tiếng Anh trước khi sang

Trữ lượng “vàng đen” khổng lồ của Oman được xác định lên đến 5,4 tỉ thùng (barrel), cho phép các công ty dầu mỏ khai thác mỗi ngày tới 800.000

thùng Hằng năm, Oman xuất khẩu hơn 40 triệu tấn dầu và các sản phẩm dầu, chưa kể một khối lượng khổng lồ về khí đốt Đời sống của người dân Oman thuộc loại cao trong khu vực, kinh tế phát triển cao và luôn thiếu nguồn lao động Vì vậy, Oman cũng là một thị trường tiềm năng và hấp dẫn

mà XKLĐ của Việt Nam cần tìm tới

Oman có quan hệ ngoại giao với 135 nước, trong đó có VN.Vào cuối những năm 2010, có khoảng 570.000 người nước ngoài đang sinh sống và làm việc

ở Oman chủ yếu từ các nước Nam Á và trong khu vực ASEAN như Philippines, Ấn Độ, Népal chủ yếu là lao động dịch vụ

Năm 2007, Bản ghi nhớ về hợp tác lao động giữa Bộ LĐTB&XH Việt Nam

và Bộ Nguồn Nhân lực vương quốc Oman được ký kết, trở thành nền tảng

để thiết lập và thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa 2 nước trong lĩnh vực lao động,

là cơ sở pháp lý để đẩy mạnh số lượng lao động Việt Nam đi làm việc tại thị trường này, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của lao động ta làm việc tại đây Theo tinh thần của Bản ghi nhớ được ký kết, số lượng lao động Việt Nam sang làm việc tại vương quốc Oman không có sự hạn chế, chỉ phụ thuộc vào tay nghề và khả năng ngoại ngữ của người lao động

Do Oman chưa lập đại sứ quán tại Hà Nội và ta cũng chưa có đại sứ quán ở Muscat, nên muốn vào Oman, các DN của ta có thể liên hệ trước với Tổng Lãnh sự quán VN tại Dubai (UAE), nhờ xin visa vào Oman Có thể gửi đơn

và photocopy hộ chiếu bằng fax để xin trước

Cho đến nay, đã có 4 doanh nghiệp Việt Nam hoạt động xuất khẩu lao động đăng ký đưa lao động đi làm việc tại Oman với các ngành nghề đăng ký tuyển dụng là công nhân vỏ, công nhân gia nhiệt, uốn, công nhân vận hành máy ép 700, công nhân sơn phủ vỏ ngoài, công nhân bảo hành thiết bị sơn,

công nhân bảo dưỡng cẩu & máy, đốc công bánh lái và chân vịt, công nhân

vận hành máy bơm, thợ máy, boong, thợ máy vận chuyển, thợ đưa đầu vào ra

ụ, đốc công giàn giáo, thợ giàn giáo

Việt Nam đã có quan hệ hợp tác lao động với Oman và thời gian qua, đã có một số lao động được đưa sang làm việc, thu nhập tương đương ở các quốc gia cùng khu vực Tuy vậy, con số lao động được Các doanh nghiệp này đã đưa sang Oman còn rất khiêm tốn Mới chỉ có 15 lao động sang làm việc tại Oman theo các hợp đồng trên Sauk hi ký Hiệp định, Việt nam kỳ vọng có thể sẽ đưa được từ 8.000– 20.000 lao động sang làm việc tại thị trường nước này

Ngoài điều kiện về sức khỏe (đủ điều kiện về sức khỏe để đi làm việc ở nước ngoài theo quy định hiện hành), yêu cầu đối với lao động sang làm việc tại đây ngoài ngoại ngữ cần thiết là tiếng Anh thì phải có ý thức kỷ luật tốt, cũng như phải chú trọng công tác bồi dưỡng kiến thức cần thiết về văn hoá, phong tục tập quán và pháp luật của Hồi giáo

Ngoài ra, nếu doanh nghiệp đưa được số lượng lao động đáng kể (khoảng

100 lao động trở lên), yêu cầu doanh nghiệp phải cử cán bộ đại diện có ngoại ngữ thật tốt, có kinh nghiệm để quản lý lao động

Mức lương của lao động nước ngoài làm việc tại Vương quốc Oman sẽ tuỳ vào loại hình công việc, vào chất lượng tay nghề và khả năng ngoại ngữ Đối với lao động bán lành nghề, với mức lương có thể lên đến 460 USD/tháng (tuỳ theo nghề) Ngoài ra, đối với lao động lành nghề, có tay nghề cao (kỹ

sư, lao động kỹ thuật), mức lương còn cao hơn rất nhiều Và chi phí trước khi đi, về mặt nguyên tắc phải theo đúng các quy định hiện hành của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng Trên thực tế, chi phí được quyết định tuỳ theo loại hình công việc và mức thu nhập của người lao động

Nói chung, Oman được đánh giá là thị trường lao động mới nơi người lao động có công việc và thu nhập ổn định

3.5 Thị trường Lybia

Việt Nam đã bắt đầu hợp tác đưa lao động sang làm việc tại Libya từ những năm 1980 Thời gian dài sau đó, tình trạng cấm vận của Liên Hợp quốc đối với Libya đã khiến cung cầu lao động nước ngoài tại đây bị gián đoạn

Sau khi được Liên hiệp quốc dỡ bỏ cấm vận vào năm 2005, Chính phủ Libya đã chủ trương cải tạo, xây dựng cơ sở hạ tầng với các hạng mục công trình lớn nhằm mục đích phát triển đất nước, nhu cầu về lao động nước ngoài, đặc biệt là lao động xây dựng và lao động đánh bắt thủy hải sản (những lĩnh vực mà trình độ tay nghề lao động trong nước không đáp ứng được), vì vậy, đã tăng cao Trong thời gian 2009-2010, Libya tăng nhu cầu nhập khẩu lao động xây dựng từ Việt Nam do đánh giá cao tay nghề, tinh thần cần cù không ngại khó, tinh thần hợp tác tốt của lao động Việt

Thời gian qua, ngày càng có nhiều doanh nghiệp Việt Nam ký được hợp đồng và triển khai đưa lao động sang Libya trong các dự án, chương trình xây dựng hạ tầng cơ sở để phục vụ phát triển đất nước Libya

Mở đầu chương trình tái xuất lao động sang thị trường Libya, Cục Quản lý Lao động ngoài nước cho phép Công ty XKLĐ – Thương mại và Du lịch Sovilaco thí điểm đưa những lao động đầu tiên sang làm việc trong lĩnh vực xây dựng Sovilaco tiến hành tuyển chọn lao động cho đơn hàng đầu tiên ở thị trường mới này với nhiều vị trí tuyển dụng như kỹ sư xây dựng, bác sĩ, y

tá, phiên dịch, đốc công, thợ lái máy xúc, xe nâng, xe lu, thợ xây, thợ ống nước, đầu bếp Điều kiện tuyển chung là nam, từ 25-40 tuổi, sức khỏe tốt,

ưu tiên có kinh nghiệm, một số vị trí biết giao tiếp tiếng Anh

Theo Sovilaco, lương cơ bản (chưa kể tiền làm thêm giờ) của người lao động theo hợp đồng đạt từ 265 USD đến 365 USD/tháng đối với thợ các

loại Các vị trí khác có mức lương tương đối khá như y tá 600 USD/tháng,

phiên dịch 1.000 USD/tháng, bác sĩ 1.200 USD/tháng, kỹ sư 1.600

USD/tháng Người lao động được chủ sử dụng lao động đài thọ ăn ở, thuế

và bảo hiểm, vé máy bay lượt đi

Sau những thí điểm đầu tiên này, Libya có một số thay đổi về chính sách,

làm chậm tiến độ giải ngân cho các công trình, dự án, nên số lao động nước

ngoài sang làm việc tại Libya có sụt giảm so với trước, nhưng tính từ đầu

năm 2010 đến nay, đã có 4.152 lao động được các doanh nghiệp của Việt

Nam đưa sang làm việc tại Libya, đạt 83,04% kế hoạch

Tại thời điểm trước khi tình hình chính trị xã hội tại Libya mất ổn định ( 3.2011) do các cuộc biểu tình lật đổ chế độ Gadhafi, có khoảng trên 2.000

lao động ở thành phố Benghazi; khoảng 5.000 lao động tại thủ đô Tripoli; số

còn lại ở các khu vực khác gần thủ đô Tripoli

Libya được đánh giá là một thị trường đòi hỏi trình độ tay nghề phù hợp với

lao động Việt Nam và có mức lương khá ổn định, việc làm, thu nhập và cuộc

sống của người lao động nói chung tương đối bảo đảm Mức lương cao nhất

của người lao động đơn giản có thể lên đến 1.000 USD, thấp nhất cũng tương

đương 350 USD/tháng

Tuy nhiên, tình trạng mất ổn định tại Libya do những người nổi dậy lật đổ

chế độ độc tài Gadhafi khiến bầu không khí chính trị trở nên nguy hiểm đối

với cộng đồng người lao động người nước ngoài tại đây, trong đó có số

lượng hơn 10.000 người lao động Việt Nam nói trên

Sau khi có thông tin về biểu tình tại thành phố Benghazi, ngày 18/2/2011,

Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đã phối hợp với Đại sứ quán Việt

Nam tại Libya chỉ đạo Ban Quản lý lao động và các bộ phận chức năng theo

dõi sát tình hình, thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn cho người lao

động Bộ cũng yêu cầu các doanh nghiệp dừng việc đưa lao động sang

Libya, đồng thời chỉ đạo đại diện doanh nghiệp tại Libya theo dõi sát tình hình, báo cáo kịp thời các vấn đề phát sinh, hướng dẫn người lao động các biện pháp bảo đảm an toàn và phối hợp với người sử dụng lao động yêu cầu người lao động ở tại khu nhà ở để bảo đảm an toàn Tại một số khu nhà ở an ninh không đảm bảo, người lao động đã được đưa đến những nơi an toàn hơn

Tính đến hết ngày 04/4/2011, toàn bộ lao động Việt Nam làm việc tại Libya

đã được đưa về Việt Nam qua đường hàng không và đường biển, trong đó, có hơn 9 nghìn lao động đã được đưa về nước an toàn bằng đường hàng không trước ngày 13/3/2011, 1.015 lao động đi bằng đường biển về đến Việt Nam ngày 04/4/2011 Để đưa được toàn bộ số lao động về nước, bên cạnh các chi phí khác, Ngân sách Nhà nước đã chi phí thuê máy bay vận chuyển trên 3.500 lao động (trong đó có 10 chuyến bay của Hàng không Việt Nam vận chuyển được trên 3.004 lao động) Số còn lại, Việt Nam đã vận động và tranh thủ có hiệu quả sự hỗ trợ của các chủ sử dụng lao động và các tổ chức quốc tế để đưa người lao động về nước

Cho đến thời điểm này, gần một năm sau khi trở trước thời hạn về từ Libya, nhiều người lao động Việt Nam vẫn bị chủ lao động nước ngoài nợ 1- 2 tháng lương (15- 40 triệu đồng) Khoản nợ này khiến nhiều gia đình người lao động càng thêm khó khăn, do gánh nặng vay ngân hàng chưa thể giải quyết Không ít chủ sử dụng lao động bị lưu lạc do tình hình Libya nhiều bất ổn hoặc đã không còn khả năng chi trả số lương còn lại cho lao động, nên chưa đủ cơ sở để thanh lý hợp đồng

Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) khẳng định đã gửi Công hàm đến Bộ Lao động và An sinh Xã hội Thổ Nhĩ Kỳ, đề nghị Bộ này phối hợp với các cơ quan chức năng đôn đốc các nhà thầu nhanh chóng thanh toán cho lao động Việt Nam về tiền lương, bảo hiểm và các chế độ

khác để tiếp tục bước sang giai đoạn hợp tác mới Đây là tin vui cho lao động Việt Nam, bởi thị trường Libya đòi hỏi trình độ tay nghề phù hợp với lao động Việt Nam và có mức lương khá ổn định Cơ hội việc làm này cũng đáp ứng với nguyện vọng của đa số lao động vừa từ Libya trở về Trước thời điểm xảy ra khủng hoảng chính trị tại Libya, các doanh nghiệp xây dựng Thổ Nhĩ Kỳ hoạt động rất mạnh ở khu vực Trung Đông, Bắc Phi và có nhu cầu sử dụng số lượng khá lớn lao động nước ngoài Đã có 6 doanh nghiệp của Việt Nam hợp tác với 14 doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ để đưa lao động sang làm việc tại các công trình mà các doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ nhận thầu xây dựng ở Libya

4 Một số công ty Nhà nước cung ứng người lao động sang thị trường Trung Đông

Hiệp hội xuất khẩu lao động Việt Nam (VAMAS) thành lập ngày 7.04.2004 liên kết 131 doanh nghiệp xuất khẩu lao động của Việt Nam cho các thị trường lao động trên thế giới Vào thời điểm đó, Việt Nam đã có 35.000 lao động làm việc ở 40 quốc gia, nâng tổng số lao động Việt Nam đang làm việc

ở nước ngoài lên khoảng 400.000 người, nâng nguồn thu ngoại tệ hàng năm trong lĩnh vực này lên 1,5 tỷ USD Hoạt động cụ thể của Hiệp hội trong nhiệm kỳ 2004-2006 là tìm hiểu thông tin thị trường lao động quốc tế để cung cấp cho doanh nghiệp, nâng cao chất lượng và số lượng lao động xuất khẩu, chống bỏ hợp đồng và cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp

Sau đây là một số doanh nghiệp điển hình về xuất khẩu lao động sang thị

trường Trung Đông

4.1 Trung tâm xuất khẩu lao động và thương mại hàng không (Airserco)

Trung tâm xuất khẩu lao động Airserco thuộc Tổng công ty Hàng không Việt Nam là công ty đi đầu trong việc xuất khẩu lao động sang Trung Đông Giám đốc Airserco là ông Nguyễn Xuân Vui

Tháng 8/2006 Airserco đã được các đối tác Q’atar quan tâm mời sang thương thảo và các đơn hàng đầu tiên đã được ký, với thỏa thuận đến hết

2006 công ty sẽ cung cấp cho đối tác 6.500 lao động, chủ yếu trong lĩnh vực xây dựng, khách sạn từ kỹ sư, công nhân kỹ thuật đến lao động phổ thông Trong số 7000 lao động Việt Nam làm việc tại UAE và Qatar thời gian qua,

có 5000 lao động do Airserco cung ứng với các ngành nghề như xây dựng, hàn, cơ khí, khách sạn…Thu nhập trung bình của người lao động từ 4 triệu đồng đến 30 triệu đồng/tháng (tùy công việc cụ thể)

Đây là đơn vị đầu tiên thực hiện thí điểm đưa lao động đến Qatar Sau đó, ngành lao động và một số doanh nghiệp xuất khẩu lao động khác bắt đầu khảo sát, tìm hiểu nắm bắt thị trường Hợp đồng tuyển 6.500 lao động năm

2006 của Airserco chủ yếu tập trung vào lao động ngành xây dựng và khách sạn Riêng với lĩnh vực xây dựng, đơn vị này tuyển đa số là lao động xây dựng có tay nghề, kỹ sư Trong số trên 800 kỹ sư, công nhân xây dựng Việt Nam đang làm việc ổn định tại Qatar thì có trên 700 người do Airserco cung cấp Airserco cũng là đơn vị đầu tiên và duy nhất Việt Nam đã đặt được văn phòng quản lý lao động Việt Nam tại Qatar

Trong tháng 9/2006, đơn vị này đưa tiếp 1.500 lao động (hợp đồng hai năm,

có thể gia hạn thêm một năm) đến Qatar làm việc Theo Airserco, muốn thực hiện tốt chủ trương đa dạng hoá thị trường thì phải chú trọng thị trường Trung Đông, không thể chỉ trông chờ vào những thị trường truyền thống như Malaysia, Đài Loan Từ năm 1999, Công ty Airserco đã cung ứng lao động sang Saudi Arabia, nhưng chỉ là những hợp đồng nhỏ, số lượng không nhiều

Năm 2002, Cty Airserco tiến hành thăm dò khai thác thị trường UEA và cho đến 2006 đã đưa được 1.400 lao động sang thị trường này với công việc và thu nhập ổn định (300 - 400 USD/tháng)

Công ty Airserco chủ yếu cung cấp lao động cho thị trường Dubai và cam kết thời gian xuất cảnh cho người lao động là từ 30 đến 45 ngày, kể từ ngày trúng tuyển tay nghề Công ty cũng là một trong những tổ chức xuất khẩu lao động có công tác đào tạo và chuẩn bị kỹ năng cho người lao động trước khi xuất cảnh tương đối tốt

4.2 Công ty Cung ứng Nhân lực Quốc tế và thương mại (SONA):

Công ty Cung ứng Nhân lực Quốc tế và thương mại (SONA) được thành lập năm 1990, là doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc Bộ Lao động - Thương Binh và Xã hội Việt Nam

Giám đốc công ty SONA là ông Lê Quang Đạt

Với quan hệ tốt với tất cả các Sở lao động thương binh xã hội trong cả nước, SONA có một nguồn lao động dồi dào đủ để cung cấp cho các đối tác ngoài nước SONA cung ứng lao động cho các thị trờng lao động quốc tế với nhiều ngành nghề rất đa dạng và phong phú từ lao động giản đơn như lao động phổ thụng, giúp việc gia đình đến những lao động có nghề như: thợ hàn, thợ điện, thợ tiện, thợ ốp lát thợ xây dựng, thợ lắp ráp đường ống … đến chuyên gia của các ngành công nghiệp mũi nhon như công nghệ tin học, công nghệ sinh học

Công ty SONA đã thiết lập hệ thống văn phòng đại diện của công ty tại những một số nước Trung Đông như: Lybia, Qatar, Dubai để giải quyết những vướng mắc, mâu thuẫn của người lao động khi làm việc tại nước sở

tại

Công ty SONA có định hướng cụ thể khi bắt đầu khai thác thị trường Trung Đông như tập trung khai thác các hợp đồng đưa lao động vào làm

việc tại các khu công nghiệp; tiếp tục đưa lao động xây dựng có nghề vào làm việc tại các công trình đang tiếp tục thi công; đẩy mạnh tìm kiếm các hợp đồng đưa lao động dịch vụ Quan trọng hơn cả là công ty đã cos nhưng cải tiến để nâng cao chất lượng lao động xuất khẩu; tập trung đào tạo nghề cho người lao động theo tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt là nghề hàn và một số nghề cơ khí (sản xuất thiết bị dầu khí) là các nghề có nhu cầu cao hiện nay Năm 2005, Công ty Sona xuất khẩu được 100 công nhân may sang Dubai

và hiện xúc tiến tuyển chọn 60 lao động nghề điện lạnh, 40 công nhân xây dựng

Tháng 4 năm 2006 Công ty Sona đã đưa 30 công nhân xây cất đầu tiên sang Qatar Theo đánh giá của doanh nghiệp, dù có khác biệt về tôn giáo, khí hậu khắc nghiệt, đi lại khó khăn, nhưng bù lại tổng thu nhập của công nhân xây dựng ở Qatar khá cao Những người này không phải nộp thuế thu nhập, được miễn phí chỗ ở, không có nhiều điểm để tiêu tiền vì đạo hồi cấm bia rượu, dịch vụ giải trí thì ít, thì chỉ vài ba tháng, lao động hoàn toàn có thể trả khoản chi phí đã nộ, khoảng 1500 đến 2000 đô-la cho mỗi người

Năm 2009, Sona đưa được 148 lao động sang Abu Dhabi (thuộc UAE) và

500 lao động sang Lybya

Năm 2010, công ty tuyển 100 lao động nam sang làm việc tại Dubai (thuộc UAE) trong ngành nghề thợ điện và lắp đặt đường ống với lương cơ bản từ 3,6 triệu đến 11 triệu đồng trên một tháng

4.3 Công ty Dịch vụ Xuất khẩu Lao động và Chuyên gia (SULECO)

Công ty Dịch vụ Xuất khẩu Lao động và Chuyên gia (SULECO) là doanh nghiệp nhà nước trực thuộc Sở Lao động Thương binh và Xã hội thành phố

Hồ Chí Minh

Giám đốc công ty Suleco là ông Trần Quốc Ninh

Công ty Suleco đã tiếp cận được các chủ sử dụng lao động của Qatar và bên đã ký một hợp đồng trên nguyên tắc cam kết sẽ đưa số lao động lên đến

cả ngàn người sang thị trường này Đối tượng tuyển chọn là các lao động có tay nghề kỹ thuật chuyên lắp đặt máy lạnh, đường ống nước, ống gas; nhân viên quản lý và kỹ sư cơ khí; tuổi từ 20 - 35 Mức lương được thỏa thuận từ

500 - 1.000USD/người/tháng, thời hạn làm việc trong 2 năm và có khả năng gia hạn thêm

Đối tác Qatar cũng đã thông qua Công ty Suleco để sơ tuyển một số lớn lao động phục vụ trong các khách sạn 5 sao ở thủ đô Doha và hai thành phố lướn khác với mức lương 216 USD/người/tháng; mỗi năm người lao động được nghỉ phép 30 ngày Cả hai loại ngành nghề trên phù hợp với lao động của các thành phố phía Nam, nhất là TP.HCM Đặc biệt, làm việc trong các khách sạn 5 sao của Qatar, người lao động sẽ tránh được cái nắng khắc nghiệt của Trung Đông có khi lên tới 45-47 độ C kéo dài từ tháng 4 - tháng 6 hằng năm Đây là cơ hội giải quyết đầu ra cho lao động kỹ thuật và sinh viên mới ra trường đang thất nghiệp

Năm 2008, Suleco ký hợp tác đưa 3000 lao động đi làm việc tại UAE

Năm 2009, Suleco đang tuyển khoảng 200 lao động đưa sang Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) làm việc trong các nhà hàng ở thành phố Dubai Để đi Dubai, người lao động nam, nữ tuổi từ 20-35 cần có bằng tốt nghiệp PTTH, có kinh nghiệm trong lĩnh vực nhà hàng là một thuận lợi Người lao động không cần biết tiếng Ả Rập, chỉ cần có khả năng giao dịch thông thường bằng tiếng Anh Lương của lao động được công ty giới thiệu

là khoảng 6 triệu đồng/người/tháng; được chủ đài thọ bữa ăn trong giờ làm việc và được cung cấp chỗ ở miễn phí

4 4 Một số công ty khác có những hợp đồng cung ứng lao động sang

Trung Đông là Công ty Vinamex; Trung tâm xuất khẩu lao động Cienco; Công ty Xuất khẩu lao động – Thương mại và Du lịch (Sovilaco)

Công ty Vinamex

Giám đốc công ty Vinamex là ông Bùi Hải Hà

Công ty đã có một số hợp đồng tuyển lao động đến Dubai làm nghề xây dựng và mộc nội thất, lương tháng 1.040 AED (tương đương 300 USD), thời hạn hợp đồng 2 năm (có thể gia hạn thêm)… đây là hợp đồng khá hấp dẫn song số tiền người lao động phải đóng trước khi đi chỉ khoảng 20 triệu đồng

Trung tâm xuất khẩu lao động Cienco1

Tổng giám đốc là ông Cấn Hồng Lai

Công ty định hướng xuất khẩu lao động sang Saudi Arabia theo mô hình: xuất khẩu lao động cùng lúc hai vợ chồng: chồng, lái xe; vợ, giúp việc trong một gia đình chủ, thời hạn hợp đồng có thể kéo dài nhiều năm Như thế, người lao động vừa kiếm được việc làm và thu nhập, lại tự chăm lo, bảo vệ được cuộc sống hạnh phúc của gia đình

Công ty Xuất khẩu lao động – Thương mại và Du lịch (Sovilaco)

Giám đốc công ty Sovilaco là ông Nguyễn Hải Nam

Công ty đang xúc tiến tuyển chọn lớp nhân công đầu tiên sang Trung Đông, gồm 100 lao động giúp việc gia đình và 10-15 công nhân nhà máy năm

2009 Sovilaco đã đưa 1.077 lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, trong đó thị trường Trung Đông là 444 người

Tháng 9 năm 2009, Công ty cổ phần hợp tác lao động ngoài nước cũng đưa

30 công nhân xây cất sang nước này Còn Trung tâm Phát triển việc làm và xuất cảng lao động Virasimex cho biết từ đầu năm tới nay đã xuất cảng 200 lao động sang Trung Đông Từ nay đến cuối năm, đơn vị này sẽ xúc tiến đưa sang khoảng 500 người nữa

5 Lợi ích của XKLD sang khu vực Trung Đông

Nguồn thu nhập từ lực lượng lao động xuất khẩu đang đóng vai trò ngày càng lớn cho nền kinh tế Xuất khẩu lao động sang Trung Đông nói riêng

mang lại nguồn thu nhập ngoại tệ không nhỏ cho chính phủ

Nguồn thu nhập này của chính phủ thu được từ thuế suất đối với tiền lương của người lao động ở Trung Đông và tỷ giá hối đoái của các đồng tiền ở các thị trường của Trung Đông

Nguồn thu của chính phủ khi lao động xuất khẩu sang một số thị trường của

Trung Đông năm 2009

(Tổng hợp từ nhiều nguồn )

Bên cạnh đó khi đi xuất khẩu sang Trung Đông sẽ giúp nhà nước giảm một khoảng chi phí đề đào tạo lao động nội địa và cả chi phí để giải quyết công

ăn việc làm, cũng như trợ cấp cho người lao động

Xuất khẩu lao động sang Trung Đông đã giải quyết được công ăn việc làm cho nhiều lao động, đặc biệt là lao động ở nông thôn cũng như miền núi Và cũng giúp cho đời sống người dân ở những khu vực này tốt đẹp hơn, giảm tỷ

lệ đói nghèo và thất nghiệp, cũng như tỷ lệ những người gây nên các tệ nạn

xã hội do quá túng thiếu

Tiền lương lao động nhận được ở các thị trường Trung Đông vào năm 2009

( Nguồn : Tổng hợp từ nhiều nguồn )

Số lao động được giải quyết việc làm khi xuất khẩu sang Trung Đông những

năm qua :

(Nguồn : Từ số liệu của Bộ Lao Động Thương binh xã hội)

Khi sang làm việc ở Trung Đông, lao động Việt Nam có thể tiếp thu được văn hóa nước sở tại và học tập, tiếp thu được những cách thức lao động có hiệu quả, cách làm việc hay của nước bạn

Nhờ việc đưa lao động xuất khẩu sang thị trường Trung Đông, các doanh nghiệp có được nguồn thu ngoại tệ đáng kể, ngay cả trong thời kỳ kinh tế gặp nhiều khó khăn ở thị trường trong nước

7 Biến động “ Mùa xuân Arab” và ảnh hưởng đến thị trường lao động

Có thể nói năm 2011 là một năm khó khăn đối với hoạt động xuất khẩu lao động của Việt Nam Bất ổn chính trị tại Libya hồi tháng 3 không những khiến Việt Nam không thể đưa lao động mới sang làm việc tại thị trường này

mà còn phải đưa hơn 10.000 lao động đang làm việc tại Libya về nước Hiệu ứng đô mi nô khiến cả khu vực Trung Đông bị ảnh hưởng Các dự án tới khu vực Trung Đông cũng bị đình trệ và kế hoạch xuất khẩu 87.000 lao động sang Trung Đông của Bộ lao động thương binh và xã hội gần như bị phá

0 5000