Hiện nay trên thị trường xuất hiện nhiều giống cây ổi mới có ưu thế nhanh ra hoa lại cho nhiều quả, tuy nhiên việc chăm sóc bón phân cây ổi trồng chậu ra quả như mong muốn lại không hề đơn giản.. Hiện nay trên thị trường xuất hiện nhiều giống cây ổi mới có ưu thế nhanh ra hoa lại cho nhiều quả, tuy nhiên việc chăm sóc bón phân cây ổi trồng chậu ra quả như mong muốn lại không hề đơn giản.
Trang 11
NHỮNG ĐIỀU QUAN TRỌNG TRONG
PHÁT TRIỂN CHĂN NUÔI
I CÁCH XỬ LÝ MÔI TRƯỜNG TRONG CHĂN NUÔI
1 Lựa chọn vị trí xây dựng chuồng trại hợp lý
Chuồng nuôi xây dựng phải được đảm bảo mỹ quan, tách biệt với nơi sinh hoạt của con người, không bị gió lùa; thuận tiện cho quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phải giữ ấm vào mùa đông, mát về mùa hè; thuận tiện về nguồn nước và tiện cho công tác thu gom xử lý chất thải Chuồng trại phải được xây xa đường giao thông chính, tránh được tiếng ồn và những hoạt động qua lại của con người
2 Mật độ và diện tích chuồng nuôi
Mật độ nuôi là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến năng suất và sức đề kháng bệnh của vật nuôi, song hầu như ít được tuân thủ một cách nghiêm ngặt trong tổ chức
bố trí sản xuất, do đó đã tạo ra một môi trường kém về độ thông thoáng, dễ phát sinh dịch bệnh và khả năng lây nhiễm bệnh cao
Trang 22
Đối với từng loại gia súc, gia cầm đều có những khuyến cáo quy định về mật độ chăn nuôi và diện tích tối thiểu để đảm bảo cho sản xuất đạt hiệu quả tối ưu Đối với đại gia súc, mật độ nuôi nên đảm bảo từ 3-5m2/con, tiểu gia súc từ 0,5-2m2/con, gia cầm 9-10con/m2 đối với gà thịt và 4-5con/m2 đối với gà giống
3 Bố trí, sắp xếp các dãy chuồng nuôi hợp lý
Trong một trang trại chăn nuôi hoặc một hộ sản xuất khi xây dựng chuồng trại cần đảm bảo khoảng cách tối thiểu giữa các dãy chuồng từ 5-7m, như vậy sẽ thuận tiện trong quá trình sản xuất, dễ áp dụng các biện pháp chăm sóc nuôi dưỡng, thuận tiện cho việc cách ly để điều trị khi có dịch bệnh xảy ra
và phân tách được các lứa tuổi vật nuôi theo từng dãy chuồng Thông thường đối với nông hộ chăn nuôi với quy mô nhỏ thì chuồng nuôi nên chia thành các ngăn để thuận tiện cho việc thực hiện các biện pháp chăm sóc, nuôi dưỡng và công tác phòng trị bệnh
4 Xây dựng công trình xử lý chất thải
Đối với chăn nuôi quy mô lớn và theo phương thức công nghiệp nên xây hầm biogas là biện pháp hữu hiệu để xử lý chất thải và tận dụng được nguồn chất đốt cho sinh hoạt Đối với chăn nuôi quy mô nông hộ nhỏ lẻ thì trong quy hoạch chuồng nuôi phải xây dựng bể chứa chất thải lỏng và ủ phân Hàng ngày tiến hành thu gom phân rác để tập trung về
hố ủ hoai mục trước khi sử dụng bón cho cây trồng (xử lý phân và các chất thải rắn bằng cách trộn lẫn với vôi bột + đất bột + phân lân + lá phân xanh hoặc trấu, ủ hoai mục) Nền
Trang 3có trồng cỏ thuỷ sinh và bèo tây để xử lý)
5 Công tác vệ sinh chuồng trại
Ngoài việc hàng ngày tiến hành dọn vệ sinh phân rác và
nước tiêu vật nuôi, thì cần định kỳ hàng tuần quy định 1 ngày thực hiện tổng vệ sinh chuồng trại và khu vực chăn nuôi, thu gom rác về nơi quy định để đốt và phun khử trùng khu vực chăn nuôi bằng thuốc sát trùng để tiêu diệt nguồn mầm bệnh cư trú hoặc tiềm ẩn trong môi trường
6 Trồng cây xanh
Xung quanh khu vực chăn nuôi tiến hành trồng cây xanh
để tạo bóng mát và chắn được gió lạnh, gió nóng, ngoài ra cây xanh còn quang hợp hút khí CO2 và thải khí O2 rất tốt cho
Trang 4II VÀI KINH NGHIỆM CHỐNG NÓNG CHO GIA SÚC, GIA CẦM
1 Kinh nghiệm 1
Ngày nắng nóng, cần tăng cường khẩu phần ăn cho bò Mùa hè nắng nóng, nhiệt độ môi trường trên 350C là một
trong số những yếu tố bất lợi trong chăn nuôi, nhất là chăn nuôi tập trung Mật
độ cao, gia súc, gia cầm thường ăn, ngủ kém, ốm yếu, mất cân bằng chất điện giải, dẫn đến rối loạn quá
Trang 55
trình trao đổi chất
Do sức đề kháng bị suy giảm, năng suất thịt, trứng, sữa
bị giảm, các loại dịch bệnh như tiêu chảy, lỵ, E.coli, phó thương hàn, viêm phổi, dịch tả, tụ huyết trùng, cầu trùng phát sinh, lây lan, gây tử vong và thiệt hại về kinh tế không nhỏ cho các cơ sở chăn nuôi
Để hạn chế ảnh hưởng xấu của stress nhiệt, ngoài yếu tố chuồng trại thoáng mát và có thiết bị quạt chống nóng, bà con cần chú ý một số việc sau:
- Mật độ nuôi
Nên giảm mật độ nuôi so với mật độ khuyến cáo, nhất là gia súc, gia cầm nuôi nhốt: bò sữa tối thiểu 6-7m2/con, bò thịt 4-5m2/con; heo nái 3-4m2/con, heo thịt 2m2/con; dê, cừu sinh sản 1,8-2m2/con, dê, cừu hậu bị và nuôi thịt 0,5-1m2/con; gà con úm 50-60 con/m2, gà thịt 10-15 con/m2, gà giống, gà đẻ 3-5 con/m2 và có thêm sào đậu cho gà Số lượng máng ăn, máng uống cũng cần tăng thêm
những điều kiện môi
trường tiểu khí hậu bất
lợi Vì vậy, cần phải
đặc biệt quan tâm đến
công tác chăm sóc nuôi
Trang 66
dưỡng
Tăng cường khẩu phần ăn xanh như rau cỏ tươi, củ quả
và các loại sinh tố, nhất là sinh tố C
Tăng cường thức ăn giàu đạm, giảm tinh bột, mỡ, đường trong khẩu phần
Tăng cường cho ăn đêm hay sáng sớm hoặc chiều mát; hạn chế cho ăn ngày, nhất là buổi trưa, khi trời nắng nóng Thường xuyên cung cấp đầy đủ nước sạch và mát cho gia súc, gia cầm uống, nhưng không làm ẩm ướt nền chuồng
- Chăm sóc
Tắm chải cho gia súc 1-2 lần/ngày để giảm nhiệt cho cơ thể và định kỳ vệ sinh thân thể phòng chống các bệnh ngoài
da bằng dung dịch Diptérex, Virkon
Đối với vật nuôi sơ sinh hay còn theo mẹ, cần giữ khô ráo, tuyệt đối không làm ẩm ướt nền chuồng
Hạn chế gây xáo trộn đàn gà trong những ngày nắng nóng
- Tăng cường sức đề kháng
Để phòng chống stress nhiệt cho gia súc, gia cầm những ngày nắng nóng cần bổ sung vào nước uống B-complex, hỗn hợp sinh tố, nhất là sinh tố C, các chất điện giải (như vitamin
C AT111, Multivitamin AT112, Acid-Pak-4Way ) hoặc nước pha muối với nồng độ 1% (10-15g muối/lít nước)
- Vệ sinh phòng bệnh
Tăng cường vệ sinh tẩy uế chuồng trại, trang thiết bị, đệm lót, dụng cụ phục vụ chăn nuôi, thay lớp đệm lót đã dùng
Trang 77
trong đợt nắng nóng trước, sát trùng định kỳ, phát hiện sớm bệnh cho gia súc, gia cầm
2 Kinh nghiệm 2
- Đối với gia cầm
Chuồng trại thoáng mát (nên chọn hướng đông nam, lợp mái chuồng bằng ngói hoặc lá cọ) Nền chuồng sạch sẽ, có phên che nắng xung quanh, hàng ngày phun nước lên mái chuồng để hạ bớt nhiệt Trong chuồng lắp đặt quạt điện, hệ thống thông gió Xung quanh chuồng trồng cây xanh tạo bóng mát
Nhốt vật nuôi với mật độ vừa phải, ví dụ: đối với gà: úm 50-60 con/m2, gà 0,5-1kg nhốt 20-30 con/m2, gà 2-3kg nhốt
7-10 con/m2 Nếu quá nóng có thể thả gà ra vườn, gốc cây quanh chuồng
Tăng sức đề kháng cho gia cầm bằng cách cho uống B-complex (đặc biệt
là Vitamin C), chất điện giải Phòng bệnh cho gia cầm bằng các loại vắc-xin: dịch tả vịt, Lasota, Gumboro, Newcastle gà, tụ huyết trùng… để tăng khả năng miễn dịch chống lại các loại bệnh nguy hiểm
- Đối với lợn
Chuồng trại áp dụng như đối với gia cầm
Mật độ nuôi nhốt là 2m2
/con
Trang 8- Đối với trâu, bò, dê
Buổi sáng đi chăn thả sớm: 6 giờ thả, 9 giờ về; buổi chiều chăn thả muộn: 4 giờ thả, 6 giờ về chuồng Nên buộc ở những nơi có cây xanh bóng mát cho trâu, bò nghỉ ngơi
Mật độ nuôi nhốt đối với trâu bò thịt: 4-5m2
/con, dê 2m2/con
1,8-Cho uống đủ nước, bổ sung Vitamin C Tiêm phòng đầy
đủ vắc xin theo qui định
Nên tắm chải cho trâu bò 1-2 lần/ngày để giảm nhiệt cho
cơ thể và định kỳ vệ sinh thân thể, phòng chống các bệnh ngoài da
Trang 9để tăng khả năng chống chịu các tác động bất lợi của thời tiết
và sự đe dọa của dịch bệnh là rất cần thiết Do vậy, bà con trong các nông hộ chăn nuôi cần cần thục hiện một số biện pháp sau:
1 Chuồng trại
Vị trí xây dựng chuồng nuôi nên chọn nơi cao ráo, thoáng mát Chuồng trại phải chắc chắn, chống dột, ngập lụt,
có tấm che chắn mưa gió để bảo vệ gia súc, gia cầm khi mưa
to, gió lớn; phù hợp với số lượng, đặc tính, lứa tuổi gia súc, gia cầm
Kiểm tra hệ thống thoát nước chung của cả khu vực, đặc biệt phải củng cố hệ thống thoát nước thải, nơi chứa chất thải
để hạn chế ô nhiễm khi mưa to hoặc ngập lụt Khu chứa chất thải (phân, rác và nước thải) phải xa chuồng nuôi, cuối hướng gió, vị trí thấp và xa nguồn nước ngầm, trường học, bệnh viện
Nên có hố sát trùng trước cửa chuồng nuôi hoặc định kỳ rắc vôi bột phun sát trùng xung quanh chuồng nuôi gia súc, gia cầm
Trang 1010
Ở những vùng đất trũng, nền chuồng phải tôn cao để tránh ngập úng Trường hợp mưa to, có thể gây ngập úng chuồng trại chăn nuôi gia súc, gia cầm, hộ chăn nuôi phải có phương
án di dời đàn vật nuôi lên nơi cao để tránh ngập, úng Khi nước rút tổ chức cọ rửa, quét dọn vệ sinh chuồng trại, môi trường chăn nuôi, thu gom chất thải, sau đó tiến hành phun khử trùng tiêu độc bằng các chất sát trùng để tiêu diệt mầm bệnh ngoài môi trường
2 Chăm sóc, nuôi dưỡng gia súc, gia cầm
Tăng cường công tác chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn gia súc, gia cầm nhằm nâng cao sức đề kháng, phòng chống lại các tác động bất lợi của thời tiết, hạn chế phát sinh dịch bệnh Thực hiện tốt kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng, phù hợp với giống, lứa tuổi, tính biệt và mục đích sản xuất của từng loại gia súc, gia cầm Dự trữ nguồn thức ăn cho gia súc, gia cầm đảm bảo đầy đủ trong mùa mưa bão, cụ thể
- Đối với trâu, bò: cần dự trữ thức ăn xanh, có thể phơi
khô, ủ chua rơm rạ, cỏ khô, thân cây bắp
- Đối với lợn, gia cầm: dự trữ thức ăn tinh và trong thức ăn
thành phần phải đầy đủ các chất dinh dưỡng phù hợp với từng giai đoạn phát triển của gia súc, gia cầm Thức ăn dự trữ cần bảo quản ở những nơi khô ráo để tránh ẩm mốc
Bổ sung các loại vitamin, khoáng chất, men tiêu hóa vào thức ăn khi thời tiết bất lợi, để tăng cường sức đề kháng và phòng chống dịch bệnh cho vật nuôi
Trang 1111
Đảm bảo vệ sinh thức ăn, nước uống, có thể sử dụng Chloramin-B, T để khử trùng nước đối với những nơi nguồn nước bị ô nhiễm, đảm bảo cung cấp đủ nước cho vật nuôi
3 Phòng bệnh cho gia súc, gia cầm
Gia súc, gia cầm để lạnh chân, nuôi trong môi trường ẩm ướt sẽ rất
dễ mắc bệnh Vì vậy, phải luôn để gia súc, gia cầm nơi khô ráo, sạch sẽ bằng mọi biện pháp
Tăng cường vệ sinh phòng bệnh cho gia súc, gia cầm: thường xuyên quét dọn, vệ sinh sạch sẽ trong và ngoài chuồng nuôi; vệ sinh máng ăn, máng uống, các dụng cụ chăn nuôi; định kỳ, tuần 1-2 lần phun thuốc sát trùng tẩy uế chuồng trại và khu vực xung quanh chuồng nuôi để tiêu diệt mầm bệnh bằng vôi bột hoặc các loại thuốc sát trùng như Benkocid, Han-Iodine Khi sử dụng, người chăn nuôi cần phải xem kỹ nhãn mác trên chai thuốc để biết nồng độ thuốc
để pha, phương pháp sử dụng Nên chọn những loại thuốc sát trùng có hoạt phổ rộng để tiêu diệt được nhiều loại vi khuẩn,
vi rút, nấm, thời gian diệt trùng nhanh, hoạt lực kéo dài, ổn định và chi phí thấp, ít ảnh hưởng đến gia súc, gia cầm
Chủ động phòng bệnh bằng vắc xin, tổ chức tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch các vắc xin phòng chống bệnh cho đàn
Trang 12- Đối với gia cầm:
vịt, ngan cần tiêm phòng dịch tả vịt, viêm gan do vi rút, cúm gia cầm, tụ huyết trùng; gà cần tiêm phòng vacxin Niu-cát-xơn, Gumboro, cúm gia cầm, tụ huyết trùng
Thường xuyên kiểm tra đàn gia súc, gia cầm, đặc biệt phát hiện sớm những bất thường trên đàn gia súc, gia cầm như uể oải, ủ rũ, kém ăn Kiểm tra lượng thức ăn, nước uống tiêu thụ hàng ngày của gia súc, gia cầm để biết được tình trạng sức khoẻ đàn gia súc, gia cầm Cách ly kịp thời những vật nuôi có biểu hiện khác thường, chẩn đoán và điều trị nếu cần thiết, không được bán hoặc phát tán gia súc, gia cầm ốm, chết và chất thải của chúng ra môi trường xung quanh Khai báo ngay với nhân viên thú y xã, trưởng thôn và chính quyền địa phương hoặc trạm Thú y cấp huyện khi nghi ngờ gia súc, gia cầm mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như cúm gia
Trang 1313
cầm, lở mồm long móng gia súc, tai xanh ở lợn để được hướng dẫn phòng, chống
Chấp hành các quy định về phòng, chống dịch bệnh của chính quyền địa phương và quy định của pháp luật về thú y
Hộ chăn nuôi gia súc, gia cầm phải thực hiện tốt: không giấu dịch; không bán chạy gia súc, gia cầm bị bệnh; không vận chuyển gia súc, gia cầm và sản phẩm gia súc, gia cầm bị bệnh; không ăn thịt gia súc, gia cầm ốm, chết hoặc không rõ nguồn gốc; không vứt xác gia súc, gia cầm ốm, chết ra ngoài môi trường xung quanh
Phòng, chống dịch bệnh cho gia súc, gia cầm nhất là trong mùa mưa bão cần được các hộ chăn nuôi tổ chức thực hiện thường xuyên, liên tục và cần được sự quan tâm từ các cấp quản lý để đảm bảo an toàn dịch bện gia súc, gia cầm và giảm bớt thiệt hại cho người chăn nuôi
VI MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP TRÊN ĐÀN GIA SÚC TRONG MÙA MƯA LŨ VÀ CÁCH PHÒNG TRỊ
Trang 141 Hội chứng ỉa chảy
- Nguyên nhân
Bệnh thường xảy ra vào mùa mưa ẩm làm bãi chăn, đồng cỏ, chuồng trại bị ô nhiễm tạo điều kiện cho các loại mầm bệnh như vi khuẩn, vi rút hay ký sinh trùng phát triển bám vào thức ăn và theo nguồn nước xâm nhập vào cơ thể và gây bệnh
Do gia súc ăn thức ăn dính bẩn, ôi thiu, thức ăn quá nhiều đạm, thay đổi thức ăn đột ngột dẫn đến rối loạn tiêu hóa gây ỉa chảy
Bệnh xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng gặp nhiều ở gia súc non dưới 6 tháng tuổi do mẫn cảm với mầm bệnh và thay đổi đột ngột nhiệt độ môi trường chăn nuôi
- Triệu chứng
Gia súc ăn ít hoặc bỏ ăn, không nhai lại, uống nhiều nước, sau đó ỉa lỏng, ban đầu phân chỉ là dịch màu xám xanh, xám vàng có mùi tanh, gia súc bệnh bị mất nước nhanh, da nhăn nheo
Trang 1515
Trường hợp bệnh do gia súc bị ký sinh trùng làm tổn thương thành ruột gây xuất huyết và nhiễm khuẩn kế phát, gia súc đi ngoài phân nhầy có lẫn máu và niêm mạc
Rửa sạch và hong khô thức ăn trước khi cho gia súc ăn, tập cho gia súc quen dần với thức ăn mới
Che chắn chuồng nuôi tránh rét, gió lùa và mưa tạt
Cho uống dung dịch điện giải 1g/4 lít nước để bù nước
và cân bằng chất điện giải Nếu tiêu chảy nặng cần truyền nước sinh lý để chống mất nước
Dùng một trong các loại kháng sinh chống nhiễm khuẩn đường tiêu hóa như Oxytracyclin, Colistin, Kanamycin tiêm cho gia súc với liệu trình từ 5-7 ngày với liều lượng theo hướng dẫn trên nhãn thuốc
Nếu tiêu chảy lẫn máu cần tiêm vitamin K với liều 1ml/20kg trọng lượng để cầm máu
Trang 1616
Trường hợp ở bê, nghé nếu điều trị bằng kháng sinh không có hiệu quả cần lưu ý đến các nguyên nhân gây ỉa chảy do ký sinh trùng như giun đũa hay cầu trùng với triệu chứng nhận biết và cách điều trị như sau:
+ Ỉa chảy do giun đũa: gia súc non có biểu hiện bụng
căng, lông dựng, nằm im một chỗ, ban đầu đi ỉa phân lổn nhổn, phân từ màu đen, chuyển sang màu vàng xám sền sệt sau đó ngả màu trắng như xi-măng lỏng, mùi tanh khẳm Điều trị bằng bằng cách cho uống hoặc tiêm các loại thuốc trị ký sinh trùng như: Piperazin, Tetramisol, Menbendazon, Hanmectin theo hướng dẫn ghi trên nhãn thuốc
+ Ỉa chảy do cầu trùng: gặp ở gia súc non với triệu
chứng ỉa chảy, con vật cong lưng rặn nhưng phân ra ít, phân lẫn máu và có dịch nhầy phủ bề mặt Điều trị bằng một trong số các loại thuốc sau: Cocizet Nitrofuran, Phenolthiazin, Sulfamerazin, Sulfadimerazin với liều lượng
và cách dùng ghi trên nhãn thuốc
2 Bệnh chướng hơi dạ cỏ ở các loài nhai lại
- Thời điểm mắc bệnh
Bệnh chướng hơi dạ cỏ của gia súc nhai lại là bệnh xảy
ra quanh năm nhưng hay gặp nhất là vào mùa xuân và mùa mưa
Bệnh xảy ra vào tháng 3-4 hoặc tháng 7-8 âm lịch Bệnh thường ở thể cấp tính, diễn biến nhanh, nếu không điều trị đúng, kịp thời, gia súc sẽ chết rất nhanh