Nghiên cứu giải phẫu ứng dụng động mạch mũ đùi ngoài trên người Việt trưởng thành

ĐẶT VẤN ĐỀ Hiện nay, với sự phát triển vượt bậc của ngành vi phẫu tạo hình nhằm tái tạo những cấu trúc bị khuyết, hổng trên cơ thể và đem lại cuộc sống bình thường cho bệnh nhân, các nhà phẫu thuật tạo hình trong và ngoài nước đã nghiên cứu phát triển hàng 1oạt c ác vạt để đảm nhận vai trò này . Trong đó , vạt đùi trước ngoài, với ưu điểm diện tích lấy vạt lớn, thành phần vạt đa dạng, có thể sử dụng cho nhiều vùng, là một vạt có khả năng đảm nhận tốt vai trò này và hiện đang được nghiên cứu và ứng dụng tại nhiều trung tâm tạo hình trên thế gi ới. Tuy nhiên do sự hiểu biết chưa đầy đủ về giải phẫu mạch máu cấp huyết cho vùng này mà một số phẫu thuật viên còn ngần ngại chưa áp dụng vạt đùi trước ngoài vào phẫu thuật tạo hình. Giải phẫu kinh điển đã mô tả động mạch mũ đùi ngoài có một thân chung tách từ đông mạch đùi sâu, từ đó chia ra nhánh lên, nhánh ngang và nhánh xuống, cấp máu cho vùng đùi trước ngoài. Nhưng trên thế giới, các nhà phẫu thuật đều có một nhận xét chung 1à động mạch này có rất nhiều dạng thay đổi giải phẫu. các nhánh 1ên, ngang, xuống của động mạch mũ đùi ngoài trên đường đi cho các nhánh mạch xuyên, gọi tắt là mạch xuyên da (perforator). Giải phẫu mạch máu của các mạch xuyên da vùng đùi trước ngoài rất thay đổi giữa những chủng tộc khác nhau, do phụ thuộc vào sự thay đổi của nguồn gốc các nhánh động mạch mũ đùi ngoài cho ra các mạch xuyên, vi thể trên lâm sàng, điều cần thiết là phải xác định vị trí ra đa của các mạch xuyên từ động mạch mũ đùi ngoài Tại Việt Nam, hiện chúng tôi chỉ tìm thấy công trình nghiên cứu của Trần Bảo Khánh, Trần Quốc Hoà và Lê Diệp Linh có đề cập đến động mạch mũ đùi ngoài và các phân nhánh; nhưng chưa có được nghiên cứu nào đưa ra

(1-50)(51-100)(101-125)

nghiên cứu

ứ ứ

chia

N

, ngang,

(perforator)

m i ngoài

ra da

N ứ

ứ

xác a

N 1998 –

1 8

N

1

ứ ứ ứ

N

nay,

i tr c ngoài

, 1 8,

ứ

ứ nào ứ

ứ

N ứ ứ

sau: 1

2

CHƯƠ G I

G I I

1.1 C IỂM GIẢI PHẪ Ộ G MẠCH MŨ ÙI GO I

1.1.1

ộ g mạc ù sâu ( )

( ) 4

Ngoài các ứ

[1],[12],[13] ộ g mạc mũ ù g à ( N)

[13],[39]

[1],[12],[13],[39] – Nhánh lên

N

– Nhánh ngang

( )

– á xuố g N

Hình 1.1 ộ g mạc mũ ù g à à các á

* theo (2004) [13]

1.1.2 các cô g trì g ê cứu trê t ế g ớ

N ứ

[68],[71],[76],[83],[89],[96], [109] N 19 4

H.D [91] ứ

-

-

-

[125] [51]

N

N Hình 1.2 Dạ g gu ê ủ ộ g mạc mũ ù g à t S r H.D theo Senior H.D (1924) [91] N 199 J [80] N (8 4 )

14

(8 4%) (14,6%)

Hình 1.3 Dạ g gu ê ủ ộ g mạc mũ ù g à t P r ra J

theo Perera J (1993) [80]

199 Perera J [79] ứ ( )

dạ g I dạ g II dạ g III

dạ g I dạ g dạ g I

Hình 1.6 Dạ g p â c a của ộ g mạc mũ ù g à t Lin W.W

theo Lin W.W (2001) [66]

ứ R.A [21] ông

phát và chia n :

Hình 1.7 Dạ g gu ê ủ ộ g mạc mũ ù g à t B rgma R.A theo Bergman R.A [21] Trong nghiên ứ [95]

-

-

-

-

N ứ W [28] 7

- 1

nhánh lên, ngang,

- N nhánh

- N ,

- 4

Hình 1.8 Dạ g nguyên ủy ộ g mạc mũ ù ngoài theo Choi S.W

theo Choi S.W (2007) [28]

ứ [81] 8 :

20% (6/30) 40% (12/30) 26.6%(8/30) 6.6% (2/30) 6.6% (2/30) Hình 1.9 Dạ g gu ê ủ à các á của ộ g mạc mũ ù

ngoài theo Pradabsuk P.

B g S sá t su t xu t của ộ g mạc mũ ù g à g a

các tác g

N

ứ N

N

Dixit [33] 2001 83,3% 16,7% Fukuda [36] 2005

78,6% 21,4% Choi [28] 2007 86,8% 13,2% Tansatit [96] 2008 56,7% 43,3% Uzel [98] 2008 77,3% 22,7% [82] 2010 81,3% 18,7% N

N

[99]

8 – 16cm [102]

Hình 1.10 Các n á của ộ g mạc mũ ù g à

theo Vuksanovic A (2006) [99]

Wong C.H [108] N ( ) ứ N N ( ) ( )

N ( ) ( ) [109]

Hình 1.11 S mô t á c ếc u ra c ộ g mạc mũ

ù g à theo Wong C.H

theo Wong C.H (2009) [108]

I 1 C I/II

II 1 E III

III 1 A VI

IV B IV

+ ậ xét chung:

1

a N

ứ

N

ứ

N ( N ure of Diseases and Operations) N ( N )

SNOMED (Systematized Nomenclature of Medicine) [72]

(1) ( ) ( ) (4) ( )

( ) –

(Biomedical Nomenclature) [37]

1.1.3 các cô g trì g ê cứu t am

N ứ

N

N

( N)

ứ ứ

N N

N N

B g Một số c m á xuố g ộ g mạc mũ ù g à của các tác g t am

Linh [10]

[4]

(n=20) [7]

(n=28) Trên BN (n=13) N

N 100% 75% 88,5% 76,9% (-) 20% 10,8% 23,1% (-) 5% 10,7% 0%

xuyên Cân da 12,64% 43,84% 12,31% 11,1% 87,36% 56,16% 87,69% 88,9% N [10]

1

4 [4]

1

nguyên 8

1 15mm

1.2 C IỂM GIẢI PHẪ MẠCH C C H H Ộ G MẠCH MŨ ÙI GO I

1.2.1 gu gốc mạc xu ê

Các nhánh lên, ngang,

cho

xuyên (perforator) ứ

N

[81],[101],[102],[103] ứ

[81],[101] N

N

[66],[118] Thông

Hì 1.12 tr à gu gốc của mạc xu ê t mata Y. (

theo Kimata Y (1998) [52]

( r ủ v t đùi trướ oài  r

ủ v t đùi trướ tro theo Wei F.C (2001) [102]

1.2.2 Phân l ạ mạc xu ê

1984 [93] N

ứ 9

100% Không lâu

[58],[59],[123] m 1999, Luo S.K và cs [68] ứ

l

xuyên: - – ( )

da

- – ( )

- ( )

1 – 1,

- N –

0,

Luo S.K [68]

ứ 1 8 1

- – 8 4 7

- – 9

- 8

- 1 8

ứ

d

4 1

W [105] (199 1

) ( ) ( ) 9 1 [28] (2007 9 ) 8 17 5; Tansatit [96] ( 8 ) 7 9 1

.K N 8 [90]

4 N

-

-

-

Hì 5 Các dạ g mạc xu ê da

t o v ri [90]

1.2.3 g à c u dà mạc xu ê N

1mm 1

ứ

1 ứ

[118] .W [28]

( 1mm),

( 5 – 1,0 ) ( 0,5mm) ứ ứ

N

ứ

ứ

Choi S.W [28]

83,3 53,4mm 1 4 4mm N , t [7] [4]

9

N

B g 1.4 Một số c t ớc mạc xu ê t á xuố g ộ g mạc mũ ù g à [4]

(n=20) [7]

(n=28) Trên BN (n=13) (-) 3,01 cm 2,37 cm

6,02cm (

)

1,2cm 2,5cm

13,50cm (

)

10,1 cm 8,2 cm

[27]

41 1 4 (GCTT) 14 1 7 ( 1 4 1 8cm)

[33],[81],[88]

ứ ( – )

ứ [81],[88],[101]

1 0,1 ( 4 4cm)

a) theo Rajacic N b) theo Kuo YR

9

78 1 4 W

T

1

1

1 [96] Choi S.W 1

4 1

8 1 [28] Yu [119] xuyên p 1 7 1

ứ

J [24] .K [68] 9

78

1 4 N

W [105]

4 xuyên trong vòng tròn này Kavita [71] ứ

9 .R [62]

9 W [28]

8

N (9 )

Hình 1.21 S d của mạc xu ê tr g g tr á cm

theo Luo S.K (1999) [68]

ứ

ứ [47]

âm D [116] -

- R [116]

ứ

1.3.3 ạ t Nam

N

N 4

7 ( ) cho 3% , 30,9% tâm, 13,8%

1 (80%), 1 (10 ) 1 (1 ) 4 tâm (33%), (41 4 ) tâm ( ) 7

N

N [38] [17],[25],[65],[105],[106]

Hình 1.22 S ứ g dọc à t ết ga g ua g a ù

theo Wolff K.D (2005) [106]

N ứ

18 48 ứ [28],[71],[76]

ứ ứ

1 N, Alkureishi và cs [20]

1.4.1.2 c t ớc ạt

ứ

cm [19],[54],[68],[86],[102],[122]

1.4.1.3 C u dà ạt: (Ở )

Theo Kimata (t Á) [52] nam 4 – 11mm (trung bình 7,5 ± 2mm) 4 – 20mm (trung bình 10,8 ± 3,3mm)

Theo Lyons A.J (t  ) [69] nam trung bình 13mm trung bình 20mm

tr

1.4.2 Các ạt ết ợp trê cù g cuố g mạc

1.4.2.1 ạt c rộ g g à

ẻ

ứ [53]

1.4.2.2 ạt c t ẳ g ù

(8 ) ( ) 4 – 6, N

1.4.2.4 ạt da c ma

1.5 C C Ứ G DỤ G M S G C Ạ MẠCH D TRÊN Ộ G MẠCH MŨ ÙI GO I

4 ] hay

da [43],[97],[118] [25],[63],[70],[118] Ở , N [31],[49],[103] Ở – – [30],[53].[60],[114].[120], [68],[120] [35],[75] Ở [18],[22],[34],[100],[113] 7 Ở [26],[40], [42],[78],[115],[121],[124] hay 84 [61],[77], 111

N y ,

N ứ [3],[8],[10] [3],[5],[6], v.v [11],[17] [15] [3],[4],[7] ứ

N [16] N

18 8 ( ) [2] 8

74 8 N

19 2

[7] N

1

1 38cm, 8 1 18 9

1 – 1,

8 20% 1

N 11 [9] trong

N

84

14 5 ( 4 1 – 1 )

8

CHƯƠ G

I Ư G PHƯƠ G PH P GHI CỨ

2.1 Thiết kế và ố t ợ g g ê cứu

C

2.3 P g p áp g ê cứu

2.3.1 Các c số c t u t ập

* C số t :

- N nhánh: nhánh lên, nhánh ngang,

- , ,

m

- N

- , ,

- xuyên ra da

-

-

-

-

4

* C số ợ g: ( – mm)

-

-

-

-

-

-

Hì .1 g rạc da dọc t tr g c ma

- , nhánh ngang,

Hình 2.2 Bộc ộ các c u trúc tr g ù g ù

*

- , nhánh ngang,

,

ứ

Hì B c tác á xuố g tr g của ộ g mạc mũ ù g à

- Chúng tôi dùng xanh methylene và ( )

-

ứ

- 3cm

Hì .4 g c uẩ ù à g tr cm

-

Hì .7 C u dà mạc t gu ê u ế m tậ

- vào ủ o i

9 0

Hì .8 ác g c à da của mạc xu ê

- ướ đi ủ o i t o tr

Hì .9 H ớ g của các mạc xu ê ra da

- ướ đi ủ o i t o tr :

( )

Hì .10 H ớ g của mạc xu ê ra da t tr c dọc

2.3.3 Ngu ê t c xác các á ộ g mạc mũ ù g à

N ứ

N

ứ

ứ ra nguyên t c xác nh các nhánh c a MM N thu n l i trong vi c th ng kê mô t và o c các nhánh này ứ ứ

N Cách xác nh húng (1) S , ngang,

(2) S (3) N

Các u ớc xác nh:

S d của t â ộ g mạc mũ ù g à cù g các á , kí

phân nhánh thành các

- I: các nhánh lên, ngang, N

N

- N

-

S ê ua g a á ê à á xuố g

-

4 gu ê ủ của ộ g mạc mũ ù g à

-

+

+

+ ,

-

+

+ ( )

+ ( ) + Sg lên,

r g ợp c a c u á xuố g:

- N nhánh lên:

+

ứ

+

ứ

- N

+

+

S rì t xác u á xuố g

- u t c xác nh các nhánh:

S u t c xác nh các nhánh

- C nh các

N h xác

Nhóm

nhánh lên

và nhánh

N

N không có

N

nhánh lên và

N

N ( )

N cùng trên thân

Hì 1 S á các á ộ g mạc mũ ù g à ê p à trá

của cù g một xác

ứ

ứ ứ

2.4 P g p áp t u t ập à x số u

2.4 P g t g ê cứu

- ( )

- Microsoft Excel 2003

CHƯƠ G

Ả GHI CỨ

3.1 C IỂM MẪ GHI CỨ

1 (43,3%), 17 nam (56,7 )

ứ

- 17 8 ( 1 84 )

- 41 9mm

3.2 C IỂM GIẢI PHẪ Ộ G MẠCH MŨ ÙI GO I

3.2.1 c m gu ê u và phân nhánh ộ g mạc mũ ù g à

N N ứ i (8 ) ( 1 ) (1 ) ( ) (1 7 )

N p > 0,05

Hì ộ g mạc mũ ù g à tác tr c t ếp t ộ g mạc ù sâu

Hì ộ g mạc mũ ù g à tác t ộ g mạc ù

N 7 7 1,1 ± 15,1

N 4,1 ± 0,9

> 0,05

ứ chúng tôi nh

N trong

N , ngang, ( 3.3.) N (11,7%) (83,3%) ( nh 3.4.)

Hì ộ g mạc mũ ù g à c p â á ga g tác t

t â c u g ga g – xuố g

, ngang,

Hì Ha á xuố g u tác t ộ g mạc mũ ù g à

Hì .7 Ha á xuố g tác ộc ập

N 2m ( 1) K

05

Hì á ê tác ra t ộ g mạc mũ ù g à

Hì á ê tác ra t ộ g mạc ù sâu

Hì á ê tác t ộ g mạc ù

N (81 7 ) (18 3%)

6 ± 0,6mm

9 9 7 Ở , 4,1 nh (1 – 11 ) 8 xuyên da, (11,7%)

8 xuyên (1,7%) ( 4 ), trong – xuyên da (41,7%) xuyên 05

Hì .24 á ê à các mạc xu ê da của á ê

3.2.3 c m g p ẫu á ga g ộ g mạc mũ ù g à

( ) N N (1 ) 4 (9 )

Hì á ga g của ộ g mạc mũ ù g à

N c xem là nhánh chính

Hì Mạc xu ê da t t â c u g ê – ngang

3.2.4 c m g p ẫu á xuố g ộ g mạc mũ ù g à

Trong 60 (78,4%) ( 7 ) (21,6%) ( 8 ) Chúng nhau

N (78,4 ) N ( 5 ) (16,7%) (5%) 1 (21,6%) N (16,7%)

N

9 ± 8 ( ) ± 0,7mm 7 4

19 9 17

Hì .27 ộ g mạc mũ ù g à c một á xuố g

Hì .28 ộ g mạc mũ ù g à c a á xuố g

t , ,

N N 9 8 4 7 ( – 9 ), 7,9 ± 0,4 ( – 1 ) 7 3 xuyên ( – 11 ) (

3.3.1 c m các mạc xu ê da t các á ê à á xuố g

ộ g mạc mũ ù g à

( 4 )

N

3.3.1.1 Mạc xu ê da t á ê

17

43, 4 0,98 ± 0,5mm 91 5mm