HỘI THẢO PHƯƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG SƯ PHẠM

Đó là toàn bộ những sự việc, hiện tượng, sự kiện bất ngờ, những nghịch lý nảy sinh trong HĐSP đòi hỏi tập thể hay cá nhân nhà SP phải suy nghĩ, tìm kiếm sử dụng các phương tiện, phương p

CHÀO MỪNG KỶ NIỆM NGÀY

NHÀ GIÁO VIỆT NAM

20/11/2011

CHÀO MỪNG KỶ NIỆM NGÀY

NHÀ GIÁO VIỆT NAM

20/11/2011

SỞ GD&ĐT TỈNH LÀO CAI TRƯỜNG PTDTNT THCS&THPT HUYỆN SA PA

Đặt vấn đề

Nhiệm vụ chủ yếu của người giáo viên là dạy học và giáo dục học sinh Để thực hiện tốt nhiệm vụ đó, trong quá trình dạy học - giáo dục, giáo viên không chỉ đơn thuần sử dụng nội qui, qui chế, điều lệ trong việc thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học – giáo dục, mà còn phải xử lý nhanh chóng và hợp lý những tình huống sư phạm xuất hiện trong quá trình dạy học - giáo dục.

Tình huống SP là gì ?

 Tình huống sư phạm (THSP) được hiểu là tình huống có vấn

đề trong hoạt động sư phạm Đó là toàn bộ những sự việc, hiện tượng, sự kiện bất ngờ, những nghịch lý nảy sinh trong HĐSP đòi hỏi tập thể hay cá nhân nhà SP phải suy nghĩ, tìm kiếm sử dụng các phương tiện, phương pháp cách thức mới

để giải quyết chúng một cách tối ưu, nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu dạy học - giáo dục

 Như vậy, THSP chỉ xuất hiện khi có nội dung, một nhiệm vụ nào đó trong quá trình DH-GD cần được giải quyết hoặc tháo

gỡ THSP là một dạng đặc biệt của mối quan hệ giao tiếp giữa người GD và người được GD Trong đó, để giải quyết tình huống, nhà GD phải cần đến tri thức mới, cách thức mới chưa

hề biết trước đó, còn ở đối tượng GD là nhu cầu nhận thức hoặc hành động trong tình huống tương ứng

 Kết quả việc giải quyết những tình huống SP sẽ là sự thỏa mãn (hoặc chưa thỏa mãn) những mâu thuẫn đã nảy sinh do thực tiễn DH-GD đặt ra, đồng thời cùng với nó là sự gia tăng những tri thức mới, những phương thức hành động mới với chủ thể

GD và đối tượng GD.

MỤC TIÊU

 Nhận thức được các vấn đề về THSP (Khái niệm, phân loại, qui trình xử lý 01

THSP…).

 Nắm chắc qui trình giải quyết 01 THSP.

 Vận dụng sáng tạo qui trình để giải quyết

các THSP nảy sinh trong quá trình GD.

DH-TÌNH HUỐNG 1: KHI HỌC SINH ĐẾN MUỘN

(Nhóm : Lý, Hóa , Sinh, Thể dục)

- Trường hợp thứ nhất:

Giờ học bắt đầu được 15 phút Một học sinh đến muộn và xin vào lớp Thầy, cô chọn cách xử lý nào dưới đây? Tại sao?

1 Giáo viên hỏi: “Tại sao bây giờ mới đến, có biết vào học từ

mấy giờ không? Học hành vậy thì làm sao mà tốt được”, rồi mới nói với giọng bực tức: “Vào đi”.

2 Nhất định không cho học sinh vào lớp, phạt đứng ngoài cửa

đến hết tiết học

3 Nhẹ nhàng ra hiệu cho học sinh vào lớp, tiếp tục giảng bài

bình thường Hết tiết học GV gọi học sinh lên, tìm hiểu nguyên nhân đi học muộn của HS, từ đó có biện pháp giáo dục phù

 Trường hợp HS đó lần đầu tiên đi học muộn thì nhắc nhở, động viên, khuyến khích em ấy đi học đúng giờ và không quên nhắc học sinh mượn

vở của bạn để chép lại phần bài học không được nghe vì đi muộn.

 Trường hợp HS đó thường xuyên đi học muộn, GV cần tìm hiểu đúng

nguyên nhân và có biện pháp khắc phục phù hợp với nguyen nhân Cụ thể:

 Nếu học sinh ấy thường xuyên đi học muộn do ngủ quên thì cũng có thể nhờ các em ở gần nhà qua rủ em đó đi học cùng

 Nếu học sinh ấy thường xuyên đi học muộn do gia đình khó khăn, sáng dậy HS phải làm nhiều việc giúp đỡ gia đình xong mới được đi học có thể

cử các bạn trong lớp đến phụ giúp, chia sẻ công việc với bạn để bạn bớt công việc được cùng đến lớp đúng giờ.



 Nếu HS học sinh ấy thường xuyên đi học muộn do gia đình khó khăn, nhà xa trường, xe đạp cũ, thường xuyên

hư hỏng, không có tiền sửa cần huy động các bạn trong lớp đóng góp hỗ trợ bạn mỗi người hai, ba nghìn để bạn

có tiền sửa xe đạp, hết hư hỏng, đi học đúng giờ.

nhiệm với tập thể HS, gia đình đề giáo dục…

 Chú ý: Đối với cả lớp, GV cần nêu tác hại của việc đi học muộn

và nhắc nhở các em đi học cho đúng giờ, chấp hành tốt kỷ luật của Nhà trường Giáo viên cần phải tỏ ra nghiêm khắc để học sinh hiểu rằng sẽ không dễ dàng bỏ qua cho những học sinh không chấp hành kỷ luật.

 Trường hợp thứ hai:

Tiết học còn 15 phút nữa là hết giờ Một học sinh tới muộn và xin vào lớp Thầy, cô chọn cách xử lý nào dưới đây? Tại sao?

1 Giáo viên hỏi “Tại sao bây giờ mới đến, có biết sắp hết giờ rồi không? Học hành vậy thì làm sao mà tốt được” và nói với giọng bực tức: “Thôi vào đi ,được

tí nào hay tí ấy ”.

2 Không cho học sinh vào lớp, phạt đứng ngoài cửa đến hết tiết học mới được vào lớp.

3 Ra mời học sinh xuống phòng giám thị, hết giờ lên học tiếp, rồi tiếp tục giảng bài

 Trường hợp HS đó lần đầu tiên đi học muộn thì nhắc nhở,

động viên, khuyến khích em ấy đi học đúng giờ và không quên nhắc học sinh mượn vở của bạn để chép lại phần bài học không được nghe vì đi muộn.

 Trường hợp HS đó thường xuyên đi học muộn, GV cần tìm hiểu đúng nguyên nhân và có biện pháp khắc phục phù hợp

với nguyen nhân Cụ thể:

thì cũng có thể nhờ các em ở gần nhà qua rủ em đó đi học cùng

khó khăn, sáng dậy HS phải làm nhiều việc giúp đỡ gia đình xong mới được đi học có thể cử các bạn trong lớp đến phụ giúp, chia sẻ công việc với bạn để bạn bớt công việc được cùng đến lớp đúng giờ.

 Nếu HS học sinh ấy thường xuyên đi học muộn do gia đình khó khăn, nhà xa trường, xe đạp cũ, thường xuyên

hư hỏng, không có tiền sửa cần huy động các bạn trong lớp đóng góp hỗ trợ bạn mỗi người hai, ba nghìn để bạn

có tiền sửa xe đạp, hết hư hỏng, đi học đúng giờ.

nhiệm với tập thể HS, gia đình đề giáo dục…

 Chú ý:

 Đối với cả lớp, GV cần nêu tác hại của việc đi học muộn và nhắc nhở các em đi học cho đúng giờ, chấp hành tốt kỷ luật của Nhà trường Giáo viên cần phải tỏ ra nghiêm khắc để học sinh hiểu rằng

sẽ không dễ dàng bỏ qua cho những học sinh không chấp hành kỷ luật.

 Cần góp ý với giám thị : Đối với những HS đi học quá trễ thì cho học sinh đó ngồi đợi ở phòng giám thị hết tiết mới cho lên lớp không nên cho lên lớp như vậy làm ảnh hưởng tới lớp học

Nếu học sinh ấy thường xuyên đi học muộn do ngủ quên thì cũng có thể nhờ các em ở gần nhà qua rủ em đó đi học cùng Đối với cả lớp, GV cần nêu tác hại của việc đi học muộn và nhắc nhở các em đi học cho đúng giờ, chấp hành tốt kỷ luật của nhà trường Giáo viên cần phải tỏ ra nghiêm khắc để học sinh hiểu rằng sẽ không dễ dàng bỏ qua cho những học sinh không chấp hành kỷ luật.

* Cần góp ý với giám thị : Đối với những HS đi học quá trễ thì cho học sinh đó ngồi đợi ở phòng giám thị hết tiết mới cho lên lớp không nên cho lên lớp như vậy làm ảnh hưởng tới lớp học+

TÌNH HUỐNG 2

(Nhóm Toán, Tin)

Tại lớp 9A, trường DTNT SA PA, vào giờ Tin học, GV yêu cầu học sinh cả lớp nộp vở để kiểm tra việc ghi chép bài của các em Lớp có 38 học sinh thì chỉ có 28 em nộp vở

Trước tình huống đó, thầy, cô chọn cách xử lý nào dưới đây? Tại sao?

1. GV tìm ra 10 học sinh chưa nộp vở và khiển trách ngay trước lớp, lần sau nếu còn vi phạm thì không cho vào lớp học.

2. GV yêu cầu em nào chưa nộp vở thì buổi học sau tự giác nộp.

3. GV mời những học sinh chưa nộp vở cuối giờ ở lại, tìm nguyên nhân và có biện pháp xử lý cụ thể phù hợp với từng HS.

TÌNH HUỐNG 3 (Nhóm Toán, Tin)

Thời gian một buổi dạy nghề là 90 phút Khi giáo viên Tin học đã vào dạy được 30 phút thì có 9/20HS/một suất học mới đến học GV hỏi lí do đến lớp học trễ, học sinh nói: “Do phải thuê sân đá bóng, đội trước đá trễ, các em này cũng phải đá trễ theo nên vào lớp muộn”.

Trước tình huống đó, thầy, cô chọn cách xử lý nào dưới đây? Tại sao?

1. Không cho những HS này vào học tiếp vì làm xáo trộn lớp

học, ảnh hưởng đến kết quả học tập của cả lớp.

2. Vẫn cho học sinh vào phòng máy để thực hành và yêu cầu 9

em này ở lại học thêm 30 phút nữa Báo cáo với GVCN đồng thời theo dõi thời gian đi học của các học sinh vi phạm trong những buổi sau Nếu còn tiếp tục vi phạm thì yêu cầu học sinh viết bản kiểm điểm và mời phụ huynh đến trường kết hợp giáo dục.

TÌNH HUỐNG 4

(Nhóm Toán, Tin)

Tại lớp 12A1, vào giờ Tin học, GV gọi trò Thùy lên kiểm tra bài cũ, nhưng em không thuộc bài GV hỏi lý do vì sao về nhà không học bài cũ, Thuỳ nói:

“Môn Tin là môn phụ nên em không học, em chỉ học những môn thi tốt nghiệp thôi”.

Là GV dạy môn Tin học đó, thầy, cô chọn cách xử

lý nào dưới đây? Tại sao?

1. Cho HS điểm 0, rồi yêu cầu HS về chỗ.

2. Tỏ thái độ không hài lòng với HS, yêu cầu HS về nhà

phải học bài cũ, trả nợ vào giờ học sau Sau đó GV thường xuyên gọi HS lên bảng kiểm tra bài cũ ở các giờ học tiếp theo

3. Trao đổi trực tiếp với học sinh vào cuối giờ, phân tích

cho học sinh hiểu ngoài những môn thi tốt nghiệp thì những môn không thi tốt nghiệp – cụ thể là môn Tin học

có ý nghĩa như thế nào đối với bản thân học sinh trong

sự nghiệp tương lai và cuộc sống Về phía GVBM sẽ quan tâm hơn tới học sinh, trao dồi chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm để dạy học thật hay, hấp dẫn, hữu ích đối với HS để học sinh yêu thích bộ môn và cố gắng học tốt.

1 Bạn lờ đi xem như không có việc gì xảy ra, vẫn bước vào lớp bắt đầu tiết dạy như bình thường.

2 Tỏ thái độ bực bội trước mặt học sinh và cho cả lớp nghe một bài giảng về thái độ tôn trọng thầy cô.

3 Bạn vào lớp bình thường, xin lỗi các em về việc đến muộn của mình Đồng thời cũng nhẹ nhàng nhắc nhở học sinh về thái độ vừa rồi của các em là không đúng

và nhanh chóng ổn định lớp, bắt đầu bài giảng mới.

TÌNH HUỐNG 3: Khi thầy giáo đến lớp muộn (BTC)

Có một hôm, bận việc riêng đột xuất bạn đã đến muộn

10 phút Khi vừa bước vào đến cửa lớp bạn thấy học sinh nhốn nháo và reo hò cười nói xôn xao, tưởng rằng chắc thầy giáo hôm nay không đến lớp dạy Nếu gặp tình huống này, là giáo viên bộ môn bạn xử lý như thế nào ?

CÁC HƯỚNG GIẢI QUYẾT:

1) Nếu là giáo viên đứng lớp, bạn nên hiểu và thông cảm cho hành động của học sinh tự quản, vì cũng đã

có một thời bạn như thế Cho nên đừng vội đánh giá học sinh, cũng đừng vội kết luận là thái độ thiếu tôn trọng Không đâu đó chỉ là những cảm xúc bồng bột trẻ con của tuổi học trò Ai đã từng trải qua một thời học trò tinh nghịch chắc chắn đã có một lần hưởng cảm giác sung sướng, hạnh phúc nhất khi được thông báo của giám thị là lớp được tự quản hay cho

về nhà hôm nay do giáo viên bận việc đột xuất, thì không ao ước gì hơn phải không các bạn Có nhiều giáo viên ứng xử theo cách này, nhưng không ổn rồi, dưới cái nhìn của học sinh bạn là người cực kỳ dễ tính, cũng không phải là cách xử lý hay.

2) Nếu tỏ thái độ bực bội trước mặt học sinh thì càng không đúng, lại bất lợi cho tiết dạy của bạn Bạn phải hiểu việc bạn đến muộn là lỗi của bạn Căng thẳng hơn, cho cả lớp nghe một bài giảng về đạo đức thì càng làm cho học sinh tức cười và làm ảnh hưởng đến mối quan hệ thầy trò, làm mất thời gian của bạn Bạn vô tình gây ra một bầu không khí căng thẳng làm bất lợi cho tiết học tiếp theo, chưa chắc lần sau các em sẽ không reo hò nữa khi bạn đến muộn.

Tốt nhất , trong tình huống này dù có tự ái hay không vừa lòng trước hành động của học sinh bạn vẫn vào lớp bình thường , nhưng trước khi vào bài mới bạn thành thật xin lỗi các em vì thầy có công việc đột xuất nên đã đến muộn Đồng thời nhẹ nhàng, khéo léo nhắc nhở học sinh

về hành động bộc phát của mình khi thấy giáo viên đến muộn, khuyên các em lần sau không nên làm như thế, giao trách nhiệm cho lớp trưởng quản lý, nhắc nhở học sinh khi lớp tự quản và bạn nên nhanh chóng ổn định lớp

đi vào bài giảng mới, với tâm lý thoải mái để tiết học được thành công.+

Khi bước vào dạy tiết 3, bạn nhìn thấy bảng chưa lau và mấy mẩu giấy vụn còn nằm rải rác trên nền lớp học, bạn gọi một học sinh ngồi ở đầu bàn trên cùng lên xóa bảng và nhặt những mẩu giấy vụn đó

đi Nhưng vừa dứt lời thì em học sinh đó đứng lên

và nói: “Thưa cô, em không vứt giấy ra lớp và hôm nay cũng không phải đến phiên em trực nhật” Nói xong, học sinh đó ngồi xuống.

TÌNH HUỐNG 4:

Khi HS từ chối thực hiện yêu cầu của cô

(BTC)

 CÁC HƯỚNG GIẢI QUYẾT :

1 Phê bình em học sinh đó và dứt khoát yêu cầu

em phải lên nhặt giấy vụn để đảm bảo uy tín của cô.

2 Gọi em khác hoặc em trực nhật lên dọn.

3 Không nói gì thêm mà lẳng lặng bước lên bục giảng xóa bảng và cúi xuống nhặt mấy mẩu giấy vụn bỏ vào sọt rác Sau đó bạn bắt đầu bài giảng một cách bình thường như không có

4 Bạn sẽ nói rằng: “Vậy thì em có thể làm giúp

cô được không?” Sau đó bạn nên khen ngợi em học sinh đó đồng thời nhắc nhở người trực nhật

Trong tiết trả bài kiểm tra lớp 11B2 mới vừa xong, bạn quay lên bục giảng để bắt đầu bài mới thì bỗng nghe tiếng xé bài “xoạt, xoạt” ở phía dưới của lớp Bạn quay lại thấy Mỹ Linh đang xé và vò giấy bài kiểm tra 1 điểm của mình trước sự ngơ ngác của tập thể lớp Khi giáo viên hỏi tại sao em xé bài? Mỹ Linh trả lời rất tự nhiên “bài của em thì em có quyền xé”. Là giáo viên bộ môn, trước sự việc đó bạn xử lý như thế nào ?

TÌNH HUỐNG 5: Khi học sinh xé bài kiểm tra tại lớp

(BTC)

1 Bạn không nói gì, quay trở lên bục giảng để bắt

2 Bắt học sinh đó đứng lên, phê bình gay gắt trước tập thể lớp và ghi vào sổ đầu bài, học sinh thiếu tôn trọng giáo viên.

3 Bạn tạm thời bỏ qua, để thực hiện bài giảng, sau

đó gọi riêng em đó giải thích đúng, sai trong hành động của mình để giúp em nhận ra khuyết điểm Sau

đó động viên em lần sau cố gắng.

 Quá trình đứng lớp, bạn thường phải đối mặt với những học sinh yếu kém, lại ngang ngạnh, nhiều khi

tỏ ra xem thường kỷ luật, thiếu tôn trọng giáo viên Nếu không nghiêm khắc thì sẽ bị học sinh xem thường và tiếp tục có những hành động không đúng mực Trước hành động của học sinh như thế, chắc chắn làm thầy, cô ai cũng tức giận, mặc dù học sinh

có “biện minh” là bài điểm kém hay bài của mình, muốn làm gì thì làm, thế nào đi nữa thì không nên xử

sự như thế, vì đây là lớp học, cô giáo đang trên lớp, bài vừa được cô giáo trả lại, nếu hành động như thế, thì thiếu tôn trọng Nếu bỏ qua, các học sinh khác sẽ nghĩ gì khi chứng kiến hành động vô lễ đó mà cô giáo không dám làm gì ?

 Bạn phê bình gay gắt học sinh đó trước tập thể lớp, thái độ nghiêm khắc là cần thiết, nhưng phải giữ “hòa khí” Bạn nên tìm cách nhẹ nhàng để khuyên bảo và cần thiết nhất là nên để sau buổi học mời em đó nói riêng, rút kinh nghiệm không nên để trường hợp đó lặp lại Cho nên cách này cũng không được.

 Tạm thời bỏ qua , nhưng bạn nên dành vài phút xuống chỗ em học sinh đó để phân tích hành động vừa rồi của em là không đúng Giả sử, nếu em là một giáo viên như cô, có một học sinh làm việc đó ngay trước mặt

em, thì em nghĩ sao? Nhưng thôi, dù sao em cũng đã trót làm, lần đầu tiên cô thông cảm, cô không trách em, nhưng tránh để không có lần sau Cô tin em sẽ làm được Đồng thời, hẹn học sinh đó hết tiết học này gặp

cô để trao đổi tiếp Bạn luôn nhớ rằng, phải khéo léo nhắc nhở, giải thích cho em đó hiểu chỗ sai bài của mình Khuyên em phải cố gắng học thật tốt, cô hy vọng