HƯỚNG DẪN HỌC SINH LẬP KẾ HOẠCH HỌC TẬP BỘ MÔN HIỆU QUẢ CỦA VIỆC LẬP KẾ HOẠCH TRONG HỌC TẬP -BỘ MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG PTTH... Đây cũng được coi như một trong những kỹ năng quản lý
Trang 1SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
1 Họ và tên : Nguyễn Thị Mỹ Phương
2 Ngày tháng năm sinh : 15 tháng 07 năm 1971
3 Nam, nữ : Nữ
4 Địa chỉ :
Tổ 1A, Khu phố 4, Thị trấn Trảng Bom, Huyện Trảng Bom, Tỉnh Đồng Nai
5 Điện thoại : 0983890862
6 Email : myphuongdtnt71@gmail.com
7 Chức vụ : Tổ trưởng chuyên môn
8 Đơn vị công tác : Trường PT Dân tộc Nội trú Tỉnh
- Trình độ chuyên môn cao nhất : Cử nhân
- Năm nhận bằng : 1994
- Chuyên ngành đào tạo : Ngữ Văn
III. KINH NGHIỆM KHOA HỌC :
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm : Giảng dạy Ngữ Văn
- Số năm kinh nghiệm : 18 năm
- Các sáng kiến đã có trong 5 năm gần đây ( đã được công nhận danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở ) :
+ Hiệu quả của ngoại khóa đối với việc nâng cao chất lượng dạy và học Văn+ Một số giải pháp hữu ích nhằm tạo hứng thú trong học tập môn Ngữ Văn cho Học sinh
Trang 2HƯỚNG DẪN HỌC SINH LẬP KẾ HOẠCH HỌC TẬP BỘ MÔN HIỆU QUẢ CỦA VIỆC LẬP KẾ HOẠCH TRONG HỌC TẬP
-BỘ MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG PTTH.
PHẦN I : MỞ ĐẦU
Những năm gần đây, chúng ta hay nói về việc lập kế hoạch cho nhiều côngviệc, nhiều lĩnh vực trong đời sống Đó có thể là một kế hoạch nhỏ như kế hoạchtham quan, du lịch, kế hoạch nghỉ hè, học hè, dạy hè… hay lớn hơn là kế hoạch tàichính gia đình, kế hoạch công tác trong một năm, một tháng, kế hoạch kinh doanhcủa một bộ phận … và gần đây nhất, ngành giáo dục tỉnh nhà đã triển khai việc lậpkế hoạch đến từng giáo viên : giáo viên bộ môn phải có kế hoạch giảng dạy cánhân, giáo viên chủ nhiệm có kế hoạch chủ nhiệm tháng, kế hoạch tiết sinh hoạtchủ nhiệm , Tổ chuyên môn có kế hoạch kiểm tra nội bộ, kế hoạch hoạt độngchuyên môn của từng tháng, năm học … Đó là xu thế làm việc trong một công ty,một tổ chức và một xã hội phát triển, văn minh Sự thành công trong bất cứ hoạtđộng nào cũng đều bắt đầu từ việc phải có kế hoạch, các hoạt động phải nằm trong
kế hoạch Chúng ta không thể “tới đâu hay tới đó” hay “gặp gì làm nấy” một cách
tùy hứng
Nhìn lại những thành công trong giáo dục và phát triển kinh tế của các quốc gialân cận như Nhật Bản, Singapo… ta không lấy gì ngạc nhiên khi trong trường phổthông, hầu hết học sinh đều được và đều biết cách sắp xếp cho mình một kế hoạchhọc tập phù hợp với năng lực bản thân, với điều kiện kinh tế gia đình, với mụcđích cần đạt trong tương lai
Chúng ta cũng nghe nhiều đến việc các sinh viên nước ngoài khi bước chân vàomôi trường đại học đều phải có kế hoạch học tập cho mình trong 4 năm gắn bó vớigiảng đường Ở một số sinh viên Việt Nam, việc lập kế hoạch học tập là xa lạnhưng không phải là không có Đã có những sinh viên thành công xuất sắc chươngtrình học tập của mình nhờ biết xác định mục tiêu và thiết kế được kế hoạch họctập phù hợp Vì vậy, các em không chỉ hoàn thành tốt chương trình học theo quyđịnh của nhà trường mà còn có thể hoàn thành các bộ môn khác ngoài yêu cầu như: học vi tính, học anh văn, học các lớp giáo dục kỹ năng sống, tham gia công tác xãhội và các hoạt động khác …
Ở trường phổ thông của chúng ta, học sinh hầu như chưa hề nghe nói đến việclập kế hoạch học tập Các em thậm chí còn nghe các giáo viên than thở : lập kếhoạch là việc làm nhiêu khê theo yêu cầu của “cấp trên”, rằng việc lập kế hoạch là
“cho có”, đối phó và hoàn toàn mang tính thủ tục, hành chính Và vì vậy, chưa nói
Trang 3đến việc yêu cầu học sinh lập kế hoạch học tập, bản thân giáo viên cũng chưa nhậnthức hết tầm quan trọng của việc lập kế hoạch giảng dạy.
Trăn trở với vấn đề này, năm học 2011 – 2012, sau khi được nhà trường phổbiến và tập huấn cách lập kế hoạch cho các công việc được phân công, bản thân tôinhận thấy việc lập kế hoạch cho công tác của mình là vô cùng cần thiết và quantrọng Tôi nghĩ đến việc trước khi lập kế hoạch giảng dạy cho cá nhân, giữa GV và
HS lớp mình phụ trách cần có sự thảo luận, cả hai bên cùng thiết kế kế hoạch dạy– học làm sao cho có sự đối xứng, nhịp nhàng trong quá trình làm việc với nhautrên cơ sở quy định chung của ngành, của Sở, tổ chuyên môn và bộ môn do mìnhphụ trách
Với suy nghĩ đó, tôi tiến hành hướng dẫn HS hai lớp được phân công giảng dạylập kế hoạch học tập bộ môn theo quy định phân phối chương trình chung và theotừng đặc điểm cá nhân HS, lớp học và đặc biệt theo định hướng tương lai của HS (
HS thi vào khối nào, trường nào … ) Qua một năm học, nhận thấy việc hướng dẫn
HS lập kế hoạch học tập của bộ môn có những kết quả vô cùng thú vị và hiệu quảkhông ngờ, tôi mạnh dạn chọn hoạt động này làm đề tài Sáng kiến kinh nghiệm đểmong có cơ hội trao đổi với các đồng nghiệp, các thầy cô có nhiều kinh nghiệm đểphục vụ tốt hơn quá trình dạy – học Văn đang ngày càng xuống cấp trong tình hìnhhiện nay
Với đề tài :
“HƯỚNG DẪN HỌC SINH LẬP KẾ HOẠCH HỌC TẬP BỘ MÔN –
HIỆU QUẢ CỦA VIỆC LẬP KẾ HOẠCH TRONG HỌC TẬP
BỘ MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG PTTH.”
Tôi không có tham vọng sẽ đưa hoạt động này vào các trường bạn, nhưng riêngtrường Dân tộc Nội trú, với đặc thù môi trường, đặc thù về đối tượng học sinh thìviệc hướng dẫn học sinh lập kế hoạch học tập bộ môn là vô cùng cần thiết và hiệuquả Qua đó, chúng ta sẽ rèn luyện cho các em các kỹ năng sống cần thiết và biếtđịnh hướng việc học tập, xác định mục tiêu học tập để rồi mai này, khi vào đời,các em khỏi ngỡ ngàng và trong con đường học tập phía trước, các em biết tạo cơhội học tập cho bản thân và sẽ có nhiều đóng góp cho xã hội, cho bản làng
Đáp ứng nhu cầu chung của xã hội và thực tiễn giáo dục nước nhà là phải đàotạo cho được những thế hệ HS thành những con người phát triển hoàn thiện về trithức và kỹ năng
Và vấn đề đặt ra cho chúng ta : khi mỗi giáo viên phải lên kế hoạch giảng dạycủa từng năm, từng tháng, thậm chí từng tuần mà kế hoạch đó không phù hợp vớicách học, tiến độ học và kế hoạch học của các đối tượng HS thì liệu kế hoạchchúng ta đưa ra có hiệu quả và khả năng thực hiện đến đâu ?
Trang 4Chính vì vậy, việc lập kế hoạch giảng dạy của GV trong một năm, một tháng,ngoài cơ sở là những quy định chung về phân phối chương trình thì kế hoạch đócần có sự phù hợp với nhà trường, với đặc điểm cá nhân GV và trên hết là phù hợpvới thái độ, hứng thú và cả mục tiêu học tập của HS Hướng dẫn HS lập kế hoạchhọc tập bộ môn, ngoài mục đích làm cho các em chủ động với việc học tập vàphấn đấu đạt được mục đích học tập của bản thân, kế hoạch học tập của các emcòn là một trong những cơ sở quan trọng để GV định hướng kế hoạch giảng dạycủa mình.
Đối tượng và phạm vi mà chuyên đề hướng đến là HS hai lớp được phân côngphụ trách ( 12A1 và 12A2 )
Là HS cuối cấp, các em cần có thái độ học tập đúng đắn và phải biết cách sắpxếp thời gian, phân định nội dung cần học tập và mục tiêu đạt được trong năm học.Việc lập kế hoạch của HS chỉ dừng lại ở bộ môn Văn
Kế hoạch của các em không đòi hỏi theo quy định chung và mang tính lý thuyếtmà cần cụ thể và quan trọng là phải xác định được thời gian, mục tiêu và phươngpháp thực hiện
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu về ý nghĩa và mục đích của việc lập kế hoạch họctập bộ môn, cần xác định cho HS đây là một thao tác quan trọng và rất thú vịcho việc học tập bộ môn nói riêng và việc học tập nói chung Giúp HS hiểu rõđây là xu thế chung và là kỹ năng cần thiết trong cuộc sống
- Cùng HS thảo luận, vận dụng cách lập kế hoạch ( đã được học trong chươngtrình Ngữ Văn 10 ) một cách hợp lý và đầy đủ
- Giới thiệu phân phối chương trình theo quy định của Ngành, của bộ môn
- Giới thiệu yêu cầu về nội dung của các kỳ thi Tốt nghiệp, Đại học và Học sinhgiỏi để HS định hướng học tập và xác định mục tiêu cần đạt
- HS lên kế hoạch, thực hiện theo kế hoạch và có sự đánh giá việc thực hiện từngnội dung, thời gian nhất định
- GV lên kế hoạch phù hợp với yêu cầu chung, yêu cầu Tổ chuyên môn và kếhoạch học tập của HS
- Hoàn thiện các bước lập kế hoạch và cùng nhau thực hiện, điều chỉnh cho phùhợp
- Hướng dẫn HS đánh giá các hoạt động để rút kinh nghiệm và điều chỉnh kịpthời
- Theo dõi, giúp đỡ, động viên HS thực hiện kế hoạch
Trang 5PHẦN II : TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI CHƯƠNG I : CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
Bất cứ ai cũng có 168 giờ mỗi tuần, nhưng có người sử dụng quỹ thời gian đó cóhiệu quả hơn những người khác Vì sao họ lại thành công trong việc sử dụng quỹ thờigian trong khi chúng ta không làm được như vậy ? Đó là điều mà người GV chúng tacần phải làm cho HS của mình hiểu và suy nghĩ
Người ta nói rằng, mỗi thành công của con người thường đến hai lần, một là khibạn lên kế hoạch, hai là sau khi bạn hoàn thành nó Khi bắt đầu lên kế hoạch, xác địnhmục tiêu, bạn đã có niềm vui của người chiến thắng, đó là “nền tảng”, là “cái đànhảy” hữu ích cho ý chí và những quyết tâm của bạn trong tương lai
Học tập đối với HS là cuộc sống, là tương lai Vì vậy, thời gian học tập là vô cùngquý giá, không thể lãng phí được Do đó, ngay từ hôm nay, cần cho các em hiểu rằngchính bản thân các em phải tự tạo và phát triển nơi mình một kỹ năng học tập có hiệuquả, và lập kế hoạch học tập là điều cần thiết
Không có kế hoạch thì không làm chủ được thời gian, nhất là khi mà mục tiêu cầnđạt được của HS lớp 12 là vô cùng lớn lao, quan trọng : tốt nghiệp và đại học Kếhoạch học tập được ví như là chiếc phao cứu hộ Mỗi người, tùy vào nhu cầu, nănglực sẽ tạo cho mình một kế hoạch học tập riêng
Kế hoạch học tập không chỉ là một phương pháp khoa học phục vụ cho việc tiếnđến mục tiêu đã xác định, nó còn là niềm tin, là động lực thôi thúc ta hành động Nếucó một kế hoạch hoàn chỉnh, ta có thể tối đa hóa hiệu quả học tập, công việc củamình Đây cũng được coi như một trong những kỹ năng quản lý thời gian, quản lý bảnthân quan trọng nhất Những hoạt động này giúp HS hình thành phong cách sống,phong cách làm việc, phong cách ứng xử, mở rộng và nâng cao kiến thức cá nhân,sống có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình, xã hội
Mỗi trường đề có kế hoạch hoạt động cho từng năm, thấm chí chiến lược phát triểncủa nhiều năm tới Tổ chuyên môn cũng có kế hoạch hoạt động chuyên môn cho từngnăm học, từng tháng phù hợp với đặc điểm của nhà trường, tổ viên Mỗi GV bộ mônphải có kế hoạch giảng dạy trên cơ sở phân phối chương trình theo quy định chungcủa Sở Giáo dục và Đào tạo Mỗi GV chủ nhiệm phải có kế hoạch cho nhiệm vụ củamình …
Vậy, lập kế hoạch là một thao tác, công đoạn không thể thiếu trong bất cứ hoạtđộng giáo dục nào
Việc học tập của HS cũng cần thiết phải có kế hoạch Kế hoạch cho từng môn họcvới sự hướng dẫn trực tiếp của GV bộ môn là điều cần thiết và mang lại hiệu quả cao
Trang 6II CƠ SỞ THỰC TIỄN :
II 1 Tình hình chung :
- Theo khảo sát mới nhất của PGS.TS Nguyễn Công Khanh trường Đại học Sư phạm Hà Nội, có một con số khiến các nhà giáo “giật mình” : Gần 55% học sinh
được hỏi cho rằng mình không thực sự hứng thú và không biết cách học tập môn Văn.
- Theo kết quả sơ bộ kỳ thi đại học năm 2011 có gần 10.000 bài thi bị 0 điểm,trong đó môn Văn chiếm phần không nhỏ Cũng sau kỳ thi đại học này, nhiều bàiphân tích, bình giảng văn, thơ của các sỹ tử đã khiến các thầy, cô giáo trực tiếp làmcông tác giảng dạy cũng như các cán bộ trong ban chấm thi phải lên tiếng trước côngluận, rung một tiếng chuông buồn báo hiệu về một thực tế: học sinh ngày càng cảmthụ các áng văn hay, các bài thơ truyền cảm bằng những tư duy rất thường, nếu khôngmuốn nói là thô tục
- Theo TS Nguyễn Thị Hồng Nam thì có những lý do rất cơ bản để dẫn đến tình
trạng trên là: chương trình quá thiên về nhồi nhét kiến thức lý thuyết mà không chútrọng đến việc rèn luyện kỹ năng thực hành bài viết; chương trình quá nặng, bài quádài là một trong những nguyên nhân khiến giáo viên không thể sử dụng các biện phápdạy học tích cực như đàm thoại, thảo luận, cho học sinh thuyết minh, đóng kịch màphải "chạy" cho kịp bài, hết bài đúng thời gian chương trình Và một trong nhữngnguyên nhân dẫn đến thực trạng trên là học sinh không có phương pháp học tập khoahọc, không chịu đầu tư thời gian, công sức cho môn học và đặc biệt, không xác địnhđúng mục tiêu học tập bộ môn
II 2 Tình hình cụ thể của trường PT Dân tộc Nội trú :
II.2 1 Khảo sát một số thông tin liên quan đến chất lượng bộ môn :
Tỉ lệ tốt nghiệp có xu hướng giảm xuống ngày càng thấp, theo thống kê tỉ lệ tốtnghiệp môn Văn của Sở GD – ĐT Đồng Nai cho thấy :
Tỉ lệ chung cả tỉnh
Điểm
Tỷ lệ %>=5
MônVăn Sinh,Hóa Lý,Địa Sử,Địa Toán Anh
Trang 7II 2 2 Nguyên nhân khách quan :
- Các em Học sinh người dân tộc thiểu số không phải là dốt văn, mà là lười họcVăn bởi đã có sẵn những bài hướng dẫn khiến các em thụ động trong suy nghĩ, saochép ý hay của văn chương rất máy móc
- Hầu hết các em còn rất thụ động, ý thức tự học còn hạn chế
- Học sinh chưa xác định được sự cần thiết của môn học trong tương lai cuộcsống
- Chưa biết sắp sếp thời gian học tập hiệu quả mặc dù có quỹ thời gian tươngđối nhiều so với HS trường khác vì ở nội trú
- Những kĩ năng cơ bản trong học tập và giao tiếp còn yếu kém
- Các em không có thói quen đọc sách nghiên cứu, không quan tâm đến việctìm đọc các tác phẩm văn học, chỉ đọc đoạn trích ở SGK
- Ít được làm quen với môi trường rộng lớn bên ngoài nên hạn chế về các kỹnăng sống, nhất là với những công việc đòi hỏi sự khoa học, mới mẻ
II 2 3 Nguyên nhân chủ quan :
Bên cạnh những nguyên nhân khách quan trên, bản thân tôi nhận thấy, nguyênnhân chủ quan cũng hết sức quan trọng Có 2 lí do khiến HS không đạt kết quả caotrong học tập bộ môn, có thể khái quát như sau :
Một là, kế hoạch giảng dạy của GV chưa phù hợp với nhiều vấn đề liên quan đến HS,
ví dụ có thể GV không thực hiện việc khảo sát chất lượng của HS khi nhận lớp, chưanắm được những hạn chế của HS trong học tập bộ môn này, chưa hiểu tâm tư, nguyệnvọng, mục tiêu học tập ( chủ yếu phục vụ cho thi khối nào, trường nào ) của các emkhi học tập bộ môn, sở trường của các em với các thể loại văn nghị luận
Hai là, số tiết dành cho bộ môn Văn còn hạn chế, 3 tiết theo PPCT chỉ đủ truyền tải
nội dung bài học mà không có thời gian cho HS thực hành để nắm bắt những hạn chếcủa từng HS Các bài viết được tổ chức kiểm tra chung, cắt phách chấm chung ( chokhách quan và “ thật” ) nên GV phụ trách lớp không thể nắm hết những hạn chế củabài viết HS lớp mình Các tiết phụ đạo có GV chỉ dùng để giãn tiết cho các bài dạychưa xong
Từ những vấn đề thực tế trên, tôi nhận thấy việc giáo viên phụ trách lớp có sựtìm hiểu một cách thấu đáo tình hình học tập bộ môn của HS, quan tâm thực sự tớimục tiêu học tập của HS, hướng dẫn HS có phương pháp học tập bộ môn cách hợp lýthì hiệu quả giảng dạy sẽ tốt hơn Và việc vận động, hướng dẫn HS lập kế hoạch họctập là một trong những biện pháp tốt nhất để mỗi GV có thể hiểu, nắm bắt thái độ,tình hình học tập của HS để có cách giúp đỡ, điều chỉnh việc học tập của các em kịpthời hơn
Trang 8CHƯƠNG II : NỘI DUNG, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI
1 Kế hoạch :
Kế hoạch ( bản kế hoạch ) là “toàn bộ những điều vạch ra một cách có hệ thống
về những công việc dự định làm trong một thời hạn nhất định, với mục tiêu, cách
thức, trình tự, thời gian tiến hành” ( Từ điển tiếng Việt, Viện Ngôn ngữ học, Nhà xuất
bản Khoa học xã hội – 1988 ) Nói cách khác, kế hoạch là chương trình hành động
trong tương lai hướng vào việc thực hiện một mục tiêu nào đó
Xét về phương diện học tập của HS, còn có thể hiểu :
Kế hoạch học tập bộ môn là thể hiện việc xác định những nội dung học tập,phương pháp học tập và mục tiêu cần đạt trong các kỳ thi với một giới hạn thời giannhất định dành cho bộ môn
2 Xây dựng kế hoạch :
Xây dựng kế hoạch ( còn gọi là lập kế hoạch ) là xác định các mục tiêu, cáchoạt động và nguồn lực cần thiết để đạt tới mục tiêu một cách phù hợp với tình hìnhthực tiễn trong khoảng thời gian xác định
Xây dựng kế hoạch là làm rõ :
o Khả năng bản thân
o Mục tiêu đạt được trong tương lai
o Nội dung sẽ thực hiện
o Phương pháp thực hiện
o Đánh giá kết quả
Xây dựng kế hoạch là hoạt động có ý thức của chủ thể để đưa ra các quyết định vềphương hướng của một hoạt động trước khi thực hiện, nhằm đảm bảo cho hoạt độngđó được tiến hành một cách hợp lý nhất và đạt đích mong muốn
Trước khi yêu cầu và hướng dẫn HS lập kế hoạch học tập bộ môn, GV bộ môn cần “làm việc tư tưởng” trước với HS về ý nghĩa của việc lập kế hoạch.
Lên kế hoạch là quá trình xem xét quỹ thời gian và dự định sẽ làm gì để đạt đượcnhững mục tiêu đã đề ra
Lên kế hoạch giúp bản thân dự định sử dụng thời gian của mình như thế nào Nếubiết cách lên kế hoạch, có thể giảm stress và tối đa hoá hiệu quả việc học tập củamình Đây cũng được coi như một trong những kỹ năng quản lý thời gian quan trọngnhất
Trang 9Một kế hoạch thông suốt giúp kiểm soát được những cam kết của mình trong khivẫn có thời gian để hoàn thành các môn học khác Do vậy, nó chính là vũ khí quantrọng nhất giúp học sinh đối phó với sự quá tải trong chương trình học.
Rèn luyện thói quen lập kế hoạch cho tất cả công việc, hoạt động của bản thân làmột kỹ năng tốt Trong cuộc đời, chúng ta phải đối mặt với biết bao công việc, biếtbao mục tiêu phải hoàn thành, vì vậy, lập kế hoạch là một hoạt động cần thiết giúp tachủ động về mọi mặt : thời gian, phương tiện thực hiện và mục tiêu cho từng côngviệc
Đối với HS, một cấp học, năm học có biết bao nhiêu kiến thức ở tất cả các mônhọc cần được hoàn thành, riêng học sinh lớp 12 ngoài việc hoàn thành chương trìnhhọc, các em phải đối mặt với 2 kỳ thi lớn trong cuộc đời, quyết định tương lai củamình, việc lập kế hoạch giúp ta định hướng thời gian, mức độ đầu tư và phương pháphọc tập cách hợp lý, hiệu quả nhằm đạt được các mục tiêu khác nhau đã đề ra
Việc lập kế hoạch và thực hiện tốt kế hoạch giúp ta có động lực vươn lên, chấnchỉnh kịp thời những hạn chế của bản thân và bổ sung kiến thức khi kết quả kiểm tra,thi thấp hơn so với mục tiêu đề ra
Việc lập kế hoạch học tập sẽ hiệu quả hơn khi HS được kết hợp với giáo viên bộmôn, nhóm học tập của lớp trong quá trình học và thực hiện kế hoạch Sự kết hợp của
GV bộ môn sẽ giúp HS hoàn thành kế hoạch cách tốt nhất, bởi khi HS bị vướng mắcmột khâu nào đó trong khi tiếp thu bài mới, trong quá trình tự học hay rèn luyện thựchành thì GV sẽ là người giúp các em hoàn thành mục tiêu một cách sớm nhất, hiệuquả nhất
Lập kế hoạch học tập sẽ giúp HS dần khắc phục thói quan học tập tùy tiện, họclệch, ưu tiên quá nhiều thời gian cho cá môn học này mà quên việc rèn luyện môn họckia, nhất là môn Văn trong hoàn cảnh hiện nay
Trong phạm vi chuyên đề này, tôi không đề cập đến các yêu cầu khoa học của
một bản kế hoạch Ví dụ, cách phân tích SWOT, hay các nguyên tắc SMART, hay phương pháp xác định 5W, 1H, 2C, 5M Ở đây, với đối tượng là HS phổ thông,
hơn nữa, chỉ dừng lại ở một bộ môn cụ thể nên bản thân tôi, sau khi nghiên cứucác nguyên tắc và yêu cầu của việc lập kế hoạch, chỉ rút ra những yêu cầu căn bảnvà cần thiết để giúp HS định hướng nội dung phải đạt, phương pháp thực hiện vàmục tiêu cần đạt trong học tập bộ môn của mình, phù hợp với yêu cầu bộ môn vànăng lực học sinh
Một bản kế hoạch học tập bộ môn của HS cần phải đạt các yêu cầu cụ thể nhưsau :
- Kế hoạch cần đảm bảo tính mục đích ( HS phải xác định được mục đích học tậpbộ môn, kết quả học tập bộ môn và hướng vận dụng kiến thức bộ môn )
Trang 10- Kế hoạch phải phù hợp ( nội dung chương trình theo quy định, thời gian, nănglực bản thân, điều kiện nhà trường )
- Kế hoạch cần cụ thể về nội dung thực hiện và phương pháp thực hiện
CƠ SỞ CỦA VIỆC LẬP KẾ HOẠCH HỌC TẬP BỘ MÔN
( Các nội dung chính ) :
HỌC KÌ I Tiết 1,2 Khái quát văn học Việt Nam từ CM tháng Tám 1945 đến hết thế kỉ XX Tiết 3 Nghị luận về một tư tưởng đạo lí
Tiết 4 Tuyên ngôn Độc lập (phần một: Tác giả)
Tiết 5 Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
Tiết 6 Bài viết số 1: Nghị luận xã hội
Tiết 7,8 Tuyên ngôn Độc lập (phần hai: Tác phẩm )
Tiết 10,11 Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc
Tiết 13 Nghị luận về một hiện tượng đời sống
Tiết 15 Trả bài viết số 1, Bài viết số 2 Nghị luận xã hội (bài làm ở nhà)
Tiết 16,17 Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống AIDS, 1-12-2003
Tiết 18 Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ
Tiết 19,20 Tây Tiến
Tiết 21 Nghị luận về một ý kiến bàn về văn học
Tiết 22 Việt Bắc (phần một: tác giả)
Tiết 23, 30 Luật thơ
Tiết 25,26 Việt Bắc (Phần 2: Tác phẩm)
Tiết 28,29 Đất Nước (trích trường ca Mặt đường khát vọng - Nguyễn Khoa Điềm)
Tiết 31 Thực hành một số phép tu từ ngữ âm
Tiết 32,33 Bài viết số 3: Nghị luận văn học
Tiết 36 Thực hành một số phép tu từ cú pháp
Tiết 37,38 Sóng
Tiết 39 Luyện tập vận dụng kết hợp các phương thức biểu đạt trong bài văn nghị luận
Tiết 40,41 Đàn ghi ta của Lor-ca
Tiết 42 Luyện tập vận dụng kết hợp các thao tác lập luận
Tiết 43,44 Quá trình văn học và phong cách văn học
Tiết 46,47 Người lái đò Sông Đà (trích)
Tiết 48 Chữa lỗi lập luận trong văn nghị luận
Tiết 49,50 Ai đã đặt tên cho dòng sông (trích)
Tiết 52 Thực hành chữa lỗi lập luận trong văn nghị luận
Tiết 53,54 Bài viết số 4
Trang 11Tiết 67,68 Những đứa con trong gia đình
Tiết 69 Trả bài viết số 5 - Bài viết số 6: Nghị luận văn học (học sinh làm ở nhà)
Tiết 70,71 Chiếc thuyền ngoài xa
Tiết 72 Thực hành về hàm ý
Tiết 76,77 Thuốc
Tiết 78 Rèn luyện kĩ năng mở bài, kết bài trong bài văn nghị luận
Tiết 79,80 Số phận con người (trích)
Tiết 82,83 Ông già và biển cả (trích)
Tiết 84 Diễn đạt trong văn nghị luận
Tiết 85,86,87 Hồn Trương Ba, da hàng thịt (trích)
Tiết 89,90 Nhìn về vốn văn hóa dân tộc
Tiết 91 Phát biểu tự do
Tiết 92,93 Phong cách ngôn ngữ hành chính
Tiết 94 Văn bản tổng kết
Tiết 95,96 Tổng kết phần Tiếng Việt: Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ
Tiết 97 Ôn tập phần Làm văn
Tiết 98,99 Giá trị văn học và tiếp nhận văn học
Tiết 101,102 Ôn tập phần văn học
+ Làm văn : Rèn luyện kỹ năng làm văn nghị luận xã hội ( về một hiện tượngđời sống và một tư tưởng đạo lý ), kỹ năng làm văn nghị luận văn học ( về một bàithơ, đoạn thơ )
+ Tiếng Việt : Giữ gìn sự trong sáng của TV và phong cách ngôn ngữ, phép tu
từ cú pháp
Trang 12- Học kỳ 2 :
+ Kiến thức : Đọc – hiểu các tác phẩm văn xuôi ( Vợ chồng A Phủ, Vợ nhặt,Rừng xà nu, Những đứa con trong gia đình, Chiếc thuyền ngoài xa, Hồn Trương
Ba, da hàng thịt )
+ Làm văn : Rèn luyện kỹ năng phân tích tác phẩm, đoạn trích văn xuôi, kỹnăng phân tích nhân vật
+ Tiếng Việt : Hàm ý, phong cách ngôn ngữ hành chính
- Đối với những HS có hướng thi đại học Khối C, D : Nội dung ôn tập phải bao gồm
cả chương trình văn học lớp 11 Cách làm bài cho dạng đề thi đại học
V 2 Biết xác định những ưu, khuyết điểm của bản thân đối với bộ môn Văn
và các môn khác nếu cần.
- Xác định điểm mạnh, điểm yếu của bản thân để biết “lượng sức mình”.
- Học sinh cần xác định được những ưu, khuyết điểm của bản thân một cách cụ thểkhi học môn Ngữ Văn
- Những ưu, khuyết điểm cần xác định là :
+ Sở thích đối với bộ môn
+ Việc yếu kém hay khá giỏi các môn khác có gây ảnh hưởng đến việc học tậpmôn Văn ?
+ Năng lực diễn đạt
+ Khả năng đọc – hiểu tác phẩm
+ Kỹ năng xác định, tìm hiểu đề
+ Kỹ năng làm văn nghị luận xã hội và kỹ năng cảm thụ tác phẩm
+ Cách tóm tắt tác phẩm, khái quát vấn đề
- Yếu tố GV phụ trách giảng dạy cũng là một trong những ưu, khuyết điểm của HStrong việc học môn Văn …
V 3 Xác định mục tiêu học tập bộ môn Văn.
- Mục tiêu là điều mà mình muốn đạt được Rõ ràng, trong cuộc đời mỗi người, vạch
ra mục tiêu là vô cùng quan trọng
- Trước khi vạch ra mục tiêu cụ thể cho bộ môn, có thể phải xác định những mục tiêu
“tầm xa: như :
+ Bạn muốn đạt được điều gì (nghề nghiệp, tiền bạc, địa vị, kiến thức, …)+ Bạn mơ ước gì?
- Từ đó, xác định những mục tiêu cụ thể
- Có thể gợi ý một số nội dung sau ( tùy vào khả năng bản thân, HS có thể tự đề ranhững mục tiêu học tập cho phù hợp với sở thích, hạn chế … )
+ Hoàn thiện kỹ năng làm văn nghị luận xã hội về một tư tưởng, đạo lý …+ Biết cách phân tích một nhân vật …
+ Đạt kết quả trong các bài viết, bài thi…
Trang 13+ Tốt nghiệp môn Văn loại nào ?
+ Thi đại học khối C, D bao nhiêu điểm
+ Phấn đấu đạt điểm môn Văn trên 6,5 để đủ điểm đạt danh hiệu HSG, hs kháhoặc đạt điểm học sinh trung bình, thoát yếu kém vì môn Văn …
- Mục tiêu càng cụ thể, phù hợp, thiết thực HS càng có cơ hội đạt được mục tiêu vàcó động lực thực hiện kế hoạch
- Từ mục tiêu chung cho việc học tập bộ môn Văn, GV tiếp tục hướng dẫn HS triểnkhai những mục tiêu nhỏ cho từng tháng, từng kỳ …
+ Ví dụ như trong học kỳ I này, mục tiêu của bạn là đạt loại giỏi; vậy trong cáctháng này, ít nhất bạn phải hoàn thành những kiến thức cơ bản nào?
- Phân chia mục tiêu theo đúng lô-gíc (sao cho điểm đến cuối cùng là mục tiêu lớn)giúp bạn quản lí thời gian, khối lượng công việc tốt hơn
- Khi đã xác định mục tiêu rõ ràng rồi thì cần biết là mục tiêu đó có khả năng đạt đượcđược hay không ? Thực hiện bằng cách nào ?
V 4 Những phương pháp phù hợp với bản thân có thể áp dụng trong việc học tập bộ môn.
- Phương pháp học tập bộ môn Văn hiệu quả nhất là gì ?
- Những phương pháp nào phù hợp với bản thân ?
- Có thể vận dụng một số phương tiện cụ thể để thực hiện mục tiêu như :
+ Đọc sách nào tham khảo? Lên mạng tìm tài liệu và lên thư viện?
+ Phương pháp đọc tác phẩm và ghi nhớ nội dung tác phẩm ?
+ Thực hành các đề bài làm văn này như thế nào? Làm bài đầy đủ, chi tiết haylập dàn ý ? đọc bài tham khảo trước hay làm xong mới đọc ? Lập dàn ý nhờ Gv sửaxong mới làm ?
+ Học chung với nhóm hay tự học ?
+ Thu thập thông tin cho các hiện tượng đời sống theo chủ đề ? Tìm thêm cáccâu danh ngôn theo từng chủ đề để có ngữ liệu phục vụ bài viết, bài thi ?
+ Ghi lại tất cả dẫn chứng ở các tác phẩm hay chỉ cần gạch trong SGK ?
V 5 Xác định thời gian dành cho bộ môn trong một tuần, một ngày.
- Giúp HS xác định tầm quan trọng ưu tiên của công việc :
+ Tại sao thực hiện công việc này mà không phải thực hiện việc kia?
+ Bạn bỏ ra bao nhiêu chi phí (thời gian, sức lực, …) cho việc này?
+ Nếu bạn không thực hiện việc đó thì có ảnh hưởng gì đến kết quả?
+ Những điều tốt đẹp / hậu quả gì mà bạn có thể nhìn thấy được?
- HS cần xác định rõ : trong giờ tự học buổi tối dành bao nhiêu thời gian cho nhữngnội dung mà mình đề ra, ngoài các tiết học trên lớp ?
- Ngày nghỉ, có dành thời gian cho học bộ môn Văn không? Ôn tập dần dần hay gầnkiểm tra, thi mới học
Trang 14- Các tác phẩm phải được hoàn thành như thế nào : khi học xong tác phẩm là đồngthơi phải biết cách phân tích tác phẩm, nắm những nết chính về nội dung, nghệthuật…
- Các tiết phụ đạo GV hướng dẫn cách làm bài, giời tự học mỗi tối có xem lại haykhông hay chờ khi nào có thời khóa biểu mới học ?
V 6 Tham khảo ý kiến của GV bộ môn, nhóm học tập, bạn thân hay cán sự bộ môn.
- HS cần tham khảo ý kiến của GV bộ môn tham mưu, góp ý cho những kế hoạch họctập của mình, đặc biệt là góp ý về phương pháp học tập, phương pháp đọc tác phẩm
- Cán sự phụ trách bộ môn Văn cũng có thể góp ý cho các bạn cùng lớp về phươngpháp tự học, tìm kiếm thông tin, xử lý thông tin
- Trường Dân tộc Nội trú có tổ chức hình thức nhóm học tập của từng lớp, nhóm họctập sẽ cùng nhau góp ý, xây dựng kế hoạch học tập dựa trên cơ sở mục tiêu, năng lựctừng thành viên
V 7 Thực hành lập kế hoạch học tập bộ môn của cá nhân.
- Gv có thể gợi ý các biểu mẫu, hình thức chung
- Hoặc HS có thể tự thiết kế riêng cho mình kế hoạch, tùy theo ý thích cá nhân nhưngphải dựa trên những yêu cầu cần thiết của một bản kế hoạch
- Cho HS thời gian suy nghĩ 1 tuần, Gv sẽ xem lại kế hoạch, công nhận và khuyếnkhích, giám sát HS thực hiện
CHƯƠNG III : HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
1 Hoàng Thị Điệp 12A1 8.1 8.1
Học sinh Giỏi cấpTỉnh môn Văn –Giải Khuyếnkhích
Học sinh Giỏi cấpTỉnh môn Văn –Giải Ba
Trang 154 Phùng Thị Huệ 12A2 5.7 6.2
5 Văn Thị NgọcHương 12A2 4.7 5.7
Nguyễn Thị Mỹ Phương
Qua quá trình cùng HS thực hiện kế hoạch dạy – học trên cơ sở cô – trò tương tácvới nhau, bản thân tôi rút ra được những bài học kinh nghiệm sau :
đỡ thấy chán nản khi không thực hiện được kế hoạch đã đề ra, hoặc kết quả bàithi, kiểm tra không như mong muốn có thể phấn đấu ở bài viết tiếp theo hoặcrút kinh nghiệm qua tiết sửa bài, nội dung rút kinh nghiệm được ghi chép cụ thể
để ghi nhớ
+ Tạo được mối quan hệ thân thiện giữa GV và HS, HS mạnh dạn tham khảo ýkiến GV khi có cần điều chỉnh kế hoạch Tiết học, nội dung học đã được chuẩnbị, nằm trong “kế hoạch”, vì vậy, không “xa lạ” với HS, ngược lại, HS đã cóthể chuẩn bị trước nội dung
- Nhược điểm :
+ GV thực sự mất rất nhiều thời gian vì phải quan tâm, theo dõi chặt chẽ HSthực hiện kế hoạch học tập và phải có sự điều chỉnh kế hoạch giảng dạy của cá
Trang 16nhân Ngoài các tiết lên lớp, GV nhiều khi phải gặp riêng HS để phân tích,hướng dẫn HS điều chỉnh kế hoạch cho từng tháng.
+ HS nhiều khi cảm thấy mệt mỏi vì phải chạy đua với thơi gian vì còn phảihọc nhiều bộ môn khác nữa Hoặc HS dễ nản lòng khi ngay từ tháng đầu tiênkhông đạt mục tiêu học tập như đã đề ra, dẫn đến tình trạng làm cho có theoyêu cầu của GV bộ môn
+ Nếu không có sự hỗ trợ của GVCN và ban cán sự lớp thì việc theo dõi thựchiện kế hoạch khó bao quát hết tất cả HS
+ Có nhiều GV bộ môn khác cho việc này là “nhiêu khê”, “bày đặt”, vì vậymột số em không mặn mà với kế hoạch học tập của mình
PHẦN III : KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Không phải HS nào được hướng dẫn lập lế hoạch học tập bộ môn cũng có ý chí thực hiện theo kế hoạch, và cũng không phải HS nào cũng có sự tiến bộ đối với bộ môn khi lập kế hoạch học tập
Và GV phụ trách bộ môn không phải khi nào cũng có thể theo giám sát các emtrong việc thực hiện kế hoạch, giúp các em điều chỉnh kế hoạch kịp thời
Nhưng ở chừng mực nào đó, việc lập kế hoạch học tập bộ môn, bước đầu giúp các
em có được những định hướng và mục tiêu phấn đấu học tập, kiểm soát được sự tiếnbộ trong học tập bộ môn, vì vậy, có thể giúp các em học tập ngày càng tốt hơn
Chỉ có niềm đam mê bộ môn, tâm huyết với nghề thì chúng ta mới có thể đi hếtnhững đoạn đường gian nan trong công việc
Việc hướng dẫn HS lập kế hoạch học tập bộ môn xem ra còn nhiều trở ngại phíatrước ( vì khách quan, chủ quan … ) Nhưng dù cho khó khăn vẫn phải làm, vì khôngcó con đường nào khác là HS phải tự học, phải yêu mến bộ môn và hứng thú với việchọc thì người GV mới có thể đứng vững trên bục giảng Không có GV “dạy tốt” thìkhông có học sinh “học tốt”, ngược lại, không có học sinh “học tốt” thì GV cũngkhông thể “dạy tốt” được
Hãy làm cho HS hiểu rằng, việc lập kế hoạch học tập – không chỉ cho một bộ môncụ thể nào – mà là kế hoạch học tập của cuộc đời mình là vô cùng cần thiết và quantrọng Nó không chỉ là kỹ năng tư duy, kỹ năng định hướng, kỹ năng làm chủ bảnthân mà còn là một thao tác không thể thiếu trong môi trường học tập ở trình độ caohơn hoặc trong công việc sau này
Chúng ta nói nhiều về việc tích hợp các kỹ năng sống cho HS qua bài dạy, tiết dạy,thì việc GV bộ môn hướng dẫn HS thực hiện kế hoạch học tập là điều cần thiết vàhiệu quả nhất
Xã hội phát triển đòi hỏi chúng ta thích nghi với công việc, với cuộc sống Rènluyện HS thành những người trẻ năng động, hữu ích chính là mục tiêu của ngành Giáo
Trang 17dục hôm nay Chúng ta không chỉ dạy HS kiến thức mà còn phải rèn luyện các em
“hòa nhập” với tác phong làm việc của thời đại khoa học – đặc biệt là với các em họcsinh trường Dân tộc Nội trú
Học tập một cách khoa học sẽ giúp HS trở thành những nhà khoa học trong tươnglai Với niềm tin đó, mặc dù còn nhiều hạn chế và chưa thật đầy đủ, chưa chuyển tảihết được tham vọng và khát vọng trong việc dạy học môn bộ môn, chuyên đề này chỉlà một thử nghiệm nhỏ và mong được sự đóng góp ý kiến, sự hưởng ứng của QuýĐồng nghiệp, Quý Thầy Cô đi trước để sẽ hoàn thiện hơn khi áp dụng cho các thế hệ
HS tiếp theo – nếu khả thi
Trường PT Dân tộc Nội trú, ngày 15 tháng 05 năm 2012
GV thực hiện
Nguyễn Thị Mỹ Phương
Trang 18SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG PT DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc _
Trường PT Dân tộc Nội trú Tỉnh, ngày 15 tháng 05 năm 2012
PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2010 – 2011
Tên sáng kiến : HƯỚNG DẪN HỌC SINH LẬP KẾ HOẠCH HỌC TẬP BỘ MÔN –
HIỆU QUẢ CỦA VIỆC LẬP KẾ HOẠCH TRONG HỌC TẬP
BỘ MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG PTTH.
Họ tên tác giả : Nguyễn Thị Mỹ Phương
Chức vụ : Tổ trưởng chuyên môn tổ Xã hội.
Lĩnh vực :
- Quản lý giáo dục : □
- Phương pháp giáo dục : □
- Phương pháp dạy học bộ môn : □
- Lĩnh vực khác : □ Sáng kiến kinh nghiệm đã được triển khai áp dụng :
Tại đơn vị □ Trong ngành □
1 Tính mới : ( Đánh dấu x vào 1 trong 2 ô dưới đây )
- Có giải pháp cải tiến, đổi mới từ giải pháp đã có □
2 Hiệu quả : ( Đánh dấu X vào 1 trong 4 ô dưới đây )
- Hoàn toàn mới và đã áp dụng trong toàn ngành có hiệu quả cao □
- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ những giải pháp đã có và đã triển khai áp dụng trong toàn
ngành có hiệu quả cao □
- Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng tại đơn vị có hiệu quả cao □
- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ những giải pháp đã có và đã triển khai áp dụng tại đơn vị
có hiệu quả cao □
3 Khả năng áp dụng : ( Đánh dấu X vào 1 trong 3 ô mỗi dòng dưới đây )
- Cung cấp được các luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối chính sách
Phiếu này được đánh dấu X đầy đủ các ô tương ứng, có ký tên xác nhận của người có thẩm quyền,
đóng dấu của đơn vị và đóng kèm vào cuối mỗi bản sáng kiến kinh nghiệm.
Xác nhận của Tổ chuyên môn
( Ký tên và ghi rõ họ tên ) ( Ký tên, ghi rõ họ tên và đóng dấu)Thủ trưởng đơn vị
