skkn một số biện pháp hỗ trợ phụ huynh có con bị khiếm thính để giúp trẻ phát triển khả năng nghe và nói

MỘT SỐ BIỆN PHÁP HỖ TRỢ PHỤ HUYNH CÓ CON BỊ KHIẾM THÍNH ĐỂ GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG NGHE VÀ NÓI I.. Chính điều đó đã thôi thúc tôi mạnh dạn áp dụng “Một số biện pháp hỗ trợ phụ h

MỘT SỐ BIỆN PHÁP HỖ TRỢ PHỤ HUYNH CÓ CON

BỊ KHIẾM THÍNH ĐỂ GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN

KHẢ NĂNG NGHE VÀ NÓI

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Khi con cất tiếng khóc chào đời là cả một trời hạnh phúc của các bậc làm cha, làm mẹ trong mỗi gia đình Tiếng cười và tiếng nói của trẻ làm cho căn nhà như ấm áp, sinh động hẳn lên; giúp các bậc cha mẹ, ông bà vứt bỏ đi những nỗi mệt nhọc, ưu phiền sau những giờ lao động vất vả; đó

là khi ta nói đến trẻ bình thường Còn đối với những trẻ khi chào đời phải gánh chịu tật nguyền (Câm điếc, mù, chậm phát triển trí tuệ ) thì đó lại là nỗi buồn, sự lo âu, sợ hãi, mặc cảm tội lỗi to lớn đối với các bậc cha mẹ

Họ không biết phải bắt đầu từ đâu Sau một thời gian tìm đến các bác sĩ khoa tai mũi họng, họ được giới thiệu đến những trường khuyết tật để nhờ

sự hỗ trợ từ chương trình “Can thiệp sớm” với một hy vọng là con họ có thể nghe và nói như bao trẻ em bình thường khác

Nhìn những gương mặt ngây thơ, hồn nhiên của trẻ bù trừ với những nỗi lo âu gần như tuyệt vọng của các bậc cha mẹ, làm tôi không khỏi băn khoăn, trăn trở khi đang là một giáo viên dạy trẻ khiếm thính của trường chuyên biệt kiêm công tác Can thiệp sớm Tôi đã tiếp nhận rất nhiều ca với sự phân công từ Ban Giám đốc, tôi cố gắng hết mình để giúp đỡ trẻ cũng như phụ huynh Sau một thời gian hỗ trợ tôi thấy vai trò của phụ huynh là vô cùng quan trọng trong việc giúp đỡ cho con mình phát triển Ngay từ khi ra đời đứa trẻ đã được mẹ bế ẵm, chăm sóc suốt cả ngày Mẹ

là người thường xuyên theo dõi sự thay đổi từng ngày của con mình Do

đó mẹ có thể là người phát hiện ra những điều không bình thường ở con mình trước tiên Chính vì vậy phụ huynh đặc biệt là người mẹ đóng vai trò quyết định trong việc phát hiện sớm những biểu hiện không bình thường của trẻ Mối quan hệ giữa phụ huynh và trẻ là mối quan hệ rất mật thiết gắn bó với nhau và nếu như có một người nào đó thay thế thì mối quan hệ mật thiết này sẽ bị phá vỡ, gây khó khăn trong giao tiếp cho trẻ rất nhiều Phụ huynh là người có kỹ năng trò chuyện bẩm sinh với con mình Nhờ vậy đây là điều kiện thuận lợi cho trẻ phát triển ngôn ngữ và tiếng nói một cách dễ dàng Phụ huynh chính là người hiểu trẻ nhiều nhất, nắm bắt, dò đúng tần số của trẻ rõ ràng, nhanh chóng, chính xác nhất những nhu cầu

và khả năng của trẻ về mọi mặt: giao tiếp, biểu lộ cảm xúc và phát triển thể chất Hơn ai hết phụ huynh còn là người chịu trách nhiệm trong suốt một thời gian dài, từ lúc trẻ chào đời cho đến khi trưởng thành, trong khi những người khác (kể cả giáo viên) sẽ chỉ quan hệ với trẻ trong một thời gian nhất định Tóm lại phụ huynh là nhân tố chính trong chương trình can thiệp sớm để quyết định sự thành công hay thất bại của con mình Chính

vai trò quan trọng nêu trên nên nó đòi hỏi ở phụ huynh rất nhiều sự nỗ lực

cả về mặt vật chất lẫn tinh thần nhưng không hẳn ai cũng đều làm được Nhìn chung đại đa số phụ huynh đều vô cùng nóng vội, thiếu kiên trì, thiếu kiến thức, kỹ năng để giúp con mình phát triển khả năng nghe - nói, khiến trẻ không thích hợp tác, kéo dài thời gian mà không có hiệu quả, làm cho phụ huynh dễ nản lòng dẫn đến hậu quả trẻ không tiến triển

Chính điều đó đã thôi thúc tôi mạnh dạn áp dụng “Một số biện pháp hỗ trợ phụ huynh có con bị khiếm thính để giúp trẻ phát triển khả năng nghe và nói”, mong sau này trẻ tự tin hòa nhập cộng đồng, nuôi sống bản

thân, gia đình và giúp ích cho xã hội

II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

1.Cơ sở lý luận

Trong phần mở đầu của Luật Bảo vệ chăm sóc trẻ em có viết “Trẻ

em là hạnh phúc của gia đình là tương lai của đất nước, là lớp người kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Chính vì vậy việc giáo dục,

chăm sóc và bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của gia đình, cơ quan nhà nước, nhà trường, tổ chức xã hội và mọi công dân Đặc biệt là trẻ em khuyết tật lại càng đáng được quan tâm và chăm sóc hơn để các em có điều kiện hòa nhập vào cộng đồng xã hội, quên đi khiếm khuyết của bản thân mình và không còn tự ti, mặc cảm với các bạn đồng trang lứa Bản thân là một giáo viên dạy trẻ khiếm thính kiêm công tác can thiệp sớm, tôi nhận thấy rằng gia đình là môi trường giáo dục đặc biệt quan trọng đối với trẻ em Có thể nói đây là môi trường xã hội đầu tiên trẻ được tiếp xúc và cũng là môi trường thích hợp nhất cho trẻ phát triển trong những năm tháng đầu tiên của cuộc đời Mỗi gia đình có những phản ứng khác nhau, những suy nghĩ khác nhau khi có con khiếm thính Tuy nhiên một điều không thể phủ nhận là họ đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của đứa trẻ Cả lý luận và thực tiễn đã chứng minh rằng: bất kỳ một trẻ khuyết tật nào muốn đạt hiệu quả đều cần phải có sự hợp tác chặt chẽ từ gia đình cộng với sự

nỗ lực và quan tâm của các thành viên là người thân của trẻ

Gia đình là môi trường phù hợp với sự phát triển của trẻ, ở đó trẻ có được cảm giác an toàn, trẻ được lớn lên trong tình thương yêu của những người ruột thịt, nhờ cảm giác an toàn đó mà trẻ cảm thấy yên tâm, vui tươi, hồn nhiên, mới mạnh dạn thăm dò, thử nghiệm tìm cách tác động lên

sự vật xung quanh để phát huy những khả năng về tâm, sinh lý đang sinh sôi nảy nở, mất đi cảm giác đó đứa trẻ luôn buồn bã thụ động Trong gia đình trẻ được nuôi dưỡng theo phương thức đặc biệt, một phương thức mà nhà trường ít có được; đó là gia đình không tiến hành giáo dục đồng loạt

mà chăm sóc dạy dỗ từng cháu, do vậy mà trẻ được chăm sóc bảo ban tỉ

mỉ Gia đình còn là môi trường phong phú, trong gia đình còn có nhiều mối quan hệ đa dạng giữa nhiều người, nhiều thế hệ, nhiều công việc,

nhiều đồ dùng, vật nuôi… bởi vậy trẻ sẽ có được nhiều cơ hội học tập được những kinh nghiệm sống cần thiết Các thành viên trong gia đình đều ít nhiều tham gia vào việc chăm sóc giáo dục trẻ Điều này lại càng có

ý nghĩa hơn đối với trẻ khiếm thính, bởi ngoài sự hỗ trợ của máy trợ thính thì việc tạo ra một môi trường giao tiếp phong phú với nhiều tình huống gần gũi là yếu tố tích cực đối với sự phát triển ngôn ngữ của trẻ Người lớn trong gia đình dạy trẻ thường xuyên ở mọi lúc, mọi nơi trong các tình huống thực của cuộc sống xung quanh Sự hỗ trợ của máy trợ thính chỉ là điều kiện còn kết quả phát triển ngôn ngữ và sự phát triển toàn diện nhân cách của trẻ phụ thuộc vào chính sự chăm sóc, giáo dục của gia đình

Thông thường trong các gia đình có trẻ khuyết tật nói chung và trẻ khiếm thính nói riêng thường có xu hướng đánh giá thấp khả năng của trẻ,

ít cho trẻ tham gia vào các công việc hằng ngày, vì nghĩ rằng trẻ sẽ khó hoàn thành và nếu có làm được chăng thì cũng mất rất nhiều thời gian, cho nên có nhiều gia đình đã làm thay trẻ mọi việc dẫn đến trẻ ngày càng thụ động, thiếu tự tin, ngại giao tiếp Gia đình không tin tưởng nơi trẻ, không hiểu trẻ Hay nói đúng hơn là phụ huynh chưa nắm rõ về tật khiếm thính, chưa biết cách dạy và chơi cùng trẻ để giúp trẻ phát triển

Từ những cơ sở nêu trên đã thôi thúc tôi mạnh dạn giúp đỡ phụ

huynh Có thể bằng nhiều con đường, nhiều biện pháp, nhiều hình thức hỗ

trợ khác nhau; nhưng điều quan trọng là phụ huynh tin tưởng và cùng hợp

tác chặt chẽ để đi đến điểm chung cuối cùng là giúp trẻ khiếm thính phát

triển khả năng nghe và nói một cách thật tốt, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin

trong giao tiếp trên con đường hòa nhập cộng đồng xã hội

2 Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài

2.1 Mục tiêu, yêu cầu đối với giáo viên hướng dẫn và phụ huynh

a Mục tiêu hướng dẫn:

Giai đoạn đầu của cuộc sống con người có rất nhiều biến đổi to lớn và vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển Từ sơ sinh cho đến 6 tuổi, trẻ trải qua những sự phát triển nhanh chóng về trí tuệ, tình cảm, tính cách và đặc biệt giai đoạn này trẻ phát triển ngôn ngữ nhanh nhất Do vậy giai đoạn này cần có những tác động giáo dục một cách kịp thời để giúp trẻ phát triển đầy đủ các tiềm năng của mình, đặc biệt là về ngôn ngữ, nhờ

đó hạn chế đến mức tối đa những hậu quả xấu do tật nguyền gây ra.Ở giai đoạn đầu, phần lớn trẻ tiếp xúc với phụ huynh hoặc người chăm sóc tại nhà, nên công tác hướng dẫn phụ huynh khiếm thính tại gia đình đóng vai trò trọng yếu đối với sự thành công của chương trình trợ giúp trẻ khiếm thính phát triển ngôn ngữ - giao tiếp (còn gọi là Can thiệp sớm với trẻ khiếm thính) Mục tiêu của công tác này là giúp cho phụ huynh biết cách chăm sóc thính học, cách giao tiếp với trẻ cũng như cách giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và nhận thức

b Yêu cầu đối với giáo viên:

- Chuẩn bị nội dung, kế hoạch thật cụ thể trước khi gặp gỡ phụ huynh

- Có kiến thức về thính học:

+ Nắm bắt được khả năng nghe còn lại của trẻ

+ Có một số kỹ năng: sử dụng máy trợ thính, hướng dẫn trẻ sử dụng và luyện tập cho trẻ nghe qua máy

+ Nhận biết và giải quyết ngay các sự cố của máy trợ thính

- Biết cách tạo điều kiện cho trẻ nghe tốt

+ Giọng nói của người giao tiếp (nói to hơn tiếng động nền)

+ Khoảng cách trẻ nghe càng gần càng tốt (< 2m)

+ Môi trường nghe yên tĩnh

- Biết cách giao tiếp với trẻ và dạy trẻ học

+ Nắm được đặc điểm giao tiếp của trẻ

+ Biết cách giao tiếp với trẻ

+ Có kỹ năng hướng dẫn trẻ phát triển ngôn ngữ nói

+ Biết tận dụng những tình huống để phát triển ngôn ngữ cho trẻ + Nắm bắt được ý tưởng của trẻ để có kế hoạch kịp thời giải quyết, bổ sung và sửa sai cho trẻ

- Có kỹ năng hợp tác

+ Nhạy cảm và nắm bắt được ý tưởng của phụ huynh và những khó khăn mà họ đang gặp phải

+ Biết lắng nghe, thông cảm và chia sẻ với phụ huynh trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ

+ Biết truyền đạt thông tin một cách có sức thuyết phục với gia đình trẻ để thúc đẩy họ tích cực hợp tác

+ Luôn trao đổi với các nhóm chuyên môn

- Ghi chép nhanh nội dung cần ghi nhớ của cuộc trao đổi vào sổ

- Đánh giá sau mỗi cuộc gặp gỡ và chuẩn bị kế hoạch cho lần gặp gỡ tiếp theo

c Yêu cầu đối với phụ huynh:

- Cha mẹ là một đối tác quan trọng và cũng là một khách hàng chính

trong việc giúp trẻ phát triển khả năng nghe - nói Vì phần lớn thời gian họ đều ở cùng với con nên điều này tạo cho đứa trẻ có nhiều cơ hội phát triển ngôn ngữ và kỹ năng nghe trong quá trình giao tiếp hằng ngày

- Cha mẹ là người hiểu rõ con mình nhất và là đối tượng rất cần thiết trong việc cung cấp, nắm bắt và xử lý các thông tin từ người hướng dẫn

- Tóm lại gia đình là nơi có tác động mạnh mẽ, có ảnh hưởng nhiều nhất đến cuộc đời của mỗi đứa trẻ Việc chúng ta giáo dục, nuôi dưỡng, hướng dẫn trẻ như thế nào và đặc biệt là sự trợ giúp của cha mẹ và gia đình sẽ có những ảnh hưởng quan trọng đến quá trình phát triển của trẻ

Để thực hiện tốt vai trò của một phụ huynh có con bị khiếm thính, đòi hỏi gia đình phải có sự hợp tác tốt đối với các nhà chuyên môn (chuyên viên thính học, giáo viên hướng dẫn…) các thành viên trong gia đình cần xóa bỏ mặc cảm, cởi mở bày tỏ những mong muốn, chủ động đề xuất những vấn đề cần hỗ trợ, cần có những hiểu biết khoa học để phát huy những điểm mạnh của mình hỗ trợ đắc lực cho sự phát triển của trẻ Như vậy, không chỉ người trực tiếp chăm sóc trẻ cần có kiến thức về quá trình phát triển những nhu cầu đặc biệt của trẻ mà các thành viên khác trong gia đình, những người ít nhiều có tham gia vào quá trình hỗ trợ trẻ cũng cần được chia sẻ các kiến thức này

Để có được một kết quả tối ưu cho sự hướng dẫn các bậc phụ huynh

có con bị khiếm thính, người giáo viên cần thực hiện các nội dung và các biện pháp sau:

2.2 Gặp gỡ phụ huynh:

- Giai đoạn đầu giáo viên cần gặp gỡ trực tiếp với gia đình Điều này

có thể tiến hành dưới các hình thức:

+ Giáo viên đến thăm gia đình để tìm hiểu thêm về hoàn cảnh, các thành viên, cách sinh hoạt, các hoạt động… nhằm hỗ trợ cho việc lập kế hoạch sau này

+ Gia đình đến trung tâm để có thêm nhiều cơ hội trao đổi với giáo viên

+ Tốt hơn hết là giáo viên linh động kết hợp cả hai hình thức

- Hỗ trợ về mặt tâm lý cho gia đình: Khi biết con bị điếc nhiều gia đình bị ảnh hưởng về mặt tâm lý rất nhiều Gia đình cần được hỗ trợ, không phải chỉ là những thông tin mà họ cần chia sẻ về mặt tình cảm Buổi gặp mặt đầu tiên giữa gia đình và giáo viên là cơ hội tốt để xây dựng mối quan hệ tốt đẹp Giáo viên có những cơ hội để tìm hiểu gia đình, tìm

ra những khó khăn mà gia đình đang vướng mắc hay tìm ra những điểm mạnh của gia đình Gia đình có thể tìm thấy ở giáo viên không đơn thuần chỉ là một cán bộ chuyên môn có kiến thức mà còn là một người gần gũi, thông cảm cho gia đình và còn là người mà phụ huynh có thể trông cậy vào để có được sự hỗ trợ, lời khuyên và sự hướng dẫn thích hợp

2.3 Hỗ trợ về mặt thính học:

Đa số bộ máy phát âm của trẻ khiếm thính đều bình thường, do hạn chế về khả năng nghe mà trẻ có khó khăn về ngôn ngữ nói Ngày nay với

sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, người ta đã chế tạo ra các loại máy trợ thính phục vụ cho việc hỗ trợ trẻ khiếm thính học nghe, nói và trẻ khiếm thính hoàn toàn có thể nói được, thậm chí nói tốt Nên việc trang bị cho trẻ một máy trợ thính thích hợp với độ mất thính lực của trẻ ngay từ đầu là một việc làm không thể thiếu của tất cả các bậc phụ huynh Do vậy phụ huynh cần phải có kiến thức về máy trợ thính

a Máy trợ thính:

Mặc dù trẻ bị khiếm thính Nhưng không hẳn trẻ điếc hoàn toàn, mà bất kỳ trẻ khiếm thính nào cũng còn lại một ít khả năng nghe Vì thế “Máy trợ thính” là một trong những phương tiện quan trọng giúp trẻ sử dụng sức nghe tốt hơn trong quá trình tiếp nhận ngôn ngữ Để giúp trẻ sử dụng sức nghe một cách hữu hiệu qua máy trợ thính, điều trước tiên là:

- Máy trợ thính phải hoàn toàn thích hợp với trẻ: cần có các nhà thính học hỗ trợ để đo khám chính xác độ mất thính lực của trẻ, lựa chọn máy, chỉ định máy phù hợp với sức nghe của trẻ

- Huấn luyện cho trẻ có thói quen đeo máy: khi đã có thói quen, máy

sẽ là người bạn đồng hành với trẻ mọi lúc, mọi nơi

- Trẻ được đeo máy càng sớm càng tốt: đeo máy sớm giúp trẻ sớm nghe được âm thanh, tạo điều kiện cho việc phát triển ngôn ngữ ở trẻ

- Máy trợ thính nên đeo suốt ngày (trừ khi tắm và ngủ): trẻ tiếp xúc với âm thanh càng nhiều thì càng đẩy nhanh quá trình hình thành và phát triển ngôn ngữ

- Bảo đảm máy luôn hoạt động tốt: nếu máy không hoạt động tốt thì

vô hình trung chúng ta làm cho trẻ “điếc” thêm, vì khi đeo máy người ta thường đeo vào bên tai còn có khả năng nghe tốt hơn

Sau khi trẻ đã được trang bị một máy trợ thính thích hợp thì môi trường nghe cũng là một yếu tố không nhỏ góp phần vào việc học nghe và nói cho trẻ

b Môi trường nghe thích hợp:

- Nếu môi trường nghe ồn ào trẻ khiếm thính rất khó nghe âm thanh

lời nói Vì vậy, môi trường nghe càng ít tiếng ồn thì trẻ khiếm thính càng nghe rõ hơn

- Khoảng cách của người đối thoại với trẻ càng gần thì trẻ càng nghe

rõ hơn

- Giọng nói của người hướng dẫn cần phải rõ ràng, mạch lạc, chậm rãi

c Cấu tạo máy trợ thính:

Máy trợ thính có nhiều loại, mỗi loại có tác dụng khác nhau cho những tật điếc khác nhau Hiện nay có nhiều loại máy được sử dụng thông dụng: máy trước ngực, máy sau tai và máy trong tai… Tuy hình dáng bên ngoài khác nhau nhưng nguyên lý cấu tạo giống nhau

Máy trợ thính bao gồm:

- Nút điều chỉnh âm lượng (volume)

- Microphone (thu âm thanh từ ngoài vào máy)

- Nút tắt mở: O – T – M hay O – H – M (tùy theo kiểu máy)

- Kẹp gài

- Dây

- Loa tai (tai nghe)

- Núm tai

- Nơi tiếp nhận âm thanh từ dụng cụ khác

Máy trợ thính trong tai Máy trợ thính sau tai

Máy trợ thính hộp Máy trợ thính sát màng nhĩ

d Sử dụng máy trợ thính: (cho phụ huynh thực hành)

Lắp pin vào MTT:

- Mở nắp pin ở chỗ lõm trên máy

- Đặt pin vào ngăn đựng pin sao cho sợi dây kéo pin lên nằm ở dưới, cực pin đúng chiều cực của máy

Cách gắn thân máy vào loa tai:

- Dây máy có hai đầu, mỗi đầu có hai giắc cắm (một đầu nằm ngang – một đầu thẳng), đầu nằm ngang nối với thân máy, đầu thẳng nối với loa tai

Nút tắt mở:

- Tắt máy: đưa nút tắt mở về vị trí “0”

- Mở máy: Tùy từng kiểu máy mà đưa nút tắt mở về các vị trí “H” hay “N”; “T” hay “M”; “MT” hay “M”

+ Vị trí “N” hay “M” sử dụng trong môi trường âm thanh bình thường

+ Vị trí “H” sử dụng khi nghe những âm vực cao hoặc trong môi trường quá ồn

+ Vị trí “T” hay “MT” nghe điện thoại hoặc nghe qua hệ cảm ứng

Cách gắn núm tai vào tai trẻ:

- Tắt máy trước khi gắn núm tai vào tai trẻ

- Dùng ngón tay cái và ngón tay trỏ cầm loa tai lên rồi gắn phần núm tai bằng nhựa vào trong vành tai, xoay nhẹ, khẽ kéo vành tai ra và ấn núm tai cho sát

Cách lấy núm tai ra khỏi tai:

- Tắt máy, khẽ kéo nhẹ vành tai ra sau, một tay cầm núm tai xoay nhẹ cho đến khi núm tai rời khỏi tai

e Bảo quản máy trợ thính:

- Không làm rơi máy, va đập máy vào các vật cứng rất dễ hỏng máy

- Không dùng vật cứng, nhọn chọc vào máy

- Không làm nước, thức ăn rơi vào máy

- Khi tắm không đeo máy

- Máy phải được để nơi khô ráo

- Tránh phơi máy dưới nắng mặt trời hay để gần nguồn nhiệt

- Khi máy không sử dụng phải tháo pin ra khỏi máy

- Thường xuyên làm vệ sinh máy bằng cách: dùng vải mềm lau ngoài máy, tháo núm tai ra khỏi tai, lau sạch loa tai bằng nước sạch hoặc cồn

g Phát hiện lỗi và sửa chữa:

Vấn đề Nguyên nhân (có

thể)

Hướng giải quyết

Máy trợ thính không rít

khi ta vặn nút volume tối

đa

Không có pin Lắp pin vào

Máy trợ thính không rít

khi ta vặn nút volume tối

đa

Máy trợ thính không rít

khi ta vặn nút volume tối

đa

Núm tai bị đóng đầy rái tai hoặc đầy nước Lau khô – Lausạch núm tai

Đôi khi máy rít lên (chỉ

khi nào dây di động)

Dây hỏng – Đứt Thay dây

Máy trợ thính không rít

khi ta vặn nút volume tối

đa

Lỗi loa tai Thay loa tai

Máy trợ thính không rít

khi ta vặn nút volume tối

đa

Lỗi do hệ thống điện

tử bên trong máy

Gửi đi sửa

h Các biện pháp luyện nghe cho trẻ

Phụ huynh có thể dùng các vật dụng phát ra âm thanh (trống, thanh

la, xúc xắc, hoặc một vật nào đó có thể phát ra âm thanh…) hoặc dùng lời nói để luyện nghe cho trẻ theo cách dưới đây:

Luyện nghe với âm thanh:

- Đứng ở phía sau, dùng trống hoặc vật phát ra âm thanh ở mức độ vừa phải, nếu trẻ nghe được ta giảm cường độ âm thanh xuống; nếu trẻ nghe được ta lại giảm cường độ âm thanh xuống và cứ tiếp tục như vậy cho đến khi nào trẻ không còn nghe được nữa

- Nếu trẻ không nghe được ta tăng cường độ âm thanh lên, nếu trẻ không nghe được ta lại tiếp tục tăng cường độ âm thanh lên và cứ tiếp tục như vậy cho đến khi trẻ nghe được…Từ đó ta có thể chẩn đoán trẻ có khả năng nghe ở mức độ nào

Luyện nghe với lời nói:

- Đứng ở phía sau trẻ khoảng 1 mét, dùng nguyên âm (a,u,e,i,o) thử khả năng nghe của trẻ Trước tiên ta nói giọng nói bình thường, nếu trẻ nghe được ta giảm cường độ âm thanh xuống, nếu trẻ nghe được ta lại giảm cường độ âm thanh xuống và cứ tiếp tục như vậy cho đến khi nào trẻ không còn nghe được nữa Dựa vào thang đo cường độ âm thanh phụ huynh có thể sơ bộ chẩn đoán trẻ bị giảm thính lực ở mức độ nào

- Nếu trẻ không nghe được ta tăng cường độ âm thanh lên, nếu trẻ không nghe được ta lại tiếp tục tăng cường độ âm thanh lên chút nữa và

cứ tiếp tục như vậy nhưng nếu trẻ vẫn không nghe được Chúng ta có thể kết luận trẻ bị giảm thính lực ở mức độ nặng trở lên (giọng nói bình thường khoảng 65-70 db)

Bằng cách trên cha mẹ trẻ bước đầu có nhận định sơ bộ mức độ giảm thính lực của trẻ, để có những tác động hỗ trợ kịp thời

Sự hỗ trợ của phương tiện trợ thính mới chỉ là điều kiện, còn kết quả phát triển ngôn ngữ nói riêng và sự phát triển toàn diện nhân cách trẻ phụ thuộc vào chính sự chăm sóc, giáo dục của gia đình Vậy thì phụ huynh phải làm gì để giúp trẻ đây? Cha mẹ trẻ cần được hỗ trợ, giúp đỡ về cách giao tiếp với trẻ

2.4 Hỗ trợ về cách giao tiếp với trẻ

Phải khẳng định trẻ khiếm thính trước hết là trẻ em Giống như

những đứa trẻ bình thường, chúng có nhiều nhu cầu trong đó có giao tiếp Chúng ta hy vọng trẻ khiếm thính sẽ trải qua những bước phát triển như đứa trẻ bình thường; mong rằng trẻ hình thành chức năng tâm lý và nhận

thức bình thường Về ngôn ngữ, chúng ta mong trẻ có thể phát triển theo những cách thức và trật tự như vẫn thường diễn ra ở trẻ nghe được bình thường

Chúng ta có thể tạo môi trường cho trẻ học nghe và nói bằng cách:

- Trẻ học và phát triển ngôn ngữ hiệu quả nhất là thông qua mối tương tác một – một (mẹ - con; bà - cháu ) đầy ý nghĩa, tự nhiên và hấp dẫn với một nhân vật đặc biệt đối với trẻ đó là cha mẹ hoặc những người thân trong gia đình Trẻ không phải ngồi vào bàn để học bài, không cần nhiều

đồ chơi cầu kỳ, đắt tiền, không đòi hỏi phải là chất lượng Cái chính ở đây

là cách phụ huynh sử dụng những hoạt động, những thói quen hàng ngày với những mục tiêu đặc biệt đối với việc nghe, nói, ngôn ngữ, nhận thức

và giao tiếp của trẻ

- Hãy cho trẻ tham gia vào các công việc hằng ngày ở nhà Công việc của người lớn là trò chơi của đứa trẻ Trẻ nhỏ rất thích giả bộ những công việc của người lớn Có rất nhiều cơ hội để trẻ nghe và tiếp nhận ngôn ngữ mỗi khi nấu ăn, tắm giặt, mặc quần áo, quét dọn, đi mua hàng, ngay cả những lúc dạo chơi hay đi bộ… Việc học nghe và nói cần được tận dụng hàng ngày ở mọi lúc, mọi nơi

- Hãy nói chuyện và biểu hiện xúc cảm trong giao tiếp với trẻ, sử dụng những ngữ điệu phù hợp trong các tình huống khác nhau

- Hãy quan sát và lắng nghe trẻ Khi trẻ sử dụng những cử chỉ tự nhiên để giao tiếp, phụ huynh hãy nói thay những gì trẻ đang cố gắng muốn diễn đạt (VD: Khi trẻ đẩy tay mẹ ra thì mẹ có thể nói “ Ồ! Mẹ đừng chạm vào,

để con làm Con muốn tự làm.” Nếu trẻ chỉ vào đồ vật gì đó như quả bóng, hãy nói “ Ô! Con thích quả bóng à, đây quả bóng đây, quả bóng tròn, quả bóng lăn lăn.” Nếu trẻ chỉ vào tai khi nghe thấy tiếng chuông điện thoại hãy nhấn mạnh thay lời của trẻ: điện thoại, con nghe thấy tiếng điện thoại, reng reng reng.)

- Hãy tạo mọi cơ hội để trẻ nghe một cách rõ ràng Ngôn ngữ mà phụ huynh sử dụng nên được lặp đi lặp lại nhiều lần và nói với những câu ngắn gọn (VD: Nón đẹp của con đây Con lấy nón đi Mình đội nón đi chơi nhé! ) Không nên nói TỪNG TỪ ĐƠN - vì chúng rất ngắn và khó nghe

- Những từ chỉ số lượng và màu sắc không phải là những từ cần chú trọng đầu tiên, nó sẽ hạn chế sự phát triển ngôn ngữ cơ bản của trẻ

- Hãy nói với trẻ bằng nhiều loại từ khác nhau như động từ, danh từ, tính từ…Hãy nhấn mạnh những từ hay những khái niệm mà PH muốn dạy trẻ khi nói các cụm từ ngắn (VD: Giày của con đâu rồi? Sao chỉ có một chiếc giày nhỉ? Một chiếc giày nữa đâu? Chiếc giày nữa đâu? Chiếc giày dưới ghế kia à? Tìm chiếc giày nữa đi? Hãy nói trước khi làm việc gì đó để cho

trẻ có cơ hội nghe, nghe, nghe – sau đó là việc làm sao cho phù hợp với