tập huấn - trao đổi với phụ nữ mại dâm về phòng chống hiv

tập huấn - trao đổi với phụ nữ mại dâm về phòng chống hiv tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài t...

Trao đổi với phụ nữ mại dâm:

Các quan điểm của họ về thay đổi hành vi để dự phòng HIV

Bản báo cáo này là một phần trong bộ các báo cáo về quan điểm của ba nhóm

có nguy cơ lây truyền HIV cao: phụ nữ mại dâm, những người nghiện chích ma túy, và nam tình dục đồng giới, về sự thay đổi hành vi của họ trong phòng ngừa HIV Nếu độc giả muốn có các bản báo cáo này, xin liên hệ với FHI, số điện thoại 84-4-934-8560 hoặc qua địa chỉ email: fhivn@fhi.org.vn Bản báo cáo này được thực hiện với sự tham gia của các giáo dục viên sức khỏe và các cán bộ tư vấn và xét nghiệm tự nguyện (VCT) Đặc biệt chân thành cảm ơn chị Mai Hoàng Anh đã phân tích và tổng hợp các tài liệu

Tổ chức Sức khỏe Gia đình Quốc tế tại Việt Nam (FHI/Vietnam) xuất bản báo cáo này với sự hỗ trợ kinh phí của Kế hoạch Hỗ trợ khẩn cấp cho Phòng chống HIV/AIDS của Tổng thống Hoa Kỳ (PEPFAR) thông qua Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID)

Nội dung

những trở ngại đối với hành vi thường xuyên sử dụng bao cao su 5

4 Khó khăn khi thương lượng với người yêu hay bạn tình thường

Khuyến nghị của PNMD nhằm cải thiện việc thường xuyên

những trở ngại đối với việc tiếp cận các dịch vụ tư vấn xét nghiệm

tự nguyện (VcT) & dịch vụ khám và điều trị các bệnh lây truyền qua

1 Không biết về các trung tâm dịch vụ tư vấn xét nghiệm tự nguyện & dịch vụ khám và điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục 9

4 Tính thuận tiện và chất lượng của các dịch vụ tư vấn xét nghiệm

tự nguyện & dịch vụ khám và điều trị các bệnh lây truyền qua

Khuyến nghị của PNMD để cải thiện việc sử dụng các dịch vụ

tư vấn xét nghiệm tự nguyện & dịch vụ khám và điều trị các bệnh

lây truyền qua đường tình dục 12

những trở ngại đối với việc giảm hành vi tiêm chích không an toàn 13

1 Ý thức về nguy cơ cá nhân thấp khi phải chịu cơn vã thuốc 13

3 Dùng chung bơm kim tiêm với bạn tình thường xuyên và bạn bè 14

Khuyến nghị của PNMD nhằm giảm hành vi tiêm chích

Trao đổi với phụ Nữ mại dâm để cải ThiệN các caN Thiệp

Số liệu từ Chương trình giám sát kết hợp hành vi và các chỉ số sinh học HIV/STI (IBBS)

2005 -2006 cho thấy các chương trình dự phòng HIV tập trung vào nhóm phụ nữ mại dâm (PNMD) cần giải quyết được một số rào cản hành vi chủ yếu thì mới có thể bảo vệ một cách hiệu quả nhóm đối tượng này và khách hàng, bạn tình thường xuyên của họ không bị lây nhiễm HIV và các bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STI) Các hành vi nguy cơ chủ yếu của PNMD tại tất cả các tỉnh thành được tiến hành điều tra bao gồm:

Tỷ lệ thường xuyên sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục với khách hàng và bạn tình

•

thường xuyên thấp

Khả năng tiếp cận và sử dụng dịch vụ tư vấn xét nghiệm tự nguyện (VCT) và khám định

•

kỳ STI thấp

Tỷ lệ dùng chung bơm kim tiêm trong nhóm phụ nữ mại dâm nghiện chích ma túy khá cao

•

Điều tra IBBS đã đưa ra được các số liệu rất giá trị về mức độ lây nhiễm HIV, STI, các hành vi nguy cơ, và việc tiếp cận với các can thiệp của nhóm PNMD Tuy nhiên, các số liệu định lượng

từ điều tra IBBS chưa thể giúp các nhà quản lý chương trình và giáo dục viên sức khỏe hiểu được nguyên do tại sao các hành vi nguy cơ vẫn tiếp diễn và tại sao việc tham gia vào các can thiệp lại thấp ở một số trường hợp Với sự hỗ trợ về kỹ thuật của Tổ chức Sức khỏe Gia đình Quốc tế tại Việt Nam (FHI/Việt Nam) và tài trợ kinh phí của USAID/PEPFAR, các giáo dục viên sức khỏe và nhân viên VCT đã triển khai một cuộc đánh giá nhanh để tìm hiểu một số nguyên nhân tiềm ẩn mang tính cá nhân, xã hội và môi trường có tác động đến hành vi nguy cơ của PNMD Họ đã tiến hành đánh giá nhanh nhóm đối tượng đích ở Hà Nội, Hải Phòng, thành phố

Hồ Chí Minh, và Cần Thơ, thông qua phương pháp tiếp cận tại cộng đồng Qua những cuộc trao đổi sử dụng bộ câu hỏi mở với PNMD đường phố và PNMD nhà hàng, các nhân viên VCT

đã phần nào tìm hiểu được quan niệm của họ về nguy cơ, về những rào cản đối với việc thực hiện các biện pháp tình dục an toàn, những gợi ý của nhóm đối tượng này về các biện pháp giúp cải thiện khả năng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ VCT và STI, cũng như quan điểm về những trở ngại trong việc giảm hành vi tiêm chích không an toàn đối với PNMD nghiện chích

ma túy Các cuộc phỏng vấn không mang tính chất là một nghiên cứu định tính dân tộc học

mà chỉ là những cuộc phỏng vấn nhanh giữa các giáo dục viên sức khỏe và đối tượng đích, trong khuôn khổ qui trình đảm bảo nâng cao chất lượng hoạt động Phương pháp này có thể

sẽ dẫn đến việc một số thông tin thu thập còn có những hạn chế Tuy nhiên, nó tạo điều kiện cho các giáo dục viên sức khỏe hiểu sâu thêm về các nhu cầu của nhóm đối tượng đích, giúp ích cho công việc hàng ngày của họ

Thực trạng

1 Khách hàng nam giới quyết

định việc sử dụng bao cao su

Hầu hết PNMD cho biết đa số các trường hợp

không dùng bao cao su là do quyết định của

khách hàng nam giới Nhiều PNMD cho biết

mặc dù họ đã cố gắng thuyết phục và khích

lệ khách hàng dùng bao cao su, nhưng bị từ

chối Các PNMD đề cập rượu là một yếu tố ảnh

hưởng đến quyết định của khách hàng Theo

lời những PNMD này, trong một vài trường

hợp, mặc dù họ đã tiết lộ tình trạng HIV

dương tính của mình, khách hàng vẫn từ chối

sử dụng bao cao su

“Hầu như mấy ông đi chơi không chịu xài là

mấy ông xỉn không hà, lúc mấy ông xỉn nói

mấy ông không nghe.” -PNMD đường phố,

Cần Thơ

Hơn nữa, nhiều PNMD nói rằng có những

khách hàng trả thêm tiền để họ không dùng

bao cao su Trong những trường hợp như thế,

lợi ích tài chính từ hành vi tình dục không an

toàn lấn át động cơ bảo vệ bản thân khỏi lây

nhiễm HIV/STI PNMD có thể chấp nhận nguy

cơ này vì nhu cầu tài chính hoặc vì không ý

thức được nguy cơ đối với họ

“Nhiều ông mình cũng thuyết phục nhưng cho mình thêm 50-60 nghìn để mình không dùng,

mà không nghe ông ấy không được.” -PNMD đường phố, Hà Nội

“Có lần đi khách chỉ có 50.000 đồng Ban đầu kêu đi bao ông cũng chịu nhưng khi vào phòng ông kêu không đi bao thì 200.000 đồng.”

-PNMD đường phố, TP HCM

2 Quan niệm sai lầm về lây truyền HIV

PNMD trong nhiều trường hợp cho biết cả họ

và khách hàng của họ đều không nghĩ là HIV hay STI có thể lây truyền qua quan hệ tình dục bằng đường miệng hoặc hậu môn Khách hàng nam giới cũng có quan niệm sai lầm rằng xuất tinh ra ngoài thì không bị nhiễm

“Trước đây có biết đâu, đâu biết là HIV lây qua đường miệng và đường hậu môn, mình không biết và khách cũng không biết là HIV cũng lây qua đường miệng.” -PNMD đường phố, Hà Nội

NhữNG TrỞ NGại đỐi với hÀNh vi ThƯỜNG XUYÊN

SỬ dụNG Bao cao SU

phát hiện chính

3 Nhận thức kém về nguy cơ

cá nhân ở nhóm khách hàng

nam giới và một số PNMD

PNMD nói rằng nhận thức về nguy cơ trong

nhóm khách hàng còn rất thấp và đó chính là

trở ngại đối với việc sử dụng bao cao su Trong

nhiều trường hợp, PNMD cho biết họ rất sợ bị

nhiễm HIV hay STI nhưng khách hàng của họ

lại không hề tỏ ra sợ hãi về điều này

“…họ cho rằng đã chịu chơi thì không sợ gì

hết [sợ bị nhiễm], mất tiền chơi mà vẫn phải

dùng bao thì về nhà ngủ với vợ còn sướng

hơn.” -PNMD đường phố, Hà Nội

“ [khách hàng của tôi nói] anh không sợ thì

thôi chứ em lo gì.” -PNMD đường phố, Hà Nội

“Họ không sợ hậu quả Họ tự khẳng định bản

thân không mang bệnh nên không cần tự vệ.”

-PNMD nhà hàng, Cần Thơ

Một vài PNMD cho rằng họ không có nguy

cơ bị lây nhiễm HIV và tin rằng họ cũng

không là nguy cơ cho người khác vì họ rất

trẻ, khoẻ mạnh hoặc vì họ luôn giữ gìn vệ

sinh cá nhân

“Với cả ngày trước ở bên Trung Quốc người ta

cũng thường dạy bọn em như thế, dùng nước

rửa vệ sinh và cứ một tuần thì đi truyền nước – cái loại nước kháng sinh cao cấp ấy 120 ngàn một chai, truyền loại đấy bảo đảm không bị làm sao vì nó phòng chống bệnh tốt lắm, tăng sức đề kháng cho cơ thể.” –PNMD đường phố,

Hà Nội “Tụi em ở đây giữ kỹ lắm nên không có nguy cơ đâu” -PNMD nhà hàng, TP HCM

“Nghiện nên tắm ít nhưng riêng cái đó thì chơi xong là phải rửa không thì ngứa, rát không thể chịu được, cứ rửa xong sạch sẽ là không sao.” -PNMD đường phố, Hà Nội

Ngoài ra, một số phụ nữ lầm tưởng rằng họ sẽ không bị nguy cơ nếu khách hàng của họ trẻ trung, khỏe mạnh hay có địa vị xã hội tốt

“Các ông ấy kể ra cũng toàn là người tử tế, cũng

là sếp này sếp nọ ở các cơ quan lớn cả đấy chứ.” -PNMD nhà hàng, Hà Nội.

“Em không biết, nhìn anh ấy to cao như vậy thì không có bệnh gì cả.” -PNMD nhà hàng, Hà Nội

“Lần đó có thằng khách đàng hoàng lắm, dân làm việc mà Chị thấy nó lịch sự, đẹp, không có

gì nên chị đi với nó không xài bao Chị đâu có

sợ vì thằng này nó làm công an mà, nó không nhiễm đâu.” -PNMD nhà hàng, Cần Thơ

4 Khó khăn khi thương lượng

với người yêu hay bạn tình

thường xuyên về việc sử dụng

bao cao su

PNMD thường cho biết dù họ rất muốn sử

dụng bao cao su để bảo vệ bản thân và bạn

tình thường xuyên hay người yêu của họ,

nhưng trên thực tế, việc thuyết phục được

bạn tình thường xuyên hay người yêu sử

dụng bao cao su là hết sức khó khăn, nhất là

khi đã xây dựng được niềm tin trong quan hệ

với nhau Nhiều khi, đó lại được xem là “hành

vi không thể chấp nhận khi hai người đã yêu

và tin tưởng lẫn nhau” Khi bạn tình thường

xuyên hay người yêu của PNMD từ chối sử

dụng bao cao su, nhiều phụ nữ cảm thấy

đó là do họ thiếu quyền lực, kỹ năng và khả

năng thuyết phục một cách hiệu quả

“Có, chị biết thế [biết nguy cơ bị lây HIV dù chỉ

là một lần quan hệ không dùng bao] nhưng

với khách thì còn khéo léo thuyết phục chứ với

người yêu mình thì thuyết phục như thế nào

được.” -PNMD nhà hàng, Hà Nội

“Có một vài lần đề nghị không được Anh cho

rằng đã là vợ chồng phải tin tưởng nhau Thế

là mình thôi không đề nghị nữa và chuyển

sang uống thuốc ngừa thai.” –PNMD nhà

hàng, Cần Thơ

5 Nỗi lo bị mất người yêu hay

bạn tình thường xuyên

Trở ngại phổ biến đối với việc sử dụng bao

cao su khi quan hệ với bạn tình thường

xuyên hay người yêu chính là nỗi lo sợ làm

phiền lòng bạn tình mà vì thế quan hệ của

họ bị tan vỡ

“Sợ, thì có sợ, nhưng chẳng biết làm thế nào, nếu không nghe thì khách không trả tiền,

có khi còn bị đánh, còn người yêu thì chán rồi

bỏ đi cặp với đứa khác.” -PNMD đường phố,

Hà Nội

“Anh ấy thích [quan hệ không dùng bao cao su] thì bọn mình chẳng bao giờ từ chối, tại vì là nếu không anh ấy sẽ đi với người khác ngay.”

-PNMD nhà hàng, Hải Phòng

PNMD cũng thường cho rằng không dùng bao cao su chính là cách thể hiện sự khác biệt giữa khách hàng và bạn tình thường xuyên

“Với lại chị không muốn dùng vì muốn nó khác

đi một chút, nếu không thì cũng giống như đi khách, mình muốn có tình cảm hơn, tin nhau hơn.” -PNMD đường phố, Hà Nội

6 Bao cao su không sẵn có và

khó tiếp cận đối với PNMD

Mặc dù PNMD cho rằng bao cao su không

đắt (1 gói 3 bao chỉ có 1.000 đồng) nhưng

lại không sẵn có vào đúng nơi, đúng lúc cần

Hơn nữa, vì mại dâm ở Việt nam bị coi là phạm

pháp, nhiều PNMD rất sợ bị bắt quả tang

mang theo bao cao su Điều này cũng khiến

chủ các cơ sở giải trí như quán karaoke và

phòng mát-xa thận trọng trong việc trang bị

bao cao su tại quán của họ vì sợ rằng người ta

cho nơi đó là tụ điểm hành nghề mại dâm

Chính phủ Việt Nam đã ban hành một chính

sách rất tiến bộ, yêu cầu các cơ sở giải trí phải

luôn có sẵn bao cao su Nhưng đáng tiếc, ám

ảnh từ những chính sách ban hành trước đây

vẫn làm cho PNMD và chủ các cơ sở giải trí

cảm thấy e sợ

“Công an thấy mình có bao trong người là họ

chụp liền.” -PNMD đường phố, TP HCM

“Nhưng bọn em không được để trong cửa

hàng đâu, bà chủ không cho, với lại sợ bị công

an kiểm tra mà có bao cao su thì không giải

thích được.” –PNMD nhà hàng, Hà Nội

Khuyến nghị của PnMD nhằm cải thiện việc thường xuyên sử dụng bao cao su

Nhiều PNMD nhấn mạnh rằng khách hàng nam giới là những người quyết định có sử dụng bao cao su hay không PNMD cũng cho rằng cách tốt nhất để cải thiện hành vi thường xuyên sử dụng bao cao su là nâng cao khả năng thuyết phục khách hàng một cách hiệu quả của bản thân, đồng thời nâng cao kiến thức về lây truyền HIV cũng như ý thức về nguy cơ đối với bản thân khách hàng

“Dùng lý lẽ: ‘dân chơi mà không biết tới bao cao su? Ông chơi bời nhiều nên bị SIDA rồi? Sao vậy anh? Không ai tấn công được em nhưng bệnh thì chưa chắc à?!’ kết hợp chìu chuộng bằng ngôn ngữ không lời: âu yếm, vuốt ve, giả vờ giận dỗi, gợi cảm, quyến rũ, sẽ tăng mức độ thành công hơn.” -PNMD nhà hàng, Cần Thơ

“Bọn em có giỏi thì đi truyền thông cho mấy ông

ấy, rồi dí bao cao su tận tay may ra các ông ấy còn tò mò muốn dùng thử.” -PNMD nhà hàng,

Hà Hội

Một số PNMD khác thì cho rằng phân phát bao cao su miễn phí chính là một biện pháp tốt giúp tăng cường khả năng tiếp cận bao cao su

“Theo em các chị cứ mang bao cao su đến các

cơ sở dịch vụ ấy Chúng nó tranh nhau ấy mà.” – PNMD đường phố, Hà Nội.

1 Không biết về các trung tâm

dịch vụ tư vấn xét nghiệm tự

nguyện & khám và điều trị các

bệnh lây truyền qua đường

tình dục

Trong khi đa số PNMD đều biết đến các dịch

vụ VCT và STI tại cộng đồng và có thể nêu tên

cũng như địa điểm cung cấp dịch vụ đó thì

một số chị em vẫn nói rằng họ không hề biết

là có những trung tâm như thế cũng như vị trí

của các trung tâm này

“Em không biết Nếu em biết đến trung tâm tư

vấn và xét nghiệm tự nguyện miễn phí thì em sẽ

đi ngay.” -PNMD đường phố, Hà Nội

2 Lo sợ bị kỳ thị và phân biệt đối xử

Lo sợ bị cộng đồng kỳ thị và phân biệt đối xử

là một trong những lý do được nhắc đến nhiều nhất khi nói về nguyên nhân không tìm đến các dịch vụ VCT và STI Hầu hết các chị em đều

lo sợ rằng nếu họ bị phát hiện là đã đến trung tâm đó họ sẽ bị lộ là mình đang hành nghề mại dâm hoặc mọi người trong cộng đồng sẽ ngay lập tức cho rằng họ có HIV hay STI

“Nhưng chỉ có chị nào có chồng rồi mới đi khám, những ai chưa có chồng mà đi khám thì ngại lắm, người ta xì xào sợ lắm.” -PNMD nhà hàng,

Hà Nội

NhữNG TrỞ NGại đỐi với việc TiẾp cẬN các dỊch vụ

TƯ vấN XéT NGhiệm Tự NGUYệN & khám vÀ điềU TrỊ

các BệNh lâY TrUYềN qUa đƯỜNG TìNh dục

“…Lo đi lên đó [trung tâm VCT] người ta phỏng

vấn…rồi chụp hình đưa lên mục xã hội, bị chụp

ảnh thì hàng xóm thấy thì làm sao mà dám

đi đâu, nó đưa lên tivi chắc chết quá.” -PNMD

đường phố, TP HCM

“Khi tới phòng tư vấn xét nghiệm HIV mà có

đứa nào trong bãi thấy được về nó đồn là mình

bị SIDA…Thôi chị ơi tốt nhất là em không đi.”

-PNMD đường phố, Cần Thơ

3 Trở ngại về kinh tế: chi phí

thuốc men và đi lại

Hầu hết những chị em đã từng đến các trung

tâm cung cấp dịch vụ VCT và STI và những chị

em quan tâm muốn đến các trung tâm này

đều nói rằng chi phí đi lại cũng như chi phí

thuốc men điều trị STI là trở ngại Một số chị

em gợi ý trung tâm nên hỗ trợ một phần chi

phí đi lại và thuốc men

“Bởi mình không có xe và cũng không có tiền để

đi xe ôm.” -PNMD đường phố, Hà Nội

“Vì không có phương tiện.” -PNMD nhà hàng,

Cần Thơ

4 Tính thuận tiện và chất lượng

của các dịch vụ tư vấn xét

nghiệm tự nguyện & khám và

điều trị các bệnh lây truyền

qua đường tình dục

Nhiều PNMD nói rằng một trong những tiêu

chuẩn quan trọng đối với các dịch vụ VCT và

STI là tính thuận tiện Chính sách hiện nay

của Chính phủ quy định về việc thuê nhân

viên làm việc tại các cơ sở giải trí phải có giấy

chứng nhận người đó không mắc các bệnh

truyền nhiễm Nhưng trong rất nhiều trường

hợp, các trung tâm VCT không cấp bất kỳ giấy

chứng nhận chính thức nào về tình trạng sức khỏe, nên rất nhiều PNMD nhà hàng thích trả tiền để đi khám tại các phòng khám hay bệnh viện, nơi có thể cung cấp giấy xác nhận sức khỏe cho họ

“Em cũng đi xét nghiệm ở Bạch Mai rồi ở đấy miễn phí thật nhưng mấy ngày sau mới có kết quả lại không được cấp giấy nên bất tiện lắm,

vì đa phần chủ tạo điều kiện cho nhân viên đi phải có kết quả để trình về, mình đi về mà không

có giấy đưa cho họ xem họ lại nghi mình thế này thế khác rách việc lắm, cuối cùng mình vẫn phải đi thử lại vừa tốn công lại mất nhiều máu nên em lên trên Hàng Bài cho tiện…Khi đi làm xét nghiệm xong nên cấp cho người ta giấy để mang về nộp cho chủ, bây giờ tất cả các cơ sở mát-xa phải có đầy đủ những thủ tục đó mới được làm việc Nếu ở Bạch Mai chỉ tư vấn, xét nghiệm không, khó thu hút được chị em đến lắm Như em mấy hôm trước đi xét nghiệm ở đấy xong mấy hôm sau lại phải đi xét nghiệm lại

để lấy giấy, như thế phức tạp và mất thời gian quá Những người làm mát-xa như em họ không

đi đâu.”-PNMD nhà hàng, Hà Nội

Quá trình cấp giấy chứng nhận tình trạng sức khỏe cho nhân viên quán karaoke và đặc biệt

là việc sử dụng các giấy tờ này của chủ các cơ

sở giải trí cần được các cán bộ y tế theo dõi cẩn thận Chủ các cơ sở giải trí có thể chỉ đơn giản sử dụng giấy tờ này như là sự “bảo đảm” rằng nhân viên của họ an toàn và không bị nhiễm HIV, nên không phải quan tâm đến việc

sử dụng bao cao su

Nhiều chị em nói rằng họ không hài lòng với chất lượng các dịch vụ STI Các lý do chủ yếu đưa ra là trung tâm trông không chuyên nghiệp, trang thiết bị và thuốc men thường xuyên thiếu Nhiều người nhận xét rằng mặc

dù miễn phí, nhưng các dịch vụ STI không đáp ứng những gì mà họ mong đợi