skkn một vài kinh nghiệm về tích hợp tư tưởng hồ chí minh vào một số bài dạy học lịch sử

“ Một vài kinh nghiệm về việc tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh vào dạy học lịch sử dân tộc lớp 12 ở trường THPT” 1.Sự chuẩn bị của giáo viên và một số nội dung cơ bản của tưởng Hồ Chí Minh

SƠ YẾU LÍ LỊCH KHOA HỌC

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN.

- Chuyên ngành đào tạo: Lịch Sử

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC:

- Lĩnh vực chuyên môn có khinh nghiệm: Giảng dạy môn Lịch Sử

- Số năm kinh nghiệm : 5 năm

- Các sáng kiến kinh nghiệm trong 5 năm gần đây:

1 Một vài biện pháp về hiệu quả khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy môn lịch sử trung học phổ thông

2 Vài biện pháp giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức môn lịch sử ở trường trung học phổ thông

3 Một vài kinh nghiệm về tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh vào một số bài dạy học lịch sử lớp 12 ở trường trung học phổ thông

MỤC LỤCPhần 1 PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI Trang 2

2 ĐỐI TƯỢNG CƠ SỞ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Trang 3

3 KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI Trang 3

Phần 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

1 Thực trạng Trang 4

2 Cách tiến hành Trang 4

Phần 3 NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ.

“ Một vài kinh nghiệm về việc tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh vào dạy học lịch sử dân

tộc lớp 12 ở trường THPT”

1.Sự chuẩn bị của giáo viên và một số nội dung cơ bản của tưởng Hồ Chí Minh cần tích

hơp Trang 5

2 Cách thức tiến hành tích hợp Trang 6 2.1 Giáo dục học sinh tinh thần yêu nước Trang 7 2.2 Tích hợp cho học sinh tinh thần đoàn kết quốc tế Trang 8 2.3 Tích hợp tưởng của Bác về vấn đề chăm lo thế hệ trẻ Trang 9

2.4 Tích hợp tư tưởng Hồ chí Minh qua phong cách sống giản dị Trang 13

2.5 Mở rộng việc tích hợp tưởng Hồ Chí Minh với hoạt động ngoại khóa Trang 15

2 Mục tài liệu tham khảo Trang 21

3 Đánh giá nhận xét của Tổ chuyên môn và hội đồng khoa học Trang 22

MỘT VÀI KINH NGHIỆM VỀ TÍCH HỢP TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀO MỘT SỐ BÀI DẠY HỌC LỊCH SỬ LỚP 12 Ở

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

I Lí do chọn đề tài.

Cho đến nay đã gần 7 năm toàn đảng, toàn dân ta hưởng ứng cuộc vận độnghọc tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Cuộc vân động này đã thuđược nhiều thành tựu to lớn và nghành giáo dục luôn là ngành đi đầu trong sựnghiệp bồi dưỡng nếp sống đạo đức và phẩm chất chính trị cho thế hệ trẻ đặcbiệt là thế hệ học sinh vốn được xem là người chủ tương lai đất nước

Chủ tịch Hồ Chí Minh người con ưu tú của dân tộc,là danh nhân văn hóa củathế giới Người là kết tinh của tư tưởng “Đại nhân, Đại nghĩa”Người để lại chodân tộc ta một tư tưởng cách mạng, một nhân cách đạo đức cao cả Người đãlàm“rạng rỡ non sông ta đất nước ta”.Suốt cuộc đời hi sinh vì sự nghiệp giảiphóng dân tộc giải phóng giai cấp Hiện nay đất nước ta đang đẩy mạnh sựnghiệp CNH - HĐH và đổi mới đất nước theo hướng tích cực, chủ động hộinhập thế giới Vừa giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc vừa chủ động hội nhập quốc

tế, tiếp thu có chọn lọc nền văn hóa thế giới Vì vậy việc học tập, rèn luyện tưtưởng, đạo đức, lối sống và làm theo tấm giương đạo đức Hồ Chí Minh là việclàm hết sức cần thiết Bởi vì tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là nền tảng của xãhội, là động lực vượt qua khó khăn, thử thách để phát triển kinh tế đất nước,hoàn thiện nhân cách của mỗi người

Nhưng hiện nay vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường vẫnchưa đạt được hiệu quả cao và còn tồn tại một số thực tại cần cần giải quyết Doảnh hưởng nhiều tác động như phim, ảnh, lối sống hưởng thụ, các trò chơi điện

tử mang nặng lối sống bạo lực… bên cạnh đó một số phụ huynh chạy theo đờisống kinh tế, ít có thời gian quan tâm đến con cái chỉ phó mặc cho nhà trườnggiáo dục Một khía cạnh khác là cơ chế thị trường đã len lỏi vào nếp suy nghĩcủa một số phụ huynh và học sinh chỉ quan tâm đến các môn học tự nhiên xemnhẹ những môn học khác và xem đó là “Môn phụ” từ đó dẫn đến vấn đề suy

thoái đạo đức trong một số thanh thiếu niên hiện nay Vì vậy bộ môn Lịch sửđóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh Giáo dục họcsinh lòng yêu nước, truyền thống tốt đẹp của dân tộc, lòng biết ơn ông cha ta đổbao xương máu mới có được cuộc sống tốt đẹp như ngày hôm nay, giáo dục chohọc sinh tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội… Ngoài những phương phápdạy học truyền thống giáo viên dạy Lịch sử cần phải tích hợp nội dung tư tưởngđạo đức Hồ Chí Minh trong từng tiết dạy để học sinh thấm nhuần tư tưởng đạođức của Bác Học tập và làm theo tấm giương đạo đức của Bác để sau này trởthành những công dân có đủ phẩm chất cách mạng, có tinh thân yêu nước yêu xãhội chủ nghĩa góp phần xây dựng đất nước.

Một thực trạng nữa là nơi bản thân tôi đang sinh sống và làm việc là trườngTHPT Kiệm Tân – Thống Nhất , Đồng Nai đang gặp những khó khăn nhất địnhtrong việc truyền tải nội dung môn học với nhiều lí do khách quan và chủquan.Cụ thể chất lượng giáo dục qua môn học lịch sử những năm gần đây ởtrường chưa mang lại hiệu quả cao.Tỉ lệ học sinh lớp 12 tốt nghiệp THPT ở bộmôn còn khiêm tốn so với một số trường học phụ cận

Xuất phát từ một số thực trạng trên với kinh nghiệm 5 năm giảng dạy mônhọc tôi mạnh dạn nghiên cứu và đưa ra một vài kinh nghiệm trong việc thựchiện tích hợp tưởng Hồ Chí Minh trong quá trình giảng dạy môn học lịch sử dântộc lớp 12 để góp phần cùng nghành nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức tưtưởng của Bác cho thế hệ trẻ

II Đối tượng, cơ sở và phương pháp nghiên cứu:

1/ Đối tượng nghiên cứu:

Học sinh các khối lớp 12 trường THPT Kiệm Tân

2/ Cơ sở nghiên cứu:

Các tác phẩm:

- Cuộc đời hoạt động của chủ tịch Hồ Chí Minh của Trần Dân Tiên

- Búp sen xanh ( Sơn Tùng), Kể chuyện đạo đức Hồ Chí Minh

- Hướng dẫn tích hợp nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh cấp THPT (NXB Giáo Dục Việt Nam 2010)

- Tác phẩm văn của chủ tịch Hồ Chí Minh( Hà Minh Đức)

- Các chuyên đề về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh(NXB chính trị quốc gia)

- Hồ chí Minh chân dung một con người(Tư liệu lịch sử)

- Tài liệu tập huấn về tích hợp tưởng Hồ Chí Minh trong dạy học lịch sử chogiáo viên khối trung học (Sở GD-ĐT Đồng Nai 2011-2012)

- Sách giáo khoa lịch sử 12…

3/ Phương pháp nghiên cứu:

- Trao đổi với học sinh

- Điều tra bằng phiếu, bài thu hoạch qua các đợt vận động “ Học tập và làmtheo tưởng đạo đức Hồ Chí Minh”

- So sánh đối chiếu

4/ Kết cấu của đề tài sáng kiến kinh nghiệm.

Ngoài phần phụ lục và tài liệu tham khảo nội dung của đề tài gồm 3 phần;

PHẦN I MỞ ĐẦU

PHẦN II NỘI DUNG

PHẦN III KẾT QUẢ VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHI

III NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ.

1/ Thực trạng:

Hiện nay đất nước ta đang đấy mạnh sự nghiệp CNH-HĐH đất nước tiếnnhanh, tiến mạnh trên con đường XHCN Từng bước hội nhập quốc tế để đưanước ta trở thành nước công nghiệp, sánh vai cùng với các cường quốc nămchâu, thực hiện mục tiêu của Đảng là “Xây dựng thành công CNXH và bảo vệvững chắc nước Việt Nam XHCN” Học sinh khi ra trường phải là người vừa cótài, có đức “ vừa hồng, vừa chuyên”

Cùng với các môn Ngũ văn, GDCD, Mỹ thuật, Hoạt động ngoài giờ lên lớp

… Giáo dục đạo đức cho học sinh qua tiết học lịch sử là rất quan trọng Vì mônLịch sử xuyên suốt tiến trình lịch sử của dân tộc, mỗi thời đại đều xuất hiện

những anh hùng dân tộc có đầy đủ phẩm chất đạo đức để giữ gìn nền độc lậpcủa Tổ quốc đưa đất nước ta phát triển Tiêu biểu trong các vị anh hùng dân tộc

đó là chủ tịch Hồ Chí Minh vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Người đã dâng hiến

cả cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng Người là kết tinh các phẩm chất cao đẹpcủa dân tộc ta suốt mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước Người đã đi xanhưng Người đã để lại cho dân tộc một di sản tinh thần hết sức to lớn trên mọilĩnh vực Những tư tưởng của Người là “ Kim chỉ nam” cho mọi hoạt động củaĐảng và nhà nước ta Hiện nay toàn Đảng, toàn quân, toàn dân đang thực hiệnhọc tập và làm theo tấm giương đạo đức Hồ Chí Minh

Là giáo viên dạy học Lịch sử, tôi nhận thấy rằng việc tích hợp tư tưởng HồChí Minh trong các bài giảng là vô cùng cần thiết nhằm nâng cao được tư tưởngđạo đức cách mạng cho học sinh Bởi vì cuộc đời hoạt động cách mạng của Bác

đã đi suốt quá trình lịch sử cứu nước của dân tộc,tư tưởng của Người còn địnhhướng cho mọi hoạt động của Đảng và nhà nước ta trong công cuộc đổi mớihiện nay

Trước những biến động phức tạp của thế giới Một bộ phận cán bộ, Đảng viênvới lối sống tha hóa, suy thoái về đạo đức, lối sống đã ảnh hưởng không nhỏ đến

uy tín của Đảng, niềm tin của nhân dân Vì vậy để giáo dục thế hệ trẻ tin tưởngvào sự lãnh đạo của Đảng, có lối sống lành mạnh, tinh thần yêu nước, yêuCNXH sâu sắc thì việc tích hợp tư tưởng của Bác trong dạy học lịch sử dân tộcgóp phần hình thành nhân cách, lối sống của học sinh

Mặt khác với thực trạng hiện nay, nền kinh tế thị trường đã chi phối nhiều vấn

đề cuộc sống Ngành giáo dục nói chung và môn khoa học lịch sử nói riêng cũngchịu ảnh hưởng không nhỏ Thực tế cho thấy những năm gần đây chất lượngdạy và học môn lịch sử đang có dấu hiệu đi xuống.Vì thế tôi hi vọng với một vàikinh nghiệm nhỏ này sẽ góp phần cùng trường,cùng nghành đưa chất lượng dạyhọc đi lên, các em học sinh sẽ thấy hứng thú hơn với môn học

2/Cách tiến hành

a/ Sự chuẩn bị của giáo viên:

Đối với công việc dạy học nói chung, dạy học Lịch sử nói riêng Việc chuẩn

bị của giáo viên là vô cùng cần thiết Ngoài việc xác định mục đích, yêu cầu, đồdùng dạy học liên quan đến bài dạy Giáo viên còn dự kiến cho bài dạy, dạy mụcnào, chuẩn bị đồ dùng dạy học gì, kiến thức cho mục đó ra sao… Đối với nhữngbài dạy liên quan đến việc tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh thì giáo viênphải xác định nội dung cần tích hợp, thời điểm tích hợp, cách tích hợp như thếnào cho phù hợp với bài dạy… dùng hình ảnh tư liệu, nội dung tài liệu liên quanđến chủ tịch Hồ Chí Minh, Bởi vì tư tưởng đạo đức của Bác là vô cùng rộngtrên nhiều lĩnh vực… Giáo viên phải biết chọn lọc, linh hoạt vận dụng một tưtưởng phù hợp để tích hợp vào bài dạy Khi áp dụng phương pháp này giáo viênphải chú ý đến thời gian phân bố trong tiết học Tuyệt đối giáo viên không được

“Tham” kiến thức, sa đà.Tránh tình trạng biến giờ dạy lịch sử thành tiết kểchuyện đạo đức Hồ Chí Minh

b/Tiến hành tích hợp :

Đối với việc tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh trong dạy học lịch sử có thể thôngqua nhiều hình thức Trong một bài dạy có thể dùng hình ảnh tư liệu, phim tưliệu, kể chuyện đạo đức Hồ Chí Minh, trích dẫn những câu nói của Bác hoặctrích dẫn những danh nhân, tư liệu văn học về Bác để giáo dục tư tưởng của Bácđối với học sinh

Nhưng trước hết chúng cần xác định những nội dung cơ bản của tư tưởng HồChí Minh có trong chương trình dạy học mà mình nghiên cứu, để từ đó lựa chọnnhững nội dung phù hợp với bài dạy để tiến hành tích hợp Nội dung cơ bản của

tư tưởng Hồ Chí Minh trong chương trình lịch sử dân tộc lớp 12 chúng ta có thểkhái quát đó là:

- Giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người;

- Độc lập dân tộc gắn liền với CNXH, kết hợp sức mạnh dân tộc với sứcmạnh thời đại

- Sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc;

- Quyền làm chủ của nhân dân quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũtrang nhân dân

- Phát triển kinh tế và văn hoá, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần củanhân dân;

- Đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; về chăm lo bồidưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau;

- Xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh, cán bộ, đảng viên vừa là ngườilãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân

Để giáo dục cho học sinh tinh thần cứu nước, quyết tâm ra đi tìm đường cứunước cho dân tộc Khi dạy bài 12 chương trình lịch sử lớp 12 Phong trào dântộc dân chủ 1919 – 1925, các phong trào yêu nước ở đầu thế kỉ XX Phong tràoĐông Du, Đông kinh nghĩa thục, Duy tân, phong trào chống thuế ở Trungkì… Giáo viên kết luận: Sau khi phong trào Cần Vương thất bại đến thế kỉ XX

có nhiều xu hướng cứu nước Nhưng tất cả các phong trào này đều bị thất bại.Cách mạng Việt Nam bị khủng hoảng về con đường cứu nước.Trong hoàn cảnh

đó Nguyễn Tất Thành đã đáp ứng được yêu cầu của lịch sử Nguyễn Tất Thànhsinh ra trong gia đình trí thức yêu nước, quê hương có truyền thống cách mạng.Người rất khâm phục tinh thần yêu nước của các cụ Phan Bội Châu, Phan ChâuTrinh….nhưng Người không tán thành đường lối cứu nước của các cụ ngườiquyết định tìm con đường cứu nước mới cho dân tộc Ngay từ nhỏ sớm có tinhthần yêu nước Khi vào học trường quốc học ở Huế Người tham gia phong tràochống thuế ở Trung kì bị buộc thôi học sau đó Người vào bến cảng nhà Rồng để

ra nước ngoài tìm đường cứu nước

Để giáo dục cho học sinh tinh thần yêu nước, ý chí quyết tâm tìm conđường cứu nước cho dân tộc Giáo viên kể chuyện “Hai bàn tay” Khi vào Sàigòn Nguyễn Tất Thành gặp lại anh Tư Lê người quen cũ lúc còn ở Phan Thiết Người tâm sự với Tư Lê: Tôi muốn ra các nước phương Tây xem họ làm nhưthế nào sau đó trở về giúp đồng bào chúng ta Nhưng chúng ta lấy tiền đâu để đi

Tư Lê nói lại Nguyễn Tất Thành giơ hai bàn tay nói: Đây tiền đây, tiền đây

chúng ta làm bất cứ việc gì để sống và để đi Tư Lê không giữ lời hứa, Bác mộtmình làm phụ bếp trên tàu La-tu-sơ-trơ-rê-vin ra nước ngoài tìm đường cứunước Thông qua việc tích hợp tư tưởng cứu nước, học sinh càng biết ơn Bác đãtìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc ta để có cuộc sống như ngàynay

Để giáo dục tư tưởng tinh thần đoàn kết quốc tế, “Bốn phương vô sản đều làanh em” của Bác Sau khi sang Pháp Người nhận xét: “Người Pháp ở Pháp tốthơn người Pháp ở Đông Dương”, ở đâu cũng có hai loại người người bóc lột vàngười bị bóc lột Để thấy được chúng ta chống bọn thực dân Pháp kẻ đã gây baođau thương, tang tóc cho các dân tộc thuộc địa chứ người Pháp tiến bộ là bạnchúng ta Phải tranh thủ sự giúp đỡ của họ Sau khi dùng lược đồ giới thiệu hànhtrình cứu nước của Bác Từ năm 1911-1917 Bác đi khắp thế giới Bác từng đithăm khu phố Hac-lem nơi ở của người da đen ở Mĩ Người hiểu rõ được bảnchất tàn bạo của chủ nghĩa thực dân Vì vậy muốn đánh đổ đế quốc thực dân

thì vô sản quốc tế phải đoàn kết lại Qua việc tích hợp tư tưởng giáo dục chocác em tình đoàn kết quốc tế “ Bốn phương vô sản đều là anh em” từ đó hìnhthành cho học sinh cách nhìn nhận “bạn” “thù” một cách rõ ràng, rành mạch.Chúng ta căm thù chủ nghĩa đế quốc, thực dân kẻ đã xâm lược đất nước ta, gâybao nỗi đau khổ cho dân tộc ta chứ nhân dân tiến bộ các nước là anh em, nhưnhân dân Pháp, Mĩ trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, Mĩ họ đã tích cựcủng hộ cuộc kháng chiến của ta Như anh Hăng –ri –mác tanh không chịu sangĐông Dương giết hại nhân dân Đông Dương, chị Ray-mông –điêng nằm trênđường ray để cản đoàn tàu chở vũ khí sang Đông Dương của Pháp Anh Mo-ri-xơn tự thiêu trước nhà quốc hội Mĩ để phản đối cuộc chiến tranh của đế quốc Mĩ

ở Việt Nam, và bao nhiêu thanh niên Mĩ đốt thể quân dịch không chịu sang ViệtNam tàn sát đồng bào ta… Ngày nay đất nước đã thống nhất, Nhà nước ta thựchiện đường lối đối ngoại tích cực quan hệ giao lưu với thế giới, nhưng vẫn giữgìn bản sắc văn hóa dân tộc chúng ta “Hòa nhập chứ không hòa tan, Việt Nammuốn là bạn với tất cả các nước trên thế giới” Cả dân tộc ta khép lại quá khứhướng tới tương lai để xây dựng đất nước Đưa nước ta trở thành nước côngnghiệp hiện đại, chúng ta khép lại quá khứ chứ không bao giờ quên quá khứ, “

Ai bắn vào quá khứ bằng phát súng lục, thì tương lại sẽ trả lời bằng đại bác” Vìvậy trong dạy học lịch sử lồng ghép tư tưởng này để học sinh nhìn nhận đúngđắn đường lối đối ngoại của Đảng ta

Để giáo dục tư tưởng: Suốt cuộc đời hoạt động của Bác là giải phóng giaicấp, giải phóng loài người xây dựng một xã hội tốt đẹp không còn người bóc lộtngười Khi dạy bài 12 chương trình lịch sử lớp 12(cơ bản) mục hoạt động củaNguyễn ái Quốc

Sau chiến tranh thế giới thứ nhất Nguyễn Ái Quốc thay mặt những người ViệtNam yêu nước tại Pháp gởi tới hội nghị Vec-xai bản yêu sách đòi tự do, quyềnbình đẳng cho dân tộc Việt Nam Tuy không được chấp nhận nhưng việc làm

đó gây tiếng vang rất lớn đối với dân tộc Việt Nam, nhân dân Pháp và các dântộc thuộc địa Tuy nhiên Người vẫn chưa tìm được con đường cứu nước đúng

đắn cho dân tộc Việt Nam 7/1920 Người đọc “Sơ thảo lần thứ nhất luận cương

về các dân tộc và thuộc địa” của Lê-nin Ngồi một mình trong phòng Ngườisung sướng muốn phát khóc lên Người nói một mình như đang nói với toàn thểdân tộc “Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây

là con đường giải phóng cho chúng ta Muốn cứu nước và giải phóng dân tộckhông có con đường nào khác là con đường cách mạng vô sản” Như vậy từ mộtngười yêu nước chân chính Người đến với chủ nghĩa Mác –Lê-nin, tìm ra conđường cứu nước đúng đắn đã giải phóng cho dân tộc ta khỏi ách áp bức, bóc lộtcủa thực dân, phong kiến

Tranh biếm họa của Nguyễn Ái Quốc cho tờ Le Paria, đời sống người dân dưới