Một bộ phận các em họcsinh có lối sống như: thích hưởng thụ, lười lao động, lãng phí, lười học, thiếu ýthức rèn luyện, không dám đấu tranh với cái sai, thờ ơ vô cảm, vị kỉ… Đánh giá thực
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị Trường THPT Xuân Thọ
Mã số:
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
VẬN DỤNG THỰC TẾ GIÁO DỤC LỐI SỐNG CHO HỌC SINH
Người thực hiện: NGUYỄN THỊ THẮMLĩnh vực nghiên cứu: Quản lí học sinh
- Quản lý giáo dục
- Phương pháp dạy học bộ môn:
- Lĩnh vực khác:
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN
Mô hình Đĩa CD (DVD) Phim ảnh Hiện vật khác
(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)
Năm học: 2013-2014
BM 01-Bia SKKN
Trang 2SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
9. Đơn vị công tác: Trường THPT Xuân Thọ
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân sư phạm.
- Năm nhận bằng: 2009
- Chuyên ngành đào tạo: Sư phạm Vật lí.
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Dạy môn Vật lí
- Số năm có kinh nghiệm: 5 năm
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
+ Phân loại và phương pháp giải bài tập chương: động học chất điểm
+ Kết hợp dạy học vật lí với thực tế
BM02-LLKHSKKN
Trang 3MỤC LỤC .trang
TÊN ĐỀ TÀI……… ……4.
I.LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI……… 4
II CƠ SỞ LÍ LUẬN THỰC TIỄN 5
a Những quan điểm về tâm lí lứa tuổi và nhu cầu con người 5
b Những giải pháp cơ bản về giáo dục lối sống học sinh: …… 6
c Giải pháp của đề tài …… ….8
III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP 10
IV HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI 27
V ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG 29
VI TÀI LIỆU THAM KHẢO 31
Trang 4VẬN DỤNG THỰC TẾ GIÁO DỤC LỐI SỐNG CHO HỌC SINH
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
* Tính cấp thiết của đề tài:
Hiện nay do tác động của nền kinh tế thị trường và cơ chế mở cửa, đời sốnghiện đại bên cạnh đem lại tác động tích cực thì vẫn có ảnh hưởng tiêu cực Nhiềuvăn hóa phẩm cũng tràn lan trên các phương tiện truyền hình, phim ảnh, sách báo,internet làm văn hóa và lối sống của nước ngoài cũng xâm nhập vào nước ta bêncạnh những văn hóa lành mạnh thì một số văn hóa không tốt làm ảnh hưởng đếntâm hồn, tính cách của người Việt Nam ta Trong thực tế hiện nay, hành vi lệchchuẩn của thanh thiếu niên có xu hướng ngày càng tăng Một bộ phận các em họcsinh có lối sống như: thích hưởng thụ, lười lao động, lãng phí, lười học, thiếu ýthức rèn luyện, không dám đấu tranh với cái sai, thờ ơ vô cảm, vị kỉ…
Đánh giá thực trạng giáo dục, đào tạo Nghị quyết TW2 khóa VIII nhấn
mạnh: “Đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy
thoái về đạo đức, mờ nhạt về tư tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân và đất nước Trong những năm tới cần tăng cường giáo dục tư tưởng đạo đức, ý thức công dân, lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động
xã hội, văn hóa, thể thao phù hợp với lứa tuổi và với yêu cầu giáo dục toàn diện”.
Hội nghị TW Đảng khóa VIII đưa ra đề án đổi mới giáo dục trong đó có
nội dung điều chỉnh chương trình sách giáo khoa để cân đối giữa dạy chữ và dạy người.
Gần đây 8/5/2014 Hội nghị Trung ương 9 khóa XI đã xác định: “cần đánh
giá đúng mức tính nghiêm trọng của tình trạng lạc hậu, ngoại lai về văn hóa, những biểu hiện suy thoái về đạo đức, lối sống, phai nhạt lý tưởng cách mạng, những tiêu cực, tệ nạn xã hội, thói giả dối, bệnh thành tích… đang có xu hướng lan rộng”.
Vậy Đảng và nhà nước đang rất quan tâm tới giáo dục con người về ý thức
đạo đức “dạy người” bên cạnh chỉ chú trọng “dạy chữ” như trước đây Muốn đào
tạo ra những con người có lối sống lành mạnh, văn minh thì cần phải giáo dục họcsinh ngay từ lúc chập chững tới trường tức là từ mẫu giáo trở đi Giáo viên ở mọicấp học nên trau dồi thêm về giáo dục đạo đức cho học sinh Giáo viên cần giáodục đạo đức cho học sinh của mình không chỉ trong tiết chủ nhiệm mà còn trongcác tiết học
Căn cứ vào sự cấp thiết phải tăng cường việc giáo dục lối sống để đào tạo ranhững người công dân mới có lối sống tốt lành mạnh Khi giáo dục cho học sinhcần đưa ra các câu chuyện, các bài học kinh nghiệm, các ví dụ mang tính thực tếgần gũi để các em dễ hiểu từ đó có thể thay đổi từ từ cách nhìn nhận của các em,
Tôi đưa ra đề tài “Vận dụng thực tế giáo dục lối sống cho học sinh”.
* Tính mới của đề tài:
Đề tài này dựa trên những kinh nghiệm xử lí tình huống trong những nămgiảng dạy và kinh nghiệm xử lí tình huống sư phạm hay được học hỏi từ nhữnggiáo viên có kinh nghiệm nhiều năm
Trang 5II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
a) Những quan điểm về tâm lí lứa tuổi và nhu cầu con người
Để giáo dục lối sống cho học sinh trước hết cần phải tìm hiểu tâm lí lứa tuổi củahọc sinh THPT ( Dựa theo tâm lí lứa tuổi của tác giả Nguyễn Xuân Long ĐHNN-ĐHQG HN)
* Trong gia đình:
+ Luôn mong muốn khẳng định cái Tôi, và vai trò vị thế của mình Các em bắt đầu
tự ý thức và nhận thức được quyền của mình trong việc sặp xếp thời gian, cách tựhọc, tự chăm sóc cuộc sống bản thân (ăn mặc, sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe ), tựchọn bạn, có quan điểm riêng về tình yêu
+ Không muốn bị coi là trẻ con, luôn muốn được tôn trọng và được thể hiện quanđiểm riêng, muốn khẳng định tầm quan trọng của mình trong gia đình
- Dễ bị kích động trước các mâu thuẫn trong gia đình và có thể có những suy nghĩ
bi quan theo chiều hướng tiêu cực
+ Bắt đầu sống nghiêng về nội tâm
+ Chưa thật sự chín chắn trong cách suy nghĩ và hành động của mình, vẫn còn xuhướng thích hưởng thụ thích vui chơi thoải mái
+ Mong muốn được bạn bè thừa nhận và tôn trọng, mong muốn được thể hiện sởthích và tính cách của mình trong quan hệ với bạn bè
+ Dễ bị kích động, dễ bị tự ái trước bạn bè
+ Học sinh chỉ lớn về ngoại hình vẫn chưa lớn hẳn về mặt tâm hồn, vẫn còn nhữnghờn giận, vẫn không dám nói ra suy nghĩ thật của mình Vì việc không thẳng thắnnói ra cảm xúc của mình về vấn đề nào đấy dẫn đến các em càng hiểu nhầm, hoặcgây những suy nghĩ trái chiều từ đó dẫn đến bức xúc và có thể những hành động vàhành vi không tốt Các em nếu gặp vấn đề gì trắc trở trong cuộc sống gia đình vàmâu thuẫn với bạn bè thì hay dẫn đến những suy nghĩ chán nản bi quan và cónhững hành động không tốt
* Ngoài xã hội:
+ Về mặt ngoại hình đã có sự phát triển tương đối hoàn thiện
+ Có những thay đổi đáng kể: 15 tuổi được làm chứng minh; 18 tuổi được đi bầu
cử và nữ đủ tuổi kết hôn
Trang 6+ Nhẹ dạ, dễ bị rủ rê lôi kéo, dễ bị tác động từ điều kiện sống và các văn hóa đượctiếp xúc.
+ Hay quan sát, tò mò, và hay phán xét những cử chỉ, hành động và lời nói củangười khác
+ Bắt đầu hình thành một thần tượng, hình mẫu nhân cách cho bản thân
+ Chưa thật sự trưởng thành, vẫn có những cư xử tức thời
Tùy từng vùng miền, tùy từng địa phương do tiếp cận với những thông tin,phim ảnh, những văn hóa tiếp nhận và do đặc điểm xã hội từng thời kì mà nhữngđặc điểm ấy có sự thay đổi đôi chút Với cá tính của học sinh hiện nay, giáo viênkhó có thể áp đặt các em phải làm cái này, phải làm cái kia Vậy giáo viên nêngiành nhiều thời gian tìm hiểu cá tính, hoàn cảnh sống để có thể phân tích cho các
em hiểu nên làm thế nào là đúng, nên làm thế nào là tốt cho bản thân, cho tươnglai… Khi các em đã hiểu vấn đề thì các em sẽ dần dần thay đổi và tiến bộ
* Nhu cầu con người:
Năm 1943, nhà tâm lý học Abraham Maslow (1908 - 1970) đã phát triểnmột trong các lý thuyết mà tầm ảnh hưởng của nó được thừa nhận rộng rãi và được
sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm cả lĩnh vực giáo dục Đó là “lýthuyết về thang bậc nhu cầu” của con người Trong lý thuyết này, ông sắp xếp cácnhu cầu của con người theo một hệ thống trật tự cấp bậc, trong đó các nhu cầu ởmức độ cao hơn muốn xuất hiện thì các nhu cầu ở mức độ thấp hơn phải được thỏamãn trước
Nhu cầu cơ bản liên quan đến các yếu tố thể lý như thức ăn, nước uống, ngủnghỉ và các yếu tố tâm lý như cảm xúc, cảm giác an toàn, lòng tự tôn Những nhucầu cơ bản này cũng được gọi là các nhu cầu thiếu hụt vì nếu con người không có
đủ những nhu cầu này, họ sẽ đấu tranh để có được nó, bù đắp bằng được sự thiếuhụt
b) Những giải pháp cơ bản về giáo dục lối sống học sinh:
Các trường học ở địa phương có rất nhiều biện pháp giáo dục lối sống cho học sinh
Trang 7b1 ban chấp hành đoàn trường đã đưa ra nhiều giải pháp giáo dục lối sống cho học sinh:
+ Kể chuyện về những cách ứng xử cao đẹp của con người, tấm gương người tốt việc tốt trong tiết chào cờ
+ Kích thích tính tích cực qua thái độ, cách ứng xử giữa thầy giáo và học sinh Giáo viên, bạn bè thường xuyên động viên, khen thưởng khi học sinh có thành tíchtốt và biết cố gắng vươn lên
+ Giáo viên cần tạo những điều kiện để giao việc để các em tự khẳng định bản thân
+ Lồng ghép việc giáo dục lối sống vào các phong trào phù hợp với lứa tuổi mang
tính giáo dục như:
- Hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao (yêu quê hương đất nước, mừng Đảng mừng xuân, nhớ ơn Bác Hồ, hướng về ngày 20/11,…)
- Hoạt động mang tính giáo dục lòng nhân ái: Xây dựng nhà tình thương, ủng
hộ đồng bào bị thiên tai, bão lụt, giúp đỡ hội người khuyết tật khuyết tật
- Hoạt động lao động trồng cây, chăm sóc cây xanh bảo vệ môi trường
- Hoạt động tập thể: chơi trò chơi, tham gia thăm quan dã ngoại
+ Trao đổi về cách nhìn nhận vấn đề của các em trong học tập, trong quan hệ bạn
bè quan hệ xung quanh gia đình, thầy cô, bạn bè cách cư xử với chính bản thân mình Các lối sống tốt đẹp, truyền thống văn hóa dân tộc
+ Trong các buổi sinh hoạt dưới cờ đưa ra:
- Nhận xét các hoạt động trong tuần
- Những hành vi chưa tốt của các học sinh, nhắc nhở động viên các em
- Đưa ra những lối sống chưa tốt của học sinh, phân tích nguyên nhân và ảnh hưởng của những lỗi sống đó trong nhà trường và biện pháp khắc phục
- Kết hợp với các cơ quan ban ngành để giáo dục: pháp luật, truyền thống yêu nước
2.b Đối với giáo viên chủ nhiệm:
+ Thực hiện theo dõi, đôn đốc, nhắc nhở các hoạt động của học sinh
+ Thường xuyên bám lớp để kịp thời ngăn chặn và phát hiện những hành vi chưa đúng của học sinh để kịp thời uốn nắn
+ Nhận xét tình hình lớp về những điểm mạnh, yếu, ưu, khuyết điểm của tuần.+ Xử lí uốn nắn học sinh chưa ngoan
+ Phối hợp với GVCN, các giáo viên khác, gia đình học sinh, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong các hoạt động giảng dạy và giáo dục
3.b Đối với giáo viên bộ môn:
Trang 8+ Kết hợp cùng ban giám hiệu và nhất là giáo viên chủ nhiệm để kịp thời giáo dụchọc sinh.
+ Truyền đạt kiến thức và giáo dục cách ứng xử cho học sinh
4 b Ưu khuyết điểm:
* Ưu:
+ Những giải pháp của ban giám hiệu và nhà trường và ban chấp hành đoàn trường
đưa ra rất kịp thời và có vai trò quan trọng cải thiện đáng kể tình hình ý thức nềnếp của học sinh
+Đa số giáo viên bộ môn yêu nghề, nhiệt tình truyền đạt kiến thức cho học sinh.+ Giáo viên chủ nhiệm quan tâm bám sát lớp
+ Đa số các Thầy Cô yêu thương học sinh, tận tâm với nghề
* Nhược:
+ Chưa nêu các ý nghĩa sau mỗi trò chơi hay sau mỗi hoạt động ngoại khóa để từ
đó giáo dục lối sống cho học sinh
+ Đối với các trường nói chung, giáo viên bộ môn vì kiến thức quá nặng nên Thầy
Cô chú trọng vào bài giảng của mình để kịp 45 phút chương trình
+ Một số giáo viên có hành động nóng nảy vì áp lực kiến thức không giành thờigian tìm hiểu nguyên nhân, không giành thời gian nói chuyện khuyên bảo các emdẫn đến nhiều bức xúc trong dư luận xã hội gần đây
+ Nhiều trường còn quá chú trọng vào bệnh thành tích mà, đánh giá giáo viên chủnhiệm quá nặng về thành tích của lớp, dẫn đến nhiều giáo viên chủ nhiệm vì muốnnhanh chóng cải thiện thứ hạng lớp mà đưa ra những biện pháp xử lí khá cứngnhắc vừa không cải thiện được tình hình vừa làm các em thấy chán nản
c) Giải pháp của đề tài:
Để giáo dục lối sống của học sinh trong tình hình hiện nay thì cách ứng xử củangười Thầy rất quan trọng
* Cách ứng xử của giáo viên:
Dựa vào những đặc điểm tâm lí và nhu cầu con người, dựa vào tình trạng một sốgiáo viên có những cách ứng xử chưa phù hợp gây xôn xao dư luận, thái độ và lốisống của giáo viên cũng rất cần thiết đối với việc giáo dục lối sống cho học sinh
+Giáo viên cần mẫu mực trong cử chỉ hành động là lời lẽ để các em có thểtin cậy tôn trọng giáo viên Chỉ khi các em tin cậy và tôn trọng giáo viên các emcảm thấy an toàn và ổn định thì các em mới dễ nghe theo sự chỉ dẫn của giáo viên
Muốn thế giáo viên phải biết lắng nghe ý kiến một cách tự nhiên chân thành “phải
đi từ trái tim để đến với trái tim, lấy lòng chân thành để gợi mở lòng chân thành”
+ Không quá chú trọng vào thi đua của lớp mà có những hành động xử líhọc sinh nặng nề Khi xử lí học sinh giáo viên cần gọi riêng các em ra làm việc cónhững dẫn chứng thuyết phục để các em thấy được những khuyết điểm của bản
Trang 9thân Nếu giáo viên giải quyết và làm gay gắt với các em trên lớp làm các em dễ bịkích động và có thể phản kháng lại với những hành động và từ ngữ không tốt làm
giáo viên dễ bị mất uy tín với các học sinh khác trong lớp Đôi khi cũng cần “nạt
mềm buộc chặt” Phải luôn dựa trên nguyên tắc “tôn trọng nhân cách học sinh kết
hợp với yêu cầu hợp lý”, hướng đến sự an toàn và hiệu quả Ân cần, khéo léonhưng thực sự nghiêm khắc
+ Trong khi xử lý tình huống nên tránh cách xử lý máy móc, cứngnhắc như mắng nhiếc, trách phạt hay đuổi học sinh ra khỏi lớp sẽ dễ gây ra sựcăng thẳng không cần thiết trong quan hệ giữa giáo viên với học sinh , thậm chívới cả lớp ,dễ khiến các em càng trở nên bướng bỉnh, nảy sinh tâm lí chống đối.Giáo viên nên sử dụng nguyên lí “tảng băng trôi” của Hemingway: 1/8 phần nổi,
7/8 phần chìm dưới nước (như giáo viên Hoàng Đức Huy trường tư thục Nguyễn
Khuyến đã đưa ra).
+ Không “trầm trọng hóa” vấn đề bằng cách qui kết tội cho học sinh để rồiđưa ra những hình phạt nặng mà hãy xem như đó là một “sự cố nhỏ” do HS vôtình mà gây ra ,có thể khắc phục được
* Biện pháp giáo dục lối sống cho học sinh:
Có rất nhiều biện pháp giáo dục lối sống cho học sinh, biện pháp nào cũng
có ưu điểm riêng Tôi thì không thể quên một biện pháp của Bác Hồ Chí Minh khi nhắc nhở cán bộ của mình qua câu chuyện “cốc nước nóngTheo nguồn tham khảo thì câu chuyện như sau:
“Buổi đầu kháng chiến chống Pháp, có một đồng chí cán bộ trung đoàn thường hay quát mắng, đôi khi còn bợp tai chiến sĩ Đồng chí này đã từng là giao thông, bảo vệ Bác đi ra nước ngoài trước Cách mạng tháng Tám Được tin nhân dân “dư luận” về đồng chí này, một hôm, Bác cho gọi lên Việt Bắc Bác dặn trạm đón tiếp khu ATK, dù có đến sớm cũng giữa trưa mới cho đồng chí ấy vào gặp Bác Trời mùa hè, nắng chang chang, đi bộ đúng ngọ, đồng chí cán bộ Trung đoàn
đã vã cả mồi hôi, người như bốc lửa Đến nơi, Bác đã chờ sẵn Trên bàn đã đặt hai cốc nước, một cốc nước sôi có ý chừng như mới rót, bốc hơi nghi ngút, còn cốc kia
là nước lạnh Sau khi chào hỏi xong, Bác chỉ vào cốc nước nóng nói: Chú uống đi Đồng chí cán bộ kêu lên: Trời! Nắng thế này mà Bác lại cho nước nóng làm saocháu uống được
Bác cười: À ra thế Thế chú thích uống nước nguội mát không?
Dạ có ạ
Bác nghiêm nét mặt nói: Nước nóng chú và tôi đều không uống được Khi chúnóng, cả chiến sĩ của chú và cả tôi cũng không tiếp thu được Hòa nhã, điềm đạmcũng như cốc nước nguội dễ uống, dễ tiếp thu hơn”
Bác lấy những hiện tượng, những thói quen rất thực tế của cuộc sống để nhắc nhở cán bộ Các hiện tượng xảy ra trong thực tế, dễ hiểu, dễ nắm bắt và dễ thuyết phục vì nó rất gần gũi với cuộc sống con người
Trang 10=> Vì vậy, trong công tác của nhà giáo dục Tôi lấy đề tài “Vận dụng thực tế
giáo dục lối sống cho học sinh” để định hướng quan điểm cách nhìn nhận từ đó
giáo dục lối sống cho học sinh
! Nhiều giải pháp đưa ra giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh Giải phápnày đưa ra có tính kế thừa và cải tiến Giải pháp này được áp dụng để giáo dục cụthể cho từng lối sống của học sinh
III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
a) Mô tả cách thức tổ chức thực hiện giải pháp:
* Phạm vi áp dụng:
+ Học sinh lớp chủ nhiệm 12B2 trong học kì 1:
+ Học sinh lớp bộ môn 11A3
* Đối tượng được tác động:
+ Giáo viên kể những câu chuyện thực tế xảy ra trong đời sống hàng ngày đểgiáo dục lối sống cho học sinh
* Thời gian thực hiện giải pháp:
+ Trong các tiết sinh hoạt
+ Trong các tiết dạy bộ môn
b) Các tình huống cụ thể áp dụng của đề tài:
Trường hợp 1: Giáo dục học sinh tự sửa chữa sai lầm.
Học sinh Dương Phát Toàn đầu năm học đã có hành động vô lễ chống đối giáoviên chủ nhiệm và sau đó có ý định nghỉ học Giáo viên đã yêu cầu bạn thân của
Trang 11em động viên em đi học lại Trong tiết sinh hoạt chủ nhiệm khi em đến lớp giáoviên đã tổ chức trò chơi và kể chuyện cho lớp Và sau đó em đã có sự tiến bộ vượtbậc, cuối năm đã được các học sinh chọn là học sinh tiến bộ nhiều nhất.
* chọn một học sinh quản trò chơi chơi ô chữ và trò chơi thuyết minh hiện tượng thực tế: đầu mỗi viết chì đều có cục tẩy.
+ Người quản trò đặt ra câu hỏi: “Cho biết mỗi cây viết chì dù là khác nhaunhưng chúng có điểm gì chung giống nhau?”
* Đáp án chốt lại của giáo viên:
“Một em bé trước khi bước đi cũng vấp ngã không ít lần để rồi sau đó đứngdậy đi những bước vững vàng Lần đàu tiên làm những việc dù đơn giản như chiêntrứng hay luộc rau chúng ta vẫn có thể làm không ngon
Cuộc đời giống như một trang giấy và chúng ta sẽ quyết định viết nó như thếnào Bất cứ ai cũng có lúc gặp sai lầm, cần có những cục tẩy để xóa đi những sailầm mà làm lại cho đúng Cục tẩy giống như sự bao dung và thứ với những lỗi lầmcủa bản thân và người khác”
* Kể câu chuyện về sinh hoạt thực tế: “chiếc bánh cháy”
Một phụ nữ làm việc cả ngày sau đó về chăm sóc gia đình và làm hết mọiviệc nhà Một ngày nọ cô mệt nhoài với hàng tac công việc và kiết sức Khi chonhững chiếc bánh vào trong lò thì vì quá mệt cô đã để quên làm một vài chiếc bánh
bị cháy
Khi cả nhà ngồi ăn, người vợ ngỏ ý xin lỗi về chiếc bánh cháy nhưng người
chồng đã dịu dàng nói: “có gì mà em phải xin lỗi chứ, hơn nữa mùi vị nhưng chiếc
bánh ấy rất ngon! Người vợ mỉm cười hạnh”
Tối đi ngủ đứa con thầm thì hỏi bố: “Có thật bố thích ăn bánh cháy
không?”
Ông bố trả lời: “Không con ạ, Nhưng hôm nay mẹ con rất mệt mà vẫn phải
chuẩn bị bữa ăn cho bố con chúng ta! Không nên làm mẹ buồn mà một vài chiếcbánh cháy có ảnh hưởng đến ai đâu chứ.”
(hạt giống tâm hồn).
=> Hãy sống bao dung hơn, để cục tẩy mòn dần theo năm tháng, đừng bao giờ đểcực tẩy của bạn mãi mãi như mới xuất xưởng! Bởi vì nếu không sử dụng đến nócuộc đời của chúng ta sẽ chi chít những vết gạch xóa sau những lần mắc sai lầm!
Trang 12Một tờ giấy như vậy có đẹp đẽ gì không bạn? Hãy để nó là một tờ giấy được viếtnên bởi những trãi nghiệm, những thử thách, quyết tâm và cả sự tha thứ và baodung
Cách giáo dục học sinh bằng những câu chuyện và hiện tượng thực tế
trái tim Danh ngôn có câu: “Mỗi phút bạn giận dữ, bạn từ bỏ sáu mươi giây thanh
thản tâm hồn”
+ Kể một bài học thực tế:
Lãnh đạo một công ty Nhật Bản nhận thấy nhân viên trong công ty thường
hay nỗi giận và muốn khắc phục tác hại của nó bằng cách tạo điều kiện để cơn giậnbọc phát tại một nơi vô hại Họ xây một “Căn phòng trút giận”, để mổi khi có aicảm thấy giân dữ thì có thể đến đó trút cơn giận cho hả, bằng cách quát tháo, đậpphá Thế nhưng ngược với mong muốn, tình hình nóng giận trong công ty càng trởnên trầm trọng hơn Ngược lại, để giải quyết vấn đề trên hãng Kodak cho xây
“Phòng khôi hài“, còn Công ty Digital Equipment thì phát động chương trình “Hãybiết cười“ và kết quả đạt được là làm tăng năng suất 15% Điều đó cho thấy chỉ cóthể dập tắt cơn giận bằng những biểu hiện tích cực như pha trò, kể chuyện vui, hàihước, nói nhỏ nhẹ, hay tạm tránh đi chỗ khác để làm giảm không khí căng thẳng
+ Kể về tác hại có thể xảy ra khi hành động trong lúc giận giữ:
Câu chuyện: “vị samurai và người đánh cá”
Một vị samurai tìm người đánh cá để đòi nợ
Người đánh cá nói: “Tôi xin lỗi, nhưng năm vừa qua thật tệ, tôi không có đồng nào
để trả ngài.”
Vị samurai nổi nóng, rút kiếm ra định giết người đánh cá ngay lập tức
Trang 13Rất nhanh trí, người đánh cá nói: “Tôi cũng đã học võ và sư phụ tôi khuyên khôngnên đánh nhau khi đang tức giận.”
Vị samurai nhìn người đánh cá một lúc, sau đó từ từ hạ kiếm xuống
“Sư phụ của ngươi rất khôn ngoan Sư phụ của ta cũng dạy như vậy Ðôi khi takhông kiểm soát được nỗi giận dữ của mình Ta sẽ cho ngươi thêm một năm để trả
nợ và lúc đo chỉ thiếu một xu thôi chắc chắn ta sẽ giết ngươi.”
Vị samurai trở về nhà khi đã khá muộn
Ông nhẹ nhàng đi vào nhà vì không muốn đánh thức vợ, nhưng ông ta rất bất ngờkhi thấy vợ mình và một kẻ lạ mặt mặc quần áo samurai đang ngủ trên giường.Nổi điên lên vì ghen và giận dữ, ông nâng kiếm định giết cả hai, nhưng đột nhiênlời của người đánh cá văng vẳng bên tai: “Ðừng hành động khi đang giận dữ.”
Vị samurai ngừng lại, thở sâu, sau đó cố tình gây ra tiếng động lớn
Vợ ông thức dậy ngay lập tức, kẻ lạ mặt cũng vậy, hoá ra đó chính là mẹ ông.Ông gào lên: “Chuyện này là sao vậy Suýt nữa con đã giết cả hai người rồi!”
Vợ ông giải thích: “Vì sợ kẻ trộm lẻn vào nhà nên thiếp đã cho mẹ mặc quần áocủa chàng để doạ chúng.”
Một năm sau, người đánh cá gặp lại vị samurai
“Năm vừa qua thật tuyệt vời, tôi đến để trả nợ cho ngài đây, có cả tiền lãi nữa”,người đánh cá phấn khởi nói
“Hãy cầm lấy tiền của ngươi đi.” Vị samurai trả lời, “Ngươi đã trả nợ rồi.”
-Trường hợp 3: Giáo dục lối sống độc lập và cố gắng vươn lên.
Tình trạng học sinh có lối sống ỉ lại, nhiều học sinh còn không biết làm việcnhà để giúp đỡ bố mẹ Nhiều học sinh lười học, đến khi làm bài thì không chịu suynghĩ mà dựa dẫm nhờ bạn bè giúp đỡ
Hiện tượng: cái kén bướm
+ Cho học sinh chơi trò chơi: “bịt mắt vẽ người”.
- Lần thứ nhất: Cho học sinh bên dưới nhắc Kết quả vẽ không chính xác vị trí các
bộ phận
- Lần thứ hai: Không cho học sinh bên dưới nhắc, học sinh vẽ phải tập trung Kếtquả hình vẽ tương đối hoàn chỉnh
=> Giáo dục học sinh: Trong cuộc sống hay học tập cũng vậy các em ạ, khi làm
việc gì chúng ta cần tự mình làm và dốc hết tâm trí sức lực vào công việc thì chắcchắn kết quả sẽ đạt được như ý Nếu cứ đợi sự giúp đỡ của người khác thì tuy cóhoàn thành công việc nhưng sẽ hình thành cho chúng ta thói quen ỉ lại và khôngthấy được ý nghĩa của công việc mình làm Tôi kể cho các em câu chuyện
+ Kể chuyện về hiện tượng tự nhiên thực tế về cái kén bướm:
Trang 14“Một người tìm thấy một cái kén bướm Đến ngày nọ, một cái lỗ nhỏ xuấthiện con bướm vùng vẫy tìm cách chui ra khỏi cái lỗ nhỏ đó trong vài giờ đồng hồ.Rồi dường như nó không có thêm một tiến triển nào nữa Trông cứ như thể nó đãlàm hết mức có thể rồi và không thể xoay xở gì thêm được Vì vậy người đàn ôngquyết định giúp con bướm Anh lấy một cái kéo và cắt cái kén Con bướm dễ dàngthoát ra ngoài Nhưng kết quả là gì? Toàn thân nó căng phồng và đôi cánh nhỏ béteo quắt lại và không thể bay lên được Người đàn ông tốt bụng nhưng hấp tấpkhông hiểu rằng cái kén chật hẹp ấy và sự chật vật của con bướm để chui qua lỗnhỏ ấy là cách mà tạo hóa buộc chất lỏng trong thân con bướm chảy vào cánhbướng để sẵn sàng cho nó cất cánh ngay sau khi thoát ra ngoài và giành được tựdo”.
=> Cái kén chật chội khiến chú bướm phải nỗ lực mới chui qua được cái lỗnhỏ xíu kia là quy luật tự nhiên tác động lên đôi cánh và cơ thể, giúp chú có thểbay ngay khi thoát ra ngoài Nếu ta quen sống lười nhác, không cố gắng, ta sẽ mất
đi sức mạnh tiềm tàng mà bẩm sinh mỗi người đều có”
=> Vậy để giành được thành công để có cuộc sống tốt đẹp các em cần sẵnsàng đấu tranh với những thói quen ỉ lại không tốt của bản thân để cố gắng học tậprèn luyện để mạnh mẽ hơn
=> Đôi khi đấu tranh là rất cần thiết trong cuộc sống Nếu ta quen sống một
cuộc đời phẳng lặng, ta sẽ mất đi sức mạnh tiềm tàng mà bẩm sinh mỗi người đều
có Và chẳng bao giờ ta có thể bay được Vì thế, nếu các em đang phải vượt quanhiều áp lực và căng thẳng thì hãy tin rằng sau đó em sẽ trưởng thành và bay cao,bay xa
=> Nhiều bậc cha mẹ vì quá yêu con nên không dám để con mình làm việcvất vả, dù đó chỉ là những công việc rất căn bản mà mỗi đứa trẻ phải tự trảinghiệm Nên khi lớn lên ta luôn gặp rắc rối trong việc giải quyết những vấn đề khókhăn Khi làm việc, ta luôn tìm cách để được cấp trên chú ý và nâng đỡ Nhữngngười yếu đuối thường bộc lộ khuynh hướng thích dựa dẫm ngay từ nhỏ Được ailàm giúp cho là ta rất thích thú Ta nghĩ như thế mình sẽ đỡ mất thời gian, công sức
và cả việc động não Vì vậy những người này thường rất lười biếng vận động taychân, lười biếng ghi nhớ và tư duy sâu
+ Ví dụ thực tế biểu hiện những người ỉ lại không có tính độc lập:
- Nhà chỉ cách trường một đoạn ngắn nhưng vì thói quen dựa dẫm, hưởng thụ sựchăm sóc của ba mẹ mà một số học sinh còn để phụ huynh đưa đến trường hoặcđòi mua xe máy đi học Đó là một biểu hiện của sự ỉ lại, không có tính độc lập
- Giáo viên vừa ra đề bài tập, học sinh chưa kịp suy nghĩ đã quay sang hỏi bàibạn
=>Bạn bè tốt giúp đỡ nhau theo hướng tích cực là giành thời gian ôn tập giúp nhau động viên nhau, nhưng không bao che cho bạn gian lận trong học tập thi
cử Tất cả các em đều có thể học tiến bộ vì ngay cả Faraday chưa học hết tiểu học
mà nhờ chịu khó đọc sách và tìm tòi mà ông đã trở thành một nhà vật lý có tên tuổi
Trang 15=> Đừng dựa dẫm quá nhiều vào ai trên thế gian này, bởi thậm chí ngay cảcái bóng của chính bạn cũng sẽ rời bỏ bạn khi bạn rơi vào bóng tối.
Cách xử lí dựa vào kiến thức thực tế để giáo dục học sinh:
a Cho các em biết tác dụng của nhai kẹo singum:
+ Lợi: Không thể phủ nhận những mặt lợi thiết thực mà kẹo cao su mang đến, ví
dụ như giải tỏa căng thẳng, làm sạch răng miệng, đánh bay mùi hôi miệng, làm cânbằng áp suất giữa tai ngoài và tai giữa khi đi máy bay hoặc tàu xe qua ngầm, thôngthoáng xoang tai, góp phần vào việc ngăn ngừa viêm tai
+hại: Nhai kẹo cao su lợi trước hại sau:
- Người nhai kẹo cao su thường xuyên khiến bạn nuốt nước bọt nhiều hơn, từ đónuốt một lượng lớn không khí vào trong bụng, gây tình trạng đầy hơi, đầy bụng
- Nhai kẹo cao su cũng đẩy lùi cơn thèm ăn
- Trong khi thức ăn không được đưa vào mà dịch vị và nước bọt ra nhiều sẽ làm
dạ dày dư thừa axit gây bệnh viêm loét, đau dạ dày
- Chất bạc hà nên nhai quá nhiều trong ngày có thể làm xáo trộn đường ruột, gâybệnh về đường tiêu hóa
- Kẹo cao su có các chất làm ngọt thay thế Chính vì thế, khi nhai kẹo cao su sẽgây ra nhiều phản ứng phụ không mong muốn, điển hình là tiêu chảy và béo phì
do tăng cân tiềm ẩn
- Nhai kẹo cao su nhiều lần trong ngày tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn pháttriển mạnh, phá hỏng men răng Vì thế, răng nhanh chóng bị xói mòn, mất lớpmen bảo vệ bên ngoài, răng bị tổn thương, vi khuẩn gây sâu răng có thể tấn côngbất kỳ lúc nào
- Động tác nhai đi nhai lại còn có thể dẫn tới đau nhức đầu và cổ, và khiến choviệc cử động hàm trở nên khó khăn
b Cho các em biết cảm giác của người xung quanh như thế nào với việc em ăn quà:
Trang 16+ Không tập trung nghe bài vì con người không có khả năng làm hai việc một lúc,hiệu quả công việc sẽ không cao.
+ Ăn kẹo hay ăn quà trong lớp phát ra những âm thanh có thể làm người bên cạnhkhông tập trung, gây cảm giác thèm ăn cho bạn, mà một số bạn không có nhiềuđiều kiện để ăn quà vặt
+ Trong khi mọi người làm học tập mà mình thì ăn gây phản cảm
+ Khi Cô giảng mà em cứ nhai thấy thiếu tôn trọng giáo viên Giáo viên có cảmgiác các em không tôn trọng tiết dạy Cũng giống như em cảm giác khi em nói đứa
em mà nó không muốn nghe
c Cho các em biết hậu quả của ý thức chưa tốt sau khi ăn quà:
+ Xả rác bừa bãi ra lớp làm mất vệ sinh lớp học
+ Ăn singum xong không biết gói lại để sọt rác mà vứt ra nền nhà hoặc trét vào bànghế mà bã singum khó dọn để lại vết dơ, hoặc vô tình dính vào người bạn, nhiềunước miếng và bã mất vệ sinh
-Trường hợp 5: giáo dục học sinh biết tự nhận thức bản thân
Hiện tượng: Soi gương.
Hiện nay các học sinh đến trường thường mang theo gương để soi Các emsoi mình bất cứ đâu ngay cả trong giờ học Vận dụng hiện tượng này giáo viên cóthể nhắc nhở khéo học sinh là việc soi gương cần đúng nơi đúng chỗ, hơn nữa cóthể giáo dục các em tự nhận ra ưu nhược điểm của bản thân
+ Giáo viên đặt ra hệ thống các câu hỏi để học sinh trả lời rồi từ đó giáo dục học sinh.
- Việc đem gương đi học và soi trong giờ học có đúng không?
(đáp án: không)
- Việc soi gương là tốt hay không tốt?
(đáp án: tốt nếu biết soi đúng lúc đúng chỗ, không tốt nếu đem đến lớp soi tronggiờ học làm ảnh hưởng đến các bạn và kiến thức của bản thân)
- Vì sao mỗi nhà đều có ít nhất 1 cái gương?
(đáp án: để soi những vết bẩn, để nhận biết những khuyết điểm trên gương mặt,đồng phục )
- Việc soi gương có quan trọng và cần thiết không?