skkn một số biện pháp nhằm “ nâng cao chất lượng học sinh lớp chủ nhiệm trong trường thpt

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN Để làm tốt công tác "Nâng cao chất lượng giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm " , người GVCN phải làm tốt được các công việc sau đây : A/ Tìm hiểu - phân loại học

Thực hiện: Phạm Thị Hạnh – THPT Lê Hồng Phong Page 1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI ĐƠN VỊ : TRƯỜNG THPT LÊ HỒNG PHONG – BIÊN HÒA



Mã số:…………

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM : “ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌC SINH LỚP CHỦ NHIỆM

TRONG TRƯỜNG THPT ”

Người thực hiện: Phạm Thị Hạnh Lĩnh vực nghiên cứu: GD học sinh lớp chủ nhiệm

Năm học: 2013 – 2014

Thực hiện: Phạm Thị Hạnh – THPT Lê Hồng Phong Page 2

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

I THÔNG TIN CÁ NHÂN

1 Họ và tên : Phạm Thị Hạnh

2 Ngày tháng năm sinh : 18 – 06 – 1980

3 Nam, nữ : Nữ

4 Địa chỉ : 99/I9 – Tổ 12 – KP I – P Tân Hiệp – Biên Hòa – Đồng Nai

5 Điện thoại : 01265247666

6 Chức vụ : Giáo viên

7 Đơn vị công tác : Trường THPT Lê Hồng Phong

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị ( hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ ) cao nhất : Cử nhân

- Năm nhận bằng : 2004

- Chuyên ngành đào tạo : Cử nhân lịch sử

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm : Lịch sử

- Số năm có kinh nghiệm : 8năm

- Sáng kiến kinh nghiệm đã có trong … năm gần đây



Thực hiện: Phạm Thị Hạnh – THPT Lê Hồng Phong Page 3

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Đạo đức là nền tảng tạo nên nhân cách tốt đẹp của mỗi con người và rất được coi trọng Đạo đức có chức năng chi phối , điều chỉnh hành vi của mỗi người và của toàn xã hội Truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc và những giá trị đạo đức mới hình thành trong giai đoạn mới là xu thế chủ đạo ,

quyết định chiều hướng phát triển của đạo đức xã hội ta trong giai đoạn hiện nay Tuy nhiên , trong xã hội ngày nay , do tác động của nền kinh tế thị trường, học sinh sống trong quan hệ xã hội rất phong phú và vô cùng phức tạp ; các em luôn luôn nhạy cảm với những cái mới cái lạ , trong đó có cả cái xấu lẫn cái tôi đã dẫn đến sự suy thoái về đạo đức của một bộ phận thanh thiếu niên , học sinh , sinh viên

Thật dễ hiểu khi hàng ngày hàng giờ mọi diễn biến ấy luôn luôn tác

động vào tâm hồn , nhận thức của các em trong khi vốn sống của các em còn hạnchế Do vậy ngoài các bậc cha mẹ, GVCN là người giúpcác em lựa chọn thông tin và điều chính nhận thức hành vi một cách tốt nhất Do đó GVCN có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục nhân cách cho học sinh Điều đó đòi hỏi GVCN lớp không những chỉ có trách nhiệm cao trong công việc, yêu nghề , yêu thương học sinh mà đòi hỏi GVCN là một nhà tâm lý ,

một nhà hoạt động xã hội , có hiểu biết rộng , biết vận động quần chúng và phải có kỹ năng sư phạm Tóm lại GVCN phải là người có trí tuệ , có lương tâm nghề nghiệp , có uy tín , bình tĩnh , biết tựï kìm chế

Chính vì những lý do trên mà tôi xin đưa ra một số giải pháp của GVCN mà tôi đã thực hiện nhằm mục đích : "Nâng cao chất lượng giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm trong trường Trung học phổ thông”

Thực hiện: Phạm Thị Hạnh – THPT Lê Hồng Phong Page 4

THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI

1 Thuận lợi :

- Trước khi thực hiện một số giải pháp : “ nhằm nâng cao chất lượng học sinh lớp chủ nhiệm ” Trong trường trung học phổ thông tôi thấy :

+ Đối tượng học sinh lớp chủ nhiệm hầu như các em đều ở các phường trong thành phố như: Hố Nai, Trảng Dài, Tân Hiệp, Tân Biên, Tân Hịa Do đó tạo điều kiện cho các em đi lại thuận lợi dễ dàng Mặt khác GVCN cũng có điều kiện để liên lạc phối hợp với gia đình giáo dục các em

+ BGH nhà trường, tổ nhóm chuyên môn, các GVBM cũng phối hợp tạo điều kiện cho tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ

2 Khó khăn :

+ Một số em ở xa như Trảng Bom, Vĩnh Cửu việc đi lại đến trường khó khăn Vì vậy công tác quản lý của GVCN cũng gặp một số trở ngại

+ Đối với một số gia đình các em còn khá khăn về kinh tế nên việc tạo điều kiện thời gian cho các em học tập còn hạn chế Các em còn phải đi làm phụ giúp cha mẹ …

+ Còn một vài gia đình phụ huynh có điều kiện nhưng lại không quan tâm đến việc học, không dành thời gian để ý đến con cái nên các em cũng dễ rơi vào tình trạng buồn chán bỏ bê việc học, rèn luyện đạo đức Thậm chí còn bị rủ rê vào con đường xấu như tệ nạn xã hội

Chính vì vậy trong thời đại xã hội ngày càng phát triển các em cần phải được quan tâm, phải được đến trường và cần phải được kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình phụ huynh để giáo dục các em Mà vai trò của GVCN là rất cần thiết

Thực hiện: Phạm Thị Hạnh – THPT Lê Hồng Phong Page 5

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Để làm tốt công tác "Nâng cao chất lượng giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm " , người GVCN phải làm tốt được các công việc sau đây :

A/ Tìm hiểu - phân loại học sinh lớp chủ nhiệm

I) Nghiên cứu lý lịch học sinh

Công việc đầu tiên của người GVCN vào đầu năm học đó là : Cho học sinh tự làm phiếu kê khai về lý lịch của bản thân và gia đình theo mẫu của GVCN Mỗi học sinh phải tự mình viết một cách rõ ràng, chính xác ,cẩn thận , đầy đủ theo yêu cầu của GVCN Sau đó GVCN cổ thể đóng thành một cuốn sổ để thường xuyên theo dõi các em một cách dễ dàng Nội dung của phiếu kê khai là :

1 Số thứ tự

2 Họ và tên

3 Ngày , tháng ,năm sinh

4 Nơi sinh

5 Con gia đình có công với cách mạng

6 Chỗ ở hiện tại

7 Họ tên cha , nghề nghiệp , năm sinh

8 Họ tên mẹ , nghề nghiệp , năm sinh

9 Điện thoại ( nếu có)

10 Đoàn viên

11 Số anh chị em ( ghi rõ họ tên , tuổi , nghề nghiệp của anh chị em trong gia đình )

12 Môn học yêu thích

13 Nghề nghiệp yêu thính

14 Môn học còn yếu

Thực hiện: Phạm Thị Hạnh – THPT Lê Hồng Phong Page 6

15 Tình hình sức khỏe của bản thân ( cao, thấp , kém tai , kém mắt , )

16 Tính tình

17 Học lực và hạnh kiểm ( của năm học trước)

19 Sở thích

II) Nghiên cứu hồ sơ của học sinh (học bạ , sổ điểm lớn, )

III) Trao đổi với GVCN và các GVBM của năm học trước về tình hình chung của lớp cũng như của từng cá nhân học sinh về tình hình học tập và rèn luyện

IV) Trao đổi với học sinh để nắm bắt được tâm tư , nguyện vọng , sở thích , của các em

V) Trao đổi với các lực lượng khác ( nếu cần ) như : Ban giám hiệu ,

đoàn trường , quản sinh , phụ huynh ,

Vi) Thông qua các buổi lao động để tìm hiểu về y thức làm việc tập thể ,

tinh thần tự giác của một họcsinh

B Giáo dục học sinh

Đây là phần quan trọng cần phải thực hiện qua các bước sau:

I Xây dựng đội ngũ cán bộ lớp

II.Tổ chức các hoạt độnggiáo dục tồn diện cho học sinh

III Kết hợp chặt chẽ và thống nhất các lực lượng giáo dục trong và ngồi nhà trường để giáo dục các em

IV.Đánh giá kết quả giáo dục học sinh

Thực hiện: Phạm Thị Hạnh – THPT Lê Hồng Phong Page 7

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP

Việc tìm hiểu học sinh khơng phải chỉ diễn ra trong một thời điểm nhất định mà nĩ diễn ra liên tục, thường xuyên trong suốt cả năm học Tuy nhiên việc tìm hiểu học sinh ở từng giai đoạn lại cĩ sự khác nhau, điều quan trọng là người GVCN phai biết phân chia ra từng giai đoạn để tìm hiểu học sinh Theo tơi cĩ 3 giai đoạn như sau:

Giai đoạn 1 : Tìm hiểu , phân loại sơ bộ về tình hình lớp nói chung và cá nhân học sinh nói riêng

Dựa vào kết quả năm học trước và phiếu kê khai, GVCN có thể phân chia sơ bộ học sinh trong lớp thành 3 nhóm như sau :

+ Nhóm 1 : Gồm các em có ý thức cao trong học tập và rèn luyện , tích trong các công việc tập thể, có mối quan hệ tết với bạn bè

+ Nhóm 2 : Gồm những em học sinh không có biểu hiện xấu trong học tập và rèn luyện , nhưng không tích cực trọng các hoạt động tập thể và không tồ rõ được quan điểm của mình

+ Nhóm 3 : Gồm các em học sinh có nhiều biểu hiện yếu kém về học tập và rèn luyện , đây là những em học sinh được GVCN quan tâm nhiều hơn cả

Giai đoạn 2 : Kiểm tra tính đúng đắn việc tìm hiểu - phân loại ở giai đoạn thứ nhất

Sau khi đã phân loại sơ bộ ở giai đoạn thứ nhất , GVCN có thể kiểm tra lại độ chính xác bằng cách :

+ Quan sát đối tượng thông qua các hoạt động tập thể

+ Trao đổi với học sinh, với GVCN và các GVBM cũ về một số đối tượng học sinh cần nghiên cứu Qua đó GVCN mới hiểu thêm đối tượng học sinh về tính cách , mối quan hệ bạn bè , sở thích , hoàn cảnh gia đình ,

+ Thăm gia đình học sinh để hiểu rõ hơn về hoàn cảnh gia đình , về cách giáo dục con của gia đình , nguyện vọng của gia đình, tính cách của học sinh , và quan trọng hơn cả là trao đổi với gia đình để đưa ra phương pháp giáo dục kết hợp giữa gia đình và nhà trường có hiệu quả

Thực hiện: Phạm Thị Hạnh – THPT Lê Hồng Phong Page 8

Kết thúc giai đoạn này GVCN phải có được những nhận định rõ ràng về từng học sinh một cách tương đối chính xác , để từ đó GVCN xác định được các phương pháp giáo dục thích hợp tác động vào học sinh sao cho có hiệu quả nhất

Giai đoạn 3 : Là giai đoạn lâu dài và quan trọng nhất , nó diễn ra liên tục cho tới khi kết thúc năm học

Đây là giai đoạn mà người GVCN phải lựa chọn những tác động sư phạm phù hợp để giáo dục học sinh Quá trình tìm hiểu học sinh ở giai đoạn này nhiều hay ít là phụ thuộc vào biện pháp giáo dục của GVCN và sự nỗ lực cố gắng của học sinh

B/ Giáo dục học sinh

Một số biện pháp nhằm "Nâng cao chất lượng giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm trong trường Trung học phổ thông

I) Xây dựng đội ngũ cán bộ lớp

1.Yêu cầu

+ Có uy tín , biết quan tâm đến người khác , gương mẫu , biết cảm hóa các bạn,

+ Năng động , sáng tạo , luôn tìm tòi nội đung , phương pháp , hình thức tổ chức các hoạt động nhằm thu hút các bạn cùng tham gia

2 Phương pháp tiến hành

+ Sau khi đã phân loại sơ bộ học sinh thành 3 nhóm , GVCN sẽ tự lựa chọn đội ngũ cán bộ lớp nhưng GVCN sẽ không quyết định ngay mà biến ý định của mình thành quyết định của tập thể học sinh bằng cách định hướng cho tập thể lựa chọn ra những người gánh vác được công việc của tập thể

+ GVCN cần giao việc cụ thể cho từng loại cán bộ lớp và hướng dẫn cho các em cách ghi chép sổ công tác của mình

+ GVCN cần tổ chức huấn luyện cho đội ngũ cán bộ lớp để các em ý thức được vị trí , vai trò , nhiệm vụ của mình đối với tập thể , đồng thời giúp các em hiểu biết về ý nghĩa và tác dụng của việc xây dựng tập thể lớp vững

Thực hiện: Phạm Thị Hạnh – THPT Lê Hồng Phong Page 9

mạnh cũng như bồi dưỡng cho các em về nội dung , phương pháp công tác thông qua các hoạt động tập thể nhằm phát huy năng lực tự quản , tính sáng tạo của các em

+ Tổ chức cho học sinh phân tích , đánh giá , rút kinh nghiệm các hoạt động của mình ; qua đó GVCN động viên kịp thời những cố gắng của các em và bảo vệ , xây dựng uy tín của các em trước tập thể

Kinh nghiệm trong những năm qua làm công tác chủ nhiệm cho thấy , kết quả giáo dục của lớp chủ nhiệm phụ thuộc một phần vào năng lực , uy tín của đội ngũ cán bộ lớp

Nếu đội ngũ cán bộ lớp càng có năng lực tổ chức quản lý và gương mẫu trước tập thể lớp bao nhiêu thì chất lượng giáo dục của lớp , của GVCN càng có hiệu quả bấy nhiêu

Chính vì vậy, việc lựa chọn , xây dựng , bồi dưỡng đội ngũ cán bộ lớp có thể điều hành tốt mọi công việc của lớp là rất quan trọng Tuy nhiên , việc lựa chọn đội ngũ cán bộ lớp của GVCN chỉ dựa vào một số tiêu chuẩn của các em như học giỏi , ngoan , có uy tín đối với lớp có năng lực hoạt động mà không căn cứ vào giai đoạn phát triển của tập thể lớp thì kết quá giáo dục chưa chắc đã có hiệu quả Do đó , khi lựa chọn đội ngũ cán bộ lớp GVCN cần dựa vào đặc điểm , tình hình của lớp ở từng giai đoạn Ví dụ : ở giai đoạn đầu năm học khi mà tập thể lớp mới hình thành rất cần có một đội ngũ ban cán bộ lớp có uy tín , gương mẫu , biết cám hóa các bạn , không cần thiết phải là học sinh giỏi

Nhưng khi tập thể lớp đã bước sang giai đoạn dần đi vào nề nếp thì rất cần có đội ngũ cán bộ lớp năng động, sáng tạo, biết tìm tòi nội dung, phương pháp tổ chức các hoạt động về mọi mặt để lôi cuốn tập thể tham gia

II) Tổ chức các hoạt động giáo dục toàn diện cho học sinh

Không giống như các giáo viên bộ môn, GVCN ngoài việc phụ trách giảng dạy môn học của mình còn phải tổ chức giáo dục toàn diện cho học sinh vào các buổi sinh hoạt cuối tuần, sinh hoạt 10 phút đầu giờ, các buổi lao động và tham gia các hoạt động của nhà trường Tuy nhiên trong các buổi

Thực hiện: Phạm Thị Hạnh – THPT Lê Hồng Phong Page 10

hoạt động ngoại khóa này , GVCN không nhất thiết phải trực tiếp quản lý , giáo dục các em mà có thể là người cố vấn cho đội ngũ cán bộ lớp tổ chức , điều khiển , quản lý các hoạt động nhằm giáo dục đạo đức , nhân cách cho học sinh

Thông qua các hoạt động ngoại khóa sẽ phát triển được sự năng động sáng tạo của đội ngũ cán bộ lớp và các thành viên , đồng thời giúp các em trong lớp gắn bó với nhau hơn Chính vì vậy việc xây dựng bầu không khí đoàn kết trong lớp của GVCN sẽ góp phần to lớn vào việc nâng cao chất lượng học tập văn hóa, giáo dục hướng nghiệp, phòng chống các tệ nạn xã hội

1 Tổ chức các hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh

Đạo đức là yếu tố chi phối, điều chỉnh hành vi của mỗi người và của toàn xã hội trong suốt thời gian tồn tại và phát triển Mặt khác, đạo đức của mỗi người không phải tự nhiên xuất hiện, mà do mỗi người tự học tập, tu dưỡng, rèn luyện trong hoạt động thực tiễn và tiếp thu sự giáo dục , quản lý của tổ chức , tập thể , cộng đồng , gia đình và xã hội Do đó giáo dục đạo đức cho học sinh là nhiệm vụ hết sức quan trọng của gia đình , nhà trường và của toàn xã hội Bởi vậy các thầy cô giáo nói chung và GVCN nói riêng phải tạo mọi điều kiện để học sinh tham gia vào các hoạt động tập thể có chứa đựng nội dung giáo dục đạo đức , tư tưởng chính trị , pháp luật, nhân văn

Ví dụ : Tùy theo từng thời gian cụ thể , GVCN lên kế hoạch : tổ chức cho học sinh thi đua giữa các tổ, việc làm này GVCN phải kiểm tra , đánh giá , khen thưởng hoặc sinh hoạt theo chủ đề để chào mừng các ngày lễ lớn trong năm

2 Tổ chức các hoạt động học tập

Cùng với việc giáo dục đạo đức , GVCN cần xây dựng cho tập thể lớp ý thức về học tập động cơ và thái độ học tập , phương pháp học tập , Để làm tết được việc này, GVCN phải lãnh đạo đội ngũ cán bộ lớp tổ chức các nhóm học tập để giúp nhau nắm bất tri thức và vận dụng tri thức Việc làm này chỉ

Thực hiện: Phạm Thị Hạnh – THPT Lê Hồng Phong Page 11

có kết quả cao khi GVCN là người nắm vững được tình hình của tập thể cũng như của cá nhân Trên cơ sở nấm vững từng đối tượng , GVCN sẽ có tác động sư phạm phù hợp vào đối tượng Ví dụ : Đối với học sinh yếu kém , GVCN cần tìm hiểu rõ nguyên nhân để giúp đỡ ; đối với các em học sinh giỏi giáo viên phải có kế hoạch bồi dưỡng giúp các em phát huy hết khả năng của mình để có thể trở thành nhân tài cho đất nước và đồng thời động viên các

em giúp đỡ những bạn yếu hơn ; còn đối với các em có hoàn cảnh gia đình khó khăn , GVCN cần lên kế hoạch tổ chức giúp đỡ và động viên gia đình tạo mọi điều kiện để các em học tập tết hơn

3 Tổ chức các hoạt động văn hóa văn nghệ , thể thao , vui chơi , giải trí

Tham gia các hoạt động văn hóa văn nghệ , thể thao , vui chơi , giải trí là yêu cầu tất yếu của các bạn học sinh, sinh viên Vì vậy bên cạnh các hoạt động học tập , GVCN cần quan tâm cố vấn cho cán bộ lớp tổ chức cho các bạn vui chơi , giải trí , rèn luyện sức khỏe khi được sự nhất trí của ban Giám hiệu Ví dụ như : tổ chức cho các em thi văn nghệ chào mừng ngày Nhà giáo

VN 20 - 1 1 ; thi đấu thể thao , cắm hoa chào mừng ngày Thành lập Đoàn Các hoạt động này nhằm giúp các em có tinh thần sảng khoái , nâng cao sức khoẻ, mở mang trí tuệ, hình thành các phẩm chất nhân cách như lòng yêu nước, yêu quê hương, tinh thần tập thể, tình cảm thầy trò Đồng thời hình thành các phẩm chất ý thức cá nhân như : trung thực , kỷ luật , khiêm tốn , tự trọng , dũng cảm, lịch sự , lễ phép , biết tự kìm chế Từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh sau này hòa nhập với xã hội , cộng đồng được tết hơn

Bên cạnh việc tổ chức các hoạt động vui chơi , giải trí , văn nghệ , thể thao , GVCN cần tổ chức tết các hoạt động tìm hiểu về các tệ nạn xã hội như nghiện hút , AIDS, ma túy mại dâm để học sinh có ý thức gìn giữ sức khoẻ , phòng chống bệnh tật và có ý thức tích cực bảo vệ môi trường

4 Tổ chức các hoạt động giáo dục lao động và hướng nghiệp

GVCN cần quan tâm đến các loại hình lao động như : lao động vệ sinh ,

tu sửa bàn ghế , lao động làm sạch đẹp môi trường xung quanh Thông qua hoạt động này , GVCN nắm bắt được ý thức lao động của học sinh ; sự đoàn