skkn giáo viên chủ nhiệm – chiếc cầu nối đa năng

Nếu như căn cứ vào điều lệ nhà trường, thì việc chọngiáo viên chủ nhiệm quả là không đơn giản chút nào, vì ngoài phải đảm bảo cácyêu cầu đối với một giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trường học là nơi đào tạo học sinh vừa hồng vừa chuyên – chuyên về kiếnthức và hồng về đạo đức Vì vậy, công tác chủ nhiệm lớp có một vai trò quan trọngkhông kém gì công tác dạy học

Trước tình hình đổi mới của đất nước, vấn đề phát huy tính tích cực tronghọc tập cũng như hoạt động của học sinh là một trong các phương hướng cải cáchgiáo dục nhằm tạo ra những con người lao động sáng tạo, làm chủ bản thân, làm

chủ đất nước – có cả đức lẫn tài Bởi “Có đức mà không có tài – làm việc gì cũng

khó Có tài mà không có đức là người vô dụng”.

Thật vậy, song song với việc “dạy chữ” cho các em, chúng ta cần hết sứcquan tâm đến việc “Dạy người” Vì đây là sự nghiệp giáo dục của toàn Đảng, toàn

dân mà trong đó ngành sư phạm giữ vai trò then chốt “Tiên học lễ – hậu học

văn”, chân lí đó được tồn tại từ bao đời nay và không bao giờ phai nhạt Nên vấn

đề tu dưỡng đạo đức cho học sinh trong nhà trường là trách nhiệm của người thầylàm công tác chủ nhiệm trong việc hình thành “Nhân cách” của các em Do đó,chúng ta cần phải làm gì để quá trình giáo dục này tiến hành một cách chu đáo, có

kế hoạch, phương pháp thích hợp nhằm xây dựng lớp học thành một đơn vị tập thể

xã hội chủ nghĩa mang tính chất giáo dục toàn diện Phát huy khả năng tự quản, tựgiác của học sinh dưới sự chỉ đạo thống nhất về công tác chủ nhiệm của nhàtrường Bởi lẽ đó, trong phạm vi bài viết này tôi xin thể hiện một kinh nghiệmmang tính thiết thực đã tích lũy được qua những năm làm công tác chủ nhiệm Rấtmong được sự trao đổi; đồng tình và góp ý xây dựng của các cấp quản lý cùng vớiđội ngũ giáo viên những người làm công tác giáo dục Tôi xin chân thành cám ơn

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Giáo viên chủ nhiệm là ai? Giáo viên chủ nhiệm phải làm gì? Phải làm nhưthế nào? Và giáo viên chủ nhiệm có mong muốn gì? Những câu hỏi này có lẽ đặt

ra với những người làm giáo dục đã từ nhiều năm qua Và tôi được biết cũng đã cónhiều câu trả lời cho những câu hỏi này, song có lẽ những đáp án đó vẫn còn nhiềuchỗ chưa thật thỏa đáng và chưa thật phù hợp với thực tiễn giáo dục hiện nay

Không phải cho đến bây giờ, vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp mới đượcđặt ra, nhưng qua một loạt phong trào có tính chủ đề, chủ điểm mà ngành giáo dục

và đào tạo triển khai đến các trường học trong nhiều năm qua đã cho thấy: mỗi mộtgiáo viên chủ nhiệm nếu hoàn thành tốt chức năng nhiệm vụ được giao theo đúngđiều lệ trường phổ thông mà Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành thì chất lượng giáodục sẽ được cải thiện đáng kể

Thông thường, trước khi vào năm học, Ban giám hiệu lại lên danh sách phâncông giáo viên chủ nhiệm Nếu như căn cứ vào điều lệ nhà trường, thì việc chọngiáo viên chủ nhiệm quả là không đơn giản chút nào, vì ngoài phải đảm bảo cácyêu cầu đối với một giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm còn phải hoàn thànhnhững công việc sau:

 Tìm hiểu và nắm vững học sinh trong lớp về mọi mặt để có biện pháp tổchức giáo dục sát đối tượng, nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp

 Cộng tác chặt chẽ với gia đình học sinh, chủ động phối hợp với các giáoviên bộ môn, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, các tổ chức xã hội có liênquan trong hoạt động giảng dạy và giáo dục học sinh của lớp mình chủ nhiệm

 Nhận xét, đánh giá và xếp loại học sinh cuối kỳ và cuối năm học, đề nghịkhen thưởng và kỷ luật học sinh, đề nghị danh sách học sinh được lên lớp thẳng,phải kiểm tra lại, phải rèn luyện thêm về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ hè, phải ở lạilớp, hoàn chỉnh việc ghi vào sổ điểm và học bạ HS

 Báo cáo thường kỳ hoặc đột xuất về tình hình của lớp với hiệu trưởng Những nhiệm vụ nêu trên không chỉ đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm phải tốnthời gian, công sức mà còn phải có nhiều năng lực khác như: năng lực nhận biết;năng lực phân tích, đánh giá; năng lực ứng xử…

Bên cạnh việc truyền đạt kiến thức cho học sinh, cùng với gia đình, mỗi giáoviên còn có thêm một trọng trách cao cả: dạy các em làm người Chính bởi vậy,mối liên hệ mật thiết giữa giáo viên với học sinh, giữa giáo viên với gia đình, giữagia đình với nhà trường thực sự cần thiết nhằm tạo điều kiện cho mỗi học sinhđược phát triển toàn diện cả về tri thức lẫn nhân cách

Như vậy, giáo viên chủ nhiệm thật sự là chiếc cầu nối đa chiều trong hoạtđộng học tập của học sinh Người giáo viên chủ nhiệm là linh hồn của lớp học Cóthể coi giáo viên chủ nhiệm là người lĩnh xướng của dàn nhạc bao gồm các nhạccông (giáo viên) hoàn thành bản giao hưởng hình thành nhân cách toàn vẹn cho thế

hệ trẻ Nhưng làm sao để công tác chủ nhiệm của giáo viện được thành công? Câuhỏi này đang rất cần sự đóng góp ý kiến, kinh nghiệm của các giáo viên tâm huyết.

- Giáo viên chủ nhiệm có thể sử dụng lợi thế của những trang mạng xã hộinhư blog, facebook để có thể gần gũi, tâm sự và định hình lí tưởng sống ở học sinhcủa mình

2 Khó khăn:

- Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường, trong thời kỳ hội nhậpcủa đất nước, vì gánh nặng về kinh tế gia đình mà phụ huynh học sinh trông chờchủ yếu vào giáo viên chủ nhiệm trong việc nuôi dạy con

- Sự du nhập nền văn hoá thời mở cửa, sự bùng nổ công nghệ thông tin làmcho một bộ phận học sinh sử dụng Internet sai mục đích giáo dục, ảnh hưởngkhông ít đến tâm sinh lí học sinh

- Sự rỗng ruột về kiến thức của học sinh trong những năm học cấp dưới

- Sự đua đòi chạy theo mốt sống hiện đại của một bộ phận học sinh Sự suyđồi đạo đức, lối sống của tầng lớp thanh thiếu niên đã ảnh hưởng không nhỏ đếnđạo đức của học sinh

- Việc xử lý những học sinh vi phạm chưa dứt khoát và đồng bộ

- Ý thức tự giác học tập, rèn luyện của HS chưa tốt, còn ỷ lại

3 Các yêu cầu đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp:

- Giáo viên chủ nhiệm lớp, trước hết phải quản lý toàn diện lớp học, quản lýhọc sinh lớp học và cần nắm nắm vững:

 Hoàn cảnh và những thay đổi, những tác động của gia đình đến học sinhcủa lớp chủ nhiệm

 Hiểu biết những đặc điểm của từng em học sinh (về sức khỏe, sinh lý, trình

độ nhận thức, năng lực hoạt động, năng khiếu, sở thích, nguyện vọng, quan hệ xãhội, bạn bè…)

 Nắm vững mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục cấp học, lớp học vàkhả năng thực hiện, kết quả của lớp phụ trách so với mục tiêu giáo dục về mọi mặt(học tập, rèn luyện đạo đức, thể dục thể thao, văn nghệ và các hoạt động khác…)

 Quản lý toàn diện đặc điểm học sinh của lớp, nắm vững mục tiêu đào tạo,giáo dục cả về mặt nhân cách và kết quả học tập của học sinh, đồng thời nắm vữnghoàn cảnh của từng em để kết hợp giáo dục.

- Giáo viên chủ nhiệm là cầu nối giữa Hiệu trưởng (Ban giám hiệu), giữa các

tổ chức trong trường, giữa các giáo viên bộ môn với tập thể học sinh lớp chủnhiệm Nói một cách khác, giáo viên chủ nhiệm là người đại diện hai phía, mộtmặt đại diện cho các lực lượng giáo dục của nhà trường, mặt khác đại diện cho tậpthể học sinh Với tư cách là nhà sư phạm, giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệmtruyền đạt tới học sinh của lớp chủ nhiệm tất cả yêu cầu, kế hoạch giáo dục của nhàtrường tới tập thể và từng học sinh của lớp chủ nhiệm không phải bằng mệnh lệnh

mà bằng sự thuyết phục, cảm hóa, bằng sự gương mẫu của người giáo viên chủnhiệm, để mục tiêu giáo dục được học sinh chấp nhận một cách tự giác, tự nguyện.Với kinh nghiệm sư phạm và uy tín của mình, giáo viên chủ nhiệm có khả năngbiến những chủ trương, kế hoạch đào tạo của nhà trường thành chương trình hànhđộng của tập thể lớp và của mỗi học sinh

- Mặt khác, giáo viên chủ nhiệm lớp là người tập hợp ý kiến, nguyện vọngcủa từng học sinh của lớp phản ánh với hiệu trưởng, với các tổ chức trong nhàtrường và với các giáo viên bộ môn Có ý kiến cho rằng: để làm điều đó thì đội ngũ

tự quản của học sinh có thể làm được không cần đến giáo viên chủ nhiệm Tấtnhiên ý kiến đó có phần đúng, song chưa đủ Phải thấy được quan hệ, vị trí củagiáo viên chủ nhiệm là người thường xuyên tiếp nhận được thông tin từ học sinh

để đảm bảo tính khách quan, tính trung thực của dư luận, ý kiến của một tập thểhọc sinh Khi tiếp nhận thông tin, người giáo viên chủ nhiệm lớp xử lí kịp thờingay thông tin với tư cách là nhà sư phạm, điều đó có tác dụng rất lớn Có không ítthông tin, suy nghĩ của học sinh chỉ có thể tâm sự với giáo viên chủ nhiệm, đó làmột thực tế

Ví dụ: những oan ức, sự hiểu lầm của thầy, cô giáo vì một lẽ nào đó Ai làngười giúp các em giải tỏa những băn khoăn, vướng mắc trong những quan hệ nhưvậy? Không ai tốt hơn là giáo viên chủ nhiệm

- Giáo viên chủ nhiệm là cố vấn tổ chức hoạt động tự quản của tập thể họcsinh, bởi vì:

 Học sinh trung học phổ thông là những em ở lứa tuổi cuối thiếu niên vàđầu thanh niên Lứa tuổi đang khẳng định mình, giàu ước mơ, bước đầu có kinhnghiệm sống, có khả năng tự quản, tổ chức hoạt động tập thể… Tuy nhiên, họcsinh THPT vẫn là lứa tuổi mong muốn lớn hơn khả năng, muốn khẳng định nhưngchưa đủ về mọi mặt kinh nghiệm, tri thức Khi có thành công thì dễ tự tin quá mức,ngược lại gặp những thất bại đầu tiên dễ dao động, lòng tự tin bị giảm sút… Xuấtphát từ những đặc điểm đó về tâm lý lứa tuổi, việc định hướng giáo dục đối vớihọc sinh trung học là rất cần thiết

 Cố vấn là sự điều chỉnh, điều khiển tư duy thái độ, tình cảm, hành vi, hoạtđộng của học sinh.Ví dụ: góp ý kiến một chương trình hoạt động của lớp, hay củamột học sinh thì đã diễn ra quá trình vừa điều chỉnh vừa điều khiển

 Vai trò cố vấn đối với học sinh phải quán triệt được toàn diện nội dunggiáo dục, kế hoạch hoạt động của cá nhân và tập thể lớp chủ nhiệm bao gồm từviệc học tập, rèn luyện đạo đức, văn hóa, thể dục thể thao, sinh hoạt tập thể, hoạtđộng chính trị xã hội, quan hệ giao tiếp…diễn ra trong nhà trường và ngoài xã hội.Giáo viên chủ nhiệm cần tư vấn trong quan hệ ứng xử xã hội, gia đình, cộng đồng

và trong tình bạn, tình yêu, định hướng nghề nghiệp, việc làm của học sinh, đặcbiệt đối với các lớp cuối cấp

- Giáo viên chủ nhiệm lớp phối hợp với các lực lượng xã hội nhằm thực hiệnmục tiêu giáo dục của lớp chủ nhiệm do:

 Hiệu quả của tổ chức giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm phụ thuộc khôngnhỏ vào khả năng liên kết các lực lượng xã hội, phát huy tiềm năng của xã hội vềmọi mặt đối với công tác giáo dục

 Căn cứ vào đặc điểm, điều kiện của lớp, của nhà trường, cộng đồng, giađình học sinh… giáo viên chủ nhiệm tổ chức phối hợp với các lực lượng xã hộinhằm tạo ra sự thống nhất, có tác dụng đặc biệt quan trọng

Vì có quá nhiều yêu cầu và khó khăn trong khi chế độ ưu tiên dành cho giáo viên chủ nhiệm lại không có nhiều, (giảm 4 tiết một tuần: 1 tiết chào cờ, 1 tiết sinh hoạt, 1 tiết họp chủ nhiệm trước khi sinh hoạt,…) nên có rất nhiều giáo viên rất ngại khi được giao làm công tác chủ nhiệm lớp, hoặc là tìm cớ để thoái thác hoặc là nhận nhiệm vụ nhưng thực hiện cho có lệ, không có sự tâm huyết hết mình.

Nhưng với sự nhiệt tình trong công tác và đặc biệt là tình cảm yêu thương dành cho học trò, nhiều giáo viên đã làm rất thành công công tác chủ nhiệm của mình Và tôi đã tìm ra được những biện pháp hữu hiệu trong công tác chủ nhiệm lớp của cá nhân mình.

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP

1 Cơ sở lý luận của đề tài:

Cũng như nhiều đồng nghiệp khác, mỗi khi được điều công tác ở một lĩnhvực nào, bao giờ tôi cũng tự hỏi mình là ai trong tập thể, hay trong công việc đó?Với công tác chủ nhiệm tôi cũng tự hỏi “giáo viên chủ nhiệm là ai?” Và qua thựctiễn 15 năm làm chủ nhiệm lớp, bằng trải nghiệm thực của chính mình, tôi đãnghiệm ra rằng : giáo viên chủ nhiệm là một “Hiệu trưởng nhỏ”, giáo viên chủnhiệm là một “cầu nối đa năng”, giáo viên chủ nhiệm là một người bạn của các emhọc sinh, giáo viên chủ nhiệm là người cha, người mẹ, người thầy (nhiều khi giáoviên chủ nhiệm còn là “người đòi nợ”, là “lao công” trong trường…) Như vậy cónghĩa là cùng một lúc giáo viên chủ nhiệm phải sắm rất nhiều vai, và vai nào cũngđòi hỏi phải hoàn thành xuất sắc Muốn vậy, giáo viên chủ nhiệm cần phải nắmđược nhiệm vụ cụ thể của từng vai.

 Với tư cách là một “ Hiệu trưởng nhỏ”, giáo viên chủ nhiệm phải quản

lí, điều hành mọi hoạt động phong trào của lớp thật khoa học và hiệu quả, phảichịu trách nhiệm trước cấp trên về những vấn đề diễn ra trong lớp mình chủ nhiệm(như đồng chí hiệu trưởng chịu trách nhiệm trước Sở giáo dục về mọi mặt hoạtđộng của nhà trường) Như vậy giáo viên chủ nhiệm cần phải có một bộ óc kếhoạch hóa và có tố chất của một con người hành động với các phẩm chất như:nhiệt tình, sâu sát, cần cù, trí nhớ tốt, quan sát tinh, tâm lí giỏi, có khả năng xâydựng đội ngũ tự quản cán bộ học sinh

 Với tư cách là “cầu nối đa năng”, giáo viên chủ nhiệm phải giữ vữngmối liên lạc giữa gia đình các em với nhà trường, với xã hội bên ngoài, và thậm chí

là với chính các giáo viên bộ môn của lớp, với các em trong lớp với nhau Muốnvậy, ta phải thường xuyên trao đổi với gia đình các em và thăm dò điều tra quanhiều nguồn thông tin

 Cùng với hai tư cách đó, tôi còn muốn đặc biệt nhấn mạnh tới vai trò làm bạn cùng các em học sinh ở giáo viên chủ nhiệm.

Như chúng ta đã biết, hiệu quả của giáo dục và dạy học phụ thuộc rất nhiều

vào uy tín của người thầy giáo Học sinh có nghe, tin và làm theo thầy hay khôngcũng do uy tín của thầy mà có Vì vậy, uy tín là điều vô cùng quan trọng trongcông tác sư phạm Nhưng làm thế nào để tạo dựng uy tín trong lòng mỗi học sinh?

Theo tôi để làm được điều đó, mỗi giáo viên phải thực sự hiểu học sinh, phải

“thâm nhập” vào thế giới bên trong của trẻ, hiểu biết tường tận về nhân cách củachúng Có thể nói, học sinh THPT rất cần đến bàn tay chỉ đường, định hướng chonhững bước đi đầu đời của mình Và người đó sẽ không phải là ai khác mà chính lànhững người thầy, người cô (đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm) vì đây là nhữngngười gần gũi, tiếp xúc với các em nhiều nhất trong thời gian học tập Nhưng đốivới mỗi giáo viên chủ nhiệm, theo tôi lúc này chúng ta hãy khoan thể hiện vai

trò, tư cách của một người hướng đạo mà hãy làm bạn, lắng nghe và sẻ chia tâm tình cùng các em trước Có như vậy, mới có thể xây dựng được “trường học thân thiện – học sinh tích cực”

 Còn về tư cách thứ tư của giáo viên chủ nhiệm đó là giáo viên chủ nhiệm

phải là người cha, người mẹ thứ hai biết yêu thương, quan tâm và thấu hiểu mọi

tâm tư nguyện vọng của học sinh, là chỗ dựa tin tưởng nhất để các em giãi bày mọi

khúc mắc, phải “ luôn luôn lắng nghe và luôn luôn thấu hiểu” Giáo viên chủ

nhiệm phải nắm bắt sự việc xảy ra trong lớp để có cách xử lí kịp thời, triệt để

2 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:

Mỗi thầy, cô đều phải là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo Nhưngđối với giáo viên chủ nhiệm, yêu cầu đó được đặt ra với mức độ cao hơn, toàn diệnhơn Không những phải tạo được sự ngưỡng mộ ở các em, giáo viên chủ nhiệmcòn là nơi để các em chia sẻ những buồn vui, một chỗ dựa tinh thần vững vàng chocác em trong cuộc sống Để làm tốt được điều đó, ngay từ đầu năm học, khi nhậnnhiệm vụ chủ nhiệm lớp, GVCN phải hình thành được một Ban cán sự lớp thật sựnăng động, nhiệt tình với tập thể Quan trọng hơn là GVCN phải quy định cụ thểnhiệm vụ của từng chức năng trong Ban cán sự lớp Những em này sẽ được cácbạn trong lớp đề cử, thông qua bỏ phiếu tín nhiệm (có công khai và bỏ phiếu kín).Khi GVCN chọn được một ban cán sự lớp mà tất cả các bạn trong lớp ủng hộ thìcông tác chủ nhiệm sẽ giảm được một phần khó khăn đáng kể

a Giáo viên chủ nhiệm với công tác quản lí giáo dục học sinh:

- Đạo đức: Giáo dục học sinh về hành vi tôn sư trọng đạo, sống có tư cách,biết tự trọng và tôn trọng người khác Sống bao dung độ lượng, biết sẻ chia, đồngcảm trước những hoàn cảnh khó khăn Giới thiệu những mẩu chuyện, những việclàm tốt trong cuộc sống qua báo chí, qua thông tin đại chúng, hoặc từ nhà trường…Ngoài ra, tổ chức cho học sinh sưu tầm những bài viết về những tấm gương tiêubiểu, đọc trước lớp Trong quá trình dạy, giáo viên kết hợp liên hệ thực tế nhưngkhông máy móc

Ví dụ: Cuối mỗi tuần, tôi tổ chức cho lớp một tiết mục gọi là “Tư vấn tâm

lí” Những học sinh được điểm cao hoặc có hành động tốt sẽ được ưu tiên đặt mộtvài câu hỏi mà mình quan tâm với GVCN Phạm vi trao đổi là những quan hệ xãhội, tình cảm, những khúc mắc trong cách ứng xử trong cuộc sống v…v… Khi đó,GVCN sẽ là người bạn, lắng nghe và trao đổi với học sinh Từ đó giúp các em giảiquyết vấn đề Cuối mỗi tháng, tôi tổ chức cho lớp xuống sân chơi trong giờ sinhhoạt Thông qua những trò chơi tập thể, giúp các em đoàn kết, yêu thương và gắn

bó với nhau hơn Đồng thời sẽ hát mừng sinh nhật cho những học sinh có ngàysinh trong tháng đó

Vì tôi là giáo viên dạy môn Văn, nên tôi có lợi thế hơn trong việc kết hợpgiáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Ví dụ: Thông qua bài học Sóng của Xuân Quỳnh giúp các em định hướng về

tình yêu Qua bản Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống AIDS của C Anna,

tôi hướng học sinh đến sự cảm thông, chia sẻ với những người không may mắn

Qua tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu, tôi giáo dục các em

về đạo đức trong xã hội, về kĩ năng giải quyết tình huống…v…v…

- Học tập: Thường xuyên theo dõi, kiểm tra, nhắc nhở những vi phạm về họctập Nêu những tấm gương tốt, điển hình để động viên tinh thần, làm nguồn độnglực thúc đẩy các em yêu thích môn học, gắn bó với nhà trường

Ví dụ: Nhiều em trong lớp do hoàn cảnh gia đình khó khăn đã có ý định

nghỉ học, tôi kể cho các em nghe câu chuyện về em Âu Mai Chi (lớp 12A1, nămhọc 2012 – 2013): cha mẹ li dị và đều có gia đình riêng Từ nhỏ em sống với bàngoại, thiếu tình thương của cha mẹ nhưng em đã vượt lên hoàn cảnh Liên tụctrong ba năm học ở trường đều là học sinh giỏi nhất khối Không chỉ vậy, em còn

là một thành viên tích cực trong những phong trào của Đoàn trường, Đoàn xã Hiệngiờ, em đang là sinh viên của trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ ChíMinh

Nhiều học sinh trong lớp có tâm lí: trường THPT Vĩnh Cửu khônng có chấtlượng dạy học, nên không chịu cố gắng vươn lên Em cho rằng, dù có cố gắng thìcũng vậy thôi Tôi đã kể cho em nghe câu chuyện về em Nguyễn Đức Thịnh (nămhọc 2011 – 2012), trong ba năm liền là học sinh giỏi nhất khối, đạt giải khuyếnkhích môn Anh văn cấp tỉnh, thi đậu vào trường Đại học Ngoại thương với số điểm

- Giáo dục cho học sinh tính tự giác học tập ở nhà, phát huy quyền dân chủcủa học sinh trong các hoạt động học tập và rèn luyện Người giáo viên chủ nhiệmphải thật thân thiện để hỗ trợ, định hướng giúp học sinh bầu chọn được Ban cán sựlớp là những thành viên thực sự thân thiện và tích cực Đây là một trong nhữngđiều kiện quan trọng để làm nên sự thành công của cả tập thể lớp học

Ví dụ: Trong đầu năm học, lớp trưởng khi được bầu lên sau đó lại chuyển

sang lớp khác Tôi đã phân vân và ra quyết định chọn em Phạm Cẩm Tiên (là họcsinh chưa ngoan ngay từ đầu năm, thường vi phạm đồng phục, đi trễ…) làm lớptrưởng Cả lớp không phản đối nhưng có vẻ không phục vị lớp trưởng mới này.Nhưng qua sự trao đổi, động viên, cuối cùng em Tiên đã hoàn thành tốt vai trò lớptrưởng của mình Em đã hoàn toàn thay đổi, trở thành một học sinh ngoan vàgương mẫu, tạo được sự tín nhiệm ở bạn bè của mình

- Phân chia các tổ, nhóm học tập trên lớp và tại nhà Giáo viên chủ nhiệmcần nắm chắc sở trường, sở đoàn cũng như địa bàn cư trú của từng học sinh để làm

cơ sở cho việc chia lớp thành các tổ, nhóm học tập trên lớp và ở nhà Chú ý chia tổnhóm học tập theo địa bàn cư trú, gồm đầy đủ các đối tượng học sinh giỏi, khá,trung bình, yếu, kém học sinh ngoan và chưa ngoan để các em giúp nhau họctập, rèn luyện

Ví dụ: Khi sắp xếp sơ đồ chỗ ngồi, tôi chú trọng phân chia trong mỗi bàn

học đều có học sinh khá, trung bình, yếu để các em có thể hễ trợ lẫn nhau torngquá trình học tập

- Mỗi giáo viên chủ nhiệm trước hết phải có tâm, có tấm lòng vì tình yêuthương con người, có sự độ lượng, bao dung, đồng thời phải giỏi về tâm lý lứatuổi, có nhiều biện pháp giáo dục tinh tế Cùng đó, giáo viên chủ nhiệm còn cần

am hiểu và biết cách tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

- Thầy cô giáo chủ nhiệm phải biết cách xây dựng điều hành một tập thể tựquản Giáo viên chủ nhiệm còn phải biết ứng xử giải quyết đúng các mối quan hệgiữa các em học sinh với nhau, giữa học sinh với giáo viên, giữa giáo viên bộ mônvới giáo viên chủ nhiệm; giữa giáo viên chủ nhiệm với Đoàn Thanh niên, … vớicha mẹ học sinh Và giáo viên chủ nhiệm còn cần biết động viên, biết vận độngthuyết phục Thầy cô giáo chủ nhiệm là cầu nối quan trọng để kết nối ba môitrường giáo dục: nhà trường, gia đình và xã hội

- Phương châm giáo dục của bản thân tôi là “lạt mềm buộc chặt”, giáo viênchủ nhiệm phải thực sự là người thân thiện – nhất là đối với những học sinh chưangoan Xem các em như chính con em mình để yêu thương và nhẹ nhàng gần gũi,động viên, chia sẻ với các em mọi vui buồn trong cuộc sống từ đó sẽ giáo dục tốt

về đạo đức, tư tưởng, lối sống, ý thức rèn luyện mọi mặt cho các em

- Đặt công tác giảng dạy, một trường học được xem là thân thiện có nghĩa là

ở đó phải kích thích được niềm yêu thích của các em với tri thức, đánh thức nhữngkhả năng tiềm tàng trong các em Muốn làm được điều này, chúng tôi nghĩ cácthầy cô giáo không nên làm những cây cổ thụ toả bóng râm che mát cho các em mànên làm những người hướng đạo đầy bản lĩnh cùng các em làm khách bộ hành trêncon đường khám phá tri thức

- Người giáo viên làm công tác giảng dạy còn phải tích cực tìm tòi, nghiêncứu sách vở, học hỏi nơi đồng nghiệp những người đi trước để biết linh hoạt,khéo léo vận dụng các phương pháp dạy học phù hợp với từng bài, từng phần Tíchcực tham gia nghiên cứu, mạnh dạn trình bày và áp dụng các đề tài khoa học, cácsáng kiến kinh nghiệm, các ý kiến đề xuất mà mình cảm thấy có hiệu quả, có tínhkhả thi về đổi mới phương pháp dạy học cũng nhằm góp phần nâng cao chấtlượng dạy học bộ môn cũng như để lôi cuốn, tạo hứng thú và đưa các em trở về vớiniềm đam mê thích thú khi học tập bộ môn

- Luôn giữ mối quan hệ gần gũi, thân thiết và tốt đẹp với HS, khuyến khíchcác em nói ra những gì mình nghĩ để tất cả các giờ dạy học đều thoải mái, vui tươi

và sôi nổi hơn…

- Mỗi ngày đến trường là một niềm vui phải làm sao hiện thực đối với tất cảcác HS

- Giáo dục ý thức tham gia tìm hiểu chăm sóc và phát huy giá trị các di tíchlịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương thông qua các bài giảng lồng ghép

c Giáo viên chủ nhiệm lớp với công tác giáo dục những học sinh “chưa ngoan”:

Đây là công việc mà hầu như các giáo viên chủ nhiệm nào cũng “ngán” Đặcbiệt trong bối cảnh năm học 2012 – 2013, nhà trường xếp riêng hẳn ra một số lớpchỉ là những học sinh thi lại và rèn luyện trong hè Làm công tác chủ nhiệm ởnhững lớp này quả thật là một công việc đòi hỏi nhiều công sức, thời gian và tâmhuyết của giáo viên Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm, cũng đã gặp đượcnhiều đối tượng học sinh chưa ngoan như thế, tôi xin trình bày một vài kinhnghiệm như sau:

Như thế nào là học sinh chưa ngoan? Học sinh chưa ngoan có thể là:

 Học sinh thường xuyên vi phạm nội quy của trường lớp dù đã được nhắcnhở

 Học sinh có những hành vi chống đối vô lối với giáo viên

 Học sinh có xu hướng giải quyết xung đột với bạn bè bằng vũ lực

 Học sinh có những hành động kỳ quặc, khiến cho lớp học luôn trong trạngthái bất ổn

 Học sinh có thái độ xem thường bạn bè, Thầy Cô…

 Học sinh thường xuyên ăn nói thô tục…

 Học sinh thường xuyên không tham gia vào các hoạt động học tập của lớp

Các bước thực hiện để giáo dục học sinh chưa ngoan:

 Tìm hiểu hoàn cảnh:

- Bất kỳ một học sinh nào, cho dù là học sinh bình thường nhất đều cónhững hoàn cảnh sinh sống không giống nhau, không giống với các bạn kháctrong lớp học

- Kinh nghiệm cho thấy: ở lứa tuổi các em cấp 3, vấn đề tiền bạc không phải

là quan trọng bậc nhất, với các em thì một gia đình hạnh phúc, yên ấm, vui vẻchính là điều mà các em cần nhất, do vậy, giáo viên chủ nhiệm cần phải xác định

em nào có một gia đình chưa hoàn toàn hạnh phúc, có xung đột giữa các thànhviên trong gia đình vì đấy có thể là nguyên nhân khiến cho các em trở nên "chưangoan" hoặc cũng có thể trở thành "tự kỷ"…

- Đã có những gia đình trong đó, cha mẹ đều là những người thành đạtnhưng con của họ lại là những học sinh bị gọi là "học sinh cá biệt" do người cha

và mẹ đi công tác liên tục, không có thời gian chăm sóc, gần gũi con để con có thểtâm sự, trao đổi, để hỏi han tình hình học tập, vui chơi của con Những học sinhnày thường sống với một người chăm sóc riêng hoặc chung sống với ông, bà vàcác em sẽ cảm thấy thiếu đi bàn tay người mẹ, ánh mắt người cha…

- Người lớn chỉ biết đáp ứng đầy đủ, thậm chí là dư dả nhu cầu tiền bạc, vậtchất cho con và xem đây là điều kiện tiên quyết cho con học hành, thực sự thìhành động này đã có thể vô tình đầy con của mình vào con đường lêu lỏng, ănchơi và trở thành học sinh cá biệt, đến lúc phát hiện được thì có thể đã muộn rồi!

- Cũng có những gia đình, do xung đột giữa các thành viên trong gia đìnhdiễn ra trước mắt của các em, khiến cho các em trở nên cộc cằn, hoặc xấu hổ với

bạn bè có những hành vi bắt chước người lớn trong khi giải quyết các xung độtvới các bạn cùng lớp và như vậy, vô tình người lớn đã đẩy các em trở thành họcsinh cá biệt.

- Đã có trường hợp xung đột giữa Ông bà với Cha mẹ khiến cho các em mấtlòng tin vào đấng sinh thành và trở nên hỗn láo, khó bảo, thường xuyên dùng vũlực nhằm giải quyết các xung đột với bạn học

- Cũng có trường hợp gia đình của các em quá khó khăn, các em phải lo phụgiúp gia đình để kiếm sống và thời gian học bài của các em ở nhà bị hạn chế,khiến sức học các em bị đuối dần, thế là các em trở thành học sinh cá biệt…

Nếu như giáo viên chủ nhiệm nắm bắt được kịp thời hoàn cảnh sống của họcsinh, chắc chắn sẽ có biện pháp kết hợp với gia đình để cùng nhau đưa ra các biệnpháp giáo dục phù hợp hơn nhằm đưa học sinh trở lại chính mình

 Tìm hiểu về tâm sinh lý của học sinh:

- Học sinh cấp 3, lứa tuổi 15-16 này có nhiều biến đổi về tâm, sinh lý Các

em không còn là trẻ con để cần được vỗ về chăm sóc, nhưng cũng chưa là người lớn để tự mình giải quyết mọi tình huống

- Để khẳng định mình, các em dễ có những hành xử bột phát, bất ngờ màchính các em cũng chưa ý thức một cách đầy đủ hậu quả sẽ đến Vì vậy, một sựđịnh hướng đúng đắn để giúp các em hình thành tính cách của mình sau này, làđiều hết sức quan trọng khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường Không chỉtruyền đạt kiến thức trong học tập, các em cần được trao đổi mọi điều về chínhbản thân, về những gì chân - thiện - mỹ trong cuộc sống

- Các em thường có những hành vi bắt chước một cách thụ động với mọingười gần gũi với mình

- Trong một ngày thì các em chỉ ở trường học tối đa là 8 giờ, còn lại, các em sống trong môi trường gia đình, xã hội xung quanh Có những em tập tành hútthuốc do thấy người lớn hút thuốc với hình ảnh quá ư là điệu nghệ có những emchửi thề, nói tục một cách vô thức, do đã quen nghe và cảm thấy như vậy là hay,

là sành điệu có những em quen kiểu cách ăn mặc, trang điểm cho giống với mộtngười lớn nào đấy, giống với diễn viên nào đấy và xem đây là hợp thời, đúng điệu

- Do ảnh hưởng của truyền hình, phim ảnh, các em có thể chọn cho mình một thần tượng và sống theo thần tượng ấy một cách hăm hở, vô thức lấy lốisống, sinh hoạt, trang điểm của thần tượng ấy là điều mà mình phải làm theo…

Nếu như GVCN cập nhật kịp thời những thông tin này của xã hội thì họcsinh sẽ cảm nhận Thầy Cô của mình không lạc hậu và như vậy tiếng nói của Thầy

Cô sẽ có ảnh hưởng hơn đối với các em Các em sẽ lắng nghe những phân tính củaThầy Cô, Thầy Cô sẽ có nhiều cơ hội giáo dục hướng cho em phát triển tâm sinh

lý phù hợp lứa tuổi

 Tìm hiểu mối quan hệ bạn bè:

- Bạn bè, những mối quan hệ trong lớp, ngoài lớp cũng là điều mà Thầy Côchúng ta cần quan tâm Các em có thể tâm sự hàng giờ với bạn mà không bao giờ