Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY MÔN THỂ THAO TỰ CHỌN BÓNG CHUYỀN ĐỐI VỚI HỌC SINH KHỐI 12 Người thực hiện: Nguyễn Bình NamLĩnh vực nghiên cứu: - Quản lý
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh
Mã số:
(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY MÔN THỂ THAO TỰ CHỌN
BÓNG CHUYỀN ĐỐI VỚI HỌC SINH KHỐI 12
Người thực hiện: Nguyễn Bình NamLĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục
- Phương pháp dạy học bộ môn: Thể dục
(Ghi rõ tên bộ môn)
- Lĩnh vực khác:
(Ghi rõ tên lĩnh vực)
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN
Mô hình Đĩa CD (DVD) Phim ảnh Hiện vật khác
(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)
Năm học: 2013 - 2014
BM 01-Bia SKKN
Trang 2SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
––––––––––––––––––
I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1 Họ và tên: Nguyễn Bình Nam
2 Ngày tháng năm sinh: 07/04/1976
tịch công đoàn, giảng dạy môn thể dục
9 Đơn vị công tác: Trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân
- Năm nhận bằng: 1999
- Chuyên ngành đào tạo:
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy môn thể dục và công tác đoàn thể Số năm có kinh nghiệm : 10 năm
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
- kinh nghiệm giảng dạy môn nhảy xa đối với học sinh khối 12
- kinh nghiệm giảng dạy chạy tiếp sức đối với học sinh khối 12
BM02-LLKHSKKN
Trang 3KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY MÔN THỂ THAO TỰ CHỌN BÓNG CHUYỀN
ĐỐI VỚI HỌC SINH KHỐI 12
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Bóng chuyền là một môn thể thao quần chúng được nhiều người yêu thích,
có người xem môn bóng chuyền là một phương tiện rèn luyện sức khỏe hiệuquả, có người tập luyện để thỏa niềm đam mê, có người lại xem như là một môngiải trí
Các kỹ thuật bóng chuyền như : Chuyền bóng thấp tay, chuyền bóng caotay, phát bóng, đập bóng đòi hỏi người tập vận động tay chân, toàn thân mộtcách hợp lý và kịp thời Khi thực hiện động tác yêu cầu phải tập trung chú ýcao và lặp lại nhiều lần giúp người tập tăng cường sức mạnh tay, chân, toànthân, hình thành khả năng xử lý nhanh nhẹn, khéo léo, tạo điều kiện thích ứngvới những hoạt động phức tạp trong lao động sản xuất, trong chiến đấu cũngnhư trong cuộc sống hàng ngày
Tập luyện bóng chuyền giúp cơ thể phát triển hài hòa Sự phối hợp hànhđộng khi thực hiện các chiến thuật tạo vẻ đẹp và sức lôi cuốn người xem Điều
đó chứng tỏ bóng chuyền là môn thể thao có sức hấp dẫn với quần chúng ở cáclứa tuổi, đối tượng, ngành nghề khác nhau và đội ngũ người tập bóng chuyềnngày càng phát triển và lớn mạnh
Ngày nay với sự phát triển rất nhanh của các môn thể thao khác nhau tuynhiên môn bóng chuyền vẫn là một bộ môn không thể thiếu tại các kỳ thi đấunhư Olympic, Thế vận hội và ở khu vực Đông Nam Á là Seagame
Ở nước ta cứ 4 năm 01 lần học sinh các tỉnh thành trong cả nước đềutham gia thi đấu Hội khỏe phù đổng các cấp nhằm tuyển chọn những học sinhxuất sắc tham gia thi đấu toàn quốc hoặc quốc tế, trong đó có nội dung bóngchuyền Cũng vì lý do đó môn bóng chuyền được đưa vào trường học và là mộtmôn tự chọn được học sinh yêu thích Đối với học sinh việc học các môn bóngluôn hứng thú hơn các môn chạy nhảy vì vậy để giúp học sinh tiếp thu tốt các
BM03-TMSKKN
Trang 4nội dung giáo viên phải có những đầu tư về phương pháp và bài tập để nângcao giúp học sinh học tốt môn học này.
II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
Sự phối hợp hoạt động trong môn bóng chuyền rất đa dạng, phức tạp.Bóng chuyền là môn tập thể nên tính phối hợp về chiến thuật cao đòi hỏi ngườichơi phải có óc quan sát, có tinh thần đồng đội cao để có thể phát huy hết khảnăng của mình Để nâng cao thành tích và hoàn thiện kĩ thuật, thể lực người tậpphải dựa trên sự tập luyện kiên trì, tốn nhiều thời gian và công sức nên đòi hỏingười tập phải có một tinh thần tốt
Tập luyện và thi đấu bóng chuyền là quá trình rèn luyện, bồi dưỡng conngười phát triển toàn diện về phẩm chất tâm lý, ý chí, tinh thần tập thể, tính kiêntrì, dũng cảm Sự đa dạng của các kỹ năng , kỹ xảo vận động và hành động thiđấu khác nhau không chỉ về cường độ dùng sức mà cả về cấu trúc phối hợp sẽtạo điều kiện phát triển các tố chất thể lực của con người như : Sức nhanh, sứcmạnh, sức bền, mềm dẻo và tính khéo léo trong những động tác phối hợp hàihoà
Tập luyện, thi đấu bóng chuyền có tác động tích cực tới sự phát triển, hoànthiện khả năng thích ứng và định hướng nhanh cho người tập, xử lý nhanhnhững tình huống thường xuyên thay đổi, biết lựa chọn kỹ thuật hợp lý nhấttrong vốn dự trữ phong phú về kỹ thuật của mình, biết nhanh chóng chuyển từhành động này sang hành động khác giúp họ đạt được tính linh hoạt cao của cácquá trình thần kinh
Tập luyện và thi đấu bóng chuyền ảnh hưởng tích cực tới sự phát triển chongười tập lòng dũng cảm, tính kiên định, tính quyết đoán, tính sáng tạo và kỷluật Người tập biết hành động tập thể, thường xuyên hợp tác và giúp đỡ lẫnnhau, điều đó sẽ góp phần giáo dục ý thức trách nhiệm tập thể, tình cảm bạn bè,tính tập thể cho người tập
Để học sinh có thành tích tốt trong học tập thì người giáo viên giảng dạytrong một tiết học, một nội dung môn học phải thể hiện được ba mục đích cho
Trang 5người tập đó là thành thục về kĩ năng động tác, đảm bảo khối lượng vận độngtrong tiết học và nâng cao được thành tích vận động.
Muốn đạt được mục đích như đã nêu trên thì đòi hỏi người giáo viên phảibiết tổ chức giảng dạy để học sinh nắm được kĩ thuật động tác, tổ chức tậpluyện nghỉ ngơi tích cực, tăng cường khối lượng vận động hợp lí để thúc đẩycác em say mê tập luyện Đối với học sinh bật THPT các em đang trong thời kìphát triển của cơ thể, đòi hỏi phải vận động nhiều Vì vậy việc tập luyện thườngxuyên, đều đặn hợp lí, tích cực, khoa học ở lứa tuổi này dễ đem lại thành tíchcao
Bóng chuyền là nội dung thi đấu tập thể ngoài những dụng cụ cần thiếtnhư : lưới, bóng….còn đòi hỏi phải có một sân tập đủ kích thước và khoảngtrống cần thiết cho học sinh tập luyện hoặc khởi động Tuy nhiên hiện nay đa sốcác trường THPT trên địa bàn tỉnh việc có một sân tập đủ chuẩn cho học sinhtập luyện là rất ít, vì vậy giáo viên đứng lớp phải biết vận dụng điều kiện thực tếtại đơn vị để giảng dạy sao cho phù hợp nhất, giúp học sinh nắm vững kỹ thuật
và đảm bảo quá trình tập luyện đạt hiệu quả cao nhất
Với 15 năm công tác tại trường THPT bản thân tôi đã rút ra được một sốkinh nghiệm giảng dạy môn bóng chuyền mà tôi đã thực hiện tại trường, nay tôi
xin phép được thực hiện đề tài “ KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY MÔN THỂ
THAO TỰ CHỌN BÓNG CHUYỀN ĐỐI VỚI HỌC SINH KHỐI 10”
III.TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
1 Đối tượng, phạm vi thực hiện :
- Học sinh lớp 12a8 do tôi trực tiếp giảng dạy
- Phạm vi thực hiện tại trường THPT Nguyễn Hữu Cảnh
2 Công việc cụ thể :
- Lên kế hoạch chuẩn bị cho nội dung SKKN đã đăng ký
- Soạn thảo nội dung và chương trình chi tiết từng tiết dạy
- Tập trung các nội dung thực nghiệm để rút kinh nghiệm, theo dõi đánh giá đốitượng thực nghiệm để điều chỉnh cho phù hợp
Trang 6- Mời các giáo viên trong tổ dự giờ để góp ý.
- Thường xuyên kiểm tra học sinh để đánh giá tác dụng của nội dung thựcnghiệm
- Tổng hợp, phân tích
3 Thời gian thực hiện :
- Tháng 8/2013 căn cứ vào bản đăng ký thi đua của tổ và cá nhân lên kế hoạch
thực hiện sáng kiến kinh nghiệm
- Tháng 9/2013 : đăng ký sáng kiến kinh nghiệm cho ban thi đua.
- Tháng 10/2013 : Theo kế hoạch giảng dạy của tổ chuyên môn và nhà trường
thì môn tự chọn bóng chuyền được dạy đồng loạt cho cả 03 khối ở học kỳ 1, bắtđầu từ tuần thứ 9
- Từ tháng 11 cho đến hết HKI là thời gian thực nghiệm SKKN.
- Thời gian từ học kỳ 2 cho đến họp đánh giá và nộp sáng kiến kinh nghiệm.
Tác giả hoàn thành nội dung và in ấn để hội đồng thẩm định
4 Những điều kiện cần thiết trong giảng dạy môn bóng chuyền
Do số tiết dành cho môn thể thao tự chọn bóng chuyền là 10 tiết rãi đềutrong học kỳ I (Do trường dạy 2 môn tự chọn là bóng chuyền và bóng rổ chiađều cho 2 học kỳ ), cho nên để giảng dạy có hiệu quả thì giáo viên phải đầu tưnhiều về việc chuẩn bị các nội dung đảm bảo cho học sinh khi học xong phảihình thành được kỷ năng thực hiện động tác Sau đây là công việc giáo viên cầnchuẩn bị :
a Chuẩn bị sân bãi, dụng cụ.
Điều đầu tiên và không thể thiếu trong giảng dạy thể dục thể thao đó làdụng cụ và sân bãi, trong môn bóng chuyền cũng vậy ngoài việc có sân bóng vàbóng tập giáo viên cần chú ý hơn độ an toàn của sân bãi và dụng cụ như : sântập phải phẳng không có đá và vật nhọn, không có chướng ngại vật xung quanhsân
b Chuẩn bị giáo án giảng dạy.
Để có một giờ dạy đạt hiệu quả thì người giáo viên phải soạn một giáo ángiảng dạy cụ thể, phải đầu tư suy nghĩ chuẩn bị tốt cho bài soạn theo hướng tích
Trang 7cực, chủ động, phải thể hiện rõ nội dung bài học, lượng vận động, thời giantừng nội dung, lồng ghép những nội dung gì vào bài học cho hợp lí, đưa trò chơinào, bài tập bổ trợ nào để nâng cao kỹ năng vận động, hình thành động tác gópphần nâng cao thành tích
c Chuẩn bị cho giờ trên lớp.
- Đảm bảo giảng dạy đủ nội dung của phân phối chương trình trong một tiếtdạy
- Bố trí hợp lí từng nội dung trong bài học sao cho phù hợp với lượng vận độngcủa học sinh theo nguyên tắc tăng tiến, tuần tự
- Tăng lượng vận động phù hợp, số lần lặp lại nhiều lần, giáo viên năng độngtích cực chủ động hướng dẫn học sinh tập luyện, sửa sai, sử dụng các hình thứctrò chơi ,thi đấu để giờ học không đơn điệu, tẻ nhạt, tạo được sự ganh đua tronghọc tập, hạn chế tối đa thời gian chết
Theo tôi giáo viên cần sử dụng phương pháp phân nhóm quay vòng vàocác giáo án để tạo sự linh hoạt cho bài giảng
d Thực hiện đánh giá kiểm tra thường xuyên.
Việc kiểm tra đánh giá thường xuyên giúp học sinh phấn đấu tập luyện,cũng thông qua đó giáo viên nắm được và điều chỉnh phương pháp giảng dạycho phù hợp với từng nhóm học sinh, xác định học sinh còn yếu điểm nào đểđiều chỉnh
Cần chú ý kiểm tra miệng thường xuyên vào đầu các giờ học khâu này rấtquan trọng vì học sinh phải chuẩn bị tinh thần để kiểm tra nên sẽ chú tâm vàoviệc học hơn Ngoài ra các phần thực hành thì kiểm tra theo nhóm, tùy theotrình độ của nhóm giáo viên có thể yêu cầu nội dung thực hành, tuy nhiên cầntập trung vào một số nội dung sau
+ Kiểm tra các bài tập bỗ trợ : Động tác đệm, chuyền không bóng, cácbước di chuyển
+ Kiểm tra động tác đệm, chuyền không qua lưới, đệm chuyền và phátbóng qua lưới
+ Kiểm tra đệm, chuyền qua lại liên tục
Trang 8+ Kiểm tra thể lực : chạy rẽ quạt, chạy tốc độ, bật cao
e Cho các bài tập về nhà.
- Mỗi tuần học sinh chỉ được học 02 tiết Với thời gian đó cho dù giáoviên sử dụng phương pháp tích cực thì cũng khó nâng cao được thành tích củahọc sinh nên giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh tập luyện ở nhà với sựhướng dẫn rõ ràng về cách thức tập luyện cũng như dụng cụ hỗ trợ để học sinhtập luyện một cách có hiệu quả các bài tập về nhà
f Tổ chức thi đấu và trò chơi
- Đối với học sinh việc giảng dạy thuần túy sẽ không gây hứng thútrong tập luyện, để khắc phục điều đó giảo viên chỉ cần kích thích bằng việctrong mỗi buổi học chuẩn bị 01 trò chơi nhỏ để tạo không khí sôi nổi Ngoài racòn tổ chức thi đấu trong nhóm với nhau để tạo sự ganh đua và cố gắng nângcao thành tích
Giáo viên có thể sử dụng hình thức thi đấu vào cuối giờ học, cuối một nộidung học để thông qua đó đánh giá kết quả học tập của học sinh, phải luôn đônđốc học sinh tập luyện trong và ngoài giờ, luôn động viên khích lệ kịp thời đểcác em tự tin phấn đấu đạt thành tích cao
- Yêu cầu học sinh tích cực tập luyện, nắm vững kiến thức bài học, lắng nghe
và thực hiện đủ bài tập được giao
b Phương pháp giảng dạy.
- Giáo viên phân tích, giảng giải kết hợp làm mẫu động tác, dùng tranh ảnh,hình vẽ để minh họa
Trang 9- Để nâng cao thành tích giáo viên phải sử dụng phương pháp phân nhóm theotrình độ để đưa các bài tập phù hợp tránh trường hợp quá sức với học sinh nàynhưng quá nhẹ với học sinh khác thì tiết dạy sẽ không đạt hiệu quả cao, theo tôinên chia làm 03 nhóm : Nhóm 1 : Tốt; Nhóm 2 : Khá; Nhóm 03 : Trung bình,yếu.
- Có thể sử dụng phương pháp lần lượt, lặp lại và sử dụng trò chơi – thi đấu
- Theo phân phối chương trình trong một tiết học có lồng ghép các môn khácvào nên giáo viên có thể kết hợp để rèn luyện cho học sinh
- Giáo viên phải giám sát việc tập luyện, đồng thời sử dụng cán sự lớp để quản
lý nhóm và quản lý lượng vận động
c Chuẩn bị của giáo viên: Sân bóng, bóng tập, đồng hồ bấm giây, còi…
Cần chú ý để tập luyện được môn bóng chuyền đòi hỏi phải trang bị dụng
cụ cho đầy đủ, đặc biệt là bóng tập Đảm bảo ít nhất là 4 học sinh có 1 quảbóng thì mới đảm bảo tập luyện tốt và học sinh mới tiến bộ Muốn có bóng tậpngoài việc bóng do nhà trường cấp (thường số lượng ít) giáo viên cần huy độngbóng tập từ các lớp học thể dục, mỗi lớp từ 1 đến 2 bóng, giáo viên gom bónglại để sử dụng cho các lớp, kết thúc môn học sẽ trả lại cho từng lớp
d Nội dung các tiết dạy :
Mặc dù học sinh khối 12 đã học bóng chuyền ở lớp 10, 11 rồi nhưng dothời gian nghỉ quá dài không tập luyện nên phần lớn là quên động tác một số ít
có chơi nhưng động tác vẫn còn hạn chế, vì vậy giáo viên vẫn phải ôn lại nhữngđiểm cơ bản nhất để học sinh nắm bắt lại và thực hiện yêu cầu của giáo viên tốthơn
Sau đây là các tiết dạy theo kế hoạch giảng dạy môn thể thao tự chọnbóng chuyền và cũng là nội dung thực nghiệm đối với học sinh lớp 12A8 trongnăm học qua Số tiết dành cho môn TTTC ở HKI là 10 tiết vì vậy việc chuẩn bị
soạn thảo nội dung học cho học sinh phải kỹ lưỡng
Tiết 1 : Ôn lại kỹ thuật động tác và kiểm tra khả năng để phân nhóm.
- Giúp học sinh ôn lại các kỷ thuật đã học ở lớp 10, 11 như kỹ thuật chuyềnbóng thấp bằng hai tay (đệm bóng), chuyền bóng cao tay bằng hai tay (chuyền
Trang 10bóng), phát bóng thấp tay : giáo viên thị phạm và phân tích giảng giải từng kỹthuật đồng thời cho tập đồng loạt các động tác không bóng.
Tiết 2 : Kiểm tra để phân nhóm
Kiểm tra sơ bộ khả năng thực hiện động tác của học sinh bằng cách chohọc sinh đệm chuyền tại chổ, mỗi học sinh 5 quả, phát bóng 5 quả
Cách kiểm tra như sau : Chọn 1 học sinh tung bóng đứng cách người
kiểm tra 5m, lần lượt từng học sinh bước vào vị trí quy định để thực hiện độngtác đệm, chuyền sao cho bóng trả về phía người tung bóng mà người tung bóng
có thể khống chế dễ dàng là bóng tốt, bóng trung bình là bóng mà người tungbóng xử lý được nhưng hơi khó, và bóng hỏng là bóng mà người tung bóngkhông khống chế được Phát bóng thì đánh giá bằng cách cho phát qua lưới vàotrong sân
Từ việc kiểm tra giúp học sinh định hình lại cách thực hiện động tác đã học ởlớp dưới và đồng thời làm căn cứ để lựa chọn phân nhóm làm 03 loại : Tốt, Khá
và Trung bình, yếu (không kể nam, nữ)
+ Nhóm 01: Học sinh đệm, chuyền tốt 4 quả trở lên, phát qua lưới 4 quả trở lên
+ Nhóm 02 : Học sinh đệm, chuyền 2-3 quả tốt , phát qua lưới 2-3 quả + Nhóm 3 : Những học sinh còn lại.
(Lưu ý học sinh bệnh tim hoặc các bệnh nặng khác không đưa vào nhómthực nghiệm)
Đối tượng được lựa chọn để thực nghiệm là lớp 12a8 với sĩ số 34 trong
đó 25 nam và 9 nữ, sau khi kiểm tra để phân nhóm tôi chọn được số lượng cácnhóm như sau :
- Nhóm 1 (Tốt) : 8 em ( 6 nam, 2 nữ).
- Nhóm 2 (Khá) : 12 em ( 9 nam, 3 nữ).
- Nhóm 03 (Trung bình, yếu ) : 13 em ( 9 nam, 4 nữ).
(kèm theo bảng đánh giá kết quả kiểm tra lần 1 – trang 14)
Trang 11Tiết 3 : Ôn tập động tác đệm , chuyền (giai đoạn này dùng phương pháp
phân nhóm không quay vòng)
- Phần học chung cả lớp :
Khởi động, các bước di chuyển, động tác đệm chuyền không bóng Giáoviên giao bài tập cho từng nhóm
- Bài tập các nhóm :
+ Nhóm 01 (Tốt) : đệm, chuyền bóng qua lại liên tục.
Cho học sinh đứng đối diện nhau cách 5m đệm chuyền qua lại liên tục(tùy vào số lượng bóng có thể chia 4 người 1 bóng hoặc ít hơn càng tốt)
+ Nhóm 2 (Khá) : đệm, chuyền bóng từng quả có người tung.
Chia nhóm làm 2 hàng dọc Chọn 2 học sinh tung bóng cho từng hàngmỗi bạn đệm chuyền liên tục 3 quả sau đó đi về cuối hàng đợi đến lượt tiếptheo
+ Nhóm 3 (Trung bình, Yếu): Ôn tập di chuyển và động tác không bóng, sửa sai hình tay và đệm chuyền từng quả có người tung.
Giáo viên ưu tiên tập luyện nhóm này để chỉnh sửa động tác, tập luyệnđồng loạt không bóng trước và sau đó chia hàng để tung bóng từng quả một
Tiết 4 : Tiếp tục tập luyện đệm, chuyền bóng và ôn động tác phát bóng
- Phần học chung cả lớp : Động tác phát bóng thấp tay không bóng
- Bài tập các nhóm :
+ Nhóm 01 (Tốt) : Phát bóng thấp tay qua lưới
Chia đôi nhóm và cho học sinh đứng đối diện lưới phát qua lại , mỗingười phải phát bóng liên tục 5 quả mới đổi người Các em còn lại sẽ phục vụbóng
+ Nhóm 2 (Khá) : Phát bóng qua lại không có lưới
Chia đôi nhóm làm 2 hàng ngang cách nhau 6m không có lưới mỗingười phải phát bóng liên tục 5 quả mới đổi người Các em còn lại sẽ phục vụbóng
+ Nhóm 3 (Trung bình, Yếu): phát bóng qua lại không lưới
