Một trong những nhiệm vụ quan trọng của công tác chăm sóc sức khỏetrong trường học là giáo dục, hướng dẫn các kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân chohọc sinh.. Xác định được việc giáo dục hư
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG PT DÂN TỘC NỘI TRÚ LIÊN HUYỆN TÂN PHÚ-ĐỊNH QUÁN
Mã số: ………
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG GIỮ GÌN VỆ SINH CÁ NHÂN
CHO HỌC SINH NỘI TRÚ”
Trang 2SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
I/THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1 Họ và tên: Vũ Thị Thu Hường
2 Ngày tháng năm sinh: 23/07/1970
3 Nam, nữ: Nữ
4 Địa chỉ: Tổ 15 khu 10 thị trấn Tân Phú – huyện Tân Phú – tỉnh Đồng Nai
5 Điện thoại (CQ) 0613.856483 ĐTDĐ(CN): 01627164507
6 Chức vụ: Nhân viên y tế
7 Đơn vị công tác: Trường PT DTNT liên huyện Tân Phú – Định Quán
II/TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Trung cấp Y tế
- Năm nhận bằng (chứng nhận): 1990
- Chuyên ngành đào tạo: Y sỹ đa khoa – CK Sản Nhi
III/KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Công tác y tế học đường - Chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho học sinh
- Số năm có kinh nghiệm: 19 năm
- Các kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
* Một số kinh nghiệm trong việc quản lý chăm sóc sức khoẻ học sinh ở
trường PTDTNT ( NH 2010 - 2011).
* Một số biện pháp làm tốt công tác VS trường học (NH 2011 - 2012)
* Một số kinh nghiệm xử lý bệnh Hystaria ở học sinh nữ (NH 2012 - 2013).
Trang 3Sáng kiến kinh nghiệm BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG GIỮ GÌN VỆ SINH CÁ NHÂN
CHO HỌC SINH NỘI TRÚ
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Như chúng ta đã biết Con Người là vốn quý nhất của xã hội, sức khỏe là vốnquý nhất của Con Người Con Người muốn có sức khỏe tốt thì công tác chăm sóc
và bảo vệ sức khỏe phải được quan tâm ưu tiên hàng đầu
Học sinh là mầm non tương lai của đất nước Để có một thế hệ kế cận cóđầy đủ năng lực, trí tuệ, sức khỏe cống hiến cho xã hội, thì nhiệm vụ giáo dục,chăm sóc sức khỏe cho học sinh là một trách nhiệm lớn của ngành Giáo dục Chính
vì thế công tác chăm sóc sức khỏe học sinh trong nhà trường hiện nay được đánhgiá là một nhiệm vụ rất quan trọng trong việc giáo dục toàn diện con người cả vềthể chất và tinh thần, nhằm góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân tài, cải tạogiống nòi cho dân tộc, cho đất nước
Một trong những nhiệm vụ quan trọng của công tác chăm sóc sức khỏetrong trường học là giáo dục, hướng dẫn các kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân chohọc sinh Đây là một trong những yếu tố quyết định liên quan đến sức khỏe, nềnnếp sống và sinh hoạt của thế hệ tương lai
Trường PTDTNT liên huyện Tân Phú - Định Quán là một loại hình trườngchuyên biệt làm nhiệm vụ nuôi và dạy học sinh dân tộc thiểu số trên địa bàn haihuyện Đối tượng học sinh là người dân tộc, sống ở vùng sâu vùng xa, nếp sống vệsinh cá nhân còn mang nhiều thói quen, tập tục lạc hậu, bản thân các em đã là họcsinh cấp II, nhưng các kỹ năng vệ sinh cá nhân cũng như giữ gìn vệ sinh môitrường nói chung chưa được các bậc phụ huynh quan tâm hướng dẫn, giáo dục.Khi các em đến trường ăn, ở nội trú, sự thiếu hiểu biết về các kỹ năng vệ sinh cánhân đã ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe, vệ sinh môi trường Kỹ năng vệ sinhkhông tốt sẽ là nguồn ủ bệnh, lây truyền bệnh cho nhau từ đó ảnh hưởng rất lớnđến học tập và sinh hoạt của các em hàng ngày Đồng thời đây cũng là một yếu tốlàm cho công tác y tế chăm sóc sức khỏe cho các em trong những năm qua gặpnhiều khó khăn
Xác định được việc giáo dục hướng dẫn các kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhâncho các em là rất quan trọng, nó có ý nghĩa thiết thực trong việc giáo dục học sinhthực hiện nếp sống văn minh sạch đẹp Đồng thời nó có tác động rất lớn đến kếtquả phòng chống bệnh tật, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho học sinh nội trú, do
đó tôi chọn đề tài: “ Biện pháp giáo dục kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân cho họcsinh nội trú” để làm tốt hơn công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh, gópphần hoàn thành nhiệm vụ nuôi và dạy con em đồng bào dân tộc thiểu số trên địabàn mà Đảng và Nhà nước giao phó
II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
- Tổ chức Y tế Thế giới định nghĩa: “Sức khoẻ là một trạng thái thoải mái về
thể chất, tinh thần và xã hội chứ không chỉ không có bệnh hoặc thương tật”
Trang 4- Quan điểm về giữ gìn vệ sinh và bảo vệ sức khỏe của chủ tịch Hồ ChíMinh đã thể hiện rõ ngay từ trong thời kỳ đầu, giai đoạn cực kỳ khó khăn gian khổ,nhân dân ta tham gia kháng chiến chống quân xâm lược giành độc lập chủ quyềndân tộc, xây dựng đời sống mới Bác đã dạy: "Mình dù nghèo, ai cấm mình ăn ởsạch sẽ"; "Sạch sẽ tức là một phần đời sống mới Sạch sẽ thì ít đau ốm, sức khỏethì làm được việc, làm được việc thì có ăn Xem đó thì biết rằng ai cũng nên làmđời sống mới".Đối với thế hệ trẻ,trong năm điều Bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng,Bác đã dạy các cháu phải: “Giữ gìn vệ sinh thật tốt”.
- Căn cứ vào đặc điểm phát triển tâm sinh lý lứa tuổi: cơ thể trẻ em là nềntảng vật chất của trí tuệ và tâm hồn Nền tảng có vững thì trí tuệ và tình cảm mới
có khả năng phát triển tốt: “thân thể khỏe mạnh thì chứa đựng một tinh thần sángsuốt và ngược lại tinh thần sáng suốt thì cơ thể có điều kiện phát triển” Trong cuộcsống thực tế cho thấy những đứa trẻ có thể lực yếu thường hay ỷ lại, phụ thuộc vàonhững người thân trong gia đình những việc làm tự phục vụ mình mà lẽ ra chínhbản thân trẻ phải tự lập dần như bắt đầu là tự vệ sinh cá nhân
- Căn cứ tài liệu giáo dục vệ sinh cá nhân cho học sinh của NGNN.PGS.TSNguyễn Võ Kỳ Anh (Nhà xuất bản đại học quốc gia Hà Nội)
- Căn cứ thông tư số: 03/2000/TTLT-BYT-BGD&ĐT, ngày 01/03/2000 củaliên bộ Y tế - GD&ĐT về quy định nhiệm vụ y tế trường học
- Căn cứ Chỉ thị số 40/2008/BGDĐT, ngày 22/7/2008 của Bộ Giáo dục vàĐào tạo về phát động phong trào: “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực”
- Căn cứ phương hướng nhiệm vụ trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng họcsinh của trường PT DTNT liên huyện Tân Phú - Định Quán
Đối với nhà trường, song song với sự ảnh hưởng sức khỏe, bệnh tật từ nguy
cơ ô nhiễm môi trường, các dịch bệnh lây nhiễm tràn lan ngoài xã hội, đó là việcnhận thức và ý thức về vệ sinh cá nhân cũng như vệ sinh môi trường chung củahọc sinh và các bậc phụ huynh còn nhiều hạn chế do đó sức khỏe của học sinh bịảnh hưởng rất nhiều nếu như không chủ động giáo dục trang bị những kiến thứcgiữ gìn vệ sinh cá nhân cho các em
Quan sát nền nếp sinh hoạt hàng ngày của học sinh tôi phát hiện thấy nhiều
em còn lúng túng trong việc thực hiện vệ sinh cá nhân và các em còn có nhiều thóiquen xấu, lạc hậu chưa phù hợp với hoàn cảnh sống, môi trường sống hiện tại như:
- Vệ sinh răng miệng: Học sinh không đánh răng hoặc chải răng động tácchưa đúng, chưa cọ hết các vùng răng trong khoang miệng, đặc biệt làm qua loa,chiếu lệ chưa đủ để làm sạch răng, miệng
- Học sinh rửa mặt: đa số không dùng khăn mà rửa bằng tay;
- Học sinh tắm gội chỉ xả nước không kỳ cọ, thậm chí học sinh nữ mặcnguyên quần áo để tắm;
Trang 5- Trang phục mặc chưa phù hợp: đi học, chơi thể thao, đi ngủ mặc đồngphục đi học, rồi sáng hôm sau lại mặc bộ đồng phục đó đi học buổi sau, không chịuthay, giặt hàng ngày
- Học sinh nữ, phần lớn các em lớp 6, 7 đầu còn có chấy;
- Học sinh còn thói quen xả rác và khạc nhổ bừa bãi;
- Thói quen thích đi chân đất, thói quen đi vệ sinh không dội nước, dùng câyque, đá (Học sinh lớp 6 mới vào trường) để lau chùi, đi xong không rửa tay
Bằng biện pháp quan sát, kiểm tra hàng ngày, phát phiếu thăm dò một số kỹnăng giữ gìn vệ sinh cá nhân của học sinh thu được kết quả tổng hợp như sau:
STT Các kỹ năng giữ gìn VSCN của
HS
Số lượng HS
Kết quả
đạt
Tỷ lệ (%) đạt
1 Kỹ năng rửa tay sạch bằng xà
giặt, phơi, xếp quần áo) 271 120 em 151 em 44,3%
6 Kỹ năng giữ vệ sinh trong ăn
7 Kỹ năng vệ sinh trong học tập 271 172 em 99 em 63,5%
8 Kỹ năng giữ gìn vệ sinh bộ
Biện pháp “Giáo dục kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân cho học sinh nội trú”tôi thực hiện trong năm học này là những giải pháp thay thế một phần những giảipháp đã thực hiện tại đơn vị trước đây mà chưa có hiệu quả cao Chính vì thế, tôiđưa ra những giải pháp cải tiến, đi sâu vào thực tế đời sống sinh hoạt của học sinh,trong năm học này đạt được nhiều kết quả thiết thực hơn so với những năm họctrước đây
III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, thực trạng tình hình thực hiện các kỹ nănggiữ gìn vệ sinh cá nhân của học sinh, tôi xin trình bày một số biện pháp giáo dục
kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân cho học sinh như sau:
Trang 61 Giải pháp 1: Công tác tham mưu chuẩn bị điều kiện cơ sở vật chất, vật dụng phục vụ học sinh thực hiện vệ sinh cá nhân.
Đây là việc làm rất quan trọng đối với mỗi trường học, đặc biệt là trường cóhọc sinh ở nội trú Để đảm bảo cho học sinh thực hiện tốt công tác vệ sinh chungcũng như vệ sinh cá nhân nói riêng, ngay từ đầu năm học, tôi tham mưu cho lãnhđạo nhà trường xây dựng kế hoạch công tác kiểm tra cơ sở vật chất, chuẩn bị sửachữa, mua sắm vật dụng trang bị cơ sở vật chất nhà vệ sinh và việc cung cấp nướcsạch, đồng thời đưa ra ý kiến trong hội nghị cha mẹ học sinh đầu năm về việc trang
bị, mua sắm, các vật dụng cá nhân để phục vụ tốt đời sống của học sinh nội trú baogồm các điều kiện sau:
- Tất cả các nhà vệ sinh, nhà tắm phải đảm bảo sạch sẽ và cung cấp đầy đủnước sạch cho học sinh sinh hoạt Đây là điều kiện tiên quyết để thực hiện tốt côngtác vệ sinh chung cũng như vệ sinh cá nhân mỗi học sinh;
- Đảm bảo phòng ở sạch sẽ thoáng mát có đầy đủ giường, chiếu, mùng mềncho học sinh ( Nhà trường đã bố trí 8 em/phòng, 1em/giường được trang bị mùng,mền, chiếu khi mới vào lớp 6);
- Quần áo, yêu cầu mỗi học sinh ít nhất phải có 2 bộ đồng phục đi học, 1 bộquần áo thể dục, 2 bộ quần áo mát mặc lúc nghỉ ngơi, kèm theo quần áo lót đầy đủtheo nhu cầu sử dụng;
- Giày, dép mỗi thứ ít nhất 1 đôi;
- Khăn mặt, bàn chải răng, thau, ca đảm bảo đủ mỗi thứ 1 chiếc;
- Xà phòng tắm, rửa tay, dầu gội đầu, giấy vệ sinh và các dụng cụ khác Tất cả các điều kiện trên là những điều kiện tối thiểu cần có để các em họcsinh nội trú sinh hoạt và thực hiện vệ sinh cá nhân hàng ngày
Để thực hiện tốt việc nuôi dạy học sinh, tạo đều kiện tốt nhất cho các emsinh hoạt nội trú trong suốt năm học, tôi tham mưu cho lãnh đạo nhà trường phâncông phân nhiệm cụ thể trách nhiệm của từng cá nhân, bộ phận, học sinh từng lớp
về sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất trong nhà trường để các công trình vệ sinhluôn đảm bảo sạch sẽ, cung cấp đầy đủ nước sạch và an toàn cho học sinh sử dụng
Còn đối với các vật dụng cá nhân của học sinh, ngay từ đầu năm học tôicùng quản sinh kiểm tra, thống kê vật dụng cá nhân từng em, rồi tham mưu cholãnh đạo nhà trường, thông qua hội nghị cha mẹ học sinh để trang bị cho những emthiếu, đồng thời xây dựng kế hoạch, tổ chức kiểm tra thường xuyên mỗi tháng mộtlần tất cả các vật dụng cá nhân như quần, áo, giày, dép, khăn mặt, bàn chải răng,thau ca để phát hiện hư hỏng kịp thời sửa chữa, mất tìm lại bổ sung ngay để các
em có cái sử dụng
Qua những đợt kiểm tra trong năm cho thấy sự chuẩn bị chu đáo về cơ sởvật chất phục vụ học sinh trong năm học này được quan tâm trang bị đầy đủ hơn,đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt của học sinh Các đồ dùng vật dụng của học sinhsau những lần kiểm tra đã khắc phục dần những hạn chế lần trước, chứng tỏ học
Trang 7sinh có ý thức giữ gìn vật dụng cá nhân tốt hơn, khẳng định ý thức giữ gìn vệ sinh
cá nhân có chuyển biến rõ rệt
2 Giải pháp 2: Xác định nội dung các kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân cần hướng dẫn giáo dục cho học sinh.
Như chúng ta đã biết con người sinh ra và lớn lên không phải điều gì cũngbiết mà phần nhiều do giáo dục, dạy dỗ mà nên Các kỹ năng giữ gìn vệ sinh cánhân cũng thế, đối với học sinh cấp II, có thể đã được hướng dẫn từ lứa tuổi mầmnon, tiểu học, được cha mẹ dạy hoặc các em tự học và làm theo người lớn Nhưng
sự tiếp thu, bắt chước làm theo đúng hay sai phụ thuộc vào điều kiện, hoàn cảnhmỗi con người
Lứa tuổi học sinh trung học cơ sở là lứa tuổi phát triển mạnh mẽ nhất cả vềthể chất và tinh thần, nhưng ở lứa tuổi này sự quan tâm của cha mẹ đã ít nhiều đãgiảm đi ở cả những gia đình có điều kiện, hoặc không còn quan tâm nữa đối vớinhững gia đình khó khăn, mà đối tượng học sinh dân tộc thì hầu như các em đều bịphó mặc cho tự nhiên, đa số các em thích sống tự do hoang dã Do đó việc thựchiện vệ sinh cá nhân của các em phần lớn làm theo thói quen lạc hậu và bản năngvốn có, từ đó ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và môi trường sống
Qua tìm hiểu nếp sống sinh hoạt của các em hàng ngày, tôi xác định nộidung các kỹ năng vệ sinh cần thiết để hướng dẫn giáo dục cho học sinh gồm:
- Kỹ năng rửa tay sạch bằng xà phòng: như chúng ta đã biết, đôi bàn tay
hàng ngày làm rất nhiều việc, tiếp xúc với rất nhiều bề mặt ( cả sạch lẫn bẩn) do đóđôi bàn tay bẩn vô tình là trung gian đưa vi khuẩn vào cơ thể người qua ăn, uống,tiếp xúc với da (gãi, sờ)… đối với các em học sinh nội trú, tôi thực hiện khảo sátbằng cách quan sát trực tiếp (không cho học sinh thấy) trong 10 em ngẫu nhiên có
3 em rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh đạt 30%; Quan sát lớp 6a ngày4/9/2013 có 34 học sinh, trong giờ ăn chỉ có 7 em rửa tay trước khi ăn đạt 20%…
số lượng học sinh biết ý thức rửa tay sạch còn quá ít Ngành y tế đã cảnh báo nguy
cơ lây bệnh từ đôi bàn tay bẩn rất cao, vậy giáo dục cho học sinh phải giữ cho đôibàn tay luôn sạch bằng cách rửa tay với xà phòng diệt khuẩn đúng cách để phòngbệnh là rất cần thiết
- Kỹ năng rửa mặt, vệ sinh Mắt, Mũi, Tai: Rửa mặt để khuôn mặt sạch, đẹp, sáng sủa là động tác đơn giản mà ta phải thực hiện hàng ngày, nhưng đối với
các em học sinh nội trú chưa ý thức được điều này, các em rửa mặt bằng tay vãnước lên mặt rồi vuốt qua vuốt lại là xong Đây là động tác rất nguy hiểm, kém vệ
sinh do đó phải hướng dẫn các em rửa mặt bằng khăn đúng cách (phải dùng mỗi
người một khăn mặt riêng)
Mắt, mũi, tai là những bộ phận trên khuôn mặt, đây là những bộ phận quantrọng trên cơ thể mỗi con người, mỗi bộ phận có chức năng, cấu tạo riêng Giữ gìn
vệ sinh tốt cho các bộ phận này sẽ giảm các nguy cơ nhiễm các bệnh nan y như
mù, điếc, nhiễm khuẩn hô hấp, viêm xoang…, ảnh hưởng chức năng nhìn, nghe,ngửi, trao đổi dưỡng khí…Vì vậy cần giáo dục các em khi rửa mặt phải chú ý vệsinh mắt, mũi, tai đúng cách
Trang 8- Kỹ năng tắm, gội: Để giữ gìn vệ sinh da và tóc, chúng ta cần tắm gội
thường xuyên( nhất là về mùa hè) để cho da tóc luôn sạch sẽ, thơm tho và không bịcác bệnh thường gặp ngoài da như ghẻ lở, hắc lào, viêm da, chấy rận…Do tắm gộichưa đúng cách cho nên tỷ lệ bệnh ngoài da qua đợt kiểm tra sức khỏe đầu nămhọc là 19 em chiếm 7%; đầu có chấy là 22 em chiếm 9% (đa số ở các em nữ)
- Kỹ năng vệ sinh răng miệng: Duy trì đánh răng hàng ngày, đánh răng
sạch sẽ, sẽ làm cho răng không bị sâu, lợi không bị viêm chảy máu, miệng thơmtho, răng trắng đẹp Mỗi ngày tối thiểu đánh răng 2 lần vào buổi tối trước khi đingủ và buổi sáng sau khi ngủ dậy Nên đánh răng sau khi ăn 5-10 phút Tỷ lệ bệnhsâu răng ở học sinh trong đợt kiểm tra sức khỏe đầu năm là: 39 em chiếm 14,40%.Đây là tỷ lệ bệnh cao nhất trong các bệnh mắc phải, nếu tiếp tục không biết giữ gìn
vệ sinh răng miệng hàng ngày sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe phát sinh nhiều bệnhkhác liên quan tới răng miệng
- Kỹ năng giữ vệ sinh trang phục: Vệ sinh trang phục nhằm phục vụ sức
khỏe, bảo vệ da, giúp cho da làm tốt chức năng của mình là bảo vệ các bộ phận bêntrong cơ thể không bị nhiễm bệnh hoặc thương tích, góp phần điều hòa nhiệt độ cơ
thể Vệ sinh trang phục còn thể hiện sự văn minh, lịch sự của mỗi cá nhân khi tham
gia sinh hoạt với cộng động Ở nội trú học sinh thường mặc quần, áo lẫn của nhaunhất là các em học sinh nam, do đó tỷ lệ lây các bệnh ghẻ, lở, hắc lào, lang pen…rất cao Vậy cần giáo dục học sinh biết thay giặt sạch sẽ trang phục hàng ngày,mặc trang phục phù hợp và tuyệt đối không mặc lẫn lộn quần áo của nhau để tránhlây nhiễm các bệnh ngoài da
- Kỹ năng vệ sinh trong học tập:
Phần lớn các chức năng của cơ thể (hơn 50 chức năng) đều biến đổi theoquy luật thời gian trong ngày Các chỉ số trao đổi chất, tim mạch, hô hấp và điềuhòa thân nhiệt thường giảm về đêm và tăng ở ban ngày Các nhịp biến đổi theo thờigian hàng ngày như vậy gọi là nhịp sinh học ngày đêm
Khả năng học tập của học sinh cao hay thấp, phụ thuộc vào thời gian, vị trí,
tư thế ngồi học… Căn cứ vào nhịp sinh học ngày và đêm này để xây dựng chế độhọc tập, sinh hoạt, giải trí cho học sinh phù hợp Vậy việc giáo dục cho học sinh ýthức vệ sinh trong học tập trước hết các em phải tuân thủ thời gian biểu trong ngày
do nhà trường xây dựng, cung cấp các điều kiện chuẩn về bàn ghế, ánh sáng,phòng học, bảng, hướng dẫn cho các em tư thế ngồi học …
- Kỹ năng giữ vệ sinh trong ăn uống: Ăn uống vệ sinh, văn minh, lịch sự
sẽ là điều kiện để ngăn chặn sự phát sinh các bệnh truyền nhiễm đường tiểu hoánhư tiêu chảy, tả, lỵ, giun sán…
Giữ vệ sinh trong ăn uống góp phần đảm bảo vệ sinh môi trường như khôngvứt thức ăn thừa bừa bãi làm ô nhiễm môi trường, tạo điều kiện cho các côn trùngtrung gian truyền bệnh phát triển Ăn uống vệ sinh còn tạo điều kiện để ăn ngon,
ăn đủ suất, khắc phục được nếp sống lạc hậu
- Kỹ năng giữ gìn vệ sinh bộ phận sinh dục
Trang 9Bộ phận sinh dục nam và nữ đều có hai chức năng là đào thải nước tiểu vàhoạt động tình dục Riêng bộ phận sinh dục nữ còn có chức năng mang thai, sinh
đẻ.Dù là nam hay nữ, bộ phận sinh dục của cả hai giới này đều nằm ở phía trướcxương chậu, giữa hai đùi và cận kề với hậu môn là nơi đào thải phân của bộ máytiêu hóa ở phía sau Với những đặc điểm chung như vậy, việc chăm sóc, gìn giữ vệsinh cho bộ phận sinh dục ngay từ khi còn nhỏ đã là việc rất cần thiết, đòi hỏi sựhiểu biết đầy đủ của các bậc phụ huynh (các thầy cô giáo) và bản thân các em đểluôn giữ được sạch sẽ và tránh được các thương tổn do không giữ được vệ sinhtrong sinh hoạt hàng ngày.
Ngoài các kỹ năng trên còn một số các kỹ năng khác như: vệ sinh giấc ngủ,
vệ sinh trong rèn luyện thân thể… là những kỹ năng cần thiết phải giáo dục hướngdẫn cho các em học sinh, thể hiện sự quan tâm và chăm sóc đầy đủ, đảm bảo chocác em có sức khỏe tốt để tham gia học tập
Tất cả các kỹ năng trên tôi soạn thảo chi tiết nội dung từng kỹ năng Tôi tìm,đọc, sưu tầm kiến thức vệ sinh cá nhân ở các tài liệu tập huấn công tác y tế họcđường, tài liệu sức khỏe và vệ sinh cá nhân ở các giáo khoa cấp I, cấp II, tài liệutrên sách báo và đặc biệt đi sâu quan sát cách thức sinh hoạt vệ sinh cá nhân hàngngày của các em để soạn nội dung tuyên truyền, đồng thời sưu tầm tranh ảnh vềhoạt động vệ sinh cá nhân sao cho có sức thuyết phục học sinh Tự liên hệ, so sánhxem trong thực tế học sinh đã thực hiện các kỹ năng trên ở mức độ nào, hạn chế ởphần nào, từ đó mình cần hướng dẫn các em những gì ?
3 Giải pháp 3: Thực hiện tốt công tác tuyên truyền giáo dục, hướng dẫn các kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân cho học sinh.
Như trên tôi đã chuẩn bị nội dung tất cả những kỹ năng giữ gìn vệ sinh cầnhướng dẫn cho các em
Để chuẩn bị tốt cho việc tuyên truyền tôi xin ý kiến ban giám hiệu đưa vào
kế kế hoạch công tác hàng tháng như sau:
-Tháng 8 : Giáo dục hướng dẫn cho học sinh lớp 6,7 các kỹ năng: Rửa taysạch bằng xà phòng, rửa mặt, vệ sinh Mắt, Mũi, Tai, Vệ sinh răng miệng, vệ sinh
tắm giặt (Chú ý: Hướng dẫn học sinh lớp 6 ăn, ở, sử dụng công trình vệ sinh
trong nhà trường).
- Tháng 9: Giáo dục hướng dẫn cho học sinh toàn trường tất cả các kỹ năng:Rửa tay sạch bằng xà phòng, rửa mặt, vệ sinh Mắt, Mũi, Tai, Vệ sinh răng miệng,
vệ sinh tắm giặt ( mục đích nhắc nhở lại cho học sinh thực hiện tốt)
- Tháng 10: Giáo dục hướng dẫn học sinh giữ gìn vệ sinh trang phục, vệsinh ăn uống, vệ sinh trong học tập Nhận xét việc thực hiện các kỹ năng tháng 8, 9
đã tuyên truyền
- Tháng 11: Giáo dục hướng dẫn học sinh giữ gìn vệ sinh bộ phận sinh dục(nội dung này chia riêng đối tượng nữ 6,7 một tiết, nữ 8, 9 một tiết; học sinh namtoàn trường một tiết)
Trang 10-Các tháng còn lại đi sâu kiểm tra, nhận xét, bổ sung những hạn chế trongsinh hoạt hàng ngày của học sinh.
Bước tiếp theo là tổ chức các hình thức tuyên truyền giáo dục và hướng dẫncho học sinh thực hiện các kỹ năng trên
3.1/Hình thức tuyên truyền miệng:
Các kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân trên là những kỹ năng cơ bản mà tất cảcác em học sinh nội trú phải biết, phải làm được để phục vụ trong sinh hoạt hàngngày Khi các em bước vào môi trường nội trú, sống tập trung, tự lập đòi hỏi tất cảcác em phải tuân thủ theo những quy định chung Vậy việc tuyên truyền giáo dụccác kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân cho các em phải thực hiện ngay từ những ngàyđầu đến trường Chính vì thế tôi thực hiện theo kế hoạch trên Trong những buổituyên truyền này phải mời sự tham gia hỗ trợ của lực lượng giáo viên chủ nhiệm,quản sinh, tổng phụ trách cùng tham gia để giáo dục, hướng dẫn, theo dõi các emthực hiện vệ sinh cá nhân trong suốt trong quá trình năm học
Buổi tuyên truyền đầu tiên tổ chức vào ngày 19 tháng 8 năm 2013, đốitượng để tuyên truyền là các em lớp 6,7 Trong buổi tuyên truyền này trước hếtphải hướng dẫn nhắc nhở lại cho các em quy trình các khu vực vệ sinh, cách sửdụng nhà vệ sinh tự hoại (nhiều học sinh ở vùng sâu vùng xa khi đến trường là lầnđầu em tiếp cận với nhà vệ sinh này) Sau đó từng bước giáo dục hướng dẫn tất cảcác kỹ năng: Tắm giặt, gội đầu, rửa tay sạch, rửa mặt mũi, mắt, tai; vệ sinh ăn uống cần giáo dục kỹ hơn về các kỹ năng như: đánh răng, rửa mặt, tắm gội ,
Buổi tuyên truyền thứ 2 tổ chức vào ngày 6/9/2013, đối tượng là tất cả họcsinh toàn trường Nội dung tuyên truyền lại tất cả những kỹ năng đã tuyên truyền
ở tháng 8 mục đích nhắc lại và khắc sâu cho các em ghi nhớ
Trong buổi tuyên truyền, trước khi đưa ra vấn đề, tôi tìm hiểu xem các emhọc sinh có biết lợi ích của việc giữ gìn vệ sinh cá nhân không?, hàng ngày các em
đã thực hiện vệ sinh cá nhân như thế nào và kết quả làm như thế đã sạch chưa?Trong khi các em trả lời tôi khen ngợi những câu trả lời đúng, trả lời hay nhưngkhông chê bai những câu trả lời chưa đúng mà gợi mở cho các em thấy được mìnhtrả lời sai ở chỗ nào, đồng thời tôi cho các em tự liên hệ xem các hoạt động vệ sinh
cá nhân của bản thân hoặc bạn bè đã làm như thế nào? Nội dung tuyên truyền tôigiáo dục tập chung xoáy sâu trọng điểm vào những hạn chế mà mình đã nhìn nhậnthấy trong sinh hoạt hàng ngày của các em như: đánh răng đúng cách, rửa mặtbằng khăn riêng, tắm gội sạch sẽ Lý giải các câu hỏi “tại sao?” như: “Tại saophải đánh răng ngày ít nhất 2 lần?”; “Tại sao phải rửa tay sạch bằng xà phòng?”;
“Tại sao phải tắm giặt hàng ngày?” và lợi ích của việc thực hiện tốt vệ sinh cá nhânhàng ngày Sau đó tôi kết thúc vấn đề bằng cách tóm tắt các ý kiến đã được thốngnhất để đạt được mục đích mình cần tuyên truyền giáo dục hướng cho các em thựchiện tốt hơn
Tiếp theo hàng tháng kế hoạch nhà trường giành cho tổ nội trú một buổingoại khóa để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong đó nhiệm vụ giáo dục kỹnăng bảo vệ sức khỏe do tôi phụ trách, tôi chủ động nội dung tuyên truyền vệ sinhtrong trang phục mặc lúc nghỉ ngơi, mặc lúc đi học, mặc khi chơi thể thao Nhấn
Trang 11mạnh trang phục mặc không được lẫn lộn của nhau (vì đây là hiện tượng phổ biếntrong học sinh nam) để đề phòng lây nhiễm các bệnh da liễu Ngoài ra đối tượnghọc sinh đang ở độ tuổi dậy thì, cơ thể có nhiều biến đổi về tâm, sinh lý, do đó tôithực hiện phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên dạy môn Sinh học tuyêntruyền kỹ năng giữ vệ sinh bộ phận sinh dục cho riêng từng đối tượng học sinhnam, nữ Hướng dẫn tỷ mỷ cho các em các vệ sinh hàng ngày như thế nào
Cùng với những nội dung tuyên truyền khác theo kế hoạch, trong mỗi thángtôi tập hợp những hoạt động tôi quan sát, theo dõi ghi nhận được hàng ngày, nhậnxét những tiến bộ, hạn chế của học sinh trong việc thực hiện vệ sinh cá nhân trongtháng đó và tiếp tục nhắc nhở khuyến khích các em khắc phục những hạn chế, thựchiện tốt các kỹ năng đã hướng dẫn
Bên cạnh việc tuyên truyền miệng trực tiếp, mỗi tháng tôi viết những bàituyên truyền ngắn gọn về “Những điều em cần biết” đọc trong vòng 5 phút để tổngphụ trách và quản sinh cho đọc qua chương trình phát thanh măng non trong tuần
Ví dụ: Việc rửa tay bằng xà phòng, tôi chuyền tải tới các em cần biết sau:
“1 Tác hại của bàn tay bẩn
Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tỷ lệ tử vong cao của các bệnh lây truyền là do người dân thiếu hiểu biết về các biện pháp vệ sinh phòng bệnh Rất nhiều bệnh tật, đặc biệt là các bệnh đường tiêu hoá thường gặp như tiêu chảy, tả, lỵ, thương hàn, giun sán … đều do các vi khuẩn từ phân, nước tiểu, chất thải khác từ người và động vật gây ra Các vi khuẩn đó vào nước hoặc thức ăn, các đồ dùng nơi chuẩn bị thức ăn hoặc nơi ăn…, nhất là khi vi khuẩn bám vào các chất bẩn dính ở đôi bàn tay…
Các nhà khoa học đã xác định trên 1cm 2 da của người bình thường chứa tới 40.000 vi khuẩn Đặc biệt số lượng này còn nhiều hơn nhiều lần ở trên bàn tay, vốn là nơi thường xuyên tiếp xúc với đủ mọi vật trong cuộc sống thường ngày như: chúng ta thường chạm, xờ mó, cầm vào những người đang nhiễm bệnh, vật dụng,
bề mặt có nhiễm khuẩn từ đó khiến chúng ta tích lũy nhiều vi khuẩn trên tay Sau
đó chúng ta có thể vô tinh bị nhiễm khuẩn khi đưa vi trùng, vi rút đó lên mắt, lên miệng hoặc vô tình truyền bệnh cho người khác như chăm sóc, ẵm bồng em nhỏ, cầm tay, bắt tay người khác, cầm đồ ăn
2 Lợi ích của việc rửa tay bằng xà phòng và nước sạch
Nếu được rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sẽ làm cho vi khuẩn không lây truyền vào thức ăn hoặc vào miệng trực tiếp được Theo tổ chức Y tế thế giới thì chỉ một động tác rửa tay sạch đã làm giảm tới 35% khả năng lây truyền vi khuẩn Shigella, vốn là nguyên nhân gây các bệnh tiêu chảy và làm tử vong hàng triệu người trên thế giới.
Kết quả xét nghiệm bàn tay người tại 11 tỉnh của Việt Nam cũng cho thấy tỷ
lệ đối tượng có có bàn tay nhiễm Ecoli (nhiễm phân) rất cao
Vậy rửa tay sạch bằng xà phòng diệt khuẩn thường xuyên sẽ giúp chúng ta hạn chế được việc chuyển giao vi rút từ người này sang người khác và ngược lại.
Trang 12Rửa tay sạch còn được coi là “liều vắc-xin tự chế”, có tính khả thi và hiệu quả vì chi phí thấp có thể cứu sống hàng triệu người.
3 Lúc nào cần rửa tay:
Phải thường xuyên rửa tay sạch bằng xà phòng và nước sạch hàng ngày, nhất là trong các trường hợp sau :
-Rửa tay trước khi rửa mặt.
-Rửa tay trước khi ăn, cầm vào thức ăn, chế biến thức ăn.
-Rửa tay sau khi đi tiêu, đi tiểu, sau khi làm vệ sinh cho em bé.
-Rửa tay sau khi chơi bẩn, chơi với các con vật
-Rửa tay sau khi đi học hoặc đi làm về, đếm tiền, quét rác…Rửa tay khi bàn tay bị dính các chất bẩn
Nói tóm lại: Rửa tay bất kỳ lúc nào khi thấy tay bẩn.
4 Hướng dẫn rửa tay sạch theo 6 bước
Bước 1 : Làm ướt hai bàn tay dưới vòi nước sạch hoặc dùng gáo để múc
nước dội ướt tay, xoa xà phòng vào lòng bàn tay, chà xát hai lòng bàn tay vào nhau.
Bước 2 : Dùng ngón tay và lòng bàn tay cuốn và xoay lần lượt từng ngón
của bàn tay kia và ngược lại.
Bước 3 : Dùng lòng bàn tay này chà xát lên mu bàn tay kia và ngược lại.
Bước 4 : Dùng đầu ngón tay của bàn tay này miết vào kẽ giữa các ngón của bàn tay kia và ngược lại.
Bước 5 : Chụm 5 đầu ngón tay của tay này cọ vào lòng bàn tay kia bằng
cách xoay đi, xoay lại.
Bước 6 : Xả cho tay sạch hết xà phòng bằng nước sạch Lau khô tay bằng
khăn hoặc giấy vệ sinh lau tay
Chú ý : thời gian mỗi lần rửa tay tối thiểu là 30 giây Các bước 3,4,5 làm đi
làm lại khoảng 5-6 lần, ngoài việc rửa tay sạch yêu cầu các em cắt móng tay ngắn
để giữ vệ sinh tốt hơn ).
5 Liên hệ thực tế: Qua những lần đi kiếm tra, khảo sát thực tế của cán bộ y
tế, các thầy cô quản lý học sinh trong nhà trường( đã ghi đầy đủ tên, lớp từng em
mà các thầy cô quan sát được) việc “ rửa tay sạch” của các em chưa thực hiện tốt còn những hạn chế như sau: Khi đi vệ sinh xong không rửa tay ( quan sát trong 10
em có 4/10 em không rửa tay) hoặc các em rửa chưa sạch (đa số học sinh nam) Quan sát trước khi ăn chỉ có rất ít các em rửa tay sạch bằng xà phòng( bữa cơm trưa ngày 10/9/2013 có 28/270 học sinh rửa tay) Thậm chí có một số em nam đang chơi bi khi nghe kẻng cơm các em chỉ phủi tay, hoặc lau ngay vào quần áo rồi chạy vào bàn ngồi ăn Nếu các em biết bàn tay bẩn của các em có chứa cả chục triệu con vi khuẩn sẵn sàng xâm nhập vào cơ thể và gây bệnh cho chúng ta thì các em có nên rửa tay sạch hay không? Rửa tay sạch bằng xà phòng diệt khuẩn
Trang 13đơn giản dễ thực hiện, giữ được bàn tay luôn sạch đẹp và sẽ làm cho vi khuẩn bị tiêu diệt, cắt nguồn lây bệnh, đảm bảo vệ sinh phòng bệnh Vậy các em nên nhớ luôn rửa tay sạch nhé!”
3.2/ Hình thức tuyên truyền giáo dục qua hình ảnh trực quan:
Giáo dục qua hình ảnh trực quan là phương pháp giáo dục có hiệu quả nhất,
nó có tác động trực tiếp, cụ thể làm cho học sinh dễ tiếp thu, dễ học theo nhất làđối với các em học sinh hiếu động thích học hỏi Để tuyên truyền giáo dục các kỹnăng giữ gìn vệ sinh cá nhân cho học sinh nội trú trong nhà trường tôi làm như sau:
- Tham mưu với lãnh đạo nhà trường cho làm những khẩu hiệu, pano, ápphich, bảng biểu trang trí xung quanh khuôn viên trường Trong mỗi nhà vệ sinh làbảng nội quy thực hiện vệ sinh chung và hình ảnh rửa tay sạch bằng xà phòng Những hình ảnh này có tác dụng tác động đến ý thức của các em từng ngày, từnggiờ và nhắc nhở mỗi học sinh khi nhìn vào đó thì phải làm theo
- Tiếp đó tôi sưu tầm các tranh ảnh về vệ sinh cá nhân như: rửa tay sạch,tắm gội hàng ngày hoặc “em mặc trang phục đẹp” để tuyên truyền giáo dục chocác em Ngoài ra, bằng những hình ảnh sinh hoạt thực tế của học sinh, tôi và cácthầy cô quản lý giáo dục đã quan sát các em sinh hoạt vệ sinh cá nhân hàng ngày,dùng máy ảnh, điện thoại quay phim, chụp ảnh lại những hình ảnh, những đoạnvioclip hoạt động thực hiện vệ sinh cá nhân của học sinh Hoặc sưu tầm nhữngphim ảnh, hoạt động mang tính thời sự về thực hiện vệ sinh môi trường cũng như
vệ sinh cá nhân Khi tổ chức những buổi tuyên truyền giáo dục kỹ năng sống thìchiếu những hình ảnh sống động thực tế này lên để các em xem, cho các em tựnhận xét đánh giá nên làm thế nào Qua những hình ảnh này, tôi giáo dục phân tíchcho các em những giá trị tích cực của những hình ảnh đẹp, tác dụng của nó đối vớisức khỏe và phong cách sống và ngược lại, từ đó các em nhận thức được việc làmcủa mình, dần dần học và làm theo những điều tốt điều hay
Ví dụ: Hình ảnh một học sinh lên lớp ăn mặc đồng phục chỉnh tề, sạch sẽ,đầu tóc gọn gàng, đi dép có quai sau với một hình ảnh học sinh ăn mặc bộ đồngphục để bẩn, không bỏ áo trong quần, không đi dép, đầu tóc bù xù; Hình ảnh một
số em biết rửa tay sạch trước khi ăn và hình ảnh một số em chơi bi song nghe kẻng
ăn cơm chạy luôn vào bàn ngồi ăn; Hình ảnh buổi sáng thức dậy làm vệ sinh cánhân: một em có đầy đủ khăn mặt, ca, bàn chải răng, còn một em chỉ mang theomột bàn chải răng và rửa mặt thì dùng tay
- Bên cạnh những hình ảnh, tôi thực hiện xây dựng bảng thông tin tuyêntruyền sức khỏe đặt ở trung tâm các lớp học Nội dung bảng cập nhật thông tin,tuyên truyền sức khỏe hàng ngày, ngoài việc thông tin công tác vệ sinh, tôi dánnhững bài viết, tranh ảnh sưu tầm được, hoặc những thông điệp nội dung về bảo vệsức khỏe, bảo vệ môi trường, thực hiện vệ sinh cá nhân lên bảng để học sinh thamkhảo thêm như thông tin bệnh đau mắt đỏ tháng 9/2013; thông tin bệnh sởi,Rubenla từ tháng 1 đến tháng 4/2014; Thông điệp trên bảng tin: “Các em hãyrửa tay sạch bằng xà phòng thường xuyên để phòng bệnh đau mắt đỏ hoặc (bệnhsởi, bệnh rubenla, bệnh cúm!) ”; hình ảnh trang phục đẹp khi lên lớp, hình ảnhhoạt động rửa tay sạch, phòng bệnh Tay- chân- miệng Nhờ có bảng thông tin
Trang 14này, các thầy cô giáo viên chủ nhiệm nắm bắt được tình hình hoạt động vệ sinh củalớp mình hàng ngày để giáo dục nhắc nhở thêm, đồng thời bảng thông tin thu hútrất nhiều học sinh đọc để biết thêm những thông tin hữu ích cho bản thân
3.3/ Hình thức tuyên truyền thông qua lồng ghép vào các hội thi
Khi nhà trường tổ chức các hội thi “ Vui để học”; “ Nét đẹp học sinh”; hay
“Kỹ năng sống” bản thân tôi được tham gia vai trò ban tổ chức, tôi đã đưa các nộidung giáo dục sức khỏe như việc thực hiện vệ sinh cá nhân hàng ngày vào làmnhững bộ câu hỏi, hoặc giả định những tình huống để học sinh tìm hiểu và thamgia thi
Ví dụ các câu hỏi:
1 Em có biết đi chân đất thường bị nhiễm bệnh gì rất nguy hiểm?
2 Tắm giặt hàng ngày có tác dụng gì đối với sức khỏe?
3 Em có thường xuyên rửa tay không? Và rửa khi nào?
4 Tai, mắt, mũi có liên quan gì với nhau? Em thực hiện vệ sinh những bộphận đó như thế nào để các cơ quan này không bị ảnh hưởng chức năng củachúng?
5 Hàng ngày em chải răng mấy lần? Chải vào lúc nào?
Hay đưa ra những tình huống như sau:
- Giờ thể dục, quần áo thể dục của em bị ướt không có để mặc Sợ thầy giáophê bình, cho giờ học trung bình Một bạn bảo em chạy vào phòng ở số 18 của lớp
6 lấy bộ quần áo của em T mặc Vì thành tích thi đua của lớp em có lấy đồ của bạnmặc không? Vì sao?
- Quản lý nội trú xếp em là học sinh nữ lớp 9 vào phòng ở có 7 em nữ họcsinh lớp 6 Trong số 7 em đó có một em vệ sinh cá nhân rất kém (đầu tóc bù xù,
có chấy, quần áo cáu bẩn mùi hôi, khét) các em khác trong phòng thường có ý chếnhạo bạn Em sẽ giúp em nhỏ này như thế nào để phòng ở của mình thực sự đoànkết, sạch sẽ, đạt phòng ở Văn minh Lịch sự?
Những câu hỏi và tình huống trên lấy từ thực tế trong sinh hoạt của học sinhhàng ngày ở nội trú góp phần làm cho hội thi có ý nghĩa thiết thực hữu ích với từng
em, do đó các em rất hào hứng tham gia Khi các em trả lời, ngoài việc xác nhậnđúng sai theo đáp án, tôi đặc biệt nhấn mạnh lại một số kiến thức trọng điểm vànhững hạn chế thường ngày các em mắc phải để tuyên truyền cho các em thấy rõlợi ích của việc giữ gìn vệ sinh cá nhân với sức khỏe của bản thân và cộng đồng
Tất cả các hình thức tuyên truyền giáo dục sức khỏe giữ gìn vệ sinh cá nhântrên, mục đích cuối cùng là làm thay đổi hành vi sức khỏe, mà hành vi này baogồm: sự nhận thức + thái độ + thực hành Hành vi sức khỏe của học sinh tốt sẽ bảo
vệ sức khỏe cho các em và tạo ra một thế hệ có nếp sống văn hóa, có thói quen vănminh, lịch sự và khắc phục những thói quen lạc hậu có hại cho sức khỏe
