Lý do chọn đề tài:Ngày 22 tháng 7 năm 2008 Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT về việc phát động phong trào thi đua xây dựng “trường học thân thiện, học si
Trang 1I Lý do chọn đề tài:
Ngày 22 tháng 7 năm 2008 Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra chỉ thị
số 40/2008/CT-BGDĐT về việc phát động phong trào thi đua xây dựng “trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 – 2013 nhằm mục đích thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện đồng thời khắc phục những vấn đề mang tính cấp thiết của ngành giáo dục trong những năm gần đây Cùng với việc tích cực thực hiện chủ trương đổi mới giáo dục, các cơ sở giáo dục trong toàn quốc cũng đã tích cực hưởng ứng phong trào thi đua xây dựng “trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động và đã mang lại những kết quả khả quan
Tổng kết phong trào, Bộ giáo dục và đào tạo đã đưa ra nhận định “Qua 5 năm triển khai, các trường học trong toàn quốc đã có nhiều chuyển biến tích cực trong việc xây dựng môi trường học tập xanh, sạch, đẹp, an toàn,… Công tác giáo dục kĩ năng sống cũng đã được các đơn vị trường học, các tổ chức chính trị - xã hội quan tâm thông qua các hình thức đa dạng như tích hợp vào các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, đưa âm nhạc dân tộc và các trò chơi dân gian vào nhà trường Bên cạnh đó, đội ngũ giáo viên đã tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, nhờ vậy các em học sinh đã thêm năng động, tự tin, tích cực trong học tập…”
Từ những kết quả đạt được trong giai đoạn 2008-2013, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trương: “trong những năm học tiếp theo phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” sẽ trở thành hoạt động thường xuyên của các cơ sở giáo dục để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, phát huy tính chủ động, tích cực của học sinh trong các hoạt động giáo dục.”
Như vậy, có thể nói rằng việc phát động phong trào xây dựng “trường học thân thiện, học sinh tích cực” là một chủ trương đúng đắn của Bộ Giáo dục và Đào tạo Ngoài việc phát triển toàn diện người học, phong trào này còn phát huy hiệu quả góp phần giải quyết các vấn đề bức xúc của nền giáo dục Việt Nam trong những năm gần đây
Xuất phát từ thực tiễn trên cùng với quá trình công tác của bản thân- với vai trò
là người phụ trách công tác Đoàn thanh niên ở một trường trung học phổ thông- tôi xin được trình bày một số kinh nghiệm trong việc phát huy vai trò của Đoàn thanh
Trang 2niên trong công tác “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” nhằm góp chút kinh nghiệm nhỏ góp phần thực hiện có hiệu quả phong trào này trong những năm học tiếp theo
Do thời gian và kinh nghiệm còn hạn chế nên đề tài khó tránh khỏi những sai sót Rất mong nhận được sự đóng góp của quý thầy cô và quý đồng nghiệp
Xin chân thành cảm ơn!
Tân Phú, ngày 02 tháng 5 năm 2014
GVTH: Mai Mạnh Hảo
Trang 3II CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:
1 Cơ sở lí luận:
Điều 27 Luật giáo dục đã xác định: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”
Ngày 22 tháng 7 năm 2008 Bộ giáo dục và đào tạo đã có chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013
Về mục tiêu của phong trào, chỉ thị nêu:
"
1 Mục tiêu
a Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội.
b Phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả."
Về nội dung của phong trào, chỉ thị cũng xác định rõ"
3 Nội dung
a) Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn
- Bảo đảm trường an toàn, sạch sẽ, có cây xanh, thoáng mát và ngày càng đẹp hơn, lớp học đủ ánh sáng, bàn ghế hợp lứa tuổi học sinh.
- Tổ chức để học sinh trồng cây vào dịp đầu xuân và chăm sóc cây thường xuyên
- Có đủ nhà vệ sinh được đặt ở vị trí phù hợp với cảnh quan trường học, được giữ gìn vệ sinh sạch sẽ.
- Học sinh tích cực tham gia bảo vệ cảnh quan môi trường, giữ vệ sinh các công trình công cộng, nhà trường, lớp học và cá nhân.
b) Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong học tập.
Trang 4- Thầy, cô giáo tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích
sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng
tự học của học sinh.
- Học sinh được khuyến khích đề xuất sáng kiến và cùng các thầy cô giáo thực hiện các giải pháp để việc dạy và học có hiệu quả ngày càng cao.
c) Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh
- Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm.
- Rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kỹ năng phòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác.
- Rèn luyện kỹ năng ứng xử văn hóa, chung sống hòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội.
d) Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh
- Tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao một cách thiết thực, khuyến khích
sự tham gia chủ động, tự giác của học sinh.
- Tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của học sinh.
đ) Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch
sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương
- Mỗi trường đều nhận chăm sóc một di tích lịch sử, văn hóa hoặc di tích cách mạng ở địa phương, góp phần làm cho di tích ngày một sạch đẹp hơn, hấp dẫn hơn; tuyên truyền, giới thiệu các công trình, di tích của địa phương với bạn bè.
- …”
Ngày 19/8/2008 Bộ Giáo dục & Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch và Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ban hành Kế hoạch liên ngành số 7575/KHLN/BSDĐT - BVHTTDL - TƯĐTN, về việc triển khai phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” giai đoạn 2008 –
2013 với mong muốn huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng, các tổ chức
xã hội trong và ngoài Nhà trường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội
Trang 5Với việc xác định những nội dung phối hợp cụ thể Kế hoạch liên ngành số 7575/KHLN/BSDĐT - BVHTTDL – TƯĐTN đã xác định vai trò quan trọng của tổ chức đoàn thanh niên cộng sản Hồ chí Minh tại các trường học trong việc triển khai thực hiện có hiệu quả phong trào thi đua xây dựng “trường học thân thiện, học sinh tích cực” Có thể nói rằng: Phát huy tốt vai trò của tổ chức đoàn thanh niên trong các cơ sở giáo dục sẽ góp phần thực hiện có hiệu phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”
2 Cơ sở thực tiễn:
Hưởng ứng phong trào thi đua do Bộ Giáo dục phát động, xét trên bình diện rộng thì các cơ sở giáo dục trong toàn quốc đã tích cực triển khai nhiều biện pháp, huy động mọi lực lượng trong và ngoài nhà trường tham gia thực hiện phong trào này và đã mang lại những hiệu quả tích cực như chúng ta đã biết Tuy nhiên, trên thực tế chúng ta cũng phải nghiêm túc nhìn nhận rằng hiệu quả việc thực hiện phong trào này ở các cơ sở giáo dục không đều nhau, một số cơ sở giáo dục chưa đạt được hiệu quả cao trong phong trào này, bằng chứng là ở đâu đó vẫn còn những biểu hiện của môi trường giáo dục thiếu thân thiện, mối quan hệ trò - trò, quan hệ thầy - trò trong một số trường hợp cụ thể vẫn còn rất bất ổn; kỹ năng ứng xử, giao tiếp, kỹ năng sống của một bộ phận học sinh vẫn chưa thực sự chuẩn mực; tình trạng bạo lực học đườg vẫn còn còn diễn ra… Từ thực tế ấy tôi nhận thức rằng: Tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” là phương cách để giải quyết dứt đểm những tồn tại trên
Từ tình hình thực tiễn tại đơn vị đang công tác cho thấy rằng: Để thực hiện phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” đạt hiệu quả cao thì nhà trường cần phải huy động được mọi lực lượng trong và ngoài nhà trường tích cực tham gia vào hoạt động này và trong đó tổ chức đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh đã đóng góp một phần quan trọng làm nên hiệu quả của phong trào
Trong phạm vi đề tài này, tôi xin trình bày một số giải pháp để phát huy tốt vai trò của tổ chức đoàn thanh niên trong công tác “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” mà bản thân tôi đã áp dụng tại đơn vị Tuy đây không phải là
Trang 6những giải pháp mới nhưng nhờ áp dụng phù hợp với đặc điểm tình hình thực tế tại đơn vị nên đã mang lại hiệu quả cao
III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI
Trên cơ sở hiểu rõ và nắm vững mục tiêu, quan điểm chỉ đạo của chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013 Vận dụng kế hoạch liên ngành số 7575/KHLN/BSDĐT - BVHTTDL – TƯĐTN của Bộ Giáo dục & Đào tạo, Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch và Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh về việc triển khai phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” giai đoạn 2008 – 2013 Triển khai thực hiện kế hoạch liên tịch giữa Sở Giáo dục & Đào tạo, sở văn hoá thể thao & du lịch và tỉnh đoàn Đồng Nai
về việc thực hiện phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong những năm qua đội ngũ cán bộ, giáo viên, đoàn viên, thanh niên và học sinh trường trung học phổ thông Thanh Bình đã tích thực hiện công tác “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” và đã đạt được hiệu quả cao từ phong trào này Để đạt được kết quả đó thì đoàn trường đã góp một phần không nhỏ từ việc thực hiện các giải pháp sau:
1 Phát huy vai trò của tổ chức đoàn thanh niên trong công tác xây dựng trường, lớp xanh, sạch đẹp, an toàn
a) Nội dung:
- Bảo đảm trường an toàn, sạch sẽ, có cây xanh, thoáng mát và ngày càng đẹp hơn, lớp học đủ ánh sáng, bàn ghế hợp lứa tuổi học sinh
- Tổ chức để học sinh trồng cây vào dịp đầu xuân và chăm sóc cây thường xuyên
- Có đủ nhà vệ sinh được đặt ở vị trí phù hợp với cảnh quan trường học, được giữ gìn vệ sinh sạch sẽ
- Học sinh tích cực tham gia bảo vệ cảnh quan môi trường, giữ vệ sinh các công trình công cộng, nhà trường, lớp học và cá nhân
b) Các tiến hành:
Trang 7Trên thực tế việc xây dựng trường lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn là nội dung mà các trường rất quan tâm thực hiện ngay cả khi chưa có chỉ thị nhằm tạo dựng môi trường sư phạm và đây là một trong những yếu tố góp phần hết sức quan trọng trong việc giáo dục tác phong học sinh
Phát huy tốt vai trò của tổ chức đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh thông qua các việc làm cụ thể sau:
- Bí thư đoàn trường cần thực hiện tốt công tác tham mưu cho lãnh đạo nhà trường thực hiện việc quy hoạch sắp xếp các cụm công trình như: khu học tập; khu hoạt động tập thể, thể dục thể thao, sân chơi giải trí, khu hành chính tổng hợp sao cho hợp lí, thuận tiện Đồng thời tham mưu trong công tác xây dựng cảnh quan, môi trường sư phạm như trồng cây xanh, hoa kiểng, trang trí các khẩu hiệu, pa-nô, áp-phích tuyên truyền,…
- Ban chấp hành đoàn trường cần bàn bạc, xem xét lựa chọn những công việc phù hợp và đăng kí thực hiện công trình, phần việc thanh niên nhằm tô điểm thêm cho cảnh quan nhà trường, cụ thể như việc đăng kí trồng và chăm sóc hoa cảnh trong sân trường, trồng cây xanh tạo bóng mát trong khu vực sân và xung quanh trường
- Thường xuyên tổ chức huy động đoàn viên, thanh niên các buổi lao động vệ sinh trường lớp… thông qua hoạt động này cần giáo dục đầy đủ mục đích, ý nghĩa công việc cho học sinh, phải có phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị lớp, quy định rõ thời gian và kết quả phải đạt được, phải có kỷ luật, trật tự, không khí tươi vui, biểu dương kịp thời những học sinh tốt, tập thể lớp thực hiện tốt
- Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện các phong trào góp phần nâng cao
ý thức bảo vệ môi trường sống như phong trào thu gom giấy vụn, việc làm này vừa
có tác dụng bảo vệ môi trường, vừa tạo được nguồn quỹ kinh phí để đoàn trường thực hiện công trình, phần việc thanh niên
- Tuyên truyền và kêu gọi đoàn viên, thanh niên hưởng ứng "ngày làm cho thế giới sạch hơn" bằng những hành động thiết thực, cụ thể như việc tham gia dọn dẹp vệ sinh, thu gom rác thải, khai thông cống rãnh trên địa bàn mà trường đóng chân
Trang 8- Tuyên truyền nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh trường lớp và đưa nội dung này vào thi đua với những tiêu chí cụ thể về lớp học sạch Để thực hiện tốt công tác này, ban chấp hành đoàn trường cần có sự theo dõi, kiểm tra chặt chẽ, tổ chức chấm điểm thi đua một cách khách quan, công bằng, chính xác, kịp thời chấn chỉnh những lớp thực hiện chưa tốt, biểu dương, cộng điểm thưởng cho những lớp thực hiện tốt
để các lớp có động lực phấn đấu
2 Phát huy vai trò của tổ chức đoàn trong nội dung dạy học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương giúp các em tự tin trong học tập:
a) Nội dung:
- Thầy, cô giáo tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyến khích
sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức vươn lên, rèn luyện khả năng
tự học của học sinh
- Học sinh được khuyến khích đề xuất sáng kiến và cùng các thầy cô giáo thực hiện các giải pháp để việc dạy và học có hiệu quả ngày càng cao
b) Các tiến hành:
Đây là nội dung lớn để thực hiện phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa ban giám hiệu, công đoàn nhà trường và đoàn trường Nội dung này không dễ thực hiện và hoàn thành trong thời gian ngắn, mà đòi hỏi phải có một lộ trình với những nội dung
cụ thể, trong đó cần chọn một số khâu đột phá từ đó để thúc đẩy và duy trì phong trào Đối với tổ chức đoàn thanh niên có thể phát huy tốt vai trò của mình thông qua các hoạt động cụ thể như sau:
- Thông qua chi đoàn giáo viên, nhân viên để phát động phong trào thi đua dạy tốt trong đó đặc biệt chú ý đến việc ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới phương pháp dạy học và đưa nội dung này vào thi đua Nội dung thi đua dạy học hiệu quả cần có sự phối hợp thực hiện của ban giám hiệu và công đoàn nhà trường trong việc triển khai, theo dõi tổ chức thực hiện Phát huy vai trò của tổ chức đoàn thanh niên trong nội dung này đó là việc theo dõi và đôn đốc đoàn viên trong chi đòan giáo viên tham gia phong trào này
- Tham mưu cho ban giám hiệu nhà trường về việc mở lớp bồi dưỡng cho giáo viên về nội dung đổi mới phương pháp và kỹ năng tin học, đặc biệt là kỹ năng
Trang 9khai thác và ứng dụng internet, kỹ năng soạn và dạy giáo án điện tử, kỹ năng kết nối và trình chiếu linh hoạt trong bài dạy
- Tham mưu cho ban giám hiệu nhà trường về việc đầu tư, trang bị hệ thống cơ
sở vật chất, máy móc, thiết bị phục vụ cho việc đởi mới phương pháp dạy học theo hướng thân thiện và từng bước hiện đại
- Phát động phong trào thi đua học tập tốt trong tất cả các chi đoàn lớp Nội dung này cần thực hiện ngay từ đầu năm và xuyên suốt các năm học Trên thực tế tất cả các trường đều đã thực hiện nội dung này nhưng thực hiện như thế nào cho thật hiệu quả? Điều cần lưu ý là đã thi đua thì cần phải có khen thưởng và khi thực hiện công tác khen thưởng thì phải thực hiện thật chính xác, khách quan, công bằng
3 Phát huy vai trò của tổ chức đoàn trong nội dung rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh:
a) Nội dung:
- Tăng cường rèn luyện khả năng ứng xử, xử lý hợp các tình huống trong cuộc sống, trong học tập và sinh hoạt; Hình thành thói quen và kỹ năng làm việc và sinh hoạt hợp tác theo nhóm
- Rèn luyện kỹ năng phòng chống các tai nạn như: giao thông, đuối nước, và các tai nạn thương tích khác, giáo dục ý thức phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe, đặc biệt
là giáo dục phòng chống HIV - AIDS; phòng chống các bệnh truyềnnhiễm; cúm gia cầm,… Tránh xã các tệ nạn xã hội như ma túy, cờ bạc…
- Giáo dục và rèn luyện kỹ năng ứng xử có văn hóa, tinh thần đoàn kết thân
ái, hợp tác và chia sẻ trong cuộc sống
b) Các tiến hành:
- Đoàn trường phối hợp với ban giám hiệu nhà trường tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ cho giáo viên chủ nhiệm lớp và ban chấp hành các chi đoàn về nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua chuyên đề giáo dục lồng ghép 5 kĩ năng sống cơ bản: Giao tiếp, xác định giá trị, đặt mục tiêu, quyết định, kiên định vào các hoạt động ngoài giờ lên lớp, các trò chơi học tập và một số tiết học, môn học cơ bản
- Tổ chức nhiều hình thức tuyên truyền vận động như: Thông tin thường ngày trên chương trình phát thanh của đoàn trường, niêm yết các khẩu hiệu, lời nhắc nhở
Trang 10lên các vị trí cần thiết như: “Đi nhẹ - nói khẽ”; “Bỏ rác đúng nơi quy định”;“Hãy giữ gìn vệ sinh chung”;“Mỗi ngày đến trường là một niềm vui”, …
- Gắn các chủ điểm giáo dục vào các phong trào thi đua giữa các lớp, các chi đoàn, hàng tuần, hàng tháng có đánh giá, tổng kết và tuyên dương khen thưởng những tập thể, các nhân xuất sắc, kiểm điểm phê bình những tập thể, cá nhân vị phạm hoặc chưa hoàn thành nhiệm vụ
- Tổ chức hội trại nhân kỉ niệm thành lập đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Đây là hoạt động thiết thực để chào mừng kỉ niệm thành lập đoàn đồng thời thông qua việc tổ chức các trò chơi, sinh hoạt trại là cách thực tế nhất để giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh
4 Phát huy tốt vai trò của đoàn trong nội dung tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi lành mạnh.
a) Nội dung:
Tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao theo các phong trào thi đua và vào các ngày lễ lớn nhằm tạo cho các em những sân chơi bổ ích, lành mạnh, đồng thời tạo điều kiện cho được giao lưu, hợp tác, chia sẻ cùng nhau trong tập thể Khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác của học sinh Đưa các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với tâm lí lứa tuổi của học sinh
b) Các tiến hành:
Theo kết quả phiếu điều tra để tìm hiểu về hứng thú của học sinh đối với các hoạt động ngoại khóa như hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao (đối tượng điều tra là các em học sinh khối lớp 10 trường THPT Thanh Bình) thì có đến 91%
số ý kiến của các em học sinh thể hiện các em rất hứng thú với các hoạt động ngoại khóa do nhà trường tổ chức Như vậy, với một số lượng học sinh đông đảo trong các nhà trường thì nhu cầu về sân chơi cho các em là rất lớn Các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao vừa giúp rèn luyện thân thể vừa phát triển về năng khiếu, thẩm mĩ cho các em học sinh đồng thời giúp các em tăng cường giao lưu trao đổi, rèn luyện kỹ năng sống cho bản thân Từ thực tế việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa ở trường trung học phổ thông Thanh Bình cho thấy rằng đây là hoạt động mà