Biểu hiện như :các em không biết cách giao tiếp, ứng xử với bạn bè, với thầy cô, với mọi người, từ cách xưng hô đến cách nói năng...nhiều lúc thiếu suy nghĩ, không phù hợp vớiđối tượng g
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG BỔ TÚC VĂN HÓA TỈNH
Mã số:
(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)
GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG BỔ TÚC VĂN HÓA TỈNH ĐỒNG NAI
Người thực hiện: Lê Thị Thanh Nhàn
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục
- Phương pháp dạy học bộ môn:
(Ghi rõ tên bộ môn)
- Lĩnh vực khác: Giáo dục học sinh
(Ghi rõ tên lĩnh vực)
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN
Mô hình Đĩa CD (DVD) Phim ảnh Hiện vật khác
(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)
Năm học: 2013 - 2014
BM 01-Bia SKKN
Trang 2SƠ YỀU LÍ LỊCH KHOA HỌC
……….
I.THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1.Họ và tên: Lê Thị Thanh Nhàn
2.Ngày tháng năm sinh : 17 -12 – 1973
3.Nam, nữ: Nữ
4.Địa chỉ: 54A5 – Khu phố 11- Phường Tân Phong -Biên Hòa - Đồng Nai5.Điện thoại: 0613847032 (Cq), 01693967937 (ĐTDĐ)
6.Chức vụ : Phó hiệu trưởng
8.Nhiệm vụ được giao : - Quản lý chuyên môn
- Giảng dạy văn lớp 12A3
- Giảng dạy giáo dục công dân 12B
9 Đơn vị công tác : Trường Bổ túc văn hóa tỉnh
II.TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Trình đô chuyên môn : Đại học sư phạm
- Chuyên ngành đào tạo : Ngữ văn
- Năm nhận bằng : 1994
- Chuyên ngành đào tạo Giáo dục chính trị
- Năm nhận bằng : 2010
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm : Giảng dạy
- Số năm có kinh nghiệm : 20
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
+ Hướng khai thác tác phẩm trữ tình
+ Phương pháp dạy học văn phát huy tính cực chủ động của học sinh + Sử dụng hình ảnh minh họa trong dạy học văn
+ Bồi dưỡng-giáo dục đạo đức cho học sinh qua tác phẩm văn học
+ Giáo dục giá trị sống cho học sinh trường Bổ túc văn hóa Đồng Nai
GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH
Trang 3TRƯỜNG BỔ TÚC VĂN HÓA TỈNH
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạođức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân,tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủnghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tụchọc lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc(Luật Giáo dục 2005 )
Như vậy có thể thấy vai trò của giáo dục trong nhà trường rất cần thiết giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh, giúp các em hoàn thiện nhân cách, có kỹ năng sống, kỹnăng giao tiếp tốt để hòa nhập cuộc sống góp phần thực hiện mục tiêu của giáodục toàn diện trong nhà trường
Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường không chỉ là mục
tiêu của giáo dục, nhiệm vụ của người thầy mà trở thành một nhu cầu bức thiết,gắn giáo dục với thực tiễn cuộc sống, xã hội giúp học sinh chủ động, linh hoạt,nhạy bén trong cuộc sống
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường , đặc biệt với đối tượng
học sinh trường bổ túc văn hóa tỉnh đang là một thử thách đối với giáo viên hiệnnay bởi việc rèn luyện kỹ năng sống, thái độ sống, giao tiếp với mọi người ítđược thế hệ trẻ ngày nay chú trọng ?
Qua việc tìm hiểu, quan sát trong quá trình làm công tác quản lí và giảng dạy về
ý thức thái độ, mục đích học tập, kỹ năng sống của các em… tôi đã từng bước nắmbắt tình hình chung và có kế hoạch giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống cho các emhọc sinh
Từ lý do nêu trên tôi nhận thấy việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinhtrong nhà trường không chỉ là mục tiêu của ngành giáo dục, nhiệm vụ của ngườigiáo viên giảng dạy, người cán bộ quản lí mà trở thành một nhu cầu bức thiết của
xã hội, bức thiết đối với đối tượng học sinh trường bổ túc văn hóa tỉnh Đồng Nai
II CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1 Cơ sở lí luận
- Các nhà giáo dục đến từ năm châu lục tiến hành hội thảo trước sự ủy quyền củaUNICEP tại Newyork, tháng 8 năm 1996 ; Hội nghị nhân quyền trẻ em .đã bàn
về vấn đề giá trị sống, kỹ năng sống của thế hệ trẻ
- Theo Bộ lao động và hiệp hội đào tạo phát triển Mỹ học sinh cần có 11 kỹnăng.Tại Úc,Bộ giáo dục- Đào tạo và Khoa học giáo dục 08 kĩ năng Ở Singapore,Cục phát triển lao động đưa ra 10 kỹ năng học sinh cần được rèn luyện.Các nhàgiáo dục Việt Nam định hướng giáo dục học sinh 10 kỹ năng cơ bản
- Ở nước ta, sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh rất chú trọng việc rèn đức, luyện tài
cho thanh niên Ngày nay Đảng, Nhà nước, ngành giáo dục & đào tạo, các tổ chức
Trang 4chính trị- xã hội rất quan tâm đến giáo dục giá trị sống cho thế hệ trẻ Văn phòngChủ tịch nước giám sát việc dạy đạo đức cho học sinh bởi đây là vấn đề đầutiên,quan trọng, phải quan tâm và có những điều chỉnh phù hợp để đổi mới cănbản, toàn diện giáo dục - đào tạo
- Kỹ năng sống rất cần thiết đối với tất cả mọi người Học sinh là đối tượng rất cầnđược giáo dục kỹ năng sống bởi kỹ năng sống là công cụ hình thành và thể hiện giátrị sống và giá trị sống là nền tảng để hình thành kỹ năng sống Đó là bài học quantrọng giúp học sinh tự tin bước vào cuộc sống trong tương lai Xác định được vaitrò của giáo dục kỹ năng sống nên từ năm học 2010- 2011, Bộ GD&ĐT đã quyếtđịnh đưa 10 kỹ năng sống vào giảng dạy ở các trường phổ thông
+ Kỹ năng1: Kĩ năng lắng nghe
+ Kĩ năng 2: Kĩ năng thuyết trình
+ Kĩ năng 3: Kĩ năng giải quyết vấn đề
+ Kĩ năng 4: Kĩ năng tự nhận thức
+ Kĩ năng 5: Kĩ năng kiểm soát cảm xúc
+ Kĩ năng 6: Kĩ năng giải quyết xung đột
+ Kĩ năng 7: Kĩ năng tự nhận thức giá trị của bản thân
+ Kĩ năng 8: Kĩ năng thiết lập và thực hiện mục tiêu
+ Kĩ năng 9: Kĩ năng kiên định
+ Kĩ năng 10: Kĩ năng học tập và định hướng nghề nghiệp
- Hiện nay, mục tiêu nhiệm vụ giáo dục của nhà trường không đơn thuần là trang
bị kiến thức văn hóa mà còn kết hợp với gia đình, xã hội giáo dục đạo đức, kỹ năngsống, kỹ năng giao tiếp cho học sinh Kết hợp sinh hoạt chủ nhiệm,sinh hoạtđoàn và lồng ghép trong các môn học để rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh giáoviên sẽ định hướng giáo dục giúp các em nâng cao nhận thức, hình thành kỹ năngsống, có cách ứng xử đúng đắn trong các tình huống, trong các mối quan hệ
2 Cơ sở thực tiễn
- Giáo dục kỹ năng sống cho mọi người nói chung và học sinh nói riêng dễ nhưng
vô cùng khó để hình thành kỹ năng sống và thể hiện giá trị sống Trong thực tếkhông phải ai cũng nhận đúng giá trị của cuộc sống Vì vậy, học tập để nhận diệnđúng đâu là giá trị đích thực của cuộc sống là điều cần thiết với tất cả mọi người
Có những giá trị sống đích thực, trở thành những giá trị chung cho nhiều người vàtoàn xã hội mà từ năm học 2012 - 2013 trường đã chỉ đạo, tổ chức giáo dục chohọc sinh
- Công tác giáo dục trong nhà trường
+ Nhà trường nhìn chung còn chú trọng việc dạy kiến thức văn hóa mà chưa thật
sự đầu tư thời gian, công sức, có khi còn có phần xem nhẹ việc giáo dục bồi dưỡnggiá trị, kỹ năng sống cho học sinh
Trang 5+ Về học sinh : Đối tượng học sinh trường bổ túc văn hoá số đông có chất lượngđầu vào thấp, trình độ nhận thức hạn chế, ý thức rèn luyện chưa cao, nhiều em cóhoàn cảnh khó khăn hoặc thiếu sự quan tâm, giáo dục của gia đình nên khôngxác định được mục đích học tập, không có ý thức rèn luyện đạo đức, kỹ năng sống,
kỹ năng giao tiếp cho bản thân
Nhìn chung, các em học sinh còn thiếu nhiều kỹ năng cần thiết Biểu hiện như :các em không biết cách giao tiếp, ứng xử với bạn bè, với thầy cô, với mọi người,
từ cách xưng hô đến cách nói năng nhiều lúc thiếu suy nghĩ, không phù hợp vớiđối tượng giao tiếp.Trong khi đó, các em lại rất cần chỗ dựa tinh thần- cần sự quantâm giáo dục, chia sẻ của thầy cô và gia đình
+ Về phụ huynh học sinh :
Phần đông quý vị phụ huynh học sinh của trường có hoàn cảnh gia đình khókhăn, phải bươn chải trong cuộc sống mưu sinh nên không có nhiều thời gian chocon em, không quan tâm đến việc giáo dục giá trị sống, rèn kỹ năng sống cho con
em mình
Từ cơ sở lí luận và thực tế trên tôi nhận thấy :
- Kỹ năng sốnglà “Năng lực tâm lý xã hội là khả năng ứng phó một cách có hiệu
quả với những yêu cầu và thách thức của cuộc sống hằng ngày" và giáo dục
kỹ năng sống là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, xây dựng nhữnghành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cực trên cơ sở giúpngười học có kiến thức, giá trị, thái độ và kỹ năng thích hợp
- Các kỹ năng sống chính là sự bổ sung cần thiết về kiến thức và năng lực cho một
cá nhân để họ có thể hoạt động một cách độc lập, giúp họ tránh được những khókhăn trong quá trình sống và làm việc Từ kỹ năng sống có thể thể hiện thànhnhững hành động cá nhân và những hành động đó sẽ tác động đến hành động củanhững người khác cũng như dẫn đến những hành động nhằm thay đổi môi trườngxung quanh trở nên lành mạnh
- Việc giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho học sinh trường Bổ túc văn hóa
được tiến hành hiện nay là bước chuyển đúng hướng của ngành giáo dục trong xuhướng hội nhập và yêu cầu của thời đại mới, góp phần tích cực vào việc thực hiệnphương châm “chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá” trong giáo dục
Do vậy, tôi mạnh dạn đề xuất lồng ghép giáo dục kỹ năng sống và tổ chức
thực hiện một số giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Trường Bổ túc văn hóa Tỉnh Để thực hiện một cách có hệ thống và là yêu cầu bắt buộc trong nhà trường thì đề tài quả là vẫn hết sức mới mẻ và quá trình thực hiện đã đạt những kết quả khả quan.
Trang 6
Giá trị sống là nền tảng để hình thành kỹ năng sống
Kỹ năng sống là công cụ hình thành và thể hiện giá trị sống
Kỹ năng sống ! Dễ nhưng vô cùng khó để hình thành và trở thành hiện thực
III TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
1 Giải pháp 1 : Giáo dục kỹ năng sống trong giờ sinh hoạt lớp và hoạt động đoàn thể
a Cách thức tổ chức thực hiện
- Ban giám hiệu nhà trường chỉ đạo việc tổ chức biên soạn và lồng ghép giảng dạycác kỹ năng sống phù hợp với thực tiễn và trình độ học sinh của trường; tập huấncho đội ngũ giáo viên về vai trò, phương pháp dạy giá trị sống, kỹ năng sống chohọc sinh; chỉ đạo Đoàn trường tổ chức các hoạt động thực tiễn để học sinh có điềukiện trải nghiệm, thể hiện kỹ năng sống
- Khi tổ chức giáo dục kỹ năng sống giáo viên chủ nhiệm lớp, giáo viên bộ môn có
kế hoạch, nội dung, phương pháp cụ thể để giúp học sinh lĩnh hội tầm quan trọngcủa các kỹ năng qua đó giúp học sinh bồi dưỡng thái độ sống, hình thành kỹ năngsống phù hợp
- Người tổ chức thực hiện biết chọn những hình thức phù hợp để khai thác, nhằmchuyển tải nội dung cần định hướng giáo dục một cách tự nhiên, sát thực, dễ đi vàolòng người; tránh sự gượng ép, khuôn sáo…
- Để giáo dục mỗi kỹ năng cần lựa chọn phương pháp và nội dung phù hợp với đốitượng học sinh, nhằm phát huy tác dụng và có thể đạt được hiệu quả cao nhất Nộidung cần định hướng giáo dục được soạn giáo án cụ thể
- Trong quá trình hướng dẫn các em sinh hoạt giáo viên cần phát huy tính tích cực,chủ động của học sinh trong việc thuyết trình, trả lời câu hỏi, giải quyết tìnhhuống, qua đó các em lĩnh hội vấn đề giáo dục, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm,thái độ sống của bản thân và luyện một số kỹ năng trước tập thể
- Người thầy sẽ « dùng nhân cách để giáo dục nhân cách »( Uxinsy), luôn tự tôiluyện chính mình, tìm tòi nghiên cứu, không ngừng nâng cao sự hiểu biết trên mọi
Trang 7lĩnh vực đời sống xã hội bởi kiến thức càng phong phú càng thuận lợi và có sứchấp dẫn, thuyết phục càng cao trong dạy kỹ năng sống
- Các bước thực hiện hoạt động giáo dục kỹ năng sống :
+ Xây dựng bầu không khí tâm lý thân thiện,gần gũi và cởi mở
+ Tổ chức các hoạt động nhận diện kỹ năng sống
+ Tổ chức thảo luận chia sẻ các kỹ năng sống
+ Tổ chức hoạt động để học sinh thể hiện hiểu biết và trải nghiệm về kỹ năngsống một cách sáng tạo
- Phương pháp giáo dục kỹ năng sống
Trang 8
b Minh họa giáo dục kỹ năng sống trong sinh hoạt chủ nhiệm và hoạt động đoàn thể
Ví dụ : Giáo dục Kĩ năng giải quyết xung đột
Trong thực tế xung đột có vẻ xuất hiện nhiều ở giai đoạn tuổi vị thành niên và
các em thiếu kỹ năng giải quyết Trong khi đó xung đột không biến mất Chúngcàng xấu hơn nếu ta phớt lờ chúng Cách hay nhất là đối mặt với xung đột và giảiquyết chúng ngay khi có thể Do vậy giáo viên cần giáo dục kỹ năng giải quyếtxung đột cho các em và có thể tiến hành :
- Xác định mục tiêu :
+ Giúp học sinh nắm được tầm quan trọng của kỹ năng giải quyết xung đột, cácbước giải quyết xung đột, xác định kỹ năng giải quyết xung đột giúp các bên liênquan đều cảm thấy được lắng nghe, tôn trọng và thỏa đáng với giải pháp
+ Biết cách cư xử đúng mực với mọi người trong mọi tình huống
- Nội dung hoạt động
a Thảo luận
b Trải nghiệm
c Khái niệm giải quyết xung đột, nguyên nhân xảy ra xung đột
d Các bước để giải quyết xung đột
e Các trò chơi, trải nghiệm giúp học sinh phát triển kĩ năng giải quyết xung độ
- Gợi ý thực hiện các hoạt động cụ thể
a Thảo luận :Giáo viên đưa ra một số đoạn phim, tình huống xảy ra xung đột giữa các em học sinh và cho các em thảo luận về các tình huống đó
b Trải nghiệm :Theo em vì sao xảy ra xung đột? Nếu ở trong tình huống đó em
sẽ làm gì ?
c Nhận diện nguyên nhân xảy ra xung đột
+ Sự khác nhau về suy nghĩ và quan niệm
+ Sự khác nhau về mong muốn/ nhu cầu về lợi ích cá nhân
+ Không biết thừa nhận, tôn trọng, suy nghĩ, ý kiến, quan điểm của người khác + Tính cách gây hấn, hiếu chiến, thích người khác phải phục tùng, lệ thuộcvào mình
+ Sự kèn cựa, muốn hơn người
Trang 9+ Sự định kiến, phân biệt đối xử
d Các bước để giải quyết xung đột
+ Hiểu xung đột về vấn đề gì
+ Tránh xung đột làm sự việc xấu thêm
+ Cùng nhau giải quyết xung đột
+ Tìm giải pháp giải quyết
e Các trò chơi, trải nghiệm giúp học sinh phát triển kĩ năng giải quyết xung đột + Giáo viên có thể chia lớp làm 3 nhóm tổ chức cho học sinh giải quyết tìnhhuống trong khoảng thời gian 20 phút
+ Dụng cụ: Giấy A0, bút dạ để các nhóm chuẩn bị nội dung giải quyết tìnhhuống
+ Tiến hành: Giáo viên treo lên bảng và giới thiệu những sơ đồ về: Cáchkiềm chế khi tức giận; Bí quyết biểu lộ sự cương quyết; Các bước của kỹ năngthương lượng
+ Giáo viên giao cho mỗi nhóm một tình huống và yêu cầu các nhóm thảoluận giải quyết mâu thuẫn trong tình huống của nhóm Có thể đóng vai cách giảiquyết
Tình huống 1: Giờ ra chơi ,một nhóm học sinh bước vào quán nước ở cổng
trường, lúc đó bạn đang ngồi uống nước trong quán Một học sinh trong nhóm này
vô tình nhổ nước bọt vào chân bạn.bạn quay lại yêu cầu học sinh đó phải xin lỗi,tuy nhiên người đó đã khước từ, không chịu xin lỗi, lại còn cười bạn
Vậy bạn sẽ ứng xử như thế nào?
Tình huống 2: Giờ ra chơi có một vài học sinh lớp khác đến trêu chọc bạn hoặc
quấy phá trò chơi mà bạn đang tham gia.Họ dùng những lời lẽ thô tục, thiếu vănhóa để châm chọc
Bạn sẽ giải quyết như thế nào?
Tình huống 3: Bạn đang tham gia vào một trò chơi giữa các nhóm bạn tại sân
trường.Một thành viên của nhóm khác chạy xô vào bạn, cả hai người cùng ngã.Mặc dù người kia sai , bạn vẫn đỡ người đó dậy, nói lời xin lỗi hoặc hỏi han rấtlịch sự Tuy nhiên, đáp lại thái độ lịch sự của bạn, người kia chửi tục, xúc phạmhoặc đe dọa bạn
Vậy bạn sẽ xử lý như thế nào?
+ Các nhóm nghiên cứu và giải quyết tình huống, giáo viên nhận xét
- Giáo viên chia sẻ với các em bài viết về cách giải quyết xung đột với bạn bè củathạc sĩ tâm lý Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu "Khi bị bạn bè xúc phạm"
Từ gợi ý cách thức tổ chức thực hiện giáo dục kỹ năng giải quyết xung độtgiáo viên có thể triển khai, tổ chức giáo dục một số kỹ năng khác như: kỹ nănglắng nghe, kỹ năng tự nhận thức về bản thân, kỹ năng kiểm soát cảm xúc theo
Trang 10nhiều hình thức và có thể vận dụng linh hoạt các phương pháp giúp học sinh cảmnhận tầm quan trọng của các kỹ năng sống theo các bước, các mức độ.
c Phân tích, đánh giá kết quả giải pháp
- Việc tổ chức các giờ sinh hoạt lớp, sinh hoạt đoàn trong bầu không khí dựa trên
các giá trị, kỹ năng giúp mỗi học sinh cảm nhận được ý nghĩa, tầm quan trọng của
kỹ năng sống, biết cách cư xử đúng mực với thầy cô, bạn bè
- Với phương pháp giáo dục và vốn sống của mình, giáo viên chủ nhiệm đồng hành
và định hướng giáo dục cho học sinh bằng cách triển khai chủ đề sinh hoạt chuyên
đề, hướng dẫn cho ban cán sự lớp chuẩn bị kế hoạch, nội dung sinh hoạt theochuyên đề giáo dục hàng tháng phát huy vai trò, năng lực của cán bộ lớp, cán bộđoàn
- Kết hợp giờ sinh hoạt lớp để sinh hoạt một giá trị sống, kỹ năng sống theo kếhoạch, giáo viên đưa ra những vấn đề, câu hỏi và dẫn dắt các em thảo luận nhóm
để tìm ra hướng giải quyết tích cực; đưa các tình huống để các em sắm vai vàkhám phá những cách giải quyết vấn đề; xem những đoạn phim để các em tự cảmnhận hoặc tổ chức trò chơi qua đó rèn luyện những kỹ năng cần thiết
- Với sự hướng dẫn của giáo viên, mọi thành viên trong tập thể lớp đều tích cực,chủ động tham gia sinh hoạt, kết nối tình cảm bạn bè, rèn kỹ năng làm việcnhóm và giờ sinh hoạt cũng không còn nhàm chán, khô khan, cứng nhắc
2 Giải pháp 2 : Lồng ghép giáo dục kỹ năng sống qua dạy học bộ môn
a Cách thức tổ chức thực hiện
- Giáo viên dạy bộ môn đặc biệt là môn ngữ văn, môn giáo dục công dân quantâm, chú trọng việc dạy chữ đi đôi với dạy người, hình thành đạo đức, lối sống đẹp
và lồng ghép dạy kỹ năng sống cho học sinh
- Trong quá trình giảng dạy, giáo viên có thể đưa nội dung định hướng giáo dụcvào tiết dạy khi xét thấy phù hợp và đảm bảo rằng làm như vậy sẽ có sức thuyếtphục cao nhất, bài giảng sẽ được thực hiện một cách tự nhiên, sinh động, gâyhứng thú cho học sinh và đạt hiệu quả trong giảng dạy
- Nếu tiến trình thực hiện tiết dạy chưa tiện lồng ghép thì để cuối tiết dạy, giáoviên có thể xâu chuỗi vấn đề một cách hợp lý để liên hệ nội dung định hướng giáodục; hoặc có thể đặt câu hỏi gợi ý giúp học sinh giải quyết vấn đề hoặc có thể minhhọa bằng các đoạn phim tư liệu để gây hứng thú và giúp học sinh nhận thức đượcnội dung định hướng giáo dục một cách tự nhiên
b Minh họa trong giảng dạy bộ môn
Lồng ghép giáo dục : Kỹ năng thuyết trình
* Đối với môn văn
Khi dạy bài "Phát biểu theo chủ đề", " Phát biểu tự do" ( Lớp 12), giáo viên
lồng ghép giáo dục kỹ năng thuyết trình Có thể cho học sinh tìm hiểu những vấn
đề được xã hội quan tâm hoặc những vấn đề mà các em am hiểu… để thuyết trìnhtrước lớp
Trang 11- Cách tiến hành:
+ Khi thực hành bài "Phát biểu theo chủ đề " giáo viên cho một số đề tài được
xã hội quan tâm như : Đám tang đại tướng Võ Nguyên Giáp; Tình trạng bảo mẫuhành hạ trẻ em ; Ô nhiễm môi trường để học sinh có thể chọn thuyết trình; hoặccho các em tự chọn vấn đề mà mình am hiểu để thuyết trình trước lớp khi thựchành bài " Phát biểu tự do"
+ Học sinh thuyết trình và lớp thảo luận
+ Giáo viên nhận xét và lồng ghép giáo dục kỹ năng thuyết trình
* Đối với môn giáo dục công dân
Khi dạy bài “Công dân với tình yêu hôn nhân và gia đình”( Lớp 10), sau khi tìmhiểu phần gia đình, chức năng của gia đình,mối quan hệ và trách nhiệm của cácthành viên trong gia đình… giáo viên có thể lồng ghép giáo dục kỹ năng thuyếttrình cho học sinh Có thể cho các em liên hệ bản thân,ý thức trách nhiệm cần làm
gì để góp phần xây dựng gia đình yên vui, hạnh phúc hay để trở thành người conhiếu thảo em phải làm gì ?, các em có thể làm mô hình về gia đình và thuyếttrình trước lớp
Dạy bài "Công dân với các vấn đề cấp thiết của nhân loại" (Lớp 10), giáo viêngiúp học sinh nhận thức các vấn đề cấp thiết của nhân loại như: môi trường, dịchbệnh, tai nạn giao thông Từ đó cho các em suy nghĩ về trách nhiệm của côngdân với các vấn đề nhân loại quan tâm để phát biểu trước lớp Giáo viên cho các
em tự thiết kế mô hình theo đề tài và thuyết trình Đây là bài dạy có thể lồng ghép
kỹ năng thuyết trình rất hiệu quả
* Nội dung lồng ghép giáo dục kỹ năng thuyết trình
Giáo viên giúp học sinh nhận biết các yếu tố cần thiết trong một bài thuyếttrình: về thông tin cung cấp phải tin cậy; ngôn ngữ cơ thể hợp lý,lời nói phù hợpthể hiện sự đam mê, truyền cảm hứng cho người nghe, sử dụng phi ngôn ngữ trongthuyết trình (giọng nói, âm lượng, độ cao v.v…điệu bộ, dáng vẻ, trang phục, nétmặt, ánh mắt, di chuyển….sử dụng ngôn ngữ, hành vi trong thuyết trình qua thôngđiệp của mắt bởi mắt là cửa sổ tâm hồn,khả năng truyền cảm mạnh mẽ bởi các sắcthái khác nhau của khuôn mặt; một số tư thế không nên và nên sử dụng khi thuyếttrình); bộc lộ quan điểm nhưng luôn hướng về khán giả
Lồng ghép giáo dục kỹ năng tự nhận thức, kiểm soát cảm xúc
* Đối với môn văn
Khi dạy bài “ Trao duyên”( Văn 10), giáo viên giúp học sinh cảm nhận tâmtrạng đau đớn của nhân vật Kiều trước bi kịch tình yêu tan vỡ; cảm nhận vẻ đẹptâm hồn Kiều: con người thông minh, khéo léo, hiếu thảo với cha mẹ, trọn tình trọnnghĩa với Kim Trọng; khôn khéo trong ứng xử với em gái Thúy Vân
Sau khi giúp học sinh cảm nhận tâm trạng đau đớn, sự giằng xé trong nội tâmgiữa lý trí và tình cảm, tự nhận mình “ phận bạc như vôi”, “người thác oan” củaKiều trước bi kịch tình yêu tan vỡ qua ngôn từ nghệ thuật khắc họa tâm trạng, tâm
Trang 12lý nhân vật tài tình của thi hào Nguyễn Du, giáo viên có thể lồng ghép dạy kỹ năngkiểm soát cảm xúc cho các em.
Hay với bài “ Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” ( Văn 10), giáo viên giúphọc sinh cảm nhận tình cảnh lẻ loi, tâm trạng cô đơn, buồn tủi trong vô vọng củangười chinh phụ; cảm nhận giá trị nhân đạo của ngòi bút Đặng Trần Côn: Tố cáochiến tranh phong kiến phi nghĩa, đề cao khát vọng được sống trong tình yêu, hạnhphúc của con người
Sau khi giúp học sinh cảm nhận về tình cảnh lẻ loi, tâm trạng cô đơn, buồn tủicủa người chinh phụ, giáo viên lồng ghép dạy kỹ năng kiểm soát cảm xúc cho cácem
Giáo viên cần định hướng để học sinh nhận thức sâu sắc : Tâm trạng của Kiều,tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ là tâm trạng của nhân vật được các tác giảxây dựng trong tác phẩm văn học Trong cuộc đời thực, mỗi người cần rèn luyện
kỹ năng tự nhận thức, kiểm soát cảm xúc bản thân để có thái độ sống tích cực,phù hợp
* Đối với môn giáo dục công dân
Trong giảng dạy môn công dân để có hiệu quả, không khô khan, tránh sựnhàm chán cho học sinh, giáo viên có thể lồng ghép giáo dục một số kỹ năng sốngcho các em qua một số bài học cụ thể như: Công dân và một số vấn đề cấp thiếtcủa nhân loại, Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Lớp 10);Chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường, Chính sách dân số và giải quyết việclàm (Lớp 11); Pháp luật với sự phát triển của công dân ( Lớp 12) giáo viên nêumột số vấn đề liên quan đến bài học cho học sinh chuẩn bị, nghiên cứu tài liệutrước Trong quá trình dạy, giáo viên có thể cho học sinh thuyết trình vấn đề
Ví dụ khi dạy bài “ Tự hoàn thiện bản thân” giáo viên giúp các em nhận thức
về bản thân, phương hướng phấn đấu để hoàn thiện bản thân và lồng ghép giáo dục
kĩ năng kiểm soát cảm xúc để học sinh không quá tự cao khi thấy mình đã phầnnào hoàn thiện bản thân hay tự ti, mặc cảm khi mình còn nhiều thiếu sót trong họctập, rèn luyện đạo đức
* Nội dung giáo viên lồng ghép giáo dục
Giúp học sinh nhận thức được :
- Cảm xúc là một phần của cuộc sống Trong cuộc sống cảm xúc tích cực tốt hơncảm xúc tiêu cực Suy nghĩ tích cực hay tiêu cực sẽ ảnh hưởng đến sự thành cônghay thất bại của chúng ta trong học tập, trong cuộc sống
+ Suy nghĩ tích cực sẽ giúp ta có niềm tin, sự cố gắng để thành công :
Vòng lặp thành công = Niềm tin: “Tôi có thể đạt được…kết quả cao? → Hànhđộng: Tự giác, nỗ lực học… → 99% khả năng được tận dụng → Kết quả: Tốt + Suy nghĩ tiêu cực đánh mất niềm tin, khả năng của bản thân :
Trang 13Vòng xoáy thất bại = Suy nghĩ:“cho dù tôi cố gắng đến đâu…thì tôi vẫn kém ?
→ Hành động: Ngủ, xem phim, chơi, không muốn làm việc… → 0% khả năngđược tận dụng → Kết quả : Kém.
- Biết nhận thức, kiểm soát cảm xúc là kĩ năng quan trọng giúp hiểu rõ về bảnthân: mình là ai, có những điểm chung điểm riêng nào so với người khác và có ýthức chủ động rèn luyện;thấy được những gì mình có, những gì cần cố gắng, biếtmình muốn và không muốn gì, không thích gì để kiên định và ra quyết định phùhợp
- Kĩ năng tự nhận thức, kiểm soát cảm xúc ở mỗi người rất khác nhau: có ngườikhó nhận ra điểm yếu của mình, nhưng có người khó nhận ra điểm mạnh của mình;
có người nhận ra ngay đặc điểm mạnh, yếu, mong muốn, sở thích.v.v…co ngườilại khi gặp khó khăn Mỗi người đều có những đặc điểm riêng, đặc điểm chung vớingười khác Chúng ta cần tôn trọng cái riêng của mỗi người nếu cái riêng đó khôngảnh hưởng đến người khác, cộng đồng
- Tác dụng giáo dục kĩ năng này giúp học sinh tự nhận thức: đặc điểm, tính cách,nhu cầu, điểm tích cực, hạn chế bản thân.v.v…từ đó phát huy điểm mạnh và khắcphục điểm yếu từ đó có suy nghĩ tích cực về những điều còn hạn chế để cố gắng, vìkhông ai hoàn hảo Nhận thức đúng về bản thân giúp cho học sinh: Giao tiếp hiệuquả (biết người biết ta……); biết kiên định, tránh bị lợi dụng; có thể ra quyết định
và giải quyết vấn đề;Giúp học sinh đặt mục tiêu phù hợp và thực tế
- Để nhận thức đúng về bản thân các em luôn tự suy nghĩ/ tự phân tích bản thânmình, tự đánh giá mình qua kết quả của hoạt động/ hành động, từng tình huốngứng xử; so sánh những nhận xét/ đánh giá của người khác về mình với tự nhận xét,
tự đánh giá của bản thân ; so sánh với chuẩn mực, yêu cầu chung so sánh vớinhững gương người tốt, việc tốt để thấy mình cần phát huy và cần cố gắng gì Khinghe ý kiến của những người khác nhận xét, đánh giá về mình, chúng ta cần bìnhtĩnh, sáng suốt xem xét ý kiến nào là khách quan, chân thực thì sẽ tiếp nhận, còn ýkiến nào là khen quá lời, hay định kiến, thiếu khách quan chỉ nên để tham khảo.Lờikhen quá mức cũng nguy hiểm Vì những lời khen được ví như là nước hoa, chỉnên để ngửi, chứ không thể để uống được Nếu say sưa với những lời khen có thểdẫn đến kiêu ngạo, tự cao tự đại, không đánh giá đúng mình Lời nhận xét địnhkiến, hạ thấp có thể làm ta bi quan Ta không nên thiếu tự tin trước những lời nhậnxét như vậy Hãy tự khẳng định mình để chứng tỏ ta không như họ nghĩ
c Phân tích, đánh giá kết quả giải pháp
- Lồng ghép giáo dục kỹ năng sống trong dạy học bộ môn văn và môn giáo dục
công dân tôi nhận thấy: Giờ học của các em trở nên sinh động hơn, học sinh hứngthú với bài giảng, mối quan hệ thầy trò trở nên thân mật, gần gũi, cởi mở, thânthiện
- Học sinh được tiếp cận với tri thức và được giáo dục một số kỹ năng cần thiết trở nên hiểu biết hơn, giao tiếp, ứng xử trong các mối quan hệ tự tin hơn, góp phầnhoàn thiện bản thân