Vì thế, đối với giáo viên mới vào nghề, giáo án đóng một vai trò rất quan trọng, giúp giáo viên hình dung trước những khó khăn trong giảng dạy.Như vậy có thể quan niệm: giáo án ứng dụng
Trang 1SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT KIỆM TÂN
SÁNG KẾN KINH NGHIỆM
Năm học 2013 - 2014
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI Đơn vị: Trường THPT Kiệm Tân
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Lĩnh vực khác
Có đính kèm:
Mô hình Đĩa CD (DVD) Phim ảnh Hiện vật khác
Năm học: 2013 - 2014
Trang 3SƠ YẾU LÍ LỊCH KHOA HỌC
I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN .
1 Họ và tên: Đoàn Thanh Minh
2 Sinh ngày: 20/07/1985
3 Nam, nữ: nữ
4 Địa chỉ: ấp Phú Thọ - xã Phú Cường – huyện Định Quán - Đồng Nai
5 Chức vụ: Giáo viên
6 Đơn vị công tác: Trường THPT Kiệm Tân
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO.
- Học vị: Cử nhân khoa học
- Năm nhận bằng: 2009
- Trường đào tạo: Đại học sư phạm TP Hồ Chí Minh
- Chuyên ngành đào tạo: Địa lí
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC:
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Địa lí
- Các sáng kiến kinh nghiệm trong những năm gần đây:
1 Biện pháp hướng dẫn kỹ năng vẽ các dạng biểu đồ cơ bản trong chương trình Địa lý lớp 12
2 Phương pháp dạy học tích cực bằng hình thức đố vui trong chương trình Địa
Lí lớp 11
Trang 4
PHẦN I MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Nền giáo dục của Việt Nam hiện nay đang có những thay đổi đáng kể Với tưtưởng làm đổi mới tư duy trong ngành giáo dục, đưa nền giáo dục nước ta bướcsang một giai đoạn mới Bộ Giáo Dục và Đào Tạo đã thực hiện nhiều chính sáchcải cách giáo dục như: đổi mới chương trình, đổi mới phương pháp dạy và học,ngành giáo dục cũng động viên, khuyến khích sự phát triển đối với việc ứng dụngcông nghệ thông tin vào dạy học Vì công nghệ thông tin là công cụ đắc lực hỗ trợđổi mới phương pháp giảng dạy, học tập và hỗ trợ đổi mới quản lý giáo dục, gópphần nâng cao hiệu quả và chất lượng giáo dục phát triển nguồn nhân lực CNTT
và ứng dụng CNTT trong giáo dục là một nhiệm vụ quan trọng có ý nghĩa quyếtđịnh sự phát triển CNTT của đất nước
Thực tế đã cho thấy, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy đãgóp phần làm thay đổi hình thức, phương pháp dạy và học truyền thống Việc phốihợp các phương pháp truyền thống có sử dụng CNTT vào giảng dạy đã mang lạihiệu quả nhất định
Tuy nhiên, để ứng dụng CNTT vào giảng dạy thực sự không đơn giản chútnào Bởi, khi thực hiện đòi hỏi giáo viên phải đầu tư rất nhiều thời gian, côngsức để giải quyết các yêu cầu về qui trình và nguyên tắc thiết kế bài giảng cho
có hiệu quả Vì vậy, người giáo viên muốn sử dụng CNTT để dạy học có hiệuquả thì không những phải có kiến thức tối thiểu về các phần mềm (không phảichỉ đơn thuần là “viết” chữ lên các trang trình chiếu) mà còn cần phải có ý thức
sư phạm, kiến thức về lí luận dạy học và về các PPDH tích cực và quan trọngnhất là sự linh hoạt và sáng tạo trong thiết kế các trang trình chiếu sao cho hấpdẫn,có ý nghĩa giúp học sinh dễ tiếp thu bài, hiểu bài Chính vì điều đó mà bảnthân tôi đã viết và ứng dụng đề tài: “Một số hiệu ứng trong MicrosoftPowerPoint dùng để sáng tạo trong thiết kế giáo án điện tử môn Địa lí.” trongcông tác giảng dạy của mình
Trang 5II MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
1 Mục đích nghiên cứu.
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn nhằm tìm hiểu:
- Một số hiệu ứng trong Microsoft PowerPoint dùng để sáng tạo trong thiết
kế giáo án điện tử môn Địa lí
- Từ đó đề ra giải pháp, kiến nghị hợp lý nhằm nâng cao chất lượng giảng dạymôn Địa Lí nói chung
2 Nhiệm vụ nghiên cứu.
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận liên quan đến: “Một số hiệu ứng trongMicrosoft PowerPoint dùng để sáng tạo trong thiết kế giáo án điện tử môn Địa lí”
- Tìm hiểu thực trạng về việc sử dụng “Một số hiệu ứng trong MicrosoftPowerPoint dùng để sáng tạo trong thiết kế giáo án điện tử môn Địa lí”
- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong thiết kế giáo án điện tửmôn Địa lí
3 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: phân tích, tổng hợp, hệ thống…
- Phương pháp điều tra xã hội: phương pháp điều tra
III CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1 Giáo án ứng dụng công nghệ thông tin
Theo từ điển Tiếng Việt, giáo án là bài soạn của giáo viên để lên lớp giảng dạy Giáo án bao gồm toàn bộ nội dung, kế hoạch mà giáo viên muốn truyền đạt đến học sinh nhằm đạt được mục tiêu giảng dạy nhất định Hay nói khác đi giáo án
là nơi mà giáo viên thể hiện ý tưởng, hình dung trước nội dung, tình huống sư phạm và mục tiêu mà người giảng cần muốn đạt đến
Trong lịch sử giáo dục, có nhiều cách thể hiện ý tưởng giáo dục của người giáo viên nhưng giáo án là nơi thể hiện rõ nhất Giáo án được soạn thảo dựa trên
Trang 6một giáo trình gốc, tổng hợp thông tin cần thiết cho một bài giảng Vì thế, đối với giáo viên mới vào nghề, giáo án đóng một vai trò rất quan trọng, giúp giáo viên hình dung trước những khó khăn trong giảng dạy.
Như vậy có thể quan niệm: giáo án ứng dụng công nghệ thông tin là bài giảng
mà giáo viên soạn trước nội dung, cũng như phương pháp nhưng hình thức trình bày giáo án thông qua sự hỗ trợ, ứng dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là các phầm mềm chuyên dụng phù hợp với từng môn học nhằm đạt được mục đích giảngdạy nhất định
2 Tiện ích của giáo án ứng dụng công nghệ thông tin
Giáo án ứng dụng công nghệ thông tin tạo được không khí hứng khởi cho người học Bởi giáo án có sự tích hợp cả âm thanh, hình ảnh Giáo án giúp người học nhìn trực quan, thông qua đó đánh giá vấn đề sâu sắc hơn
Giáo án ứng dụng công nghệ thông tin tiết kiệm được thời gian, công sức cho người giáo viên vì thực tế có thể chứng minh rằng người giáo viên cần hình ảnh,
âm thanh cho giảng dạy, họ có thể download dữ liệu từ trên mạng Internet và xử lý
để vào bài giảng Cũng chính vì lẽ đó, việc soạn thảo giáo án đòi hỏi người giáo viên cần tích cực và trau dồi khả năng tin học của mình Hơn nữa, giáo án ứng dụng công nghệ thông tin tiết kiệm được thời gian chết trên lớp nhiều hơn ( giáo viên không phải tốn thời gian viết bảng nhiều) và giáo viên có được quỹ thời gian tương đối để truyền đạt nội dung bài học, ý tưởng của mình đến người học thoải mái hơn
Sự trao đổi và học hỏi lần nhau giữa các đồng nghiệp cũng như người học được tiện lợi hơn, vì có thể sao chép, lưu trữ dữ liệu hay bài giảng dễ dàng
Kích thích khả năng sáng tạo, ý tưởng mới vì muốn có một giáo án ứng dụng công nghệ thông tin hấp dẫn, chất lượng, người giáo viên ngoài khả năng chuyên môn cần phải có ý tưởng, tích cực suy nghĩ để lựa chọn hình thức thể hiện phù hợpvới nội dung bài giảng
Trang 7Các nội dung: như sơ đồ, vấn đề trọng tâm, các mô hình trực quan sinh động khó thực hiện ngoài thực tế, trò chơi ô chữ…được giáo viên trình bày rõ ràng và chỉ cần một vài thao tác, tất cả những dữ liệu được truyền đạt đến người học một cách mạch lạc và đầy đủ nhất.
Mạng Internet có vai trò quan trọng trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, nếu trường học có mạng Wifi, giáo viên có thể đưa ra yêu cầu và học sinh có thể sử dụng máy tính cá nhân tìm kiếm thông tin, tổng hợp dữ liệu để tranh luận cùng với bạn học và giáo viên của mình Như vậy người học đòi hỏi phải tích cực suy nghĩ, động não và cùng nhau tham gia vào bài học
Như vậy, việc ứng dụng công nghệ thông tin mang lại một hiệu quả tích cực trong hoạt động giảng dạy của người giáo viên Tuy nhiên giáo án ứng dụng công nghệ thông tin vẫn có những hạn chế nhất định khi chủ thể sử dụng không kiểm soát được hoạt động của mình và điều kiện giảng dạy không đầy đủ
3 Những hạn chế nhất định của giáo án ứng dụng công nghệ thông tin
Bên cạnh những giá trị tích cực, giáo án ứng dụng công nghệ thông tin vẫn có những hạn chế nhất định khi chủ thể sử dụng không kiểm soát được hoạt động của mình và điều kiện giảng dạy không đầy đủ
Quan niệm sai lệch về giáo án ứng dụng công nghệ thông tin: Cho rằng sử dụng phần mềm Microsoft PowerPoint đưa tất cả nội dung, ý tưởng bài giảng lên trên màn hình và hiểu đó là giáo án ứng dụng công nghệ thông tin Chính vì thế hoạt động của người giáo viên sẽ nhàn hơn, đỡ tốn sức hơn Nhưng tác động ngượclại đối với người học sẽ nhàm chán, các tiết học chỉ như “cỡi ngựa xem hoa” sẽ cóảnh hưởng rất lớn đến chất lượng giáo dục
Giáo án ứng dụng công nghệ thông tin: sử dụng màn hình và máy chiếu thay thế hoàn toàn hình thức lên lớp truyền thống phấn trắng bảng đen trước kia
Vì tính ưu việt khi soạn thảo giáo án ứng dụng công nghệ thông tin dễ trao đổi, sao chép, cũng chính điều này làm cho một số giáo viên không tích cực soạn giáo án
Trang 8Một số giáo viên đôi khi chủ quan vì tin tưởng vào giáo án mà cá nhân đã chuẩn bị nên khi xảy ra hiện tượng cúp điện lại không xử lý được tình huống, thậmchí bị động Tất cả lượng thông tin cần thiết cho tiết học được lưu trong bộ nhớ máy tính thay vì lưu trực tiếp ngay chính trong bộ nào của người giáo viên.
Giáo viên soạn giáo án ứng dụng công nghệ thông tin và sử dụng linh hoạt cácphần mềm bổ trợ sẽ mang lại tích cực cho giờ giảng và lôi cuốn người học, nhưng hiện nay trình độ tin học của đa số giáo viên còn hạn chế, thậm chí nhờ người quenthân soạn giúp và mình chỉ trình chiếu, khi gặp sự cố tự mình không thể gỡ rối được, điều này làm giảm niềm tin nơi người học Vì vậy việc soạn thảo và sử dụng giáo án ứng dụng công nghệ thông tin đòi hỏi chủ thể phải có một trình độ tin học nhất định
Điều kiện cơ sở vật chất để phục vụ cho việc giảng dạy bằng giáo án ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế, chưa cho phép chủ thể giáo dục tự do lựa chọn giảng dạy: thiếu máy Projector, màn hình, phòng học…Thậm chí bảng đen cũng xuống cấp Và vô hình chung đây cũng là một hạn chế khiến giáo viên không tích cực học hỏi và sử dụng giáo án ứng dụng công nghệ thông tin
Một số giáo viên lạm dụng giáo án ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn
bộ chương trình giảng dạy là không nên Vì không phải bài học nào cũng sử dụng được giáo án ứng dụng công nghệ thông tin Mà vai trò của phấn trắng, bảng đen rất quan trọng trong việc thể hiện ý tưởng, diễn giải một cách trực tiếp nội dung cho người học
Hạn chế về mạng Internet => giảm tính ưu việt của giáo án ứng dụng công nghệ thông tin Nhưng nhiều trường hiện nay hệ thống mạng chưa có hoặc chưa được nâng cấp, cho nên việc giảng dạy và tìm tài liệu còn nhiều bất cập, hạn chế
Dữ liệu đưa vào giáo án ứng dụng công nghệ thông tin giáo viên xử lý không triệt để, ví dụ nguồn tài liệu đa dạng nhưng độ tin cậy không cao và thậm chí trích dẫn không rõ nguồn Điều này có thể giảm tính khoa học, hoặc gây hiểu lầm cho người học
Trang 9Như vậy, để sử dụng giáo án ứng dụng công nghệ thông tin hiệu quả và phát huy tính ưu việt của nó, người giáo viên cần có một trình độ tin học nhất định, phải
có sự kiên trì, tìm tòi và sáng tạo
4 Những điều kiện cần để soạn thảo và sử dụng tốt giáo án ứng dụng công nghệ thông tin
Ngoài khả năng chuyên môn vững, người giáo viên cần phải trau dồi khả năngtin học, tìm tòi những ý tưởng mới lạ, sáng tạo để trình bày nội dung bài giảng Đặc biệt là các phần mềm chuyên dụng như Word, Excel, Powpoint, Flash,
Photoshop, AVI MPEG ASF WMV Splitter
Nhà trường có đầy đủ phòng ốc, trang thiết bị cần được trang bị đầy đủ Khi máy móc hết thời gian sử dụng, cần đầu tư kinh phí để sửa chữa thay thế, vì nếu máy nhòe, màu nhạt, hình ảnh không rõ sẽ gây ức chế cho người học, người dạy Phòng phải có hệ thống cách âm chuẩn vì trong giáo án ứng dụng công nghệ thông tin đôi khi sử dụng âm thanh và có thể gây ảnh hưởng cho người khác, cũng như các phòng lân cận
Để có một giáo án mang tính sáng tạo người giáo viên cần phải xác định: mụctiêu, đối tượng, và lựa chọn bài giảng thích hợp Việc xác định đối tượng giáo dục đóng vai trò quan trọng vì căn cứ vào đó cho phép giáo viên lựa chọn bài giảng thích hợp, lượng kiến thức truyền tải, tâm sinh lý của người học Ví dụ: học sinh THPT khi học về các vấn đề thiên tai ở Việt Nam cần có: Bản đồ khí hậu, các hình ảnh về các loại thiên tai, các đoạn phim ngắn về thiên tai…
Ngoài những điều kiện trên, để sử dụng giáo án ứng dụng công nghệ thông tinthành công và hiệu quả cần phải có sự đồng thuận của ban giám hiệu và toàn thể giáo viên Đồng thời giáo viên phải tuân thủ những nguyên tắc cần thiết của việc soạn thảo một giáo án, tránh lạm dụng, thất thoát thời gian vào hình ảnh, âm thanh
mà không kiểm soát được nội dung cần thiết phải truyền đạt
Tuy giáo án ứng dụng công nghệ thông tin có tính ưu việt của nó, song người
sử dụng cần kết hợp hài hòa giữa giáo án truyền thống và giáo án ứng dụng công nghệ thông tin để đem lại hiệu quả cao nhất cũng như tránh những trường hợp
Trang 10ngoài ý muốn xảy ra ( vì dụ: cúp điện thì không thể sử dụng được giáo án ứng dụng công nghệ thông tin…), cần có phấn trắng bảng đen kết hợp.
Như vậy, giáo án là một trong nhưng yếu tố đóng vai trò quan trọng, là nơi thểhiện ý tưởng, dự kiến, kế hoạch của người dạy Ngày nay, Công nghệ thông tin
đã xâm nhập vào từng góc cạnh của đời sống xã hội Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động giảng dạy là cần thiết và đem lại hiệu quả cao Song sử dụng nó và làm chủ, kiểm soát được giờ giảng đòi hỏi người giáo viên phải cố gắng nhiều trong việc trang bị tri thức, kỹ năng nghề nghiệp và soạn thảo ứng dụngCNTT, cùng đó là một tấm lòng yêu nghề thôi thúc những kỹ sư tâm hồn miệt mài làm việc, suy nghĩ, trăn trở để mang đến cho các thế hệ học sinh những giờ học hứng thú, hiệu quả nhất, mà ở đó là việc sử dụng CNTT một cách hiệu quả, hài hòatrong hoạt động giảng dạy Tuy nhiên để đạt được những điều đó, không chỉ sự cố gắng của giáo viên mà cần phải có sự đồng thuận của các cấp lạnh đạo, sẵn sàng đầu tư kinh phí để ứng dụng giáo án ứng dụng công nghệ thông tin Không thể phủnhận vai trò, tính ưu việt của công nghệ thông tin trong hoạt động giảng dạy nhưngcần phải kết hợp hài hòa phấn trắng, bảng đen Giáo viên cần phải biết lúc nào, nội dung nào, đối tượng nào cần sử dụng giáo án ứng dụng công nghệ thông tin
Trang 11PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I TẠO HIỆU ỨNG NỔI BẬT VÀ CHUYỂN ĐỘNG THEO ĐƯỜNG
VẼ SẴN TRONG SOẠN GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ MÔN ĐỊA LÍ
1 KHỞI ĐỘNG CHƯƠNG TRÌNH VÀ TẠO CỬA SỔ LÀM VIỆC
1.1 Khởi động chương trình Microsoft PowerPoint
1.2 Vào View Toolbars Drawing
Những công cụ để vẽ các đối tượng ta cần đều nằm trong thanh công cụ Drawing.
2.
TẠO ĐỐI TƯỢNG CẦN LÀM HIỆU ỨNG
Bạn hãy chú ý đến vùng công cụ vẽ của chúng ta, các công cụ này cho phép ta vẽ được những đối tượng mà ta cần.
- Hai thanh công cụ bên phải cửa sổ AutoShapes (Line và Arrow) sẽ cho ta vẽ
những đường thẳng hoặc đường thẳng có mũi tên ở một hoặc hai đầu.
- Thanh công cụ Rectangle và Oval cho phép ta vẽ những hình vuông, hình chữ
nhật, hình tròn, hình elip.
Trang 12- Những hình vẽ phức tạp hơn thì ta có thể chọn và vẽ nhờ vào thanh công cụ
AutoShapes.
Chú ý: Các công cụ vẽ trong Lines cho phép ta vẽ những đường vòng phức tạp.
dùng công cụ này để khoanh vùng lãnh thổ của một quốc gia, một vùng, một tỉnh,… tương đối chính xác mà các thanh công cụ vẽ khác không làm được.
Trang 143.2 TIẾN HÀNH LÀM HIỆU ỨNG NỔI BẬT
3.2.1 Hiệu ứng xuất hiện - mất đi
Đây là những hiệu ứng bình thường, ta có thể dễ dàng thực hiện trong PowerPoint.
3.2.2 Hiệu ứng nổi bật
Ví dụ: Vẽ và làm nổi bật giới hạn lãnh thổ của CH Pháp trên bản đồ hành chính Châu Âu.
Bước 1: Dùng thanh công cụ Lines trong AutoShapes để vẽ đường khoanh quanh
biên giới của quốc gia Pháp.
Giữ chuột trái và rê theo đường biên giới của CH Pháp sao cho càng chính xác càng tốt, bạn không được bỏ tay ra khỏi chuột cho đến khi vẽ xong đối tượng Vì nếu bạn rời tay khỏi chuột khi chưa hoàn thành thì bạn sẽ không thể làm nổi bật màu nền của đối tượng đó được.
Sau khi làm xong bước 1, ta bước vào bước 2.
Trang 15Bước 2: Chọn màu cho đối tượng vừa vẽ xong
Click chuột phải vào đối tượng vừa vẽ sẽ cho ta cửa sổ như hình dưới đây:
Chọn thanh công cụ Format AutoShape…, trên màn hình sẽ cho ta hộp thoại
Format AutoShapes
Chọn thanh công cụ
Format AutoShape…
Cho phép chọn màu nền
Cho phép chọn màu khung
Cho phép chọn độ dày của
khung
Trang 16Bước 3: Tạo hiệu ứng nổi bật
Click chuột phải vào đối tượng, chọn thanh công cụ Custom Animation… để xuất hiện hộp thoại Custom Animation phía bên phải màn hình.
Trên hộp thoại Custom Animation, Click chuột trái vào cửa sổ Add Effect
Emphasis 1.Change Fill Color (Hình dưới).
Trang 17Bước 4: Hiệu chỉnh màu và thời gian nổi bật
Click chuột phải vào Freeform 3 để xuất hiện hộp thoại, chọn thanh công cụ Effect Options… xuất hiện hộp thoại Change Fill Color
Cho phép ta hiệu chỉnh
màu nền của đối tượng
Cho phép ta hiệu chỉnh thời
gian nổi bật
2, 3, 4, 5, 10: là số lần có thể
lập lại.
Until Next Click: sẽ dừng
lại nếu click chuột
Until End of slide: nổi bật
đến khi kết thúc slide.
