Tên đề tài: Nâng cao kết quả học tập của phân môn thường thức mỹ thuật bộ môn Mỹ thuật 6 trường THCS Biên Giới ở học kì I thông qua việc sử dụng một số trò chơi ở phần tổng kết bài học

KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU KHOA HỌCSƯ PHẠM ỨNG DỤNG Tên đề tài: Nâng cao kết quả học tập của phân môn thường thức mỹ thuật - bộ môn Mỹ thuật 6 trường THCS Biên Giới ở học kì I thông qua

MỤC LỤC

KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG 2

I TÓM TẮT ĐỀ TÀI 4

II GIỚI THIỆU 7

1. Hiện trạng 7

2. Giải pháp thay thế 7

3 Một số đề tài gần đây 8

4 Vấn đề nghiên cứu 9

5 Giả thuyết nghiên cứu 9

III PHƯƠNG PHÁP 9

1 Khách thể nghiên cứu 9

2 Thiết kế 10

3 Quy trình nghiên cứu 11

4 Tiến hành thực nghiệm 15

5 Đo lường 15

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ 15

1 Phân tích dữ liệu 15

2 Bàn luận kết quả 16

V BÀI HỌC KINH NGHIỆM 16

VI KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 17

VII TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

VIII CÁC PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI 19

PHỤ LỤC I: BÀI KIỂM TRA TRƯỚC TÁC ĐỘNG 14

PHỤ LỤC II: KẾ HOẠCH BÀI HỌC 22

PHỤ LỤC III: BÀI KIỂM TRA SAU TÁC ĐỘNG 25 PHỤ LỤC IV: KẾT QUẢ BÀI KIỂM TRA TRƯỚC VÀ SAU TÁC ĐỘNG 26

KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

SƯ PHẠM ỨNG DỤNG Tên đề tài: Nâng cao kết quả học tập của phân môn thường thức mỹ thuật -

bộ môn Mỹ thuật 6 trường THCS Biên Giới ở học kì I thông qua việc sử dụngmột số trò chơi ở phần tổng kết bài học

Hiện trạng Chất lượng học tập phân môn thường thức mỹ thuật

của học sinh khối 6 trường THCS Biên Giới còn thấp.Nguyên nhân - Do gia đình các em hướng cho các em vào các môn

học chính như : Văn,Toán, Anh…

- Các em chưa chuẩn bị bài khi đến lớp

- Các em tiếp thu kiến thức bài học một cách thụ động,

không lưu giữ kiến thức được lâu

- Các em không thích học phân môn thường thức mỹthuật

- Gia đình các em chưa theo sát việc học của con cái

- Giờ học còn theo lối truyền thống nhàm chán, các

em chưa hứng thú, chưa chủ động nắm bắt kiến thức…

Giải pháp thay thế Sử dụng một số trò chơi ở phần tổng kết bài học thường

thức mỹ thuật ở bộ môn Mỹ thuật 6

Vấn đề nghiên cứu Sử dụng một số trò chơi ở phần tổng kết bài học thường

thức mỹ thuật ở bộ môn Mỹ thuật 6 có góp phần nângcao kết quả học tập của học sinh khối 6 hay không?Giả thuyết nghiên cứu Sử dụng một số trò chơi ở phần tổng kết bài học thường

thức mỹ thuật ở bộ môn Mỹ thuật 6 có góp phần nângcao kết quả học tập của học sinh khối 6

Thiết kế Kiểm tra trước tác động và sau tác động đối với các nhóm tương

đương

Nhóm

Kiểm tra trước tác động

Tác động

Kiểm tra sau tác động

Đo lường 1 Kiểm tra kiến thức về các câu hỏi bao quát nội dung

các bài thường thức mỹ thuật đã học

2 Kiểm chứng độ tin cậy của bài kiểm tra

3 Kiểm chứng độ giá trị của bài kiểm tra

Phân tích dữ liệu: Sử dụng phép kiểm chứng T-test độc lập và mức độ

ảnh hưởng

Kết quả Sử dụng một số trò chơi ở phần tổng kết bài học của

phân môn thường thức mỹ thuật góp phần nâng cao kếtquả học tập cho học sinh trường THCS Biên Giới, họcsinh tích cực, hứng thú học tập, chủ động chiếm lĩnh trithức, khắc sâu kiến thức hơn

Đề tài nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng:

NÂNG CAO KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA PHÂN MÔN THƯỜNG THỨC

MỸ THUẬT - BỘ MÔN MỸ THUẬT 6 TRƯỜNG THCS BIÊN GIỚI Ở HỌC

KÌ I THÔNG QUA VIỆC SỬ DỤNG MỘT SỐ TRÒ CHƠI Ở PHẦN TỔNGKẾT BÀI HỌC

Giáo viên nghiên cứu: TRẦN THỊ TRÚC LINH

Đơn vị: Trường THCS Biên Giới - Châu Thành - Tây Ninh

I TÓM TẮT ĐỀ TÀI

Trong xã hội hiện đại hiện nay, với sự bùng nổ thông tin khoa học kỹ thuật,công nghệ phát triển với tốc độ nhanh thì chúng ta - những người giáo viênkhông thể nhồi nhét kiến thức cho học sinh theo lối truyền thống mà phải đổimới phương pháp giảng dạy, phải là hoa tiêu hướng dẫn học sinh tiếp thu kiếnthức một cách chủ động, phải quan tâm dạy cho các em phương pháp, cách thứchọc ngay từ đầu và càng lên cấp cao hơn càng phải được chú trọng hơn

Phương pháp dạy học tích cực xem việc rèn luyện phương pháp học tập chohọc sinh không chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn là mộtmục tiêu dạy học Nếu rèn luyện cho học sinh có phương pháp có kỹ năng, thóiquen, ý chí tự học thì sẽ tạo cho các em lòng ham học, khơi dậy nội lực vốn cótrong mỗi con người học sinh, kết quả học tập sẽ được nhân lên gấp bội

Xu hướng trên thế giới và ở nước ta hiện nay là giáo dục theo phương phápdạy học tích cực, lấy học sinh làm trung tâm, dưới sự tổ chức, hướng dẫn củagiáo viên, học sinh hoạt động, tự phát hiện và tự giải quyết nhiệm vụ, các yêucầu để tự chiếm lĩnh tri thức mới và cần thiết, đồng thời thiết lập mối quan hệgiữa kiến thức cũ và kiến thức mới

Nhìn chung giáo viên đã từng bước làm quen dần với nội dung và phươngpháp mới Và trong quá trình giảng dạy đã tìm ra những phương pháp mới đểđưa vào giảng dạy, nhằm tạo ra kết quả tốt cho việc dạy của thầy và học của trò.Cùng với các môn học khác, môn Mỹ thuật ở THCS được biên soạn lại theochương trình cải cách giáo dục, là môn học độc lập trong chương trình học tập

của học sinh THCS, nội dung rõ ràng, khoa học, chú trọng nền mỹ thuật dân tộcvà thế giới.

Cái đẹp trong hội họa là gì? Là sự phản ánh và miêu tả một cách sáng tạo vẻđẹp của thiên nhiên về cuộc sống xã hội, cho nên vẻ đẹp của cuộc sống và thiênnhiên là ngọn nguồn của cái đẹp trong nghệ thuật

Vẻ đẹp trong nghệ thuật hội họa chính là sự bắt nguồn của cuộc sống đượcngười nghệ sĩ sử dụng ngôn từ hội họa thể hiện bằng tâm hồn của họ để miêu tảcho nó có tính thẩm mĩ và nghệ thuật

Mĩ thuật là môn học thuộc lĩnh vực năng khiếu, mà tất cả các em học sinhkhông phải em nào cũng có năng khiếu Như chúng ta biết, dạy mỹ thuật khôngphải là đào tạo các em trở thành những người họa sĩ mà nhằm giáo dục thẩm mĩcho các em, tạo điều kiện cho các em tiếp xúc với cái đẹp cơ bản nhất, tập chocác em biết tạo ra cái đẹp và biết vận dụng cái đẹp vào cuộc sống hôm nay vàmai sau

Môn mĩ thuật góp phần nâng cao năng lực quan sát, khả năng tư duy hìnhtượng và tính sáng tạo của các em với một phương pháp làm việc khoa họcnhằm hình thành ở các em phẩm chất của người lao động kiểu mới đáp ứngtrong cuộc sống ngày nay

Khi đến giờ học mĩ thuật các em như cảm thấy thoải mái, nhẹ nhàng, thíchthú hơn sau giờ học các môn tự nhiên và các môn xã hội khác bởi sự tự do, sángtạo, không gò ép, không theo một định lý, nguyên tắc, quy tắc có tính rập khuônnhư các tiết học khác với lượng kiến thức tương đối dài, đặc biệt là không phảichú ý tiết học suốt thời gian dài 45 phút Đó là đối với các phân môn vẽ theomẫu, vẽ trang trí, vẽ tranh, còn đối với các bài thường thức mỹ thuật có lẽ các

em còn xem nhẹ, và còn cảm thấy nhàm chán, cho rằng không quan trọng, haythấy rất khó nhớ, phải viết bài nhiều hay các em còn đánh đồng tiết thường thức

mỹ thuật như các tiết học khô cứng ở các môn tự nhiên, xã hội khác Thật rathường thức mĩ thuật là một phân môn nhằm trang bị, cung cấp cho học sinhmột số hiểu biết về nghệ thuật tạo hình thông qua một số kiến thức sơ lược vềlịch sử mỹ thuật Việt Nam và trên thế giới, qua đó góp phần hình thành ở học

sinh sự cảm thụ cái đẹp một cách gián tiếp qua hình mảng, đường nét, hình khối,màu sắc, sự tinh xảo…

Qua tiết học thường thức mĩ thuật các em được trở về các triều đại, các nền

mĩ thuật Việt Nam, biết sự tinh xảo của kỹ thuật làm gốm, làm tranh, làm quenvới các công trình kiến trúc tiêu biểu thời bấy giờ và còn lưu giữ cho mai sauqua những hiện vật, công trình kiến trúc, tranh ảnh… giúp cho các em thấy đượcgiá trị nghệ thuật trong các tác phẩm ấy, cũng như sáng tạo và sự lao động cần

cù, miệt mài của con người hay những nghệ nhân, tác giả của chính những tácphẩm đó Từ đó hình thành thị hiếu thẩm mỹ nơi các em cũng như tình cảmthẩm mĩ, biết trân trọng, giữ gìn và phát huy vốn văn hóa truyền thống của dântộc, giúp các em nâng cao nhận thức, làm cho tâm hồn các em trở nên phongphú và nhân cách phát triển toàn diện sâu sắc hơn

Do vậy, việc tôi sử dụng một số trò chơi ở phần tổng kết bài học ở các tiếtthường thức bài học sẽ làm thay đổi suy nghĩ của các em về một tiết học thay vìnhàm chán thì nay sẽ trở nên hứng thú, vui tươi, tự do sáng tạo, làm chủ chínhmình, thử sức với nhiều lĩnh vực mới lạ, không căng thẳng, gò ép… Các em sẽ

tự mình chiếm lĩnh tri thức, dễ nhớ, dễ hiểu và khắc sâu kiến thức hơn

Nghiên cứu được tiến hành trên 2 nhóm tương đương: hai lớp 6 trườngTHCS Biên Giới, lớp 6A (12 học sinh) làm nhóm thực nghiệm, lớp 6B (12 họcsinh ) làm nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm giáo viên có sử dụng một số tròchơi vào phần tổng kết bài học giúp cho học sinh hứng thú, phấn khởi tham giatrò chơi và điều quan trọng là học sinh thích học thường thức mĩ thuật và cáckiến thức học sinh dễ nhớ và nhớ lâu hơn Kết quả cho thấy tác động đã có ảnhhưởng rõ rệt đến kết quả học tập của học sinh Điểm trung bình (giá trị trungbình ) bài kiểm tra của nhóm thực nghiệm là 7.83, của lớp đối chứng là 6.83.Kết quả kiểm chứng T-test cho thấy p = 0.011 có nghĩa là có sự khác biệt lớngiữa điểm trung bình của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng Điều đó chứngminh rằng thông qua việc sử dụng một số trò chơi vào phần tổng kết bài học củaphân môn thường thức mĩ thuật - bộ môn mĩ thuật 6 có nâng cao kết quả học tậpcho học sinh trường THCS Biên Giới

II GIỚI THIỆU

1 Hiện trạng:

Những năm học vừa qua, tôi được giao nhiệm vụ giảng dạy môn Mỹ thuật 6tại trường THCS Biên Giới Qua thực tế công tác tôi nhận thấy rằng thực trạngtiết học phân môn thường thức mỹ thuật ở bộ môn Mỹ thuật 6, học sinh còn lơlà, xem nhẹ, chưa tích cực, chưa hứng thú, hay nói chung là lượng kiến thức các

em tiếp thu còn hạn chế, chưa đọng lại sâu sắc cho lắm, nếu không muốn nói làkết quả học tập còn thấp

Nguyên nhân:

- Do gia đình các em hướng cho các em vào các môn học chính như: Văn,Toán, Anh…

- Các em chưa xem bài trước ở nhà

- Các em chán học thường thức mĩ thuật vì nội dung khô cứng

- Do hoàn cảnh gia đình khó khăn, các bậc phụ huynh chưa sâu sát việc họccủa các em

- Kiến thức học ở lớp dưới bị hỏng nhiều

- Học sinh tiếp thu kiến thức và nắm lại kiến thức một cách thụ động, khónhớ, dễ quên

- Giờ học còn theo lối truyền thống, nhàm chán, các em chưa hứng thú, chưa chủ động nắm bắt kiến thức…

Như vậy, để khắc phục những khó khăn trước mắt và giúp nâng cao kết quảhọc tập ở phân môn thường thức mỹ thuật của bộ môn Mỹ thuật 6, tôi chọnnguyên nhân “Do giáo viên còn tổ chức lớp học theo lối truyền thống nên dễ gâynhàm chán không tạo được sự hứng thú, chủ động, tích cực trong học tập đểnắm bắt kiến thức…” Từ đó để tìm cách khắc phục hiện trạng này

2 Giải pháp thay thế:

Để khắc phục những nguyên nhân trên ,tôi có nhiều giải pháp như:

- Tăng cường kiểm tra bài cũ

- Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà kỹ hơn

- Cô đọng kiến thức bài học lại.

- Sử dụng đồ dùng dạy học có chất lượng…

- Sử dụng một số trò chơi vào phần tổng kết bài học

Như vậy, có nhiều giải pháp để khắc phục hiện trạng trên, tuy nhiên mỗi giảipháp có nhưng ưu, khuyết điểm khác nhau

Trong tất cả các giải pháp trên tôi quyết định chọn giải pháp “Nâng cao kếtquả học tập của phân môn thường thức mỹ thuật - bộ môn Mỹ thuật 6 trườngTHCS Biên Giới ở học kì I thông qua việc sử dụng một số trò chơi ở phần tổngkết bài học” nhằm nâng cao kết quả học tập cho học sinh

Trong đề tài này, tôi sẽ lồng ghép một số trò chơi gây sự hứng thú cho họcsinh khối 6 vào phần tổng kết bài học nhằm giúp học sinh yêu thích tiết học vàkiến thức bài học được khắc sâu hơn

3 Một số đề tài gần đây:

Vấn đề “sử dụng một số trò chơi vào phần tổng kết bài học nhằm nâng caokết quả học tập của học sinh ở phân môn thường thức mỹ thuật của bộ môn Mỹthuật 6” đã có nhiều đề tài hay sáng kiến kinh nghiệm, chuyên đề viết dướinhiều phương pháp khác nhau được trình bày Ví dụ:

- Đề tài: "Một số phương pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả dạy học phân môn thường thức mỹ thuật” Bùi Nguyên Hùng - trường THCS Nghi Trung - 2010 - 2011.

Chuyên đề mỹ thuật THCS trường THCS Đông Hưng 2 năm 2010

-2011 (giáo án điện tử).

- Đề tài: “Một số phương pháp phát triển kỹ năng thường thức mĩ thuật cho học sinh” trường THCS Lê Hồng Đức(2009-2010)-Yên Sơn - Tuyên Quang.

- Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nằm nâng cao chất lượng dạy và học mĩ thuật ở trường THCS” của Hà Văn Rung, năm 2011

- Đề tài: “Phương pháp tổ chức một số trò chơi trong dạy học mĩ thuật”

Vũ Thanh Thủy - trường THCS Phúc Sơn - Tuyên Quang.

Các đề tài này đều nghiên cứu tìm kiếm những giải pháp nhằm nâng cao kếtquả học tập ở môn mỹ thuật nói chung và ở phân môn thường thức mỹ thuật nóiriêng.

Bản thân tôi muốn có một nghiên cứu thực tế hơn và quan trọng hơn đó làsản phẩm, là thành quả lao động của chính mình, nghiên cứu cụ thể trên chínhhọc sinh trường THCS Biên Giới Để qua đó có giải pháp giảng dạy phù hợphơn cho đối tượng học sinh mà bản thân tôi trực tiếp hướng dẫn

4 Vấn đề nghiên cứu:

Việc sử dụng một số trò chơi ở phần tổng kết bài học thường thức mỹ thuật 6

có góp phần nâng cao kết quả học tập của học sinh hay không?

5 Giả thuyết nghiên cứu:

- Sử dụng một số trò chơi ở phần tổng kết bài học của phân môn thường thức

mỹ thuật ở bộ môn Mỹ thuật 6 trường THCS Biên Giới ở học kì I có hướng tíchcực, học sinh hứng thú học tập, tự chiếm lĩnh tri thức nhanh, khắc sâu kiến thứchơn… góp phần nâng cao kết quả học tập

III PHƯƠNG PHÁP

1 Khách thể nghiên cứu

1.1 Khách thể nghiên cứu:

Hệ thống một số trò chơi được sử dụng nhằn nâng cao sự hứng thú học tập ởhọc sinh

1.2 Đối tượng nghiên cứu:

Lớp 6A và 6B của trường THCS Biên Giới đều do tôi trực tiếp giảng dạy nênhiểu khá rõ đối tượng học sinh Tôi đã chọn nhóm học sinh (3 nam, 9 nữ) lớp 6Alà nhóm thực nghiệm và nhóm học sinh (3 nam, 9 nữ) lớp 6B là nhóm đốichứng

Hai nhóm được chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm tương đồng nhau vềthành tích học tập, độ tuổi và ý thức học tập chủ động, tích cưc học tập nhưnhau

2 Thiết kế:

Chọn hai nhóm của 2 lớp: nhóm học sinh lớp 6A là nhóm thực nghiệm vànhóm học sinh lớp 6B là nhóm đối chứng Tôi dùng bài kiểm tra đầu năm trướctác động Kết quả kiểm tra cho thấy điểm trung bình của hai nhóm có sự khácnhau, do đó chúng tôi dùng phép kiểm chứng T-Test để kiểm chứng sự chênhlệch giữa điểm số trung bình của 2 nhóm trước khi tác động.

Sử dụng thiết kế 2: Kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm tươngđương

Bảng 2 Thiết kế nghiên cứu:

3 Quy trình nghiên cứu:

Qua nghiên cứu lý luận thực tiễn, tôi đã sưu tầm được một số trò chơi:

1 - Trò chơi sắm vai

2 - Trò chơi ai nhanh hơn

3 - Trò chơi phân biệt nhanh

4 - Trò chơi nhà thông thái.

5 - Trò chơi đoán ô chữ

6 - Trò chơi thử tài làm hướng dẫn viên du lịch

7 - Trò chơi rung chuông vàng

8 - Trò chơi tiếp sức

9 - Trò chơi “sắp xếp trật tự từ ngữ cho thành câu”

Tôi lên kế hoạch giảng dạy cho cả 2 lớp từ ngày 08/10/2012 đến 09/01/2013.Trong đó nhóm đối chứng (6B) học tập bình thường theo PPCT của Bộ giáo dụcvà Đào tạo Nhóm thực nghiệm tôi áp dụng các trò chơi mà tôi đã đúc kết rút ratrong quá trình giảng dạy

Cụ thể:

Tiết 1: Sơ lược về mỹ thuật thời Lý(1010-1225) (Không tác động)

Một giờ học thường thức mĩ thuật

Tiết 2: Một số công trình tiêu biểu của mỹ thuật thời Lý (Có tác động)

- Ở phần tổng kết bài học ta sẽ sử dụng trò chơi sắp xếp trật tự từ ngữ chothành câu hoàn chỉnh có nghĩa đúng

Trò chơi giúp cho học sinh củng cố việc sắp xếp từ thành một câu hoàn chỉnh

có nghĩa, đúng với nội dung bài đã học, rèn cho học sinh trí nhớ và tính nhanhnhẹn

Giáo viên cần chuẩn bị một số từ ngữ để có thể sắp xếp thành một câu hoànchỉnh.

Cách chơi: giáo viên sẽ chia lớp theo nhóm, mỗi nhóm có số học sinh thamgia khoảng 3 đến 4 em Khi có lệnh của giáo viên các em nhận phiếu và sắp xếpsao cho thành một câu văn có nghĩa, phù hợp với nội dung bài học Kết thúcnhóm nào xếp xong sớm nhất và chính xác nhất thì nhóm đó thắng

Ví dụ: Đối với bài này giáo viên sẽ chuẩn bị 2 bộ phiếu từ ngữ và chia làm 2nhóm thi với nhau mỗi nhóm sẽ nhận 2 bộ phiếu giống nhau

Một số phiếu như: chùa một cột(chùa Diên Hựu), xây dựng năm 1049, tượng

A - di - đà,(chùa Phật Tích - Bắc Ninh) tạc từ đá xanh, màu xanh xám, nguyênkhối, phần tượng và bệ chia thành 2 phần, rồng thời Lý, hiền, mềm mại, không

có sừng, uốn khúc, theo kiểu thắt túi, nhịp nhàng, giống chữ s,…gốm thời Lý,xương gốm mỏng, màu men phong phú, trau chuốt, nhẹ nhàng, hình dáng…

Xung phong tham gia trò chơi

Tích cực tham gia chơi trò chơi

Tiết 3: Tranh dân gian Việt Nam (Có tác động)

- Ở phần tổng kết bài học ta sẽ sử dụng trò chơi thử tài làm hướng dẫn viên dulịch

- Trò chơi giúp cho học sinh sự tự tin, mạnh dạn, trình bày câu từ to rõ lưuloát, giúp học sinh hệ thống lại kiến thức đã học một cách dễ nhớ, rèn cách xử

lý tình huống, tạo sự sáng tạo bất ngờ

- Giáo viên chuẩn bị một số tranh Đông Hồ và tranh Hàng Trống

Cách chơi: giáo viên cho 2 em xung phong làm 2 hướng dẫn viên du lịch vàchọn thêm mỗi nhóm 5 em đóng vai trò là người đi du lịch Chúng ta sẽ tưởngtượng, mình có 1 cỗ máy quay ngược được thời gian Lần lượt nhóm đầu tiêngồm 1 hướng dẫn viên du lịch và 5 hành khách sẽ lên cỗ máy quay ngược thờigian, chúng ta sẽ quay về thời gian ra đời của tranh dân gian Việt nam, chúng ta

sẽ đến thăm làng Đông Hồ, và phố Hàng Trống

Vị hướng dẫn viên du lịch sẽ có trách nhiệm giới thiệu về đặc điểm của tranhdân gian Việt Nam, đặc điểm của tranh Đông Hồ và tranh Hàng Trống, giá trị