skkn giáo viên là “MC” giúp học sinh tự tìm tri thức thông qua tổ chức “trò chơi hoạt động nhóm” trong dạy học sinh học 7 đạt kết quả cao

Trong khi đó, thời gian qua Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có nhiều chủtrương, biện pháp tích cực để nâng cao chất lượng dạy và học , đặc biệt làthực hiện các cuộc vận động lớn như: "Xây dựng

1 TÊN ĐỀ TÀI

“Giáo viên là “MC” giúp học sinh tự tìm tri thức thông qua tổ chức “trò chơi hoạt động nhóm” trong dạy học sinh học 7 đạt kết quả cao”

Tác giả: Nguyễn Thị Thủy – Trường THCS Cao Bá Quát xã ĐăkWil huyện

CưJút tỉnh Đăk Nông

2 TÓM TẮT ĐỀ TÀI

Trên thế giới trong những năm gần đây, nền kinh tế mới đang đượcphát triển với nhiều tên gọi khác nhau như nền kinh tế học tập, nền kinh tế trithức …

Nền kinh tế học tập coi động lực chủ yếu của nền kinh tế là sự học tập suốtđời của tất cả mọi người Để học thường xuyên, học suốt đời thì phải biếtcách học quan niệm về việc dạy và học đã thay đổi Đòi hỏi người dạy phảirất am hiểu sự học, là chuyên gia của việc học, là thầy học, dạy cách học.Người học phải biết cách học, học không phải chỉ lấy tri thức mà nắm cảphương pháp giành lấy tri thức

Ngay trong nghị quyết Hội Nghị lần thứ II Ban chấp hành trung ươngĐảng khóa VIII đã nêu rõ: “Đổi mới phương pháp Giáo dục đào tạo, khắcphục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của ngườihọc, phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực tự giác, chủ động,sáng tạo của người học, bồi dưỡng lòng say mê học tập và ý trí vươn lên”.Thực hiện theo tinh thần của nghị quyết việc phối hợp nhiều phương phápmới trong dạy học đã làm thay đổi đàng kể về chất lượng giáo dục Tuy cónhiều tiến bộ nhưng chất lượng thật sự của giáo dục hiện nay ở bậc THCSvẫn còn nhiều yếu kém Yêu cầu đặt ra cho chúng ta là phải tìm nhữngnguyên nhân của sự yếu kém đó một cách chính xác, phải nhìn thẳng vào sựthật một cách khách quan Từ đó đưa ra những giải pháp tích cực, sát vớithực tế để từng bước nâng cao chất lượng giáo dục Vấn đề này cần phải cóthời gian và công sức của mọi người trong toàn xã hội, trong đó người giáoviên giữ vai trò chính

Qua theo dõi, đánh giá kết quả học tập của học sinh tại trường THCSCao Bá Quát, tôi thấy chất lượng học tập của học sinh còn thấp và môn Sinhhọc 7 cũng không ngoại lệ (số lượng học sinh học tốt môn Sinh còn ít)

Để khắc phục tình trạng trên, tôi đã nghiên cứu và chọn giải pháp: “Giáo viên là “MC” giúp học sinh tự tìm tri thức thông qua tổ chức “trò chơi hoạt động nhóm” trong dạy học sinh học 7 đạt kết quả cao”

MC là viết tắt của từ tiếng Anh: Master of Ceremonies, có nghĩa là người dẫnchương trình hay được hiểu là người hướng dẫn khán giả trong buổi trìnhdiễn nghệ thuật Qua quan sát thực tế và qua các kênh truyền thông trêntruyền hình tôi thấy nhiều MC rất thu hút được sự chú ý của khán giả, dẫn dắtkhán giả đi vào vòng xoáy của mình để tạo nên sự thành công cho chươngtrình đồng thời cũng mang lại nhiều niềm vui, ấn tượng tốt cho khán giả Tôithiết nghĩ: “Nếu giáo viên tổ chức giống như người MC đó trong một tiết dạythì chắc chắn tiết dạy đó sẽ rất thành công” Tuy vậy trong thực tế là một MC

đã khó, giáo viên là MC còn khó hơn vì tiết dạy không phải là một chươngtrình nghệ thuật đơn thuần mà bản thân khán giả đã yêu thích hoặc nếu khôngthích thì cũng không sao, còn ở đây khán giả lại là học sinh(phải học), đòi hỏi

“MC giáo viên” phải thật khéo léo trong tổ chức Sẽ làm thế nào để có thểdẫn dắt được tất cả học sinh say mê, hứng thú và bị cuốn hút vào hoạt độnghọc, tự mình đi tìm tri thức dưới sự hướng dẫn thật sự khéo léo gần gũi, hiểu

rõ “khán giả” của mình.

Trong khi đó, thời gian qua Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có nhiều chủtrương, biện pháp tích cực để nâng cao chất lượng dạy và học , đặc biệt làthực hiện các cuộc vận động lớn như: "Xây dựng trường học thân thiện, học

sinh tích cực" Chính vì vậy, tôi mạnh dạn đưa ra giải pháp “Giáo viên là

“MC” giúp học sinh tự tìm tri thức thông qua tổ chức “trò chơi hoạt động nhóm” trong dạy học sinh học 7 đạt kết quả cao” “Trò chơi hoạt động

nhóm” sẽ vẫn được thực hiện theo đúng tiến trình dạy học theo nhóm thông thường, song ở đây có sự khác biệt là khâu tổ chức của giáo viên(như một

MC) phải được xây dựng hết sức công phu, khéo léo để cuốn hút học sinh vào hoạt động chơi nhưng thực ra lại là hoạt động học(tự tìm tri thức thông qua trò chơi).

Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương là lớp 7A2 (30HS) và lớp 7A4 (29 HS) của trường THCS Cao Bá Quát, lớp 7A2 là lớp thựcnghiệm và lớp 7A4 là lớp đối chứng Lớp thực nghiệm được tiến hành giảipháp thay thế khi dạy các tiết Sinh học 7 từ tuần 11 đến tuần 17 của học kì Inăm học 2014 - 2015

Qua nghiên cứu, thu thập số liệu cho thấy kết quả TBC điểm kiểm trasau tác động của nhóm thực nghiệm có sự chênh lệch cao so với kết quả TBCtrước kiểm tra Kết quả kiểm chứng T-test là p = 0,002805 < 0,05 cho thấytác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến việc làm tăng số lượng học sinh thíchhọc môn Sinh và chất lượng học tập môn Sinh của học sinh lớp 7A2 đã được

nâng lên rõ rệt Điều đó chứng tỏ việc áp dụng phương pháp Giáo viên là

“MC” giúp học sinh tự tìm tri thức thông qua tổ chức “trò chơi hoạt động nhóm” có ảnh hưởng tích cực đến việc nâng cao kết quả học tập môn Sinh

của học sinh lớp 7A2

3 GIỚI THIỆU

3.1 Hiện trạng:

- Trường THCS Cao Bá Quát là một ngôi trường nằm trên địa bàn xãbiên giới( giáp Campuchia), tỉ lệ học sinh dân tộc thiểu số khá cao chiếm70% tổng số học sinh của nhà trường Vì vậy các em rất nhút nhát, còn nhiều

tự ti, mặc cảm không bằng các bạn khác nên khi học, đặc biệt khi hoạt độngnhóm các em không dám nêu ý kiến thảo luận, phát biểu xây dựng bài… dầndần dẫn đến thụ động trong cách học, không hứng thú tìm tòi, sáng tạo khihọc sinh ra chán học, thậm chí sợ học Mà như chúng ta đã biết khi học sinh

đã chán học hay sợ thì sẽ dẫn đến lười học, không chịu học bài cũ, chuẩn bịbài mới thì hời hợt cuối cùng sẽ kéo theo chất lượng dạy học thấp

- Qua theo dõi, tôi thấy kết quả học tập môn Sinh của học sinh lớp 7A2 vàlớp 7A4 ở trường THCS Cao Bá Quát còn thấp Theo kết quả khảo sát đầunăm và bài kiểm tra định kì (tiết 18) cho thấy số học sinh của lớp xếp loạitrung bình – yếu còn khá cao.

- Học sinh học yếu là một tồn tại khách quan, có lẽ một phần dophương pháp dạy học của giáo viên chưa phù hợp Một phần là do các emthiếu sự quan tâm của gia đình, lười học, không thích học, không biết cáchhọc dẫn đến ngày một tụt hậu so với các bạn trong lớp, hay phần khác do các

em là học sinh dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa rất nhút nhát, còn nhiều tự

ti, mặc cảm không bằng các bạn khác nên khi học, đặc biệt khi hoạt độngnhóm các em không dám nêu ý kiến thảo luận, phát biểu xây dựng bài… dầndần dẫn đến thụ động trong cách học, không hứng thú tìm tòi, sáng tạo khihọc sinh ra chán học, thậm chí sợ học… Không kể nguyên nhân do đâu, giúp

đỡ học sinh yếu, nâng cao chất lượng dạy học là nhiệm vụ cần thiết của mỗigiáo viên, của Ban giám hiệu nhà trường và của ngành giáo dục

Trước đây các phương pháp dạy học truyền thống chưa phát huy đượctinh thần tự giác, tích cực học tập của HS trong giờ học, học sinh thường thụđộng nên việc tiếp thu kiến thức bài học chưa tốt, chưa nắm vững kiến thứcbài học Trong những năm qua, các giáo viên cũng đã áp dụng phối hợp nhiềuphương pháp trong dạy học, phương pháp dạy học bằng hoạt động nhómcũng được áp dụng khá nhiều song vẫn còn mang nặng tính hình thức như:trong nhóm chỉ một, hai em học tốt hoạt động để đưa ra kết quả còn các họcsinh khác không dám đưa ý kiến của mình vì sợ các bạn chê Qua trao đổi

với một số học sinh có em nói: “khi hoạt động nhóm em không dám nêu ý

kiến vì sợ các bạn bảo: “mày biết gì mà nói”

Căn cứ vào thực trạng trên và điều kiện phương tiện dạy học thực tếcủa nhà trường, trong học kì I năm học 2014-2015 tôi quyết định chọn giảipháp tác động đó là tăng cường đổi mới phương pháp dạy học, thường xuyên

sử dụng phương pháp dạy học Giáo viên là “MC” giúp học sinh tự tìm tri

thức thông qua tổ chức “trò chơi hoạt động nhóm” trong các tiết dạy môn

Sinh 7 từ tuần 10 đến tuần 17 đối với lớp 7A2

Đến hết học kì I, qua kiểm tra đánh giá tôi nhận thấy kết quả học mônSinh của học sinh lớp 7A2 được nâng lên rõ rệt Điểm TBC sau khi tác độngcủa lớp thực nghiệm là 7,33 so với điểm TBC trước khi tác động là 5,8 nhưvậy việc sử dụng phương pháp dạy học Giáo viên là “MC” giúp học sinh tự

tìm tri thức thông qua tổ chức “trò chơi hoạt động nhóm” đã có tác dụngnâng cao kết quả học tập môn sinh học cho học sinh

3.2 Giải pháp thay thế:

- Qua hiện trạng trên, tôi đã chọn giải pháp tác động là tăng cường sửdụng phương pháp dạy học Giáo viên là “MC” giúp học sinh tự tìm tri thức

thông qua tổ chức “trò chơi hoạt động nhóm” trong các tiết dạy môn Sinh

lớp 7A2 nhằm tìm giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Sinh 7

Thời đại bây giờ là thế kỷ 21 là thế kỷ của sức mạnh công nghệ nhưvậy sẽ không còn sức mạnh đơn lẻ mà là sức mạnh của tập thể, ta không thểlàm việc độc lập được mà tất cả phải có sự liên kết với nhau và toàn cầu hóa

Vì vậy thế hệ trẻ học sinh cần phát huy sức mạnh làm việc theo nhóm, mỗihọc sinh phải biết mình có lợi như thế nào và đồng đội của mình có lợi gì qua

đó có sự hợp tác tốt hơn để kết quả thảo luận nhóm đạt hiệu quả cao hơn,điều đó đồng nghĩa với việc thế mạnh của từng cá nhân được phát huy, sự đố

kỵ trong mỗi học sinh sẽ không còn chỉ còn lại thành tích của cả tập thể saumỗi cá nhân kết nối cho sự thành công

Phương pháp “trò chơi hoạt động nhóm” được tổ chức với hình thứcnhư một trò chơi có MC là giáo viên còn nhóm học sinh là các đội chơinhưng thực ra lại là hoạt động học vì qua trò chơi học sinh sẽ hồ hởi phấnkhởi hơn, hứng thú hơn và kết quả lại thu được nhiều kiến thức bổ ích hơn từcác đội chơi hay ngay trong đồng đội của mình(tự tìm tri thức) Khi sử dụngPPDH “trò chơi hoạt động nhóm” trong tổ chức hoạt động học tập cho HS,nhóm học tập không chỉ là “nhân vật trung gian” mà còn là một “chủ thể” học

tập Trong nhóm học tập, HS có cơ hội thể hiện bản thân: thể hiện các giá trịnhư tính tích cực cao, tính chủ thể (qua hoạt động học tập và hoạt động giaotiếp), trách nhiệm cá nhân, cơ hội học tập và sự đóng góp của bản thân vào kếtquả hoạt động chung của nhóm, được đánh giá bình đẳng, khách quan Tronggiờ học, trong lớp, chủ thể của hoạt động học tập theo nhóm ở đây lại là cácnhóm học tập Các nhóm học tập tương tác với nhau (cạnh tranh và hợp tác)

Phương pháp dạy học trò chơi hoạt động nhóm dưới sự dẫn dắt độngviên khéo léo của “MC giáo viên” còn giúp:

- Tạo ra môi trường làm việc thân thiện, cải thiện hành vi giao tiếp

Qua các hoạt động trao đổi diễn ra thường xuyên, mọi người trở nên thân

thiện, từ đó giúp bầu không khí học tập, trở nên sôi động hơn Mọi người dầngiảm bớt chủ nghĩa cá nhân để hướng đến tập thể, để cùng giải quyết các vấn

đề lớn mà một người hoặc một nhóm người làm việc độc lập, riêng rẽ không

thể hoàn thành được.“Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn

núi cao”.

- Xây dựng tinh thần đồng đội và hỗ trợ nhau cùng phát triển: khi thamgia trò chơi, họ bị thu hút vào công việc hơn bao giờ hết, vì trong nhóm có sự

hỗ trợ của đồng đội, có điều kiện thể hiện cá nhân, được chia sẻ kinh nghiệm

và hướng dẫn những thành viên khác và mọi việc trước đây được xem lànhàm chán thì giờ đây, dưới cái nhìn từ một góc độ khác từ “trò chơi hoạtđộng nhóm”, vấn đề trở nên mới và hấp dẫn hơn

- Hiệu quả học tập bị ảnh hưởng nhiều bởi tâm lí của người thực hiện, khitham gia vào “trò chơi hoạt động nhóm” thì tâm lí của mỗi thành viên được cảithiện nhiều, do đó hiệu quả học tập cũng được cải thiện đáng kể Mặt khác, khitham gia hoạt động nhóm, các vấn đề khó khăn của mỗi thành viên được đưa ra

và giải quyết bởi tập thể, do đó áp lực công việc giảm bớt, đồng thời họ nhậnthấy nhiều khía cạnh chưa tích cực trong học tập của chính mình để tự khắcphục và thay đổi cho phù hợp

Như vậy phương pháp dạy học “trò chơi hoạt động nhóm” là phươngtiện để GV chuyển các tác động dạy học đến cá nhân HS Đối với HS, nhóm

học tập(mỗi đội chơi) không chỉ là môi trường học tập tích cực (các em phốihợp với nhau để giải quyết nhiệm vụ học tập, là nơi các em giao tiếp, chia sẻ,

…) mà mỗi đội chơi còn là đối tượng học tập của HS (học giải quyết các mốiquan hệ xã hội trong nhóm, trong cộng đồng; học cách tổ chức, lập kế hoạch,học các kỹ năng xã hội) Thông qua “trò chơi hoạt động nhóm”, tác động dạyhọc của GV đến cá nhân HS được khuếch đại lên nhiều lần (qua các đội chơi)

vì vậy hiệu quả dạy học sẽ cao hơn rất nhiều so với việc GV tác động trựctiếp vào mỗi HS Hơn nữa, nó còn tác động được đến từng cá nhân HS, đảmbảo sự cá biệt hóa dạy học, điều mà trong dạy học theo lớp, GV rất khó thựchiện Hơn nữa, việc sử dụng “trò chơi hoạt động nhóm” trong dạy học sẽ làmgiảm sự “can thiệp, điều hành” của GV đối với học tập của HS mà thay vào

đó là sự dẫn dắt thật sự khéo léo, sự động viên khích lệ của giáo viên(nhưmột MC) đối với từng học sinh(thành viên của mỗi đội chơi)

3.3 Một số nghiên cứu có liên quan đến đề tài:

1 Một vài suy nghĩ về việc: “Vận dụng phương pháp dạy học theo nhóm”trong thực tế hiện nay – Võ Đức Hiển – THPT Phú Ngọc – Định Quán

2 Dạy học hợp tác nhóm nhỏ, lý luận và thực tiễn – Thạc sỹ: Nguyễn ThịKim Dung – Trung tâm giáo dục học - Viện nghiên cứu sư phạm

3.5 Giả thuyết nghiên cứu:

Sử dụng phương pháp dạy học Giáo viên là “MC” giúp học sinh tự tìm tri thức thông qua tổ chức “trò chơi hoạt động nhóm” đối với các tiết

dạy học môn Sinh lớp 7A2 sẽ nâng cao kết quả học tập môn Sinh cho họcsinh

Giải pháp này sẽ làm thay đổi không khí căng thẳng trong các giờ học,tăng thêm hứng thú cho người học, học sinh sẽ chú ý hơn, chủ động hơntrong chuẩn bị, mạnh dạn hơn trong đề xuất ý kiến của mình, phát huy tư duysáng tạo,… Hứng thú và chủ động trong học tập là sự khởi đầu tốt cho việcnắm bắt kiến thức, hình thành kĩ năng và phát triển nhân cách ở học sinh.

và lớp 7A4 với 29 học sinh là lớp đối chứng

Bảng 1: Giới tính và kết quả học lực, hạnh kiểm năm học 2013 – 2014

của hai lớp thực nghiệm và đối chứng:

Bảng 2: Kiểm chứng để xác định các nhóm tương đương:

Nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm

Kết quả T-test độc lập p = 0,403 > 0,05 chứng tỏ sự chênh lệch điểm

số trung bình cộng của hai nhóm thực nghiệm và đối chứng là không cónghĩa, do đó hai nhóm được coi là tương đương nhau

Bảng 3: Bảng thiết kế nghiên cứu:

trước tác động Tác động

Kiểm tra sau tác động

7A2

(thực nghiệm) O1

Sử dụng phương pháp dạyhọc “trò chơi hoạt độngnhóm”

O3

7A4

(đối chứng) O2

Không sử dụng phương phápdạy học “trò chơi hoạt độngnhóm”

O4

Ở thiết kế này tôi sử dụng phép kiểm chứng T-test độc lập

4.3 Quy trình nghiên cứu:

* Chuẩn bị của giáo viên:

- Dạy tại lớp đối chứng: Khi thiết kế bài giảng và giảng dạy, tôi không

sử dụng phương pháp dạy học “trò chơi hoạt động nhóm”

- Dạy tại lớp thực nghiệm: Khi thiết kế bài giảng và giáng dạy, ngoàinhững phương pháp dạy học tích cực khác, tôi thường xuyên sử dụng phươngpháp “trò chơi hoạt động nhóm” trong dạy học khi đó người giáo viên đóngvai là một MC

* Khâu chuẩn bị soạn giáo án:

- Ngay khi soạn giáo án chuẩn bị cho giờ học tôi luôn xác định đúngmục tiêu, nội dung chính của bài dạy, trên cơ sở đó sẽ chọn nội dung kiến

thức hoặc bài tập thích hợp, thời điểm thích hợp để tổ chức cho học sinh chơi

trò chơi đi tìm tri thức thông qua hoạt động nhóm trong giờ học Mỗi tiết học

tôi sử dụng “trò chơi hoạt động nhóm” một lần để tránh nhàm chán, nội dungcủa hoạt động nhóm không quá dễ, quá đơn giản - vì khi đó không cần huyđộng trí tuệ tập thể, một cá nhân cũng có thể làm được Độ khó trong bài tập,công việc được giao cũng phải tương thích với trình độ của học sinh

- Giáo viên cần thiết kế đầy đủ các bước của “trò chơi hoạt độngnhóm” từ khâu xác định thời điểm tiến hành tổ chức trò chơi, thời gian chơi,xác định nhiệm vụ, hình thức làm việc, phân công vai trò, tổ chức thực hiện,kiểm tra và đánh giá

* Khâu tổ chức hoạt động nhóm trên lớp:

- Trong mỗi tiết dạy môn Sinh của lớp 7A2, tôi thường xuyên tổ chứccho HS được tham gia “trò chơi hoạt động nhóm” một lần (để tránh nhàmchán và tránh mất thời gian) Tôi phân chia lớp thành các nhóm, trong mỗinhóm thường có HS xếp loại giỏi, loại khá, loại trung bình và loại yếu, đểhọc sinh hỗ trợ lẫn nhau trong hoạt động học tập

- Khi tổ chức cho HS chơi “trò chơi hoạt động nhóm”: tôi phải cố gắngrèn luyện sử dụng lời nói giống như một MC để hướng dẫn, động viên, khích

lệ, cuốn hút tất cả học sinh tham gia vào hoạt động chơi mà học này Đôngthời phải giải thích rõ yêu cầu của hoạt động, giao thời gian hoạt động nhómsao cho vừa đủ, phân công hợp lý rõ ràng nhiệm vụ của thành viên trongnhóm: Trưởng nhóm, thư ký, thuyết trình viên … (nếu học sinh chưa có thóiquen và kỹ năng hoạt động nhóm), khi học sinh đã có thói quen, kỹ năng cơbản hoạt động nhóm thì tôi cho các em tự phân công, khi đã thành thạo trongviệc hoạt động nhóm, tôi đề nghị các em hoán đổi vai trò luân phiên trongnhóm(để học sinh không phân biệt bạn học yếu hay giỏi khi chơi)

- Trong khi “trò chơi” diễn ra tôi luôn quán xuyến hoạt động của cácđội chơi( nhóm), theo dõi các em trao đổi để hướng dẫn nếu cần, khuyếnkhích các học sinh chậm, nhắc nhở các em cùng tham gia với nhóm, tạo cơhội cho học sinh chia sẻ kinh nghiệm, suy nghĩ cá nhân với nhóm, tạo khôngkhí thoải mái, bình đẳng dân chủ, mối quan hệ hòa đồng giữa học sinh với

học sinh Chú ý rằng học sinh hoạt động nhóm không chỉ là góp ý vào côngviệc mà cũng có thể đặt câu hỏi: tại sao làm như vậy? sao lại ra kết quả nhưthế?… Và trách nhiệm của mỗi nhóm là giải thích cho các bạn trong nhómcùng hiểu bài, cùng hoàn thành công việc được giao

Ở mức độ cao hơn, giáo viên có thể mời bất kỳ bạn nào trong nhóm lênthuyết trình để lấy điểm cho cả nhóm nhằm mục đích thế mạnh của từng cánhân được phát huy, sự đố kỵ trong mỗi học sinh sẽ không còn chỉ còn lạithành tích của cả tập thể sau mỗi cá nhân kết nối cho sự thành công Chính vì

vậy qua trao đổi với học sinh có em nói: “trong hoạt động nhóm em không

dám chỉ trích chê các bạn trong nhóm nữa mà phải kèm cặp giúp đỡ các bạn yếu hơn nếu không nhóm sẽ bị thua cuộc Vì có lần cô gọi trúng 1 bạn học yếu phát biểu đại diện cho nhóm bạn ấy không trả lời được thế là đội em bị thua cuộc và bị điểm 1, bạn đó trước đây chúng em không cho thảo luận bây giờ khi thảo luận bọn em thường phân công cho bạn ấy tìm lại kiến thức cũ

có liên quan rồi phối hợp lại với nhau nên thời gian làm việc cũng nhanh hơn, cô gọi bất cứ bạn nào trong nhóm trả lời cũng được vì tất cả các thành viên trong nhóm đều biết cả” Bên cạnh đó ngoài việc cho HS đánh giá chéo

nhau, tôi thường yêu cầu học sinh thuyết trình kết quả của nhóm sau khi đãhoàn thành bài tập, việc này nhằm rèn khả năng thuyết trình, huấn luyện kỹnăng tiếp xúc với tập thể…, đồng thời cho các nhóm có ý kiến, hỏi nhữngchỗ chưa hiểu, chất vấn những chỗ còn mập mờ, tại sao làm cách đó màkhông làm cách khác … Đây là một ý rất hay trong việc cho học sinh kiểmtra học sinh, tăng cường quan hệ trò- trò Đó mới là ý nghĩa đích thực củahoạt động nhóm

- Sau cùng, giáo viên nhận xét chung cho cả lớp và riêng với từngnhóm (nếu cần), tổng kết sau mỗi hoạt động, trong đó nêu rõ những điểm sai

mà học sinh hay mắc phải, nêu rõ ưu, khuyết điểm sau khi đã thực hiện hoạtđộng đó, chấm điểm cho một hoặc hai nhóm (tùy bài) Tuy nhiên phải đảmbảo sự công bằng khi đánh giá kết quả hoạt động của các nhóm(đội chơi)

* Chuẩn bị của học sinh:

- Bảng nhóm, bút viết bảng nhóm (bút dạ)

- Đọc trước nội dung bài mới

- Tự phân công nhiệm vụ đối với mỗi thành viên trong nhóm

* Tiến hành dạy thực nghiệm:

- Tôi đã tiến hành dạy thực nghiệm đối với môn Sinh lớp 7A2

- Thời gian tiến hành thực nghiệm từ tuần 10 đến tuần 17 theo phânphối chương trình và thời khoá biểu của nhà trường để đảm bảo tính kháchquan

Bảng 4: Thời gian thực nghiệm

Thứ

Tiết theo PPCT

Tên bài dạy

Đa dạng và đặc điểm chung của lớp cá

* Tài liệu tham khảo:

- Các trang tư liệu giáo dục trên internet: Tulieu.violet.vn, vnschool.net,tailieu.vn, ebook.edu.vn, ebooktoan.com

- Tài liệu tập huấn nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng dự án Việt Bỉ

- Bộ GD&ĐT

- Đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS – PGS, PTS Trần Kiều

- Phương pháp, phương tiện, kĩ thuật và hình thức tổ chức dạy học trongnhà trường, NXB ĐHSP, Hà Nội, 2005 - Nguyễn Hữu Châu (chủ biên)

- Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên THCS chu kì 2007) môn Sinh học – Nhà xuất bản giáo dục – Bộ GD&ĐT

III(2004 Sách giáo khoa và sách giáo viên sinh học 7 – Nhà xuất bản giáo dục –

Bộ GD&ĐT

4.4 Đo lường và thu thập dữ liệu:

Tôi sử dụng kết quả bài kiểm tra của học sinh làm thang đo đánh giá sựảnh hưởng của tác động

- Bài kiểm tra trước tác động là bài kiểm tra định kì tiết 18 môn Sinhcủa hai lớp 7A2 và 7A3

- Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra học kì I môn Sinh của hailớp 7A2 và 7A4 (đề kiểm tra và bảng điểm kiểm tra trong phần phụ lục)

- Đề kiểm tra học kì I do nhà trường lấy từ ngân hàng đề kiểm tra vàbài do giáo viên chấm chéo

5 PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN:

- Kết quả kiểm tra sau tác động cho thấy điểm trung bình của nhóm

thực nghiệm là 7,33 cao hơn nhiều so với điểm trung bình kiểm tra trước tác động là 5,80 Điều này chứng tỏ rằng kết quả học tập môn Sinh của học sinh

lớp 7A2 đã được nâng lên đáng kể

- Độ chênh lệch điểm trung bình T-test cho kết quả p = 0,002805 < 0,05 cho thấy sự chênh lệch điểm khảo sát trung bình giữa trước và sau tác

động là có ý nghĩa, tức là sự chênh lệch điểm trung bình khảo sát trước và sautác động là không xảy ra ngẫu nhiên mà là do tác động của giải pháp thay thế

đã mang lại hiệu quả

- Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD = 7,33 6, 29 0.823

1.27



 sánh với bảngtiêu chí Cohen cho thấy mức độ ảnh hưởng của giải pháp: Giáo viên là

“MC” giúp học sinh tự tìm tri thức thông qua tổ chức “trò chơi hoạt động nhóm” đối với lớp 7A2 là lớn.

- Qua biểu đồ ta thấy rõ kết quả học môn Sinh của lớp thực nghiệm7A2 tăng lên rõ rệt so với lớp đối chứng 7A3 sau khi tác động giải pháp của đề tài

Giả thuyết của đề tài

Giáo viên là “MC” giúp

Nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm

Trước tác động Sau tác động

Hình 1 Biểu đồ so sánh ĐTB trước tác động và sau tác động

của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng

5.3 Bàn luận:

Qua tiến hành thực nghiệm và kiểm tra đã cho thấy kết quả của bài

kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm có TBC = 7,33, kết quả bài kiểm tra tương ứng của nhóm đối chứng có TBC = 6,29 Độ chênh lệch điểm

số giữa hai nhóm là 1,05 Điều đó cho thấy điểm TBC của hai lớp đối chứng

và thực nghiệm đã có sự khác biệt rõ rệt, lớp được tác động có điểm TBC caohơn lớp đối chứng Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài kiểm tra làSMD=0,92688 Điều này có nghĩa mức độ ảnh hưởng của tác động là lớn

Phép kiểm chứng T-test sau tác động của hai lớp là P =0,002805<0,05.Kết quả này khẳng định sự chênh lệch ĐTB của hai nhóm không phải là dongẫu nhiên mà là do tác động Với điểm số như vậy, có thể đánh giá rằng họcsinh ở lớp 7A2 đã tiếp thu bài tốt hơn, nắm vững kiến thức và vận dụng kiếnthức tốt hơn so với lớp 7A4 Tỉ lệ học sinh yếu kém của lớp 7A2 giảm nhiều

so với giữa học kì, tỉ lệ học sinh học khá, giỏi môn Sinh cao hơn

+ Ưu điểm:

- Việc áp dụng phương pháp dạy học theo nhóm không phải là mới đối với

mỗi giáo viên hiện nay, nhưng việc áp dụng phương pháp tổ chức “trò chơi hoạt động nhóm” trong dạy học đối với các giáo viên thì không nhiều song

có thể nói việc sử dụng phương pháp dạy học Giáo viên là “MC” giúp học

sinh tự tìm tri thức thông qua tổ chức “trò chơi hoạt động nhóm trong dạy

học không phải là việc khó, hơn nữa qua giảng dạy cho thấy đa số học sinhlại rất thích được tổ chức ‘trò chơi hoạt động nhóm” trong giờ học, tạo độnglực học rất lớn cho học sinh

- Phương pháp dạy học tổ chức “trò chơi hoạt động nhóm” có nhiều

ưu điểm như: phát huy cao độ vai trò chủ thể, sự tích cực của mỗi cá nhântrong việc thực hiện tốt hơn nhiệm vụ được giao: các nghiên cứu đã chỉ rarằng khi học theo nhóm, vai trò chủ thể, tính tự giác, tích cực, sáng tạo, năngđộng, tinh thần trách nhiệm của HS thường được phát huy hơn, cơ hội cho

HS tự thể hiện, tự khẳng định khả năng của mình nhiều hơn Đặc biệt, khi HShọc theo “trò chơi hoạt động nhóm” thì kết quả học tập thường cao hơn, hiệuquả làm việc tốt hơn, khả năng ghi nhớ lâu hơn, động cơ bên trong, thời giandành cho việc học, trình độ lập luận cao và tư duy phê phán vì cái quan trọng

là học sinh thích học Khi “đội chơi” làm việc còn cho phép các em thể hiệnvai trò tích cực đối với việc học của mình - hỏi, biểu đạt, đánh giá công việccủa bạn, thể hiện sự khuyến khích và giúp đỡ, tranh luận và giải thích rấtnhiều những kĩ năng nhận thức được hình thành, như: biết đưa ra ý tưởng củamình trong môi trường cùng phối hợp, giải thích, học hỏi lẫn nhau bằng ngônngữ và phương thức tác động qua lại, phát triển sự tự tin vào bản thân như làngười học và trong việc chia sẻ ý tưởng với sự tiếp thu có phê phán (củanhiều người cùng nghe về một vấn đề) Hay nói cách khác, HS trở thành chủ

thể đích thực của họat động học tập của cá nhân mình(tự tìm tri thức qua trò

nhân cách Thể hiện mối quan hệ bình đẳng, dân chủ và nhân văn: dạy họctheo “trò chơi hoạt động nhóm” sẽ tạo cơ hội bình đẳng cho mỗi cá nhânngười học được khẳng định mình và được phát triển Nhóm làm việc sẽkhuyến khích HS giao tiếp với nhau và như vậy sẽ giúp cho những trẻ emnhút nhát, thiếu tự tin, cô độc có nhiều cơ hội hòa nhập với lớp học Thêmvào đó, học theo nhóm còn tạo ra môi trường hoạt động mang bầu không khíthân mật, cởi mở, sẵn sàng giúp đỡ, chia sẻ trên cơ sở cố gắng hết sức và

trách nhiệm cao của mỗi cá nhân“trong hoạt động nhóm em không dám chỉ

trích, chê các bạn trong nhóm nữa mà phải kèm cặp giúp đỡ các bạn yếu hơn nếu không nhóm sẽ bị thua cuộc”.Tất cả các HS đều có cơ hội được tham gia

tích cực vào hoạt động nhóm Mọi ý kiến của các em đều được tôn trọng và

có giá trị như nhau, được xem xét, cân nhắc cẩn thận Do đó sẽ khắc phụctình trạng áp đặt, uy quyền, làm thay, thiếu tôn trọng giữa những ngườitham gia hoạt động như HS giỏi – HS yếu, đặc biệt giữa GV và HS

- Việc dạy học theo “trò chơi hoạt động nhóm” là một công việc phứctạp, đòi hỏi GV cũng như HS phải có sự chuẩn bị và có thời gian để làm quendần dần Tuy nhiên nếu đã quen với cách dạy tổ chức “trò chơi hoạt độngnhóm” thì sẽ tiết kiệm được thời gian, công sức của GV và HS học được một

cách thức làm việc hữu ích cho sau này khi bước vào cuộc sống – Thế kỉ 21

là thế kỉ của sức mạnh công nghệ, là sức mạnh của tập thể Tuy nhiên, cần

tránh khuynh hướng hình thức và đề phòng lạm dụng để tránh nhàm chán màphải lựa chọn phối hợp các phương pháp một cách linh hoạt sáng tạo, với bàinào, với vấn đề gì áp dụng được thì ta nên mạnh dạn áp dụng