Nghiên cứu phân bổ rủi ro trong hình thức hợp tác công tư phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ việt nam

THÔNG TIN TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Tên luận án: Nghiên cứu phân bổ rủi ro trong hình thức hợp tác công tư phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ Việt Nam Ngành: Quản lý xây dựng Mã số ngành: 62.58.03.02 Nghiên cứu sinh : Thân Thanh Sơn Tập thể hướng dẫn: 1 PGS.TS. Phạm Văn Vạng 2PGS.TS.Nguyễn Hồng Thái Cơ sở đào tạo: Trường Đại học Giao thông Vận tải TÓM TẮT NHỮNG KẾT LUẬN MỚI CỦA LUẬN ÁN (1) Hệ thống hóa góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận về rủi ro và phân bổ rủi ro trong hình thức PPP phát triển cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ; (2) Trên cơ sở phân tích, đánh giá tổng quan các tài liệu nghiên cứu có liên quan và sử dụng các phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh, phương pháp nghiên cứu định tính, định lượng nghiên cứu thực trạng xác định và phân bổ rủi ro trong các dự án GTĐB theo hình thức PPP trong bối cảnh ở Việt Nam. Luận án đã phát hiện, lựa chọn, tổng hợp và bổ sung, điều chỉnh danh mụccác yếu tố rủi ro trong các dự án phát triển CSHT GTĐBtheo hình thức PPP phù hợp với điều kiện phát triển và môi trường chính trị luật pháp kinh tế xã hội ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và những năm tương lai. Thể hiện cụ thể, luận án đã xác định (nhận diện) được danh mục 51 yếu tố rủi ro trong các dự án phát triển CSHT GTĐB theo hình thức PPP ở Việt Nam. Trong đó, luận án bổ sung thêm được 6 yếu tố rủi ro phù hợp với hình thức PPP trong phát triển CSHT GTĐB trong điều kiện Việt Nam vào danh mục các yếu tố rủi ro đã được đề cập trong các nghiên cứu trước đây. (3) Trên cơ sở nghiên cứu thực nghiệm trong các dự án GTĐB theo hình thức PPP ở Việt Nam với phương pháp nghiên cứu, phân tích định lượng. Luận án đã xác định được mức rủi ro của 51 yếu tố rủi ro trong các dự án phát triển CSHT GTĐB trong hình thức PPP ở Việt Nam, từ đó giúp Nhà nước và tư nhân tham gia trong hình thức hợp tác này nhận thức được mức độ ảnh hưởng của các yếu tố rủi ro đến kết quả của dự án. (4) Luận án đã phân bổ 51 yếu tố rủi ro trong các dự án phát triển CSHT GTĐB trong hình thức PPP ở Việt Nam cho (Nhà nước và tư nhân) các bên tham gia bằng phương pháp nghiên cứu định lượng phù hợp việc thực tế hiện nay và tương lai (theo nguyên tắc “rủi ro nên được quản lý bởi bên có khả năng quản lý rủi ro đó tốt nhất”). (5) Luận án đã đưa ra một số đề xuấtkiểm soát một số yếu tố rủi ro cơ bản từ kết quả nghiên cứu nhằm phát triển CSHT GTĐB ở Việt Nam.

1 PGS.TS Ph m V n V ng

2 PGS.TS Nguy n H ng Thái

Hà N i - 2015

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đ tài lu n án ti n s “Nghiên c u phân b r i ro trong hình

th c h p tác công t phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b Vi t Nam” là

k t qu c a quá trình h c t p, nghiên c u c a riêng tôi

Các s li u đ c s d ng trong lu n án hoàn toàn đ c thu th p t th c t , chính

NGHIÊN C U SINH

Thân Thanh S n

L I C M N

Lu n án đ c nghiên c u sinh (NCS) th c hi n t i B môn Kinh t xây d ng,

PGS.TS Ph m V n V ng và PGS.TS Nguy n H ng Thái

NCS xin đ c bày t lòng bi t n sâu s c t i PGS.TS Ph m V n V ng và

NCS xin chân thành c m n Ban Giám hi u, Phòng ào t o Sau đ i h c, Khoa

Giao thông V n t i đã giúp đ và t o đi u ki n đ NCS hoàn thành lu n án

góp nhi u ý ki n quý báu giúp NCS k p th i b sung, hoàn thi n n i dung lu n án NCS xin chân thành c m n s h tr , giúp đ nhi t tình t các cá nhân, t ch c

đã t o đi u ki n giúp đ trong quá trình thu th p s li u, tài li u ph c v cho m c đích nghiên c u

NCS xin chân thành c m n gia đình và đ ng nghi p là nh ng ng i luôn bên

c nh, h tr v m t tinh th n và chia s nh ng lúc khó kh n trong quá trình h c t p, nghiên c u

M t l n n a, nghiên c u sinh xin trân tr ng c m n!

M C L C

L I CAM OAN i

M C L C iii

DANH M C CÁC CH VI T T T vi

DANH M C B NG VÀ HÌNH viii

M U 1

1 Tính c p thi t c a đ tài 1

2 M c đích nghiên c u 2

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

4 Câu h i nghiên c u 3

5 Ph ng pháp nghiên c u và quy trình nghiên c u c a lu n án 3

6 D ki n các k t qu nghiên c u c a lu n án 5

7 K t c u c a lu n án 5

CH NG 1 T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C U LIÊN QUAN N TÀI 7

1.1 Phân tích và đánh giá các công trình nghiên c u trên th gi i 7

1.2 Phân tích và đánh giá m t s công trình nghiên c u c a các tác gi trong n c 25

1.3 K t qu rút ra t các nghiên c u trên và v n đ c n ti p t c nghiên c u 29

(i) K t qu rút ra t các nghiên c u trên 29

(ii) V n đ c n đ c ti p t c nghiên c u 30

CH NG 2 C S LÝ LU N V R I RO VÀ PHÂN B R I RO TRONG HÌNH TH C H P TÁC CÔNG T PHÁT TRI N C S H T NG GIAO THÔNG NG B 31

2.1 u t phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b 31

2.1.1 Khái ni m 31

2.1.2 Phân lo i 31

2.2 Hình th c h p tác công t (PPP) trong phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b 33

2.2.1 Khái ni m, đ c tr ng và các hình th c PPP 33

2.2.2 ng c thúc đ y Chính ph và t nhân tham gia 39

2.2.3 Các nhân t tác đ ng đ n thành công c a hình th c PPP 42

2.2.4 Hình th c PPP trong phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b c a các qu c gia trên th gi i 44

2.3 R i ro và phân b r i ro trong hình th c h p tác công t PPP phát

tri n c s h t ng giao thông đ ng b 49

2.3.1 Khái ni m, đ c đi m, phân lo i 49

2.3.2 Xác đ nh các y u t r i ro 51

2.3.3 Phân b các y u t r i ro 54

2.4 Mô hình nghiên c u v xác đ nh và phân b các y u t r i ro trong các d án phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b theo hình th c PPP 57

Tóm t t ch ng 59

CH NG 3 PHÂN TÍCH TH C TR NG XÁC NH VÀ PHÂN B R I RO TRONG HÌNH TH C H P TÁC CÔNG T PHÁT TRI N C S H T NG GIAO THÔNG NG B VI T NAM 60

3.1 Hi n tr ng và đ u t phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b

Vi t Nam 60

3.1.1 Hi n tr ng 60

3.1.2 V n đ u t phát tri n 63

3.2 Th c tr ng tri n khai hình th c h p tác công t trong phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b Vi t Nam 67

3.2.1 Các hình th c h p đ ng PPP 67

3.2.2 Phân tích các nhân t tác đ ng 68

3.3 Th c tr ng r i ro và phân b r i ro trong các d án giao thông đ ng b theo hình th c PPP Vi t Nam hi n nay 76

Tóm t t ch ng 95

CH NG 4 NGHIÊN C U XÁC NH, PHÂN B R I RO TRONG CÁC D ÁN GIAO THÔNG NG B THEO HÌNH TH C H P TÁC CÔNG T VI T NAM 96

4.1 Mô hình và gi thuy t nghiên c u (chính th c) 96

4.1.1 Nghiên c u đ nh tính 96

4.1.2 Mô hình và gi thuy t nghiên c u 99

4.2 Phi u kh o sát, m u nghiên c u và thu th p d li u trong nghiên c u đ nh l ng 101

4.2.1 Thi t k phi u kh o sát 101

4.2.2 L a ch n m u kh o sát trong nghiên c u đ nh l ng 101

4.2.3 Thu th p d li u 103

4.3 Thi t k nghiên c u đ nh l ng xác đ nh và phân b các y u t r i ro trong các d án giao thông đ ng b theo hình th c PPP Vi t Nam 104

4.3.1 Thi t k nghiên c u đ nh l ng xác đ nh các y u t r i ro 104

4.3.2 Thi t k nghiên c u đ nh l ng phân b các y u t r i ro 106

4.4 Nghiên c u đ nh l ng xác đ nh các y u t r i ro trong các d án giao

thông đ ng b theo hình th c PPP Vi t Nam 107

4.4.1 Th ng kê mô t m u nghiên c u 107

4.4.2 Ki m đ nh k t qu xác đ nh các y u t r i ro 110

4.4.3 Ki m đ nh gi thuy t H1 và thi t l p ph ng trình h i quy 113

4.5 Nghiên c u đ nh l ng phân b các y u t r i ro trong các d án giao thông đ ng b theo hình th c PPP Vi t Nam 114

4.5.1 Phân b các y u t r i ro 115

4.5.2 Ki m đ nh gi thuy t H2 119

Tóm t t ch ng 120

CH NG 5 XU T KI M SOÁT M T S Y U T R I RO C B N T K T QU NGHIÊN C U NH M PHÁT TRI N C S H T NG GIAO THÔNG NG B VI T NAM 121

5.1 Phân tích, đánh giá v k t qu nghiên c uxác đ nh và phân b các y u t r i ro

121

5.1.1 K t qu nghiên c u xác đ nh các y u t r i ro 121

5.1.2 K t qu nghiên c u phân b r i ro 127

5.2 M t s đ xu t giúp các bên đ i tác trong ki m soát m t s y u t r i ro c b n t k t qu nghiên c u 135

5.2.1 i v i nhóm y u t r i ro pháp lý 135

5.2.2 i v i nhóm y u t r i ro kinh t , tài chính 136

5.2.3 i v i y u t r i ro b t kh kháng 138

5.2.4 i v i nhóm y u t r i ro trong phát tri n d án 139

5.2.5 i v i nhóm y u t r i ro trong hoàn thành (th c hi n) d án 143

5.2.6 i v i nhóm y u t r i ro trong v n hành d án 145

5.2.7 M t s đ xu t khác 145

Tóm t t ch ng 147

K T LU N 148

DANH M C CÁC CÔNG TRÌNH C A TÁC GI CÓ LIÊN QUAN N TÀI LU N ÁN Ã CÔNG B 151

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 152

PH L C 157

DANH M C CÁC CH VI T T T

OECD T ch c h p tác và phát tri n kinh t

PFMA Lu t qu n lý tài chính công

UNIDO T ch c phát tri n Liên h p qu c

USAID C quan h tr phát tri n qu c t Hoa K

UBND y ban nhân dân

DANH M C B NG VÀ HÌNH

Danh m c b ng

B ng

giao thông đ ng b theo hình th c PPP

Vi t Nam

102

thông đ ng b theo hình th c PPP Vi t Nam

trong các d án phát tri n CSHT GT B theo hình th c PPP

ro trong các d án phát tri n CSHT GT B theo hình th c PPP Vi t

1 Tính c p thi t c a đ tài

Giao thông v n t i đ ng b là m t b ph n quan tr ng trong h t ng kinh t -

xã h i nói chung và c s h t ng giao thông nói riêng, do v y phát tri n c s h

t ng giao thông đ ng b c n đ c u tiên đ u t nh m t o ti n đ phát tri n kinh

đ m qu c phòng, an ninh và ph c v s nghi p công nghi p hóa – hi n đ i hóa Tuy nhiên, so v i khu v c và th gi i, c s h t ng giao thông v n t i Vi t Nam còn l c h u, nh t là giao thông đ ng b , làm gi m n ng l c c nh tranh c a

qu c gia [60] Trong nh ng n m qua Chính ph Vi t Nam đã duy trì m c đ u t kho ng 3,1% GDP/n m cho phát tri n c s h t ng giao thông v n t i (CSHT GTVT), trong đó, đ u t cho phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b (CSHT

GT B) đ t trên 70%, nh ng v n ch a đáp ng đ c nhu c u phát tri n kinh t xã

h i Vi t Nam trong nh ng n m qua Trong th i gian t i, Vi t Nam c n t ng m c

đ u t lên 3,5 đ n 4,5% GDP/n m [7] nh m đáp ng nhu c u v n t i và t ng tr ng

áp l c ngân sách đ u t công và t i u hoá hi u qu đ u t

th c PPP, h u h t nghiên c u v lý thuy t [25], [27], [45], [49], [62], [66] c ng nh nghiên c u th c nghi m [40], [47] đ u đi đ n th ng nh t nhân t quan tr ng nh t đ

đ t đ c thành công trong hình th c PPP phát tri n CSHT GT B, ph i xây d ng chính xác, đ y đ các y u t r i ro và phân b r i ro h p lý gi a Nhà n c và t nhân phù h p v i đi u ki n chính tr - lu t pháp - kinh t - xã h i c a m i qu c gia trong t ng giai đo n phát tri n c a mình

Th c ti n phân b r i ro trong các d án phát tri n CSHT GT B theo hình

th c PPP Vi t Nam cho th y nh ng d án (ví d nh d án cao t c D u Giây – Phan Thi t) v i r i ro đ c d tính tr c và quy đ nh phân b trách nhi m ngay t

đ u nên đ t đ c m c tiêu đ t ra ban đ u là r t hi m Ph n l n các d án (BOT C u

y u t r i ro ch đ c xác đ nh và phân b khi có v n đ , và r i ro xu t hi n giai

đo n do bên nào đang qu n lý thì bên đó ch u trách nhi m, do đó, ph n l n các d

án này đ u không đ t đ c m c tiêu đ t ra v chi phí, doanh thu, l i nhu n

các y u t r i ro trong hình th c PPP phát tri n CSHT GT B Bên c nh đó v m t

lý lu n, Vi t Nam trong th i gian qua các nghiên c u ch y u t p trung vào hình

th c PPP, và ch a có m t lu n án nghiên c u v xác đ nh các y u t r i ro t đó

th c hi n vi c phân b các y u t r i ro trong hình th c PPP phát tri n CSHT

PPP phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b Vi t Nam hi n nay là c n thi t và

c p bách Xu t phát t nh ng lý do trên, tác gi l a ch n đ tài “Nghiên c u phân

b r i ro trong hình th c h p tác công t phát tri n c s h t ng giao thông

th c PPP Vi t Nam T đó, đ a ra m t s đ xu t giúp các bên đ i tác ki m soát

- Ph m vi không gian: đ tài s ti n hành nghiên c u xác đ nh và phân b các

- Ph m vi th i gian: thu th p tài li u, s li u nghiên c u t n m 2000 đ n 2013

đ i v i hình th c PPP, xác đ nh và phân b các y u t r i ro trong các d án giao

thông đ ng b theo hình th c PPP và khuy n ngh cho Vi t Nam trong giai đo n

t 2015 đ n 2020

4 Câu h i nghiên c u

đ t đ c m c đích nghiên c u c th nêu trên, n i dung c a lu n án ph i

tr l i đ c các câu h i nghiên c u sau:

(i) Các d án GT B theo hình th c PPP Vi t Nam có nh ng y u t r i ro nào?

(ii) Các y u t r i ro đ c phân b nh th nào cho các bên tham gia trong các d án GT B theo hình th c PPP Vi t Nam?

(iii) Ki m soát m t s y u t r i ro c b n phân b cho các bên trong các d

án GT B theo hình th c PPP Vi t Nam nh th nào?

5 Ph ng pháp nghiên c u và quy trình nghiên c u c a lu n án

5.1 Ph ng pháp nghiên c u

Ngoài các ph ng pháp nghiên c u nh t ng h p, phân tích, so sánh, lu n án

s d ng ch y u hai ph ng pháp nghiên c u đ nh tính và nghiên c u đ nh l ng

đ xác đ nh k t qu nghiên c u

thông qua vi c nghiên c u t ng quan các tài li u, công trình nghiên c u, s li u,

gia (ph ng v n sâu v i dàn bài so n s n) đ khai thác các n i dung xung quanh v n

đ nghiên c u Trong nghiên c u đ nh tính v i tình hu ng nghiên c u và ph ng v n

c a quá trình nghiên c u giúp tác gi hoàn ch nh mô hình, thang đo và khám phá

nh ng v n đ m i

kích th c m u nghiên c u >30 đ n v Nh ng phát hi n trong nghiên c u đ nh

5.2 Quy trình nghiên c u

Hình 0.1: Quy trình nghiên c u c a lu n án

B c 1 Nghiên c u đ nh tính trên c s t ng quan các công trình nghiên c u

khoa h c, tình hu ng nghiên c u có liên quan đ n đ tài lu n án đ khám phá ki n

H s tin c y, EFA,

nghiên c u

B c 2 Nghiên c u đ nh tính s d ng ph ng pháp ph ng v n d ki n 10 chuyên gia (n =10) nh m đi u ch nh, b sung danh m c các y u t r i ro trong các

d án GT B theo hình th c PPP Vi t Nam

B c 3 Nghiên c u đ nh l ng xác đ nh các y u t r i ro trong các d án

r i ro c a t ng y u t b ng cách s d ng k thu t thu th p d li u thông qua b ng

(Cronbach Alpha), phân tích nhân t khám phá (EFA) và xác xu t th ng kê th c

hi n vi c đ nh l ng các y u t r i ro và m c r i ro c a t ng y u t r i ro

B c 4 Nghiên c u đ nh l ng phân b các y u t r i ro trong các d án

các y u t r i ro cho các bên tham gia trong các d án GT B theo hình th c PPP

h p v i đi u ki n chính tr - lu t pháp – kinh t xã h i Vi t Nam

CSHT GT B theo hình th c PPP Vi t Nam, t đó, tác gi th c hi n phân b các

y u t r i ro đ n các bên đ i tác Trên c s đó, lu n án đ xu t ki m soát m t s

Ch ng 2 C s lý lu n v r i ro và phân b r i ro trong hình th c PPP phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b

phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b Vi t Nam

đ ng b theo hình th c PPP Vi t Nam

c u nh m phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b Vi t Nam

CH NG 1 T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C U LIÊN QUAN N TÀI

1.1 Phân tích và đánh giá các công trình nghiên c u trên th gi i

Hình th c h p tác công t (PPP) đã đ c áp d ng ph bi n trên th gi i t

nh ng n m đ u th p k 90 c a th k XX K t n m 1992, khi Chính ph V ng

qu c Anh đ a ra Sáng ki n tài chính t nhân (PFI) nh m khuy n khích hình th c

hi n là m t hình th c có tri n v ng trong cung CSHT và d ch v công, vì v y đ c

s quan tâm c a nhi u nhà khoa h c, nhà qu n lý các qu c gia

Có r t nhi u nghiên c u trên th gi i v hình th c PPP trong phát tri n CSHT

đ c các v n đ v hình th c PPP, hình th c PPP trong phát CSHT GT B, v xác

đ nh và phân b các y u t r i ro trong hình th c này

1.1.1 Phân tích và đánh giá các nghiên c u trong hình th c h p tác công

t phát tri n c s h t ng, c s h t ng giao thông đ ng b

tr ng c a hình th c PPP [21], [36], [37], [43], và phát tri n CSHT GT B trong hình th c PPP [21], [22], [26], đ c đi m c b n, u đi m và nh c đi m c a m t s hình th c h p đ ng PPP

Các nghiên c u xác đ nh đ c đ ng c thúc đ y Chính ph và t nhân tham gia phát tri n CSHT nói chung c ng nh CSHT GT B nói riêng trong hình th c

CSHT GT B là: (i) l i ích v kinh t [31], (ii) gi m c ng th ng v ngân sách thông qua vi c t nhân tài tr cho CSHT [44], [63], và (iii) thúc đ y quá trình t nhân hóa trong l nh v c đ u t phát tri n CSHT GT B [61] ng th i, các nghiên c u c ng xác đ nh đ c đ ng c thúc đ y s tham gia c a t nhân trong hình th c PPP phát

c u các đ ng c thúc đ y Chính ph và t nhân tham gia trong hình th c PPP có

th kh ng đ nh đây là hình th c phù h p v i s đ u t phát tri n CSHT nói chung

và CSHT GT B nói riêng

Tuy nhiên, đ thúc đ y phát tri n CSHT nói chung và CSHT GT B nói riêng

b ng hình th c PPP c n xác đ nh đ c các nhân t tác đ ng đ n thành công c a hình th c này Các nghiên c u nhìn chung đã xác l p đ c b n nhân t chính: (i) Vai trò c a Chính ph : [29], [30], [43], [56]; (ii) N ng l c c a đ i tác t nhân [56]; (iii) C c u tài tr cho các d án giao thông đ ng b hình th c PPP [47] và (iv) Phân b các y u t r i ro cho các bên tham gia trong các d án GT B theo hình

th c PPP: [41], [45], [57], [62], … Trong đó, vi c phân b các y u t r i ro cho các

[41], [42], [45], [47] B i vì, các d án GT B r i ro cao do ch y u s d ng v n

l n và ch y u là v n vay dài h n, th i gian th c hi n d án dài v i nhi u bên tham gia Do đó, các y u t r i ro c n chuy n giao đ n bên có kh n ng qu n lý r i ro v i

phát tri n [24], [30], [56], [57]

[63], Úc [37], Nam phi [50], Trung Qu c [39], [65], và hình th c PPP trong phát

v hình th c PPP trong phát tri n CSHT GT B Thông qua đó m t s bài h c kinh nghi m có th đ c rút ra

1.1.2 Phân tích và đánh giá các nghiên c u v r i ro, qu n lý r i ro trong hình th c PPP phát tri n c s h t ng, c s h t ng giao thông đ ng b

1.1.2.1 T ng quan các nghiên c u v r i ro

m t khái ni m th ng nh t v r i ro, m t s nhà nghiên c u mô t r i ro nh là các

s ki n v i nh ng h u qu tiêu c c và không ch c ch n [24], [26] Trong khi, các nhà nghiên c u khác mô t khái ni m này là các s ki n ho c y u t n u x y ra có tác đ ng tiêu c c ho c c h i t i m c tiêu c a d án [40], [46], [52],

- Quan ni m r i ro là tiêu c c và không ch c ch n

Akintoye and Macleod (1997) [24] đã ti n hành cu c kh o sát v th c t

qu n lý r i ro trong các d án phát tri n CSHT theo hình th c PFI/PPP Anh đã

cho th y nh n th c chung v r i ro trong hình th c PFI/PPP “Kh n ng các y u t

không l ng tr c đ c x y ra gây nh h ng tiêu c c đ n vi c hoàn thành d án

v th i gian, chi phí và ch t l ng”

(2008) [51], Philippe Burger (2009) [55] xác đ nh “R i ro là v n có trong các d án

phát tri n c s h t ng theo hình th c PPP Chúng phát sinh do s không ch c

ch n v k t qu trong t ng lai, đi u đó có th nh h ng tiêu c c đ n vi c cung

c p d ch v c a d án, ho c tính kh thi v l i nhu n c a d án”

Các quan ni m trên đ u đ c p đ n kh n ng không l ng tr c đ c c a các

cao vai trò c a ho t đ ng qu n tr trong ki m soát r i ro, ki m soát r i ro đây ch

là tri t tiêu các y u t r i ro và/ho c khi các y u t r i ro x y ra thì tìm các bi n pháp gi m thi u r i ro

b ng cách nhân xác su t x y ra v i m c đ tác đ ng c a y u t r i ro đó

ro, ki m soát r i ro đây không ch là tri t tiêu r i ro, gi m thi u r i ro, mà còn là chuy n giao y u t r i ro cho bên có kh n ng qu n lý t t nh t v i chi phí th p nh t

Chính vì lý do đó, trong ph m vi nghiên c u c a đ tài, tác gi s d ng quan

ni m r i ro là k t h p c tiêu c c và c h i và đo l ng m c r i ro trong các d án giao thông đ ng b theo hình th c PPP b ng cách nhân xác su t xu t hi n y u t

r i ro v i m c đ tác đ ng c a y u t r i ro đó

Ti p đ n, các nghiên c u c lý thuy t và th c nghi m đ u th c hi n vi c phân

lo i r i ro trong các d án phát tri n CSHT, CSHT GT B theo hình th c PPP

Phân lo i r i ro theo các giai đo n phát tri n c a d án Padiyar (2004) [52]

nghiên c u v qu n lý r i ro trong các d án phát tri n CSHT giao thông theo hình

th c PPP đã phân lo i: R i ro trong phát tri n d án; r i ro trong hoàn thành (th c

hi n) d án; và r i ro trong quá trình v n hành d án

Phân lo i r i ro c n c theo góc đ c a các bên liên quan Shen và c ng s

(2006) [58] phân lo i r i ro trong các d án theo hình th c PPP g m: r i ro liên

quan đ n d án, r i ro liên quan đ n Chính ph , r i ro liên quan đ n khách hàng, và

r i ro v ki n th c gi m thi u r i ro

Phân lo i r i ro c n c vào ngu n phát sinh r i ro: Sachs và c ng s (2007)

[57] phân chia r i ro trong hình th c PPP phát tri n CSHT thành hai nhóm l n: R i

ro có th b o hi m và không th b o hi m Wang và c ng s (2000) [62] xác đ nh các y u t r i ro theo ngu n phát sinh r i ro, chia r i ro thành 6 lo i: R i ro chính

tr , r i ro xây d ng, r i ro v n hành, r i ro th tr ng và thu nh p, r i ro tài chính và

phân lo i các y u t r i ro thành: R i ro thông th ng và r i ro đ c bi t

Tuy nhiên, cách phân lo i r i ro đ c s d ng ph bi n nh t đó là cách phân

lo i r i ro c a Li và c ng s (2005b, 2001) [45], [46] Theo đó, r i ro trong các d

án phát tri n CSHT, CSHT GT B theo hình th c PPP đ c chia thành hai lo i: R i

[41], [42], [51], [52] s d ng trong phân lo i và xác đ nh (nh n di n) r i ro

Cách phân lo i r i ro theo ngu n phát sinh r i ro r t phù h p cho vi c chuy n giao trách nhi m cho các bên liên quan và phù h p cho các bên liên quan trong

ki m soát r i ro Do đó, trong ph m vi nghiên c u c a lu n án tác gi l a ch n phân lo i r i ro theo ngu n phát sinh r i ro

(i) Xác đ nh r i ro quá trình này bao g m xác đ nh và đánh giá m c r i ro

(danh m c các y u t r i ro) đ ph ng v n và thu th p s li u đi u tra các bên ch u

tác đ ng b i r i ro Trong đó, m c r i ro c a m i y u t r i ro đ c đo l ng b ng cách nhân xác su t x y ra v i m c đ tác đ ng c a y u t r i ro đó

ng phó v i r i ro

N u ti p c n quy trình qu n lý r i ro trong các d án phát tri n CSHT, CSHT

r i ro là gi m nh r i ro ho c lo i b r i ro Nh ng, n u ti p c n theo quy trình

qu n lý r i ro trong các d án phát tri n CSHT, CSHT GT B theo hình th c PPP

v i quan ni m bao hàm c tiêu c c và c h i thì ng phó v i r i ro s s d ng bao

Danh m c đ y đ các y u t r i ro s là công c giúp các nhà đ u t trong các

d án phát tri n CSHT GT B theo hình th c PPP ng phó, ki m soát r i ro, gi m

nh h u qu ti m tàng và mang l i thành công cho các d án

Tác gi đã xem xét các tài li u, công trình nghiên c u v xác đ nh (nh n di n)

r i ro trong hình th c PPP phát tri n CSHT GT B các qu c gia phát tri n [25], [45], [48], [53], đang phát tri n [40], [49], [57], [62] và trên bình di n chung c a

đ n gi n là tiêu c c, hay bao g m c tiêu c c và c h i, trên ph ng di n lý lu n và

th c ti n

Cristina và Jonathan (2007) [25] nghiên c u v r i ro nh h ng t i các d

án hình th c PPP và đánh giá kinh nghi m c a M trong vi c áp d ng hình th c PPP, c ng nh các y u t r i ro quan tr ng trong hình th c PPP phát tri n CSHT

GT B, c n c theo ngu n phát sinh r i ro đã chia r i ro thành hai lo i r i ro thông

th ng và r i ro đ c bi t

Li và c ng s (2005b) [45] nghiên c u phân b r i ro trong các d án phát

tri n CSHT theo hình th c PPP/PFI Anh Trên c s t ng h p các nghiên c u

cách phân lo i r i ro c n c vào ngu n phát sinh r i ro và d a trên quan ni m r i

ro bao hàm c tiêu c c và c h i

Michel Barnier (2003) [48] trong tài li u h ng d n v phát tri n CSHT, CSHT GT B châu Âu trong hình th c PPP Michel Barnier thông qua nghiên c u các d án t i các qu c gia Anh, Scôt-len, Tây Ban Nha và B ào Nha đã kh ng

đ nh hình th c PPP là phù h p cho các d án CSHT GT B Thông qua nghiên c u

trong phát tri n CSHT GT B

Partnerships Victoria (2001) [53] v i tài li u h ng d n v r i ro và các hình

th c h p đ ng d án Partnerships Victoria đã đ a ra các m c tiêu c a Nhà n c và

t nhân khi đàm phán phân chia r i ro, xác đ nh t t c các r i ro ch y u trong các

d án PPP c a bang Victoria theo ngu n g c phát sinh r i ro và d a vào quan ni m

r i ro là tiêu c c

Sachs và c ng s (2007) [57] v i bài vi t phân tích r i ro chính tr và c h i

r i ro, bao g m: r i ro có th b o hi m và r i ro không th b o hi m Trên c s danh m c r i ro đ c xác đ nh, đ đ nh l ng r i ro Sachs và c ng s th c hi n

và nghiên c u đi n hình m t s d án BOT t i Trung Qu c vào nh ng n m 1990

đã đ a ra m t danh m c các y u t r i ro v i 6 lo i r i ro c n c vào ngu n g c

phát sinh, và v i quan ni m r i ro là tiêu c c Sau đó, Wang và c ng s đ a ra các

bi n pháp gi m thi u r i ro thông qua th o lu n và ph ng v n chuyên gia Ti p đ n, Wang và c ng s th c hi n m t nghiên c u đ nh l ng s d ng b ng h i kh o sát

đ đánh giá m c đ nghiêm tr ng c a nh ng y u t r i ro này b ng thang likert 5

đi m Wang và c ng s xác đ nh m c r i ro theo y u t r i ro b ng cách nhân xác

su t xu t hi n v i m c đ tác đ ng c a y u t r i ro đó

Ke và Wang (2010a) [40] nghiên c u v xác đ nh (nh n di n) r i ro trong các

d án phát tri n CSHT giao thông Trung Qu c theo hình th c PPP Trên c s danh

pháp chuyên gia Ke và c ng s b sung thêm 3 y u t r i ro B ng h i xác đ nh các

y u t r i ro v i thang likert 5 đi m đ c xây d ng Ke và c ng s phát phi u đi u

theo hình th c PPP và đã thu v đ c 46 phi u Trên c s k t qu kh o sát b ng

b ng h i, thông qua phân tích đ nh l ng đã xác đ nh đ c 37 y u t r i ro trong

th i Ke và c ng s xác đ nh m c đ r i ro c a t ng y u t r i ro b ng cách nhân xác su t xu t hi n r i ro v i m c đ tác đ ng c a r i ro

Philippe Burger (2009) [55] v i bài vi t nghiên c u v phân lo i và xác đ nh (nh n di n) r i ro trong hình th c PPP s d ng quan ni m r i ro là tiêu c c và c

hình th c PPP và các bi n pháp có th tr giúp hình th c PPP phát tri n c s h

t ng trong cu c kh ng ho ng

Trên c s các công trình nghiên c u, s d ng quan ni m r i ro bao hàm c

các y u t r i ro có tác đ ng tiêu c c ho c c h i t i m c tiêu c a d án (v th i gian, chi phí, ch t l ng và l i nhu n), và phân lo i r i ro d a vào ngu n g c c a

r i ro Lu n án đã t ng h p đ c m t danh m c các y u t r i ro trong hình th c PPP phát tri n CSHT GT B g m 46 y u t r i ro và đ c s p x p trong 8 lo i r i

ro (B ng 1.1) Khái ni m c a các y u t r i ro đ c tác gi mô t trong Ph l c 2

B ng 1.1: Danh m c các y u t r i ro trong các d án phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b theo hình th c PPP

ships Victoria (2001)

Partner-Michel Barnier (2003)

Pa- diyar (2004)

Li và

c ng s (2005b)

Sachs

và

c ng

s (2007)

Esta- che (2007)

Cristina

và Jonathan (2007)

Zou và

c ng

s (2008)

OECD (2008)

Philippe Burger (2009)

Ke và Wang (2010a)

ESCAP (2011)

med và

Moham-c ng s (2012)

S

k t

qu [62] [53] [48] [52] [45] [57] [27] [25] [66] [51] [55] [40] [26] [49]

B ng 1.1: Danh m c các y u t r i ro trong các d án phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b theo hình th c PPP

ships Victoria (2001)

Partner-Michel Barnier (2003)

Pa- diyar (2004)

Li và

c ng s (2005b)

Sachs

và

c ng

s (2007)

Esta- che (2007)

Cristina

và Jonathan (2007)

Zou và

c ng

s (2008)

OECD (2008)

Philippe Burger (2009)

Ke và Wang (2010a)

ESCAP (2011)

med và

Moham-c ng s (2012)

B ng 1.1: Danh m c các y u t r i ro trong các d án phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b theo hình th c PPP

ships Victoria (2001)

Partner-Michel Barnier (2003)

Pa- diyar (2004)

Li và

c ng s (2005b)

Sachs

và

c ng

s (2007)

Esta- che (2007)

Cristina

và Jonathan (2007)

Zou và

c ng

s (2008)

OECD (2008)

Philippe Burger (2009)

Ke và Wang (2010a)

ESCAP (2011)

med và

Moham-c ng s (2012)

B ng 1.1: Danh m c các y u t r i ro trong các d án phát tri n c s h t ng giao thông đ ng b theo hình th c PPP

ships Victoria (2001)

Partner-Michel Barnier (2003)

Pa- diyar (2004)

Li và

c ng s (2005b)

Sachs

và

c ng

s (2007)

Esta- che (2007)

Cristina

và Jonathan (2007)

Zou và

c ng

s (2008)

OECD (2008)

Philippe Burger (2009)

Ke và Wang (2010a)

ESCAP (2011)

med và

Moham-c ng s (2012)

Qua các nghiên c u trong B ng 1.1 có th nh n th y các nghiên c u có nhi u

đi m t ng đ ng, tuy nhiên c ng có nhi u đi m khác bi t v danh m c các y u t

r i ro c n quan tâm

Th nh t, r i ro qu c h u hóa và sung công: Xu t hi n c 4 trên 4 công trình

bình di n chung c a các qu c gia thì xu t hi n 4 trên 6 công trình nghiên c u

Th hai, tham nh ng c a các quan ch c chính ph : xu t hi n 3 trên 4 công

trình nghiên c u nào các qu c gia phát tri n, còn n u xét theo các công trình nghiên c u trên bình di n chung c a các qu c gia thì xu t hi n 1 trên 6 công trình nghiên c u

Th ba, các lu t qu c gia v PPP đ y đ , rõ ràng, phù h p: ch xu t hi n 2

nghiên c u nào các qu c gia phát tri n, còn xét theo các công trình nghiên c u trên bình di n chung c a các qu c gia thì xu t hi n 1 trên 6 công trình nghiên c u

Th t , r i ro phê duy t và c p gi y phép d án: xu t hi n c 4 trên 4 công

trình nghiên c u nào các qu c gia phát tri n, còn xét trên bình di n chung c a các công trình nghiên c u trên th gi i thì xu t hi n 2 trên 6 công trình nghiên c u

Th n m, ch m tr trong cung ng v t t , máy móc thi t b : xu t hi n 3 trên 4

nghiên c u trên th gi i thì xu t hi n 3 trên 6 công trình nghiên c u

Th sáu: R i ro lãi su t xu t hi n trên t t c các nghiên c u các qu c gia

khi thay đ i khuôn kh pháp lý, r i ro l m phát, v t quá chi phí xây d ng, kéo dài

th i gian xây d ng v i 11/14 công trình nghiên c u

Th b y, m t s y u t r i ro có t n su t xu t hi n r t th p: L a ch n d án

không phù h p (2/14 công trình nghiên c u); Các lu t qu c gia v PPP đ y đ , rõ

nghiên c u); …Tuy nhiên, các y u t r i ro này có th s xu t hi n trong các d án

GT B theo hình th c PPP Vi t Nam nên c n đ c ti p t c nghiên c u

T ng quan các nghiên c u cho th y, m t s y u t r i ro có đi m th ng nh t chung gi a các qu c gia phát tri n và đang phát tri n Tuy nhiên, m t s y u t r i

ro ch xu t hi n các qu c gia đang phát tri n và trong ph m vi m i qu c gia

c ng có th xu t hi n m t s y u t r i ro khác nhau

1.1.4 Phân tích và đánh giá các nghiên c u v phân b r i ro trong hình

th c PPP phát tri n c s h t ng, c s h t ng giao thông đ ng b

th c PPP i u này đã đ c các công trình nghiên c u trên th gi i ch ng minh

1.1.4.1 M c tiêu và nguyên t c phân b r i ro

Các nghiên c u đã xác l p đ c m c tiêu c a chuy n giao r i ro trong: (i) C i

v chi phí; (iii) cung c p các u đãi cho nhà th u đ hoàn thành các d án đúng yêu

c u v th i gian [48]

Các nghiên c u c ng đã xác l p đ c nguyên t c phân b (chuy n giao) r i

ro trong hình th c PPP phát tri n CSHT, CSHT GT B ó là, m i r i ro riêng

đ c xác đ nh [54], [58] và sau đó phân b cho: (i) Bên t t nh t có th ki m soát tác

đ ng c a r i ro t i k t qu d án [38], [52]; (ii) bên có kh n ng ki m soát r i ro v i chi phí th p nh t [35], [38], [48], [52] và do đó đ m b o r ng k t qu th c t g n

nh t có th so v i k t qu mong đ i

ng th i, các nghiên c u c ng xác đ nh đ c ph ng pháp đ phân b

r i ro s đ c phân b cho bên đó) [42], [45], [49] Tuy nhiên, vi c xác đ nh u tiên phân b r i ro ph thu c vào vi c y u t r i ro có nh n đ c h n 50% th a thu n t

Ph ng pháp n a đi u ch nh đ c Ke và c ng s (2010b) [41] đ a ra khi nghiên

c u phân b r i ro trong các d án c s h t ng hình th c PPP Trung Qu c

d nghiên c u phân b r i ro c a Li và c ng s , 2005b)

1.1.4.2 Phân b r i ro các qu c gia trên th gi i qua các nghiên c u

- Li và c ng s (2005b) [45] nghiên c u phân b r i ro trong các d án phát

tri n CSHT theo hình th c PPP/PFI Anh Trên c s t ng h p danh m c các y u

t r i ro t các nghiên c u tr c đó tác gi ti n hành xây d ng b ng h i phân b r i

ro Sau đó, tác gi ti n hành phát ra 500 phi u kh o sát đ n các bên liên quan trong các d án phát tri n CSHT, CSHT GT B theo hình th c PPP/PFI Anh, và thu v

chính tr ; r i ro đ tin c y c a Chính ph ; th t b i ho c ch m tr trong thu h i đ t

V i th i gian dài n đ nh chính tr trong l ch s đ ng đ i c a chính ph Anh, r i

th p Vì v y, ít có kh n ng phân b chúng cho đ i tác t nhân R i ro th t b i ho c

ch m tr trong thu h i đ t đ c gi l i b i Nhà n c, k t khi chính ph Anh có kinh nghi m và ngu n l c đ đ i phó v i r i ro này R i ro thu h i đ t c ng có xu

R i ro b t kh kháng, r i ro thay đ i khuôn kh pháp lý c n đ c chia s b i

c hai bên

Các y u t r i ro nh ch m tr trong phê duy t d án và c p gi y phép, h p

đ ng thay đ i nhi u và thi u kinh nghi m trong ho t đ ng PPP có th không d dàng đ c phân b cho m t bên c th và c ng không đ c chia s

các d án hình th c PPP đ t đ c hi u qu đ u t Nhà n c và đ i tác t

trong các d án GT B theo hình th c PPP hi u rõ v r i ro và phân b các y u t

r i ro

- Ke và c ng s (2010c) [42] nghiên c u v phân b r i ro trong các d án

phát tri n CSHT, CSHT GT B theo hình th c PPP Hong Kong Trên c s s

d ng danh m c các y u t r i ro c a Li và c ng s (2005b), Ke và c ng s đã phát

hình th c PPP Hong Kong K t qu đã thu đ c 34 phi u tr l i phù h p Hong Kong Trên c s k t qu kh o sát, Ke và c ng s đã xác đ nh đ c các y u t r i

ro đ c phân b đ n các bên liên quan b ng ph ng pháp ≥ 50%

h u hóa và sung công; r i ro đ tin c y c a Chính ph ; quá trình ra quy t đ nh công

y u kém; xung đ t chính tr ; r i ro khi thay đ i khuôn kh pháp lý; thay đ i các quy

đ nh v thu ; r i ro th t b i ho c ch m tr trong thu h i đ t Trong đó, r i ro v thay

đ i khuôn kh pháp lý đ c u tiên phân b cao nh t

Các y u t r i ro đ c chia s gi a hai bên, ch y u bao g m các y u t r i ro

r i ro v lao đ ng; r i ro l m phát; r i ro h p đ ng thay đ i Trong đó, r i ro v thi u cam k t t m t trong hai đ i tác đ c u tiên phân b cao nh t

nh ng r i ro v chi phí và th i gian xây d ng, v n hành và b o trì cao h n d ki n

đ c u tiên phân b cao nh t

Các y u t r i ro: Ch m tr trong phê duy t và c p gi y phép; r i ro thi t k ;

r i ro đ tin c y c a bên th ba, có th không d dàng đ c phân b cho m t bên

c th và c ng không đ c chia s

- Ke và c ng s (2010b) [41] nghiên c u v phân b r i ro trong các d án

phát tri n CSHT GT B theo hình th c PPP Trung Qu c Ke và c ng s (2010b)

K t qu nghiên c u b ng b ng h i kh o sát chuyên gia cho th y các y u t r i

ro Nhà n c c n qu n lý g m: Qu c h u hóa và sung công; r i ro đ tin c y c a

pháp lý; thay đ i trong quy đ nh v thu , đ u th u không c nh tranh,

Các y u t r i ro đ c chia s gi a hai bên, ch y u bao g m các r i ro v

đi u ph i: R i ro b t kh kháng; r i ro lãi su t; r i ro l m phát; phân b r i ro trong

h p đ ng cho hai bên không phù h p; thi u kinh nghi m trong ho t đ ng PPP; thi u cam k t t m t trong hai đ i tác; r i ro trong t ch c và đi u ph i; r i ro v đ tin

c y c a bên th ba; r i ro v l ng c u; r i ro h p đ ng thay đ i

i tác t nhân đ m nh n ph n l n các y u t r i ro g m nh ng r i ro ch

y u nh : R i ro v gi m kh n ng cung c p v n và v i chi phí cao; r i ro v kh

n ng thu hút tài chính c a d án; r i ro v k thu t; r i ro thi t k ; r i ro v chi phí

và th i gian xây d ng, v n hành và b o trì cao h n d ki n; r i ro lao đ ng; và

ch m tr trong cung ng v t t , máy móc thi t b ; r i ro thay đ i nhà đ u t t nhân

- Partnerships Victoria (2001) [53] nghiên c u v r i ro và các v n đ v

h p đ ng PPP trong phát tri n CSHT, CSHT GT B c a bang Victoria (Úc), đã xác

đ nh các y u t r i ro do Chính ph đ m nhi m, các y u t r i ro do đ i tác t nhân

đ m nhi m và các y u t r i ro đ c chia s gi a hai bên

K t qu kh o sát cho th y các y u t r i ro Nhà n c c n qu n lý g m: R i ro

th u; r i ro giá tr còn l i,

Các y u t r i ro đ c chia s gi a hai bên, ch y u bao g m các y u t r i ro

trong phê duy t và c p gi y phép d án; r i ro thi t k ; r i ro lãi su t thay đ i; r i ro

bi n đ ng kinh t ; r i ro l ng c u,

Các y u t r i ro đ i tác t nhân đ m nh n ph n l n các y u t r i ro trong

danh m c, g m nh ng y u t r i ro ch y u: R i ro gi m kh n ng cung c p v n;

d ng; r i ro trong quá trình v n hành; r i ro lao đ ng, k thu t; r i ro c nh tranh/

đ c quy n,

Theo National Treasury (2004) [50] Nhà n c ch u trách nhi m ch g m:

R i ro qu c h u hóa và sung công; thay đ i các quy đ nh v thu ; r i ro thay đ i t

Các y u t r i ro đ c chia s gi a hai bên là r i ro b t kh kháng không

đ c b o hi m chi tr , khi này Nhà n c s chi tr m t ph n b i th ng ho c thanh

lý h p đ ng

Các y u t r i ro đ i tác t nhân đ m nh n ph n l n các y u t r i ro trong

kh kháng đã đ c b o hi m; gi y phép v xây d ng, thi t k đ c bi t và gi y phép

đ ng; toàn b các y u t r i ro trong giai đo n hoàn thành và v n hành d án nh :

nh r i ro c a thay đ i khuôn kh pháp lu t, ch m tr trong vi c phê duy t d án và

c p gi y phép R i ro đ tin c y c a bên th ba, r i ro b t kh kháng, r i ro h p

đ ng thay đ i nhi u l n, r i ro bi n đ ng kinh t , thi u các công c tài chính phù

h p Ph n l n các r i ro còn l i đ c đ c phân b cho đ i tác t nhân

1.1.4.3 S th ng nh t và khác bi t trong phân b các y u t r i ro gi a các

qu c gia/ h th ng hành chính qua các nghiên c u

Qua các nghiên c u, tác gi nh n th y các qu c gia/ h th ng hành chính có

h th ng chính tr , h th ng pháp lu t, đi u ki n kinh t và tài chính khác nhau thì phân b các y u t r i ro c th cho các bên tham gia trong các d án phát tri n CSHT GT B trong hình th c PPP có m t s đi m chung, tuy nhiên, c ng có m t s

Anh mong mu n chia s r i ro V i kinh nghi m ít h n trong hình th c PPP c ba

này (tr l i t các qu c gia ch khác m c đ đánh giá)

Trung Qu c ch a có câu tr l i rõ ràng

tài chính (r i ro l m phát; r i ro lãi su t; thi u các công c tài chính phù h p; kh

n ng tài chính c a công ty d án) do phía Nhà n c đ m nhi m Tr l i t Anh và

H ng Kông nh t trí chuy n giao các r i ro này cho đ i tác t nhân Trong khi ng i

tr l i Hy L p và Trung Qu c cho r ng nh ng y u t r i ro này c n đ c chia s ;

th ng hành chính đ u th ng nh t do phía Nhà n c đ m nhi m, ch có nh ng ng i

ràng đ i v i “r i ro thi t k ”, trong khi ng i tr l i t Anh và Hy l p xác đ nh y u

t r i ro này s do đ i tác t nhân ch u trách nhi m

Anh ngh r ng nó nên ph thu c vào tình hình c a d án đ c xem xét

sát này m t l n n a ch ng t r ng vi c xây d ng và ho t đ ng c a b t k d án PPP nào Trung Qu c không th ti n hành thành công mà không có h p tác và h tr

đ v nh ng h n ch c a Nhà n c và nh v y, s n sàng ch p nh n trách nhi m v

Trong ph m vi s hi u bi t và n l c tra c u c a tác gi , tính đ n hi n nay

PPP phát tri n CSHT GT B Vi t Nam

Tr nh Thùy Anh (2006) [19] “Nghiên c u m t s gi i pháp qu n lý r i ro

trong các d án xây d ng công trình giao thông Vi t Nam” v i quan ni m r i ro là tiêu c c ho c nh ng tác đ ng b t l i đ n các d án công trình giao thông Tác gi

đã thi t l p m t danh m c r i ro và đ a ra m t s gi i pháp qu n lý r i ro trong các

d án xây d ng công trình giao thông Vi t Nam Tuy nhiên, danh m c các y u t

r i ro mà tác gi đ a ra ch a đ c các nghiên c u tr c đó ch ng minh (thang đo

ch a đ c ki m đ nh) Ph m vi nghiên c u c a tác gi là r i ro trong các d án xây

b r i ro) Do đó, trong nghiên c u ch xu t hi n m t s r i ro đ c tr ng c a hình

th c này nh “b t bình đ ng do c ch xin cho; doanh nghi p ch y theo thành tích;

th t c trong thanh toán kéo dài; tiêu c c trong xây d ng c b n, …” Vì v y, trong

ph m vi nghiên c u ch a đ c p đ n các y u t r i ro mang tính đ c tr ng c a hình

th c PPP nh “phân b r i ro trong h p đ ng cho hai bên công t không phù h p; thi u kinh nghi m trong ho t đ ng PPP; r i ro giá tr còn l i, …”

và nh ng v n đ l n phát sinh trong tri n khai hình th c này đã thu hút s quan tâm

c a các công trình nghiên c u

Các nghiên c u gi i thi u v hình th c PPP, s c n thi t trong vi c t i u hoá

hi u qu đ u t và cung c p d ch v công, gi i bài toán thi u v n đ u t

Nguy n H ng Thái (2007) [11] v i bài vi t “H p tác công t trong đ u t phát tri n c s h t ng giao thông” đã ch ra trong b i c nh h i nh p WTO, Chính

công c a hình th c PPP tùy thu c vào (i) vi c l a ch n d án, (ii) tính minh b ch

Nghiên c u c a Phan Th Bích Nguy t (2013) [18] “PPP - L i gi i cho bài

toán v n đ phát tri n c s h t ng giao thông đô th t i TP H Chí Minh” Tác gi

đã c g ng phân tích tính hi u qu c a vi c áp d ng hình th c PPP đ gi i quy t bài toán v n cho phát tri n c s h t ng giao thông đô th t i Vi t Nam, đ ng th i c ng

ch ra m t s b t c p trong vi c tri n khai thí đi m hình th c PPP theo Q 71 t i

ch a hài hòa v c l i ích và c ch chia s r i ro gi a các bên

Nhi u nghiên c u c ng t p trung tìm hi u kinh nghi m th gi i đ t đó rút

ra bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam

B Giao thông v n t i (2009) [1] đã ti n hành nghiên c u “D án nâng c p

tham gia c a đ i tác t nhân trong th c hi n các d án PPP đ ng b Vi t Nam

th i gian qua Thông qua vi c đánh giá th c tr ng các d án đ ng b Vi t Nam,

th c PPP Vi t Nam H n ch c a nghiên c u là đ a ra các đ xu t d a trên các

đi u tra v các h p đ ng v i ph n l n nhà đ u t là doanh nghi p nhà n c, ho c

chính sách còn mang tính đ nh h ng và ch a quan tâm đ n vi c nghiên c u hình

th c PPP t góc đ c a đ i tác t nhân

Nguy n Th H ng Minh (2011) [13] v i bài vi t “ u t theo hình th c PPP trong xây d ng h t ng GT B: Kinh nghi m th gi i và bài h c v i Vi t Nam” Bài vi t này nghiên c u vi c áp d ng hình th c PPP trong xây d ng h t ng GT B

đ i n n kinh t , có đi u ki n t ng đ ng Vi t Nam) Nh ng bài h c đ c rút ra t

và vai trò đ t ra đ i v i đ i tác t nhân

y ban Kinh t c a Qu c h i (2013) [20] v i nghiên c u “Ph ng th c đ i tác công t (PPP): kinh nghi m qu c t và khuôn kh th ch t i Vi t Nam” Nghiên c u gi i thi u b n ch t, đ c đi m c a hình th c PPP, xem xét th c ti n áp

hình th c PPP Vi t Nam, đ c bi t là nh ng b t c p và nh ng n i dung c n s a đ i trong Ngh đ nh s 108 c a Chính ph v đ u t theo hình th c BOT, BTO và BT,

ngh nh ng v n đ c n l u ý đ hoàn thi n khuôn kh th ch PPP cho Vi t Nam

V i m c đích phát tri n CSHT GT B Vi t Nam, m t s nghiên c u đã phân tích th c tr ng đ t đó đ a ra m t s đ xu t thúc đ y hình th c PPP

Nguy n H ng Thái (2008) [12] đã xác đ nh mô hình c c u t ch c đi n hình

c a Ban qu n lý đ ng cao t c T nh, và đ a ra m t s ki n ngh : (i) v t o l p khuôn kh pháp lý và chính sách cho PPP, (ii) phát tri n, thi t k , xây d ng và v n hành khai thác m ng l i, (iii) giám sát đánh giá cung c p d ch v

Nguy n Th Ng c Huy n và Lê H ng Minh (2011) [15] v i bài vi t “Phát

đ ng b Vi t Nam” Bài báo phân tích s c n thi t c a đ u t và th c tr ng đ u

t theo hình th c PPP trong xây d ng k t c u h t ng giao thông đ ng b Vi t

t nhân trong phát tri n đ u t theo hình th c này: Xây d ng khung chính sách và chu n hóa quy đ nh cho các ho t đ ng liên quan đ n hình th c PPP, xây d ng

nhà đ u t trong n c và n c ngoài, c ng nh ng i s d ng d ch v đ i v i đ u

t theo hình th c PPP,

Nguy n Th Ng c Huy n (2013) [14] th c hi n các đ tài c p b v nh m

m c tiêu phát tri n CSHT GT B Vi t Nam b ng hình th c PPP Tác gi th c

hi n phân tích, đánh giá th c tr ng hình th c PPP trong phát tri n CSHT GT B

Vi t Nam hi n nay Trên c s ti p c n lý lu n khoa h c và th c ti n trong phát

khai hình th c PPP trong phát tri n CSHT GT B Vi t Nam

Hu nh Th Thúy Giang (2010) [10] v i lu n án “Hình th c h p tác công - t

gi i thi u các đ c tr ng, d ng h p đ ng, các nhân t tác đ ng đ n thành công và rào

nh n đ nh thi u chính xác v b i c nh nghiên c u v i nh n đ nh “th tr ng PPP

c a Vi t Nam ch a hình thành”

1.3 K t qu rút ra t các nghiên c u trên và v n đ c n ti p t c nghiên c u

(i) K t qu rút ra t các nghiên c u trên

Có r t nhi u nghiên c u trong phát tri n CSHT GT B trong hình th c PPP

thúc đ y phát tri n CSHT GT B theo hình th c PPP, c n xác đ nh đ c các nhân t tác đ ng đ n thành công c a hình th c này Các nghiên c u nhìn chung

đã xác l p đ c b n nhân t chính: vai trò c a Chính ph ; n ng l c c a đ i tác t

nhân; c c u tài tr cho các d án GT B hình th c PPP; phân b các y u t r i

ro cho các bên tham gia trong các d án GT B theo hình th c PPP Các nghiên

Ti p đ n, các nghiên c u c lý thuy t và th c nghi m v i các m c tiêu khác

bên liên quan; c n c vào ngu n phát sinh r i ro

b c chính: Xác đ nh r i ro; ng phó v i r i ro; và ki m soát r i ro

V xác đ nh các y u t r i ro, tác gi nh n th y có đi m th ng nh t chung

m t s r i ro gi a các qu c gia phát tri n và đang phát tri n Tuy nhiên, m t s y u

t r i ro ch xu t hi n các qu c gia đang phát tri n n i thi u các lu t qu c gia v

PPP, tình tr ng tham nh ng còn t n t i, v n x y ra r i ro trong phê duy t và c p

đang phát tri n nh : R i ro qu c h u hóa và sung công, ch m tr trong cung ng