Tích hợp GD biến đổi khí hậu môn Công Nghệ 10

Nhiệm vụ của GDPT trước những thách thức của BĐKH Giáo dục THCS và THPT bên cạnh việc hoàn thiện nội dung GDPT qui định cho từng cấp học, thì trước những thách thức của BĐKH còn có nhiệm

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

NGUYỄN VĂN KHẢI – NGUYỄN KHễI – Lấ THỊ THU HẰNG

ĐỖ NGỌC HỒNG – ĐẶNG DUY LỢI – NGUYỄN TẤT THẮNG

GIáO DụC ứng phó với biến đổi khí hậu

TRONG MễN CễNG NGHỆ

CấP TRUNG HọC PHổ THÔNG

(Tài liệu dành cho giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục)

Hà Nội, năm 2012

Phần II TÍCH HỢP GIÁO DỤC ỨNG PHÓ VỚI BĐKH

TRONG MÔN CÔNG NGHỆ CẤP THPT

4 Gợi ý về tổ chức DHTH nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH trong

5 Giới thiệu một số giáo án DHTH nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH

6 Giới thiệu một số câu hỏi và bài tập tích hợp nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH

LỜI GIỚI THIỆU

Bước sang thế kỷ XXI, nhân loại đang phải đối mặt với một trong những thách thức lớn nhất là sự BĐKH toàn cầu BĐKH đã có những tác động sâu sắc, mạnh mẽ đến mọi hoạt động sản xuất; đời sống của sinh vật và con người; môi trường tự nhiên, kinh tế -

xã hội của cả mọi châu lục, mọi quốc gia trên Trái Đất Những biểu hiện, đặc điểm, nguyên nhân và tác động của BĐKH đã được nghiên cứu, tìm hiểu cặn kẽ Các giải pháp mang tính chiến lược toàn cầu và của mỗi quốc gia trên thế giới về ứng phó có hiệu quả với BĐKH cũng đã được đề ra và thực hiện ráo riết

Nhận thức rõ những ảnh hưởng to lớn và nghiêm trọng do BĐKH gây ra, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH (Quyết định số 158/2008/QĐ-TTg ngày 2/12/2008) Để thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH, Bộ trưởng

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt Kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH của ngành Giáo dục giai đoạn 2011 - 2015 và phê duyệt Dự án "Đưa các nội dung ứng phó với BĐKH vào chương trình Giáo dục và Đào tạo giai đoạn 2011 - 2015"

Nhằm định hướng cho việc triển khai thực hiện nhiệm vụ trên một cách có hiệu quả, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng bộ tài liệu giáo dục ứng phó với BĐKH tích hợp vào các môn học cấp THPT: Vật lí, Hóa học, Sinh học, Địa lí, Công nghệ Mỗi tài liệu

có cấu trúc gồm hai phần chính:

Phần I Những vấn đề chung Phần này làm rõ một số kiến thức cơ bản về BĐKH

và những quan niệm về giáo dục BĐKH trong trường THPT

Phần II Tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH trong môn học Phần này làm

rõ mục tiêu về giáo dục ứng phó với BĐKH, về khả năng tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH, giới thiệu những địa chỉ tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH, những gợi ý về tổ chức DHTH nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH, minh họa một số bài soạn tích hợp nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH và giới thiệu một số câu hỏi và bài tập tích hợp nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH trong môn học

Đây là tài liệu có tính định hướng và gợi ý cho các thầy, cô giáo trong việc xây dựng kế hoạch giáo dục, soạn các giáo án lên lớp cho HS Trong quá trình triển khai, rất cần sự vận dụng sáng tạo, phù hợp với tình hình cụ thể của các địa phương để nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH đạt được các hiệu quả cao nhất Trong quá trình biên soạn, các tác giả đã có nhiều cố gắng, song không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý quý báu của các thầy, cô giáo để tài liệu được hoàn thiện hơn

VỤ GIÁO DỤC TRUNG HỌC

1.2 Những biểu hiện của BĐKH

- Nhiệt độ không khí của Trái Đất đang có xu hướng nóng dần lên: từ năm 1850 đến nay nhiệt độ trung bình đã tăng 0,740C; trong đó nhiệt độ tại 2 cực của Trái Đất tăng gấp 2 lần so với số liệu trung bình toàn cầu Theo dự báo, nhiệt độ trung bình của Trái Đất có thể tăng lên 1,1 - 6,40C tới năm 2100, đạt mức chưa từng có trong lịch sử 10.000 năm qua

Ở Việt Nam trong vòng 50 năm (1957 - 2007) nhiệt độ không khí trung bình tăng khoảng 0,5 - 0,70C Dự báo, nhiệt độ không khí trung bình sẽ tăng từ 1 - 20C vào năm 2020 và từ 1,5 - 20C vào năm 2070

- Sự dâng cao của mực nước biển gây ngập úng và xâm nhập mặn ở các vùng thấp ven biển, xóa sổ nhiều đảo trên biển và đại dương

Trong thế kỷ XX, trung bình mực nước biển ở châu Á dâng cao 2,44mm/năm; chỉ riêng thập kỷ vừa qua là 3,1mm/năm Dự báo trong thế kỷ XXI, mực nước biển dâng cao

từ 2,8 - 4,3mm/năm

Ở Việt Nam, tốc độ dâng lên của mực nước biển khoảng 3mm/năm (giai đoạn

1993 - 2008) tương đương với tốc độ dâng lên của mực nước biển trong các đại dương thế giới Dự báo đến giữa thế kỷ XXI, mực nước biển có thể dâng thêm 30cm và đến cuối thế

kỷ 21 mực nước biển có thể dâng lên 75cm so với thời kỳ 1980 - 1999

- Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho môi trường sống của con người và các sinh vật trên Trái Đất

- Có sự xuất hiện của nhiều thiên tai bất thường, trái quy luật, mức độ lớn như bão, mưa lớn, hạn hán gây nên những tổn thất to lớn về người và tài sản.

1.3 Đặc điểm của BĐKH toàn cầu

- Diễn ra chậm, từ từ, khó phát hiện, khó đảo ngược;

- Diễn ra trên phạm vi toàn cầu, có ảnh hưởng tới tất cả các lĩnh vực có liên quan đến sự sống và hoạt động của con người;

- Cường độ ngày một tăng và hậu quả khó lường trước;

- Là nguy cơ lớn nhất của con người phải đối mặt với tự nhiên trong lịch sử phát triển của mình

1.4 Nguyên nhân của BĐKH

- Ngoài những nguyên nhân tự nhiên gây nên sự BĐKH toàn cầu đã diễn ra trong quá trình hình thành và phát triển của Trái Đất trong các thời gian trước đây, như sự tương tác giữa vận động của Trái Đất và vũ trụ, sự thay đổi của bức xạ Mặt Trời, sự tác động của khí CO2 do các hoạt động núi lửa, cháy rừng hoặc các trận động đất lớn gây ra; nguyên nhân chính gây nên BĐKH trong vòng 300 năm gần đây và đặc biệt trong nửa thế kỷ qua là do hoạt động công nghiệp phát triển, sử dụng rất nhiều nhiên liệu và năng lượng thải vào bầu khí quyển các chất ô nhiễm

- Tình hình đô thị phát triển mạnh mẽ, gia tăng các hoạt động giao thông vận tải, chặt phá rừng và cháy rừng cũng làm nghiêm trọng thêm tình hình ô nhiễm không khí, giữ lại lượng bức xạ sóng dài khiến cho nhiệt độ Trái Đất nóng lên theo hiệu ứng nhà kính Từ đó, làm thay đổi các quá trình tự nhiên của hoàn lưu khí quyển, vòng tuần hoàn nước, vòng tuần hoàn sinh vật

- Có thể nói, hoạt động của con người là nguyên nhân chủ yếu gây ra những BĐKH hiện nay trên Trái Đất

2 Tác động của BĐKH đối với tự nhiên và các hoạt động của con người

2.1 Sự nóng lên của Trái Đất

- Nhiệt độ tăng có ảnh hưởng trực tiếp đến các hệ sinh thái tự nhiên, làm suy giảm

đa dạng sinh học, làm ảnh hưởng tới năng suất, chất lượng sản phẩm vật nuôi, cây trồng

- Sự thay đổi và chuyển dịch của các đới khí hậu, đới thảm thực vật tự nhiên dẫn tới nguy cơ đe dọa sự sống của các loài sinh vật

- Nhiệt độ tăng dần dẫn đến sự thay đổi các yếu tố thời tiết khác, phá hoại mùa màng, có ảnh hưởng trực tiếp tới các ngành năng lượng, xây dựng, giao thông vận tải, công nghiệp, du lịch

- Tuy nhiên, con người cũng có thể tận dụng những hệ quả sự nóng lên của Trái Đất

2.2 Tác động của nước biển dâng

- Làm tăng diện tích ngập lụt có ảnh hưởng trực tiếp tới sản xuất nông nghiệp, các

đô thị, các công trình xây dựng giao thông vận tải cũng như nơi cư trú của con người; đặc biệt ở các vùng đồng bằng ven biển

- Làm tăng độ nhiễm mặn của nguồn nước, làm thay đổi các hệ sinh thái tự nhiên,

hệ sinh thái nông nghiệp

2.3 Làm tăng cường các thiên tai

- Bão, mưa lớn, lũ lụt, hạn hán xảy ra bất thường và có sức tàn phá lớn

- Xuất hiện các đợt nóng, lạnh quá mức, bất thường gây tổn hại đến sức khỏe con người, gia súc và mùa màng

- Tình trạng hoang mạc hóa có xu hướng gia tăng

3.2 Thích ứng

Thích ứng đề cập đến khả năng tự điều chỉnh của một hệ thống để thích nghi với những

biến đổi của khí hậu nhằm giảm nhẹ những nguy cơ thiệt hại, để đối phó với những hậu quả (có thể xảy ra) hoặc tận dụng những cơ hội

4 Hành động ứng phó với BĐKH

4.1 Trên thế giới và Việt Nam

- Ý thức về những tác hại do con người gây ra cho môi trường Trái Đất, gần đây đã

có sự đồng thuận của cộng đồng quốc tế trong nỗ lực ngăn chặn những ảnh hưởng nguy hại do BĐKH toàn cầu Nhiều diễn đàn quốc tế đã ngày càng thu hút được sự quan tâm của các nhà khoa học, doanh nghiệp, chính trị cũng như các nhà hoạch định chính sách đối ngoại như Liên hợp quốc, WTO, EU, ASEM, APEC, ASEAN một điều chắc chắn rằng những thoả thuận kinh tế, chính trị, thương mại song phương hoặc đa phương gắn liền với vấn đề BĐKH luôn nhận được sự tán thành và hợp tác

- Những cam kết quốc tế được cụ thể hoá vào năm 1997 khi Nghị định thư Kyoto

ra đời và chính thức có hiệu lực vào năm 2005 liên quan đến Chương trình khung về vấn

đề BĐKH mang tầm quốc tế của Liên hợp quốc với mục tiêu cắt giảm lượng khí thải gây

ra hiệu ứng nhà kính

- Kể từ tháng 11/2007 đã có khoảng 175 quốc gia kí kết tham gia chương trình này Nghị định thư Kyoto cũng ràng buộc 37 quốc gia phát triển đến năm 2012 phải cắt giảm khí thải xuống 5% so với mức của năm 1990 Nghị định thư cũng được khoảng 137 quốc gia đang phát triển tham gia kí kết trong đó có Brazil, Trung Quốc và Ấn Độ vốn là những nền kinh tế mới nổi và có lượng khí phát thải cao Sự kiện chính phủ Nga, quốc gia chiếm 17% lượng khí thải, phê chuẩn Nghị định thư vào năm 2004 và chính phủ Ôxtrâylia ký kết Nghị định thư vào năm 2007, đã gây sức ép buộc Mĩ (quốc gia chiếm 25% lượng khí thải ) - hiện

là quốc gia phát triển duy nhất không phê chuẩn Nghị định thư Kyoto - phải thay đổi quan điểm trong thời gian gần đây Thế giới hi vọng thái độ tích cực và sự tham gia có trách nhiệm của Mĩ sẽ được thể hiện khi Chính phủ của Tổng thống Obama tham gia Hội nghị Copenhagen Tuy nhiên, cho đến nay tình hình này vẫn chưa có gì sáng sủa hơn, chưa có bước tiến triển mang tính đột phá trong cuộc chiến ứng phó với BĐKH toàn cầu

Như vậy, Nghị định thư Kyôtô được mong đợi sẽ là một thành công trong vấn đề cắt giảm khí gây hiệu ứng nhà kính Mục tiêu được đặt ra nhằm "Cân bằng lại lượng khí thải trong môi trường ở mức độ có thể ngăn chặn những tác động nguy hiểm cho sự tồn tại

và phát triển của con người vốn chịu ảnh hưởng sâu sắc của môi trường” Trong những năm tới, xu thế chung của hợp tác quốc tế và khu vực để đối phó với vấn đề BĐKH sẽ được tăng cường, tập trung vào quá trình thiết lập cơ chế hợp tác, nghiên cứu và đánh giá tác động, xây dựng biện pháp phòng ngừa và nghiên cứu công nghệ, năng lượng mới

Mặc dù vậy, quá trình hợp tác sẽ còn gặp nhiều khó khăn, trắc trở do còn nhiều sự khác biệt về lợi ích giữa các quốc gia trong việc thực hiện các cam kết quốc tế liên quan đến vấn đề BĐKH (cơ bản là việc giảm chất thải gây hiệu ứng nhà kính hoặc sử dụng tiết kiệm nhiên liệu có thể ảnh hưởng xấu đến tăng trưởng kinh tế của nhiều quốc gia), việc sản xuất theo Chương trình cơ cấu phát triển sạch (The Clean Development Mechanism-CDM) đòi hỏi đầu tư lớn và công nghệ phức tạp

Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 158/2008/QĐ - TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về ứng phó với BĐKH Ngày 12/01/2009, tại TP.Hồ Chí Minh, Bộ Tài nguyên và Môi trường chính thức công bố Chương trình mục tiêu quốc gia

về ứng phó với BĐKH Mục tiêu chiến lược của Chương trình là đánh giá được mức độ tác động của BĐKH đối với các lĩnh vực, ngành và địa phương trong từng giai đoạn và xây dựng được kế hoạch hành động có tính khả thi để ứng phó hiệu quả với BĐKH cho từng giai đoạn ngắn hạn và dài hạn nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước, tận dụng cơ hội phát triển nền kinh tế theo hướng các-bon thấp và tham gia cùng cộng đồng quốc tế trong nỗ lực giảm nhẹ BĐKH, bảo vệ hệ thống khí hậu Trái Đất

chúng ta cần phải ý thức hơn đối với môi trường thông qua từng công việc cụ thể của mỗi

cá nhân

Trước tiên, đó chính là sự thay đổi thói quen hàng ngày trong cuộc sống theo hướng

tiết kiệm năng lượng Chỉ cần một cái nhấn nút tắt đèn hay các thiết bị điện, điện tử khi ra vào phòng ở hoặc nơi làm việc là góp phần tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường và giảm thiểu năng lượng và các chi phí phải trả

Thứ hai, cần phải nhận thức đầy đủ hơn về nguyên nhân và hậu quả của sự BĐKH

để vận dụng trong những hoàn cảnh cụ thể, đặc biệt là đối với những người “ra quyết định” Ví dụ: Bạn là người có quyền nhập khẩu thiết bị sản xuất thì nhất quyết phải nói không với “công nghệ lạc hậu, sử dụng nhiều nhiên liệu và phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính”

Thứ ba, nghiên cứu khoa học và ứng dụng những thành tựu mới vào trong hiện thực

cuộc sống là sự đóng góp thiết thực nhất của chúng ta Hiện nay, trên thế giới đã tập trung vào việc nghiên cứu ứng dụng những nguồn năng lượng sạch như năng lượng Mặt Trời, sức gió, sóng biển để tạo ra những sản phẩm thân thiện với môi trường Trong xây dựng đã chú ý đến kiến trúc sinh thái, trong du lịch đã xuất hiện nhiều hơn sản phẩm du lịch sinh thái đây đều là những hướng đi tích cực

Thứ tư, bạn hãy là một tuyên truyền viên có trách nhiệm thông qua trao đổi,

chuyện trò với gia đình, bạn bè, hàng xóm về những vấn đề môi trường (như hạn chế xả chất thải bẩn, trồng và chăm sóc cây xanh, đi xe đạp ở những cự ly thích hợp hoặc tăng cường sử dụng phương tiện giao thông công cộng, hạn chế và tiến tới không dùng túi ni lông, cố gắng sử dụng nước sạch tiết kiệm ) Việc tuyên truyền, trao đổi thông tin trên blog cá nhân hay diễn đàn trực tuyến cũng có tác dụng to lớn và nhanh chóng Thông qua các hoạt động văn hoá, văn nghệ, giải trí thể thao, tình nguyện và phát triển sẽ giúp bạn đưa vấn đề bảo vệ môi trưòng xâm nhập vào cộng đồng một cách hữu hiệu hơn

5 Giáo dục, tuyên truyền các giải pháp giảm nhẹ với BĐKH tại các địa phương

- Có hai nhóm giải pháp quan trọng nhất để đối phó với những thách thức do BĐKH gây ra là giải pháp giảm nhẹ BĐKH và giải pháp thích ứng với những thay đổi của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, giảm thiểu những thiệt hại của thiên tai do BĐKH gây ra

Điều đáng chú ý là các giải pháp này rất đa dạng, phong phú, song phải phù hợp với tình hình cụ thể về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và dân cư của từng địa phương BĐKH có thể dẫn đến những hậu quả khác nhau đối với mỗi khu vực Bão lớn có sức tàn phá mạnh ở vùng ven biển trực tiếp gây sạt lở bờ biển, tràn ngập nước mặn, phá hủy công trình xây dựng, nhà cửa Đối với vùng núi, chúng lại gây mưa lớn, lũ lụt, lũ quét, sạt lở đường gây nên những tổn thất và thiệt hại to lớn không kém

- Vì vậy việc tuyên truyền phổ biến sâu rộng các kiến thức, kinh nghiệm cụ thể của các địa phương có hoàn cảnh tương tự là rất cần thiết và có tác dụng thiết thực.

- Cần chú trọng giáo dục, tuyên truyền cho nhân dân các địa phương tinh thần tích cực, chủ động đối phó với những thách thức do BĐKH gây ra theo phương châm tại chỗ, dựa vào sức mình là chính

II GIÁO DỤC ỨNG PHÓ VỚI BĐKH TRONG TRƯỜNG THPT

1 Vai trò, nhiệm vụ của GDPT trước những thách thức của BĐKH

1.1 Vai trò của GDPT trước những thách thức của BĐKH

- Số lượng HS đông, năm học 2011-2012 số HS của GDPT là 14,7 triệu (Trong đó,

HS tiểu học: 7,1 triệu, THCS: 4,9 triệu, THPT: 2,7 triệu) Nếu tính riêng, số lượng HS trung học chiếm gần 1/10 dân số nước ta và có liên quan đến hàng triệu hộ gia đình

- HS phổ thông là lực lượng và nhân tố cơ bản để lan tỏa trong xã hội, những hành động của các em đều có tính động viên, khích lệ lớn đối với gia đình, xã hội và do đó, có tác động góp phần làm thay đổi hành vi, cách ứng xử của mọi người trong xã hội trước hiện tượng BĐKH

- HS phổ thông là lực lượng chủ lực trong việc thực hiện và duy trì các hoạt động tuyên truyền về ứng phó với BĐKH trong và ngoài nhà trường Đồng thời, những kiến thức và kĩ năng về ứng phó với BĐKH mà các em tiếp thu được từ nhà trường sẽ dần hình thành trong tư duy, hành động của các em để ứng phó với BĐKH trong tương lai Bởi vậy việc đầu tư cho giáo dục ứng phó với BĐKH trong hệ thống GDPT nói riêng, hệ thống giáo dục quốc dân nói chung, là một giải pháp lâu dài, nhưng hiệu quả kinh tế nhất và bền vững nhất

1.2 Nhiệm vụ của GDPT trước những thách thức của BĐKH

Giáo dục THCS và THPT bên cạnh việc hoàn thiện nội dung GDPT qui định cho từng cấp học, thì trước những thách thức của BĐKH còn có nhiệm vụ cung cấp cho HS những hiểu biết cơ bản về BĐKH, tác động của BĐKH đến môi trường tự nhiên, đến đời sống và sản xuất của con người; những giải pháp nhằm hạn chế tác động của BĐKH và ứng phó với BĐKH để HS trở thành một tuyên truyền viên tích cực trong gia đình, nhà trường và địa phương về BĐKH

2 Mục tiêu của giáo dục ứng phó với BĐKH trong trường THPT

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lí, GV và HS về BĐKH và ứng phó với

- Tăng cường năng lực, kĩ năng, hình thành thái độ, hành vi của cán bộ quản lý,

GV, HS cấp THPT về BĐKH và ứng phó với BĐKH trên toàn cầu, khu vực và trong nước

- Đưa các nội dung giáo dục về ứng phó với BĐKH tích hợp vào các môn học Sinh học, Địa lí, Vật lí, Hóa học, Công nghệ

3 Định hướng, yêu cầu của giáo dục ứng phó với BĐKH trong trường THPT

- Thông qua việc tích hợp kiến thức về BĐKH vào nội dung môn học trong tiết học chính khóa hoặc ngoài giờ lên lớp, các hoạt động ngoại khóa để nâng cao nhận thức, hình thành thái độ, hành vi ứng xử, rèn luyện kỹ năng và hành động cụ thể để ứng phó với BĐKH

- Nội dung của giáo dục ứng phó BĐKH phải đảm bảo tính khoa học, tính hệ thống giữa các khối kiến thức, kĩ năng, đảm bảo tính liên thông giữa các cấp học Kiến thức và

kĩ năng về BĐKH còn phải đảm bảo được tính phù hợp với các đối tượng HS ở các vùng miền khác nhau trên cả nước

- Ứng phó với BĐKH cần có sự hợp tác, liên kết giữa các trường học trên phạm vi quốc gia, quốc tế về thông tin, chia sẻ kinh nghiệm xử lý rủi ro trong những trường hợp cụ thể,

cả về nhân lực và tài chính

- Giáo dục ứng phó BĐKH là giáo dục về nhận thức và cả hành động để có thể tham gia giải quyết những vấn đề cụ thể do BĐKH gây ra Do đó, mỗi HS được giáo dục ứng phó BĐKH không chỉ có thêm nhận thức, hiểu biết cần thiết để ứng phó BĐKH, mà còn phải biết vận dụng các các kiến thức, kĩ năng để giải quyết các vấn đề thực tiễn cụ thể, phải biết làm một việc gì đó cho trường mình, cho cộng đồng, nghĩa là giáo dục ứng phó BĐKH phải được tiến hành thông qua các hành động thực tiễn

- Trong giáo dục về ứng phó với BĐKH, cần phát triển các kĩ năng hợp tác: trò; trò - trò; thầy trò - xã hội để nâng cao hiệu quả giáo dục và góp phần xây dựng

thày-“Trường học thân thiện, học sinh tích cực”

4 Tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH trong trường THPT

4.1 Quan niệm về DHTH

Khái niệm tích hợp đã được sử dụng rất rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khoa học và

kĩ thuật, đặc biệt trong lĩnh vực kĩ thuật điện tử, công nghệ thông tin, Tích hợp có nghĩa

là "gộp lại, sáp nhập lại thành một tổng thể" (tiếng Pháp là intégration, tiếng Anh là integration) Tư tưởng tích hợp đã được vận dụng trong nhiều giải pháp công nghệ thuộc mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội hiện nay, trong đó có giáo dục

Phương thức tích hợp các môn học trong quá trình dạy học, hay DHTH, đã được vận dụng tương đối phổ biến ở nhiều quốc gia Ở Việt Nam đã có nhiều môn học, hoạt động giáo dục quan tâm vận dụng tư tưởng tích hợp vào quá trình dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục (như tích hợp các nội dung của các môn Sinh học, Địa lí, Lịch sử, hoặc đưa các nội dung giáo dục vào các môn học như giáo dục bảo vệ môi trường, sử

dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, giáo dục dân số, giáo dục giới tính vào các môn học).

Xavier Rogiers đã đưa ra một định nghĩa về khoa học sư phạm tích hợp như sau:

"Khoa sư phạm tích hợp là một quan niệm về một quá trình học tập trong đó toàn thể các quá trình học tập góp phần hình thành ở HS những năng lực rõ ràng, có dự tính trước những điều cần thiết cho HS, nhằm phục vụ cho các quá trình học tập tương lai, hoặc nhằm hòa nhập HS vào cuộc sống lao động"

"Khoa sư phạm tích hợp" được trình bày như một lí thuyết giáo dục, một mặt nó đóng góp vào việc nghiên cứu xây dựng chương trình, sách giáo khoa, đồng thời góp phần định hướng các hoạt động dạy học trong nhà trường

Với ý nghĩa định hướng các hoạt động dạy học, trong nhiều tài liệu người ta cũng

thường sử dụng thuật ngữ "DHTH" Trong tài liệu này chúng tôi sẽ dùng thuật ngữ

"DHTH" để chỉ quá trình dạy học, trong đó, HS phải huy động nội dung kiến thức, kĩ năng

thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết các nhiệm vụ học tập, thông qua đó lại hình thành và phát triển những kiến thức, kĩ năng mới, rèn luyện được những năng lực cần thiết Một quá trình dạy học như vậy cũng đòi hỏi GV phải nghiên cứu vận dụng phối hợp các phương pháp và phương tiện dạy học

4.2 Lí do phải thực hiện DHTH

- DHTH góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường phổ thông.+ Vận dụng DHTH là một yêu cầu tất yếu của việc thực hiện nhiệm vụ dạy học ở

nhà trường phổ thông Như Luật giáo dục (2005) đã nêu : "Mục tiêu giáo dục phổ thông là

giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam Xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo

vệ tổ quốc" Việc có nhiều môn học đã được đưa vào nhà trường phổ thông hiện nay là thể

hiện quá trình thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện Các môn học đó phải liên kết với nhau để cùng thực hiện mục tiêu giáo dục nêu trên

+ Mặt khác, hiện nay các tri thức khoa học và kinh nghiệm xã hội của loài người phát triển như vũ bão Trong khi, quỹ thời gian cũng như số năm học để HS ngồi trên ghế nhà trường là có hạn, không thể đưa nhiều môn học hơn nữa vào nhà trường, cho dù những tri thức này là rất cần thiết Chẳng hạn, ngày nay người ta nhận thấy cần thiết phải trang bị nhiều kĩ năng sống cho HS (các kiến thức và kĩ năng về an toàn giao thông, bảo vệ môi trường sống, tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng hiệu quả, về định hướng về nghề nghiệp, ) trong khi những tri thức này không thể tạo thành môn học mới để đưa vào nhà trường Vì vậy, DHTH là giải pháp quan trọng

+ Chương trình GDPT và sách giáo khoa các môn học đã tích hợp nhiều tri thức để thực hiện các mục tiêu nêu trên, song không thể đầy đủ và phù hợp với tất cả đối tượng

HS Vì vậy, trong quá trình dạy học, GV phải nghiên cứu để tích hợp các nội dung tri thức trên một cách cụ thể cho từng môn học và phù hợp với từng đối tượng HS ở các vùng miền khác nhau

- Do bản chất của mối liên hệ giữa các tri thức khoa học

Các nhà khoa học cho rằng khoa học ở thế kỷ XX đã chuyển từ phân tích cấu trúc lên tổng hợp hệ thống làm xuất hiện các liên ngành (như sinh thái học, tự động hóa, ) Vì vậy, xu thế dạy học trong nhà trường là phải làm sao cho tri thức của HS xác thực và toàn diện Quá trình dạy học phải làm sao liên kết, tổng hợp hóa các tri thức, đồng thời thay thế "tư duy cơ giới cổ điển" bằng "tư duy hệ thống" Theo Xavier Rogiers, nếu nhà trường chỉ quan tâm dạy cho HS các khái niệm một cách rời rạc, thì nguy cơ sẽ hình thành ở HS các "suy luận theo kiểu khép kín", sẽ hình thành những con người "mù chức năng", nghĩa là những người đã lĩnh hội kiến thức nhưng không có khả năng sử dụng các kiến thức đó hàng ngày

- Góp phần giảm tải học tập cho HS

Giảm tải học tập không chỉ là giảm thiểu khối lượng kiến thức môn học, hoặc thêm thời lượng cho việc dạy học một nội dung kiến thức theo qui định Phát triển hứng thú học tập cũng có thể được xem như một biện pháp giảm tải tâm lí học tập có hiệu quả và rất có

ý nghĩa Làm cho HS thấu hiểu ý nghĩa của các kiến thức cần tiếp thu, bằng cách tích hợp một cách hợp lí và có ý nghĩa các nội dung gần với cuộc sống hàng ngày vào môn học, từ

đó tạo sự xúc cảm nhận thức, cũng sẽ làm cho HS nhẹ nhàng vượt qua các khó khăn về nhận thức và việc học tập khi đó mới trở thành niềm vui và hứng thú của HS

4.3 Phương thức, hình thức DHTH nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH trong các môn học cấp THPT

a) Các phương thức tích hợp:

- Nội dung GDPT đảm bảo tính phổ thông, cơ bản, toàn diện, hướng nghiệp và có

hệ thống; gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi của HS, đáp ứng mục tiêu giáo dục ở cấp học, nên việc đưa các nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH, cũng như các nội dung giáo dục khác vào nội dung các môn học trong trường phổ thông cần phải tìm các phương thức dạy học phù hợp Thực tế cho thấy thực hiện phương thức tích hợp các nội dung nêu trên trong dạy học các môn học là khả thi nhất trong bối cảnh hiện nay

- Các nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH, nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, cũng như nội dung giáo dục bảo vệ môi trường, có thể được tích hợp vào các môn học ở các mức độ khác nhau Trong trường hợp cần tích hợp nhiều nội dung có liên quan với nhau vào cùng một môn học, trước hết ta cần làm rõ mối quan

hệ giữa các nội dung này và nên lựa chọn các nội dung thể hiện rõ nhất, có cơ sở khoa học

và có ý nghĩa nhất để tích hợp vào nội dung môn học Điều này giúp ta tránh được sự dàn trải, đưa quá nhiều nội dung vào môn học làm quá tải hoạt động học tập của HS

- Các phương thức tích hợp thường dùng hiện nay là:

+ Tích hợp toàn phần: được thực hiện khi hầu hết các kiến thức của môn học, hoặc nội dung của một bài học cụ thể, cũng chính là các kiến thức về giáo dục ứng phó với BĐKH.

+ Tích hợp bộ phận: được thực hiện khi có một phần kiến thức của môn học hoặc

bài học có nội dung về giáo dục ứng phó với BĐKH

+ Hình thức liên hệ: liên hệ là một hình thức tích hợp đơn giản nhất khi chỉ có một

số nội dung của môn học có liên quan tới nội dung về giáo dục ứng phó với BĐKH, song không nêu rõ trong nội dung của bài học Trong trường hợp này GV phải khai thác kiến thức môn học và liên hệ chúng với các nội dung về giáo dục ứng phó với BĐKH Đây là trường hợp thường xảy ra

b) Các hình thức tổ chức DHTH:

- Hình thức thứ nhất: Thông qua các bài học trên lớp Trong trường hợp này GV thực hiện các phương thức tích hợp với các mức độ đã nêu ở trên Các hoạt động của GV

có thể bao gồm:

Hoạt động 1: Nghiên cứu chương trình, sách giáo khoa để xây dựng mục tiêu dạy học,

trong đó có các mục tiêu giáo dục ứng phó với BĐKH, mục tiêu giáo dục bảo vệ môi trường

Hoạt động 2: Xác định các nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH, giáo dục môi

trường cụ thể cần tích hợp Căn cứ vào mối liên hệ giữa kiến thức môn học và các nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH, giáo dục môi trường, GV lựa chọn tư liệu và phương

án tích hợp Cụ thể phải trả lời các câu hỏi: tích hợp nội dung nào là hợp lí? Liên kết các kiến thức về giáo dục ứng phó với BĐKH và giáo dục bảo vệ môi trường như thế nào? Thời lượng là bao nhiêu?

Hoạt động 3: Lựa chọn các phương pháp dạy học và phương tiện phù hợp, cần

quan tâm sử dụng các phương pháp dạy học tích cực, các phương tiện dạy học có hiệu quả cao để tăng cường tính trực quan và hứng thú học tập của HS (như sử dụng các thí nghiệm, mô hình, tranh ảnh, video clip, )

Hoạt động 4: Xây dựng tiến trình dạy học cụ thể Ở đây GV cần nêu cụ thể các

hoạt động của HS, các hoạt động trợ giúp của GV

- Hình thức thứ hai: Giáo dục ứng phó với BĐKH cũng có thể được triển khai như một hoạt động độc lập song vẫn gắn liền với việc vận dụng kiến thức môn học Các hoạt động có thể như: tham quan, ngoại khóa, tổ chức các nhóm ngoại khóa chuyên đề, tổ chức thực hiện dự án, nghiên cứu một đề tài (phù hợp với HS) Với các hoạt động này, mức độ tích hợp kiến thức, kĩ năng các môn học với các nội dung giáo dục ứng phó với BĐKH, giáo dục môi trường sẽ đạt cao nhất Trong các hoạt động này, HS học cách vận dụng kiến thức môn học trong các tình huống gần gũi với cuộc sống hơn, huy động được kiến thức

từ nhiều môn học hơn

Phần II

TÍCH HỢP GIÁO DỤC ỨNG PHÓ VỚI BĐKH TRONG MÔN CÔNG NGHỆ CẤP THPT

1 Mục tiêu chung về giáo dục ứng phó với BĐKH trong môn Công nghệ

1.1 Mục tiêu chung

Qua dạy học môn Công nghệ trang bị cho HS những kiến thức cơ bản về khí hậu, thời tiết, khí nhà kính, BĐKH hiện tại và quá khứ, nguyên nhân và hậu quả, mối quan hệ giữa con người, thiên nhiên, BĐKH và ứng phó BĐKH, để mỗi HS trở thành tuyên truyền viên tích cực trong gia đình, nhà trường và địa phương về BĐKH đồng thời có ý thức tham gia đóng góp vào các hoạt động phù hợp ở địa phương làm giảm thiểu tác động của BĐKH khi ngồi trên ghế nhà trường cũng như trong tương lai

1.2 Mục tiêu cụ thể

- Kiến thức

+ Trang bị cho HS những kiến thức cơ bản về khí hậu, thời tiết, khí nhà kính, BĐKH, nguyên nhân và hậu quả, mối quan hệ giữa con người, thiên nhiên và những cơ sở khoa học của các hiện tượng đó;

+ Trang bị cho HS những kiến thức cơ bản về BĐKH, ứng phó với BĐKH và cơ sở khoa học của các quá trình đó

- Kĩ năng

+ Trang bị và phát triển những kỹ năng vận dụng kiến thức Công nghệ để giải thích

cơ sở khoa học của các hiện tượng khí hậu, thời tiết, khí nhà kính, nguyên nhân và hậu quả, mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên;

+ Trang bị và phát triển những kỹ năng vận dụng kiến thức Công nghệ để giải thích

cơ sở khoa học về BĐKH, ứng phó với BĐKH trên cơ sở đó phát triển các kĩ năng thuyết phục, tuyên truyền về BĐKH và ứng phó với BĐKH trong cộng đồng

+ Hình thành hoài bão ước mơ học tập, nghiên cứu học công nghệ để xây dựng một tương lai xanh, phát triển bền vững trên hành tinh Trái Đất

2 Khả năng tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH của môn Công nghệ

Ứng phó với BĐKH là các hoạt động của con người nhằm thích ứng và giảm nhẹ

BĐKH gây hậu quả xấu đến tự nhiên và con người

2.1 Môn Công nghệ trong chương trình giáo dục phổ thông

a) Môn Công nghệ được xây dựng trên cơ sở tích hợp của các lĩnh vực thủ công

và kỹ thuật phổ thông (kỹ thuật phục vụ, kỹ thuật nông nghiệp, kỹ thuật công nghiệp) nhằm phản ánh “tập hợp các phương pháp, quy tắc, kỹ năng được sử dụng để tác động vào đối tượng lao động thông qua các phương tiện nhằm tạo ra sản phẩm”

b) Mục tiêu chung của môn học:

Môn học nhằm giúp học sinh làm quen với thực tiễn về các mối quan hệ giữa người với người, giữa con người với công cụ lao động, với công nghệ sản xuất, dịch vụ và với môi trường thiên nhiên; qua đó hình thành thói quen và kỹ năng lao động tự phục vụ, tiến tới tự lập nghiệp khi trưởng thành

Cụ thể là, học xong môn học Công nghệ, HS cần phải đạt được:

- Kiến thức: Hiểu được những kiến thức ban đầu và thông thường về kỹ thuật và

công nghệ của một số lĩnh vực sản xuất phổ biến của đất nước như công – nông – lâm – ngư nghiệp, về kinh tế gia đình và kinh doanh; bước đầu hình thành được tư duy công nghệ, tư duy kinh tế

- Kỹ năng: Hình thành được một số kỹ năng lao động nghề nghiệp đơn giản, cơ

bản, cần thiết thuộc các lĩnh vực nêu trên; hình thành được kỹ năng học tập môn Công nghệ

- Thái độ: Có thói quen làm việc theo kế hoạch, tuân thủ quy trình, thực hiện an

toàn lao động và bảo vệ môi trường; bước đầu hình thành được tác phong công nghiệp; có thái độ quý trọng lao động, say mê, hứng thú học tập và tìm hiểu về nghề nghiệp”

(Chương trình giáo dục phổ thông môn Công nghệ, ban hành kèm theo Quyết định số 16/QĐ-BGD&ĐT ngày 05/5/2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nhà xuất bản Giáo dục, 2006).

c) Kế hoạch dạy học môn học

Theo Kế hoạch dạy học, môn Công nghệ được dạy từ lớp 1 đến lớp 12 trong trường phổ thông

Nội dung môn Công nghệ phổ thông phản ánh các loại hình lao động phổ biến gồm: Lao động thủ công, lao động kỹ thuật đơn giản trong các lĩnh vực dịch vụ sinh hoạt, kinh tế gia đình, công nghiệp, nông - lâm - ngư nghiệp

2.2 Giáo dục ứng phó với BĐKH trong môn Công nghệ

a) Giáo dục ứng phó với BĐKH

Giáo dục ứng phó với BĐKH là một quá trình giáo dục có mục đích làm cho HS nhận thức và quan tâm đến môi trường, bảo vệ môi trường, giảm tối đa các tác động ảnh

hưởng đến môi trường gây ra BĐKH; có sự hiểu biết, kỹ năng, quan điểm, động cơ thúc đẩy và cam kết thực hiện (cá nhân và cộng đồng) nhằm hướng tới những biện pháp ứng phó với BĐKH hiệu quả

Các quan niệm thông thường về giáo dục sử ứng phó với BĐKH đều thống nhất với nhau về những vấn đề sau đây:

- Giáo dục ứng phó với BĐKH là quá trình liên tục, phát triển có cơ sở khoa học

và kinh nghiệm, trải nghiệm của con người trong thực tiễn cuộc sống

- Mục tiêu cuối cùng của giáo dục ứng phó với BĐKH quả là thay đổi hành vi của con người đối với môi trường, trong đó có HS

- Giáo dục ứng phó với BĐKH cần được thực hiện ngay từ trường phổ thông, dưới các hình thức kết hợp/tích hợp thông qua những nội dung cụ thể

b) Tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH trong môn Công nghệ

- Tích hợp ứng phó với BĐKH trong môn Công nghệ cấp THPT ở đây được hiểu

là sự kết hợp, lồng ghép các mục tiêu của việc ứng phó BĐKH thông qua các hoạt động dạy học trong môn học

- Tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH đối với môn Công nghệ ở trường trung học phổ thông cần chú ý các định hướng sau:

+ Tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH là chuyển tải các nội dung ứng phó với BĐKH vào bài học môn Công nghệ một cách tự nhiên, phù hợp với mục tiêu và nội dung bài học Việc tích hợp các nội dung trên phải làm cho bài HS động, gắn với thực tế hơn, nhưng không làm quá tải bài học

+ Tùy theo mức độ quan trọng của nội dung ứng phó với BĐKH và nội dung của bài học mà áp dụng một trong các mức độ khác nhau (toàn phần, bộ phận hoặc liên hệ)

+ Phương pháp tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH vào môn Công nghệ ở cấp trung học phổ thông phải góp phần phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của

đó, có khả năng tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH thông qua dạy học môn Công nghệ Công nghệ chính là phương thức để con người tác động vào môi trường (tự nhiên và xã hội) nhằm hạn chế ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường gây BĐKH

- Công nghệ là môn khoa học ứng dụng các kiến thức của các môn khoa học cơ bản như Vật lý, Sinh học, Hóa học , là cầu nối giữa khoa học cơ bản với thực tiễn Việc học môn Công nghệ không chỉ tạo cơ hội cho HS vận dụng các kiến thức của các môn

khoa học cơ bản mà còn giúp HS vận dụng được những hiểu biết về ứng phó với BĐKH của các môn học vào thực tiễn lao động sản xuất.

- Môn Công nghệ có mục tiêu chung là làm cho HS hiểu được một số kiến thức

cơ bản, phổ thông về kĩ thuật và công nghệ thuộc một số lĩnh vực sản xuất như nông, lâm, ngư nghiệp, công nghiệp, quản trị kinh doanh và làm được một số công việc trong các lĩnh vực trên Thông qua đó, rèn luyện cho HS có thói quen làm việc theo kế hoạch, tuân thủ quy trình kĩ thuật, quy định về an toàn lao động, bảo vệ môi trường, hình thành thói quen lao động công nghiệp và có thái độ quý trọng lao động, sản phẩm lao động Để đạt được mục tiêu môn học, HS phải tìm hiểu sự đa dạng sinh học, các quy luật sinh trưởng phát triển của cây trồng, vật nuôi, tác động qua lại giữa các yếu tố khí hậu với sự sinh trưởng, phát triển của chúng ; phải tìm hiểu các nguyên lý kĩ thuật, ứng dụng của chế tạo cơ khí, động cơ đốt trong, điện, điện tử và các biện pháp kĩ thuật đảm bảo sự phát triển bền vững trong các lĩnh vực sản xuất trên

- Môn Công nghệ có nhiều nội dung để tích hợp giáo dục ứng phó BĐKH, cụ thể là:

+ Môn Công nghệ lớp 10 gồm các nội dung về đại cương kĩ thuật nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi), lâm nghiệp, ngư nghiệp với đối tượng nghiên cứu là cây trồng, cây rừng, vật nuôi, thủy sản và các biện pháp kĩ thuật Những đối tượng nghiên cứu này vừa chịu tác động của điều kiện khí hậu, vừa có tác động 2 mặt lên điều kiện khí hậu Con người đóng vai trò chủ đạo trong việc điều tiết mối quan hệ này thông qua việc áp dụng các biện pháp kĩ thuật và tuân thủ các quy định trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp

+ Môn Công nghệ lớp 11, 12 gồm các nội dung về vẽ kĩ thuật, chế tạo cơ khí, động cơ đốt trong, điện, điện tử, trong đó có nhiều nội dung liên quan đến nguyên nhân gây BĐKH (ví dụ như các nội dung về động cơ đốt trong, sản xuất điện ) Từ những nguyên nhân này, có thể đề xuất các biện pháp góp phần giảm thiểu BĐKH

- Môn Công nghệ là môn học có tính thực tiễn, tính ứng dụng cao Thông qua việc học tập môn Công nghệ, HS có thể áp dụng ngay được những kiến thức, kĩ năng

về ứng phó BĐKH vào thực tiễn sản xuất và đời sống

Khi giảng dạy GV cần đảm bảo các yêu cầu sau:

- Nội dung tích hợp phải phù hợp với nội dung bài dạy;

- Mức độ tích hợp các kiến thức ứng phó với BĐKH phải đảm bảo HS với vốn hiểu biết của mình và qua những kiến thức đã được học có thể liên hệ để hiểu được;

- Tăng cường các câu hỏi vận dụng liên quan đến ứng phó BĐKH để phát huy tính tích cực của HS trong quá trình tham gia học tập;

- GV phải bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng và hướng dẫn điều chỉnh nội dung dạy học của Bộ Giáo dục và Đào tạo để tránh làm quá tải đối với HS khi dạy tích hợp

- GV tổ chức nhiều hình thức học tập (làm bài tập nghiên cứu, hoạt động nhóm, dạy học dư án ) để tìm hiểu về ứng phó BĐKH trên cơ sở các kiến thức được học để vận dụng vào điều kiện cụ thể của nhà trường, địa phương

3 Giới thiệu địa chỉ tích hợp giáo dục ứng phó với BĐKH trong môn Công nghệ

cho các ngành công nghiệp chế biến, Tuy nhiên, hoạt động này lại là một trong các tác nhân gây ra

10C, năng suất của ngô giảm

đi từ 5% đến 20% Năng suất lúa sẽ giảm

đi 10% nếu nhiệt độ tối thiểu trong

vụ gieo trồng tăng 10C Do vậy, Việt Nam cần phải xây dựng một nền nông nghiệp sinh thái đáp ứng yêu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, nhưng không gây ô nhiễm và

suy thoái môi trường.

3+4 Sản xuất giống cây

trồng

Tích hợp bộ phận, liên hệ

Ngoài các tác động về kinh tế, xã hội, BĐKH có thể làm biến đổi đặc điểm của các giống cây trồng, thậm chí làm biến mất nhiều loài cây trồng bản địa có giá trị Từ đó, gây mất cân bằng sinh thái, làm giảm sự che phủ bề mặt trái đất góp phần làm khí quyển, trái đất nóng lên, … Sản xuất các giống cây trồng nông, lâm nghiệp có năng suất cao, chất lượng tốt, có khả năng chịu hạn, chịu nóng, chống chịu sâu bệnh, … thích ứng với BĐKH Tích cực sử dụng cây trồng nông, lâm nghiệp để phủ xanh đất trống, đồi núi trọc, phát triển rừng, hạn chế lũ lụt, chống xâm nhập mặn ven biển, điều tiết nồng độ khí oxi/cacbonic, điều tiết mạch nước ngầm, … chống BĐKH

nghệ nuôi cấy mô

tế bào trong nhân

giống cây trồng

nông, lâm nghiệp

III.1 Ý nghĩa của nhân giống bằng nuôi cấy mô tế bàoIII.2 Quy trình công nghệ nhân giống bằng nuôi cấy mô tế bào Tích hợp bộ phận, liên hệ

Nhân nhanh giống cây trồng, bảo tồn tại chỗ nguồn gen của các giống cây địa phương có khả năng thích nghi cao với điều kiện sinh thái bản địa, duy trì tính ổn định của hệ sinh thái, phù hợp với tập quán và kinh nghiệm địa phương,

là nguồn gen quý để lai tạo, chọn, nhân giống… có khả năng thích ứng với sự BĐKH

Chuyển các gen chịu nóng, chịu hạn, chịu mặn, kháng sâu bệnh cho cây trồng để tạo ra các giống cây trồng mới có khả năng thích ứng với BĐKH

Sử dụng trang thiết bị, hóa chất trong quá trình nuôi cấy mô tế bào

không hợp lí có thể gây ra những tổn hại cho môi trường như: bóng đèn sợi đốt, máy điều hòa trong các phòng nuôi cấy mô, lưu giữ giống,

… làm cho khí quyển nóng lên, phát thải khí nhà kính, các hóa chất thí nghiệm gây ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí, … gây

II Phản ứng của dung dịch đấtIII Độ phì nhiêu của đất

Tích hợp bộ phận, liên hệ

Dưới tác động của BĐKH, mưa lũ gây xói mòn bề mặt đất, nước biển dâng cao gây xâm nhập mặn vào đất liền; nắng nóng và hạn hán kéo dài làm cho đất bị khô cằn, mặt khác các trận mưa axit ngày càng diễn ra mạnh mẽ làm thay đổi thành phần và tính chất của đất trồng, nhiều vùng đất bị sa mạc hóa, mặn hóa, phèn hóa

Bón nhiều phân chuồng, phân xanh, điều chỉnh lượng phân hóa học, kết hợp các biện pháp làm đất hợp lí, tích cực trồng cây xanh, …

để tăng độ phì nhiêu, hạn chế sự thoái hóa đất Đất có khả năng hấp phụ tốt sẽ giữ được các chất dinh dưỡng cung cấp cho cây trồng, giúp cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt, thích ứng được với sự BĐKH

Áp dụng các biện pháp cải tạo đất hợp lí: xây dựng hệ thống tưới tiêu, đắp bờ, làm ruộng bậc thang, thềm cây ăn quả, làm đất, bón phân, bón vôi cải tạo đất, luân canh cây trồng, trồng cây theo băng để tăng cường độ che phủ đất, chống xói mòn, chống sự gia tăng diện tích đất xám bạc màu, trồng các cây họ đậu để tăng cường bổ sung dinh dưỡng cho đất, bảo vệ môi trường đất, chủ động ứng phó với BĐKH.

và sử dụng đất

mặn, đất phèn

Tích hợp toàn phần Nguyên nhân làm gia tăng đất bị

nhiễm mặn, đất bị phèn hoá một phần là do sự BĐKH Để phòng chống hiện tượng này, có thể trồng rừng ven biển Ví dụ: trồng rừng ngập mặn ven biển chống gió, chắn sóng, trồng cây chắn cát, tạo ra “bể” chứa khí nhà kính (cacbonic .), cùng với các biện pháp khác hạn chế sự dâng cao của nước biển, là biện pháp tốt góp phần cải tạo đất mặn, đất phèn, chống lại sự mặn hóa, phèn hóa do nước biển xâm nhập

Thực hiện các biện pháp lên liếp, thau chua rửa mặn, rửa phèn, trồng cây chịu mặn, chịu phèn; bón vôi khử chua, bón phân hữu

cơ và phân hóa học hợp lý để nâng cao độ phì nhiêu của đất, bảo vệ môi trường đất trồng, giúp cây trồng phát triển tốt

chất, kĩ thuật sử

II Kỹ thuật sử dụng

Bón phân hợp lí đối với từng loại đất trồng và cây trồng khác nhau

dụng một số loại

phân bón thông

thường

- Tích hợp bộ phận, liên hệ

để tiết kiệm phân bón, tăng độ phì nhiêu của đất đồng thời giúp cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt, cho năng suất cao, chất lượng tốt, thích ứng với BĐKH

Hạn chế sử dụng các loại phân chua sinh lí gây hại cho đất trồng

Sử dụng phân hóa học hợp lí để

bổ sung dinh dưỡng cho cây trồng (ví dụ: sử dụng phân nén, …), tránh sâu bệnh hại do bón quá nhiều phân, đồng thời không bị mất phân do quá trình bốc hơi nước, rửa trôi

Bón phân đạm cho cây trồng hợp

lý vì N2O thải ra trong quá trình sử dụng phân vô cơ (và sản xuất công nghiệp) có mức độ độc hại với môi trường gấp 310 lần CO2 Tăng cường sử dụng các loại phân bón vi sinh và phân hữu cơ đã ủ hoai mục nhằm đảm bảo vệ sinh đồng ruộng (giảm thiểu sự ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước trên đồng ruộng…), tránh lây lan nguồn sâu bệnh, giảm thiểu sự phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường, hạn chế gây BĐKH

nghệ vi sinh trong

sản xuất phân bón

Tích hợp bộ phận, liên hệ

Các loài sinh vật có mối quan hệ cộng sinh, hội sinh với nhau Do vậy, cần nghiên cứu khai thác tối

đa các mối quan hệ có lợi cho sự phát triển của cây trồng và làm giàu dinh dưỡng cho đất, cải tạo đất để sản xuất phân bón vi sinh Tăng cường sản xuất và sử dụng

các loại phân bón vi sinh có lợi cho cây trồng và môi trường để hạn chế tối đa việc sử dụng phân hóa học góp phần bảo vệ đất, giữ cân bằng sinh thái, tạo ra các sản phẩm nông nghiệp sạch.

cây trong dung

dịch

để tăng năng suất cây trồng, tạo ra các sản phẩm nông, lâm nghiệp sạch, an toàn cho con người, đồng thời có thể “xanh hóa” các ngôi nhà, khu đô thị, chung cư, các khu công nghiệp, hấp thụ CO2 khí quyển, thải ra O2, giảm thiểu sự nóng lên của không khí trong các khu dân cư

sinh, phát triển của

sâu bệnh hại cây

trồng

Tích hợp toàn phần

Sự BĐKH có thể dẫn đến sự gia tăng đặc tính phá hại của một số loài sâu, bệnh hại cây trồng, sự biến đổi đặc tính sinh học của chúng không theo quy luật thông thường sẽ gây khó khăn cho công tác dự tính, dự báo và phòng trừ sâu, bệnh hại

BĐKH có thể làm xuất hiện các loài sâu, bệnh hại mới khó phòng trị, từ đó gia tăng việc sử dụng thuốc hóa học bảo vệ thực vật (BVTV) – sẽ gây ô nhiễm MT, mất cân bằng sinh thái Sự BĐKH

có thể làm chúng dễ dàng bị tiêu diệt song cũng có thể làm cho chúng phá hại cây trồng mạnh hơn, gia tăng số lượng mạnh mẽ hơn, biến đổi dẫn đến khó phòng trừ hơn,… Nhiệt độ không khí tăng cao đồng thời chu kỳ sinh

trưởng của cây trồng dài ra có thể đẩy mạnh việc phát triển của sâu bệnh.

biết một số loại

sâu, bệnh hại lúa

đặc điểm sinh học riêng Sự BĐKH có thể làm chúng dễ dàng

bị tiêu diệt song cũng có thể làm cho chúng phá hại cây trồng mạnh hơn, gia tăng số lượng mạnh mẽ hơn, biến đổi dẫn đến khó phòng trừ hơn,… Nhiệt độ không khí tăng cao đồng thời chu kỳ sinh trưởng của cây trồng dài ra có thể đẩy mạnh việc phát triển của sâu bệnh

Dựa vào đặc điểm sinh học, đặc tính phá hại của sâu, bệnh hại cây trồng có thể chủ động áp dụng các phương pháp phòng và tiêu diệt chúng hiệu quả hơn, hạn chế việc

sử dụng thuốc hóa học bảo vệ thực vật, tránh được những tác động có hại cho con người, góp phần bảo

vệ môi trường sống, chống BĐKH

Thay đổi phương pháp quản lý tưới tiêu để sử dụng nước có hiệu quả hơn, giữ nước, giữ độ ẩm cho đất trong mùa khô Đồng thời chống úng, chống xói mòn và

giảm tối đa việc rửa trôi các chất dinh dưỡng trong mùa mưa.

Áp dụng tối đa biện pháp sinh học, biện pháp cơ giới vật lí, sử dụng các giống cây trồng chống chịu sâu bệnh, các giống cây trồng chịu nóng, chịu lạnh

Thay đổi thời vụ và áp dụng luân canh, xen canh cây trồng hợp lí,

sử dụng tối thiểu thuốc hóa học bảo vệ thực vật trong phòng trừ dịch hại cây trồng để đảm bảo năng suất, chất lượng sản phẩm nông, lâm nghiệp, đồng thời đảm bảo an toàn môi trường và sức khỏe con người

Tích hợp toàn phần Sử dụng bừa bãi, không hợp lí

thuốc hóa học bảo vệ thực vật đã gây ra:

- Tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật trong nông sản gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và nhiều loài vật nuôi, thủy sản, đặc biệt gây ra một số bệnh hiểm nghèo cho con người

- Ô nhiễm nguồn nước, không khí, môi trường đất, tăng phát thải các khí nhà kính vào khí quyển làm thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho MT sống của con người và các sinh vật trên trái đất…

- Làm xuất hiện các quần thể dịch hại kháng thuốc, tiêu diệt các sinh vật có ích … gây mất cân bằng sinh thái

=> Cần tuân thủ nghiêm ngặt

nguyên tắc sử dụng thuốc hóa học bảo vệ thực vật để hạn chế tác hại của chúng đối với sức khỏe con người và môi trường, chống BĐKH

nghệ vi sinh sản

xuất chế phẩm bảo

vệ thực vật

Tích hợp toàn phần Khai thác, sử dụng các vi sinh vật

gây bệnh cho sâu, bệnh hại cây trồng để sản xuất các chế phẩm sinh học bảo vệ thực vật đảm bảo

an toàn cho môi trường, không gây độc hại cho con người, hạn chế sự gia tăng BĐKH

Chương 2 Chăn nuôi, thủy sản đại cương

-Quá trình sinh trưởng phát dục của vật nuôi và cá chịu ảnh hưởng của các yếu tố khí hậu như nhiệt

độ, ẩm độ, ánh sáng Nếu các yếu

tố khí hậu thuận lợi sẽ giúp cơ thể vật nuôi sinh trưởng phát triển tốt, cho năng suất, chất lượng cao

- Trong quá trình chăn nuôi, phải nuôi dưỡng, chăm sóc đúng kĩ thuật, phù hợp với quy luật sinh trưởng phát dục nhằm làm cho vật nuôi có khả năng thích ứng cao với sự thay đổi của điều kiện khí hậu, thời tiết

nuôi

I Các chỉ tiêu cơ bản để đánh giá, chọn lọc vật nuôiLiên hệ

- Mỗi giống vật nuôi có đặc điểm ngoại hình, thể chất, khả năng sinh trưởng phát dục và sức sản xuất khác nhau Những đặc điểm này phụ thuộc vào giống vật nuôi, chế độ chăm sóc nuôi dưỡng và chịu sự tác động của các yếu tố khí hậu

- Chọn lọc giống vật nuôi có tác dụng bảo vệ, giữ gìn, phát triển

sự đa dạng sinh học của giống vật nuôi, đồng thời chọn lọc được những cá thể có khả năng thích ứng cao với sự BĐKH

- Cho vật nuôi ăn theo tiêu chuẩn, khẩu phần vừa tiết kiệm được nguồn thức ăn, vừa giúp cho cơ thể vật nuôi khỏe mạnh, có khả năng thích ứng cao với sự biến đổi của các yếu tố khí hậu (nhiệt

Liên hệ

- Chất lượng thức ăn xanh và thức

ăn thô phụ thuộc vào giống cây, điều kiện đất đai, khí hậu Sự thay đổi của khí hậu ảnh hưởng đến số lượng, chất lượng thức ăn xanh, thức ăn thô của vật nuôi

- Chọn giống cây để sản xuất thức

ăn tinh, thức ăn xanh, thức ăn thô

có khả năng thích nghi cao với điều kiện khí hậu, đất đai của từng vùng

- Sản xuất, sử dụng thức ăn hỗn hợp trong chăn nuôi vừa chủ động, tiết kiệm được thức ăn, vừa giúp cho vật nuôi khỏe mạnh, có khả năng thích ứng cao với sự BĐKH và hạn chế được dịch bệnh

đồng thời giảm được các chi phí cho công tác chữa bệnh ở vật nuôi.

31 Sản xuất thức ăn

nuôi thủy sản

I Bảo vệ và phát triển nguồn thức ăn

tự nhiên

II Sản xuất thức ăn nhân tạo nuôi thủy sản

Bộ phận

-Nguồn thức ăn tự nhiên của cá phụ thuộc vào tính chất lý học, hóa học, sinh học và chất lượng nguồn nước Sự BĐKH ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến nguồn thức ăn tự nhiên của cá

- Thực hiện các biện pháp phát triển và bảo vệ nguồn thức ăn tự nhiên của cá là hành động thiết thực để bảo vệ, phát triển sự đa dạng sinh học của hệ sinh thái tự nhiên

- Sản xuất, sử dụng thức ăn hỗn hợp trong nuôi cá giúp cho cá lớn nhanh, khỏe mạnh, có khả năng thích ứng cao với sự BĐKH

nghệ vi sinh để

sản xuất thức ăn

chăn nuôi

chế biến, sản xuất thức ăn chăn nuôi vừa có tác dụng làm tăng giá trị dinh dưỡng của thức ăn, vừa tận dụng được các loại cacbon hydrat Qua đó góp phần hạn chế tác động xấu của chăn nuôi đối với sự BĐKH

sống cho vật nuôi,

thủy sản

I Xây dựng chuồng trại chăn nuôi

1 Yêu cầu kĩ thuật của chuồng trại chăn nuôi

2 Xử lý chất thải, chống ô nhiễm môi trường trong chăn nuôi

II Chuẩn bị ao nuôi

- Làm chuồng trại chăn nuôi đúng yêu cầu kĩ thuật nhằm tạo các điều kiện tiểu khí hậu thuận lợi cho vật nuôi sinh trưởng, phát triển

- Xử lý các chất thải trong chăn nuôi đúng phương pháp, đúng yêu cầu kĩ thuật góp phần hạn chế ảnh hưởng xấu của chăn nuôi đối với

cálụt hoặc hạn hán ).

- Bộ phận

sự BĐKH

- Điều kiện nguồn nước, nhiệt độ, ánh sáng trong ao nuôi cá chịu ảnh hưởng của yếu tổ khí hậu - > khi chuẩn bị ao nuôi cá phải tuân thủ các tiêu chuẩn ao nuôi, nhất là tiêu chuẩn chủ động bổ sung, tháo nước khi cần để giảm thiểu thất thoát khi có sự cố liên quan đến BĐKH (nước dâng cao, lũ )

Áp dụng chế độ dinh dưỡng và các biện pháp chăm sóc, quản lý hợp lý là biện pháp tích cực để tăng cường sức đề kháng cho vật nuôi, đồng thời giảm thiểu ảnh hưởng xấu của sự BĐKH đến sự phát sinh phát triển bệnh ở vật nuôi

- Quan tâm áp dụng các biện pháp kĩ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng và chủ động tiêm phòng cho vật nuôi là hành động thiết thực để bảo vệ đàn vật nuôi, giúp vật nuôi có khả năng thích ứng cao với BĐKH

của công tác bảo

II Đặc điểm của nông, lâm, thủy sản

Do BĐKH, nhiệt độ tăng cao, hàm lượng khí CO2 tăng lên, tăng

quản, chế biến

nông, lâm, thủy

điều kiện môi trường đến nông, lâm, thủy sản trong quá trình bảo quảnTích hợp bộ phận

lượng mưa, tăng độ ẩm của đất hay các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt, hạn hán tăng lên dẫn đến chất lượng của cây trồng, vật nuôi, thủy sản, cây rừng

bị giảm sút Do vậy, nguyên liệu đầu vào của ngành bảo quản, chế biến nông, lâm, thủy sản bị giảm sút Nhiệt độ tăng cao, rau, củ, quả sau thu hoạch tăng cường độ

hô hấp nên chất lượng càng giảm sút, lượng khí CO2 thải ra không khí tăng Đồng thời, các loại côn trùng và vi sinh vật gây hại cũng tăng cường hoạt động làm cho tổn thất về số lượng và chất lượng các sản phẩm nông, lâm, thủy sản cũng tăng lên

Khi sản lượng và chất lượng nông, lâm, thủy sản bị giảm sút, cần phải thay đổi các điều kiện công nghệ bảo quản phù hợp và hiện đại hơn, nhằm hạn chế tổn thất trong quá trình bảo quản Đồng thời, cũng phải thay đổi công nghệ chế biến nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác bảo quản, đồng thời vừa tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng và đa dạng của người tiêu dùng, vừa giảm các tác động gây phát thải khí nhà kính ảnh hưởng đến BĐKH

41 Bảo quản hạt, củ

làm giống

Tích hợp bộ phận Do hoạt động hô hấp của nông

sản làm giảm hàm lượng ôxi và

tăng hàm lượng khí CO2 Khí O2

tăng lên đến 3% sẽ tạo ra một khí quyển cải biến tốt để bảo quản nông sản Do BĐKH, hàm lượng

CO2 tăng lên quá cao, hàm lượng

O2 giảm xuống quá thấp sẽ làm gảm sức sống của hạt, củ làm giống, làm mất mùi thơm đặc trưng của nông sản

Sử dụng hệ thống kho bảo quản lạnh, lạnh đông có chất lượng tốt nhằm giữ được độ nẩy mầm, hạn chế tổn thất về số lượng và chất lượng hạt giống, củ giống Đồng thời, hạn chế sự phát thải khí ga lạnh ra môi trường, góp phần bảo

vệ tầng ôzôn, bảo vệ môi trường, chống BĐKH

thực, thực phẩm

I.1.a Các dạng kho bảo quản thóc, ngô

II Bảo quản rau, hoa, quả tươi

- Tích hợp bộ phận

BĐKH diễn ra ngày càng phức tạp: Mưa lũ thất thường, nắng nóng gay gắt, hạn hán kéo dài,

đe dọa quá trình sản xuất và bảo quản nông, lâm, thủy sản Do vậy, cần cải tiến, xây dựng các dạng kho bảo quản thích ứng với BĐKH, hạn chế tổn thất về số lượng, chất lượng nông, lâm, thủy sản Đồng thời, tiết kiệm nguyên vật liệu, điện năng, sử dụng các loại khí ga ít gây ô nhiễm môi trường, để hạn chế sự phát thải khí nhà kính gây ô nhiễm môi trường, chống BĐKH

Trong điều kiện nhiệt độ tăng cao (do BĐKH), sau khi thu hoạch cần phải bảo quản lương thực,

thực phẩm ngay trong kho lạnh nhằm hạn chế sự giảm sút chất lượng sản phẩm Nhưng nếu tăng cường sử dụng kho lạnh để bảo quản lương thực, thực phẩm sẽ làm tăng lượng nhiệt và tăng lượng khí gây hiệu ứng nhà kính thải ra môi trường Do vậy, cần phải phát triển các kỹ thuật bảo quản phù hợp hơn với điều kiện BĐKH nhằm giảm thiểu tổn thất trong bảo quản nông, lâm, thủy sản

BĐKH sẽ ảnh hưởng đến hình thái và chất lượng rau quả

Xử lí kịp thời và hợp lý các phụ phẩm trong quá trình bảo quản lương thực, thực phẩm, hạn chế gây ô nhiễm môi trường

trứng, sữa và cá

thịt, cá Hạn chế tối thiểu việc thải các khí gây hiệu ứng nhà kính như: CO2 , CFC, F12 góp phần bảo vệ môi trường, chống BĐKH.Trong phương pháp bảo quản lạnh thực phẩm quy mô lớn cũng như ở

hộ gia đình, cần đặt chế độ bảo quản lạnh phù hợp để hạn chế tiêu thụ điện năng Tủ lạnh, máy làm

đá thường xuyên thải ra ga lạnh chứa flo và clo có hại cho môi trường – phá hủy tầng ozôn, nếu thải ra ở nồng độ cao sẽ gây ngộ độc cho con người Nên sử dụng các loại tủ lạnh, tủ đá có chất lượng tốt, hiện đại, thải ra ít ga lạnh gây hại cho môi trường

Nên cắt thịt, cá ra thành từng khúc nhỏ, vừa nhu cầu chế biến của gia đình rồi mới bảo quản tủ lạnh để giảm bớt thời gian làm lạnh của tủ lạnh, hạn chế tiêu tốn điện năng.

thực, thực phẩm

Tích hợp bộ phận, liên hệ

Trong quá trình chế biến gạo từ thóc nên sử dụng các loại máy xay sát gạo hiện đại, tiêu tốn ít điện năng, gạo bóng, ít bị gãy nát.Trong quá trình chế biến rau quả theo phương pháp đóng hộp cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật, đảm bảo chất lượng, bài khí trong hộp, vô trùng để tiêu diệt vi sinh vật lên men gây thối, hỏng, chống oxi hóa gây mùi không tốt cho thực phẩm

Tận dụng các phụ phẩm trong quá trình chế biến lương thực, thực phẩm và xử lí kịp thời để phục vụ chăn nuôi, thủy sản, góp phần bảo

vệ môi trường, hạn chế chất thải gây BĐKH

trình chế biến xirô từ quả, làm sữa chua, sữa đậu nành để tiêu diệt các vi sinh vật gây hại cho sản phẩm hoặc gây hại cho sức khỏe con người, góp phần bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó với BĐKH

chăn nuôi, thủy

sản

biến thịt, cá bảo quản được lâu dài

để sử dụng trong điều kiện thời tiết khí hậu bất thường có thể khan hiếm thực phẩm cho con người

cây công nghiệp

đó, hạn chế khai thác và sử dụng các loại nguyên liệu hóa thạch, nguyên liệu tổng hợp khác có hại cho môi trường, sức khỏe con người Ví dụ: hạn chế sử dụng túi nilong, sử dụng các túi giấy tự phân hủy; sử dụng các chất tẩy rửa, mỹ phẩm, thuốc chữa bệnh

có nguồn gốc từ thảo mộc thiên nhiên để thải ra ít chất độc hại cho môi trường

Nhiệt độ tăng cao do BĐKH làm cho nạn cháy rừng dễ xảy ra hơn

Do vậy, cần phải tích cực trồng rừng, quản lý rừng để dự trữ và thu giữ các bon, góp phần chống BĐKH

II- Doanh nghiệp nhỏ

3 Các lĩnh vực kinh doanh thích hợp đối với doanh nghiệp nhỏ

Liên hệ

Hoạt động sản xuất hàng hóa là một trong các lĩnh vực kinh doanh của hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ tạo ra của cải vật chất cho xã hội Tuy nhiên, phải chú ý đến việc chọn ngành nghề ít khí thải (CO2; CO) gây hiệu ứng nhà kính gây BĐKH

52 Thực hành- Lựa - Thực hành: Tình - Chọn các tình huống kinh doanh

chọn cơ hội kinh

- Liên hệ ở địa phương em có thể sản xuất hay làm dịch vụ để gia tăng thu nhập và đã làm tốt việc hạn chế chất thải, khí thải vào môi trường góp phần hạn chế BĐKH

nghiệp

II- Đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp

1.Hạch toán kinh tế trong doanh nghiệp

- Mức độ tích hợp:

Liên hệ

- Khi doanh thu không có khả năng tăng được, thì giảm chi phí Song phải dành kinh phí để xử lý chất thải, nước thải và khí thải bảo vệ môi trường và hạn chế BĐKH GV cho HS liên hệ với thực tiễn ở địa phương về việc xử

lý chất thải, nước thải hạn chế việc gây ra ô nhiễm môi trường BĐKH

II-Một số biện pháp nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp

Liên hệ

- Sử dụng có hiệu quả các nguồn lực về cơ sở vật chất, thiết bị; đổi mới công nghệ kinh doanh; tiết kiệm chi phí vật chất, điện, nước vừa nâng cao được hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp, vừa góp phần giảm thiểu BĐKH

3 2 LỚP 11

Bài Tên bài

Địa chỉ, mức độ (tên mục tích hợp, tích hợp ở mức độ nào?)

Nội dung Giáo dục ứng phó BĐKH (kiến thức, kỹ năng có thể tích hợp)

GV cần cung cấp thông tin cho HS

về ảnh hưởng tiêu cực của các phương pháp đúc, rèn, hàn đối với môi trường (không khí, nước, tiếng