Kiến thức - Giải thích được tại sao quân dân Đại Việt trời Trần thắng được giặc Mông Nguyên hung hãn - Hiểu được ý nghĩa của các chiến thắng đó 2.. không đi sâu từng nguyên nhân - HS qua
Trang 1TIẾT 27 BÀI 14: BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM
LƯỢC MÔNG - NGUYÊN (THẾ KỶ XIII) (T4)
IV NGUYÊN NHÂN THẮNG LỢI VÀ Ý NGHĨA LỊCH SỬ CỦA BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG - NGUYÊN
I Mục tiêu bài học
- Sau bài học, học sinh nắm được:
1 Kiến thức
- Giải thích được tại sao quân dân Đại Việt trời Trần thắng được giặc Mông Nguyên hung hãn
- Hiểu được ý nghĩa của các chiến thắng đó
2 Tư tưởng
- Bồi dưỡng lòng yêu nước, tự hào dân tộc, biết ơn tổ tiên
3 Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng tự trình bày: nói, viết, thảo luận
- Rèn luyện kĩ năng hoạt động độc lập, hoạt động nhóm
- Rèn luyện kĩ năng tự giác học tập
II Đồ dùng và phương tiện dạy học
- Giáo viên: + SGK, SGV, giáo án, Tài liệu phương pháp “Bàn tay nặn bột”
+ Máy tính, máy chiếu, bảng viết, phấn
- Học sinh: + SGK, vở ghi, vở nháp, bút viết
+ Bảng phụ, bút dạ
III Tiến trình tổ chức dạy và học
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ
- Tường thuật chiến thắng Bạch Đằng 1288 trên lược đồ?
3 Bài mới
a Giới thiệu bài:
- Các em thân mến, các em hãy tưởng tượng người Mông Cổ rất giỏi cưỡi ngựa và săn bắn Thậm chí họ vừa cưỡi ngựa vừa bắn tên mà trăm phát trăm trúng Do đó, TK XIII Mông Cổ là 1 đế chế đi đến đâu là nhà tan cửa nát, đi đến đâu là thành trì tan hoang, nhân dân bị giết hoặc bị bắt Một đế quốc đã từng nam chinh bắc chiến, đánh đông dẹp tây, ấy vậy mà khi đến Đại Việt – một quốc gia đất không rộng, người không đông nhưng vó ngựa Mông Cổ đã phải dừng bước chịu khuất phục Ba lần Hốt Tất Liệt đưa quân xuống thì cả 3 lần đều chuốc lấy thất bại nhục nhã Điều gì đã khiến nhân dân Đại Việt thắng được quân Mông Nguyên hung tàn, và những thắng lợi đó có ý nghĩa gì Đó là nội dung bài học chúng ta
sẽ tìm hiểu hôm nay
b Nội dung
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
Trang 21 Nguyên nhân thắng lợi Bước 1: Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề
- Chiếu 3 lược đồ 3 lần chống
Mông Nguyên, gợi cho HS nhớ lần
1 ta đánh bại 3 vạn quân Mông
Nguyên, lần 2 ta đánh bại 50 vạn
quân Mông Nguyên, lần 3 ta đánh
bại 30 vạn quân Mông Nguyên Từ
đó, GV nêu câu hỏi thảo luận 3
nhóm trong 3’: Theo em, tại sao
dân tộc Đại Việt lại thắng được 83
vạn quân Mông Nguyên? (y/c HS
trả lời trên bảng phụ, thắng giặc là
do nguyên nhân A, thắng giặc là do
nguyên nhân B không đi sâu từng
nguyên nhân)
- HS quan sát 3 lược đồ 3 lần chống Mông Nguyên và ý thức được nhiệm vụ cần làm
Bước 2: Bộc lộ biểu tượng ban đầu
- Trong thời gian HS thảo luận
nhóm, GV tranh thủ quan sát để tìm
các đáp án đúng và chú trọng các
đáp án sai
- Chọn nhóm HS có quan niệm sai
nhiều nhất để yêu cầu trình bày
trước, nhóm HS có quan niệm đúng
nhất cho trình bày sau
- HS trả lời nhóm theo suy nghĩ ban đầu
- Có thể có 1 số nhóm quan niệm ban đầu như sau:
+ Thắng giặc là do có tướng giỏi (Trần Quốc Tuấn, Trần Quang Khải )
+ Thắng giặc là do có nhân dân + Thắng giặc là do quân địch chủ quan
+ Thắng giặc là do quân địch chưa
đủ mạnh + Thắng giặc là do quân ta quá mạnh
+ Thắng giặc là do cách đánh giặc
Bước 3: Đề xuất câu hỏi và phương án thí nghiệm
- Tổ chức cho HS nêu các quan
niệm ban đầu và thảo luận
- Chú ý làm cho HS phát hiện được
các điểm quan trọng:
+ Thắng giặc là do quân địch chủ
quan
+ Thắng giặc là do quân địch chưa
đủ mạnh
+ Thắng giặc là do quân ta quá
mạnh
- Từ quan niệm ban đầu, HS đưa đưa ra các câu hỏi hoặc các câu trả lời như:
- Chắc là quân địch chủ quan vì nghĩ nước ta là nước nhỏ
- Lẽ ra quân địch phải đưa số quân lớn hơn 83 vạn quân xuống nước ta
- Chắc là Đại Việt có số quân đông hơn quân địch
Trang 3- GV chốt lại 3 nguyên nhân trên
không phải là 3 nguyên nhân quân
ta thắng giặc, tiếp tục chữa các
quan niệm khác:
+ Thắng giặc là do có nhân dân
+ Thắng giặc là do có nhà Trần
+ Thắng giặc là do có tướng giỏi
+ Thắng giặc là do đường lối kháng
chiến đúng đắn
- GV yêu cầu HS đề xuất các
phương án chứng minh nhằm tìm
kiếm các đáp án cho các câu hỏi mà
HS nêu ra, bằng cách nêu các câu
hỏi sau:
? Nếu là 1 người dân Đại Việt thời
Trần, em sẽ tham gia kháng chiến
chống Mông Nguyên như thế nào
(đóng góp gì cho kháng chiến)?
?Theo em, nhà Trần đã chuẩn bị
những gì cho 3 cuộc kháng chiến?
- GV liên hệ việc Trần Quốc Tuấn
giải quyết bất hòa với Trần Quang
Khải
? Giả sử em là một người lính của
Trần Quốc Tuấn, khi được hỏi về
những đóng góp của chủ tướng
mình trong kháng chiến, em sẽ trả
lời như thế nào?
- GV liên hệ tiểu sử Trần Quốc
Tuấn cùng những công lao của
ông
? Trước thế giặc mạnh, nếu là 1 vị
tướng, em sẽ chọn cách đánh giặc
như thế nào?(giặc mạnh ta cứ đánh
hay em chọn phương án khác )
- HS thấy được 3 nguyên nhân trên không phải là 3 nguyên nhân quân
ta thắng giặc và tiếp tục hoạt động: + Nhân dân có vai trò gì trong kháng chiến?
+ Nhà Trần có vai trò gì trong kháng chiến?
+ Tướng giỏi có vai trò gì trong kháng chiến?
+ Đường lối kháng chiến có tác dụng gì trong kháng chiến?
- HS suy nghĩ độc lập và trả lời cá nhân:
+ Nhân dân tham gia đánh giặc, thực hiện “vườn không nhà trống”,
tổ chức đội dân binh, phối hợp với quân triều đình, tinh thần quyết chiến quyết thắng
+ Nhà Trần chuẩn bị chu đáo, chăm
lo dân, nêu cao tinh thần đoàn kết, giải quyết bất hòa
+ Trần Quốc Tuấn nhà quân sự tài
ba, tác giả của các bộ binh thư, tổng chỉ huy quân đội, góp công lao to lớn
+ Cách đánh: tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu, phát huy lợi thế của ta, buộc địch đánh theo cách đánh của ta
Trang 4- GV liên hệ cách đánh giặc của
dân tộc ta từ xưa đến nay
- Thảo luận 3 nhóm trên vở nháp
(3’): Có người nói rằng “Dân tộc
Đại Việt thắng được quân Mông
Nguyên là do ăn may” Em có đồng
ý với ý kiến đó không? Vì sao?
Theo em, nguyên nhân nào đóng
vai trò quyết định nhất?
- GV liên hệ tinh thần yêu nước
của dân tộc ta
- Không đồng ý vì đó là sự hi sinh,
sự đổ máu gian khổ và kiên cường của dân tộc ta trong 30 năm
- Nếu là ăn may thì không thể cả 3 lần đều ăn may được
- Nguyên nhân quyết định: dân tộc
ta yêu nước nồng nàn
2 Ý nghĩa lịch sử
- Em có một người bạn nước ngoài
đang muốn tìm hiểu ý nghĩa lịch sử
của 3 lần kháng chiến chống quân
xâm lược Mông Nguyên Vậy em sẽ
nói thế nào để người bạn đó hiểu?
a Trong nước
- Đánh bại đế chế Nguyên
- Bảo vệ Tổ quốc
- Nâng cao lòng tự hào dân tộc
- Xây đắp truyền thống quân sự VN
- Bài học đoàn kết, quan tâm dân
b Quốc tế
- Ngăn chặn quân Nguyên xâm lược Nhật Bản, các nước phương Nam
Bước 4: Kết luận – Hợp thức hóa kiến thức
- GV yêu cầu các nhóm HS báo cáo
kết quả thảo luận
- GV chốt lại nội dung chính (trình
chiếu trên máy)
- Đối chiếu lại với các quan niệm
ban đầu của HS để khẳng định đâu
là đáp án đúng, đâu là đáp án sai
- Đại diện các nhóm HS báo cáo kết quả thảo luận
- Ghi chép các kết luận về kiến thức sau khi thống nhất chung toàn lớp
Bước 5: Thực hành
- GV tổ chức trò chơi Tiếp sức kiến
thức để khắc sâu kiến thức cho HS
- Thời gian chơi 3’
- Nội dung thi viết về nguyên nhân
thắng lợi và ý nghĩa lịch sử
- Cách chơi: chia lớp thành 2 đội
tìm hiểu về
+ Đội 1: Trần Quốc Tuấn, cách
đánh
+ Đội 2: Ý nghĩa
- Luật chơi: đại diện 2 tổ lên viết
xong một ý thì về chỗ để bạn khác
- HS tham gia trò chơi Tiếp sức kiến thức
+ Đội 1: Trần Quốc Tuấn, cách đánh
+ Đội 2: Ý nghĩa
Trang 5lên viết tiếp ý thứ 2, cứ như vậy
cho đến hết Trong thời gian 3’, đội
nào viết được nhiều đáp án đúng
hơn đội đó sẽ thắng, hoặc cả 2 đội
đều có số đáp án đúng như nhau
nhưng đội nào dùng ít thời gian hơn
thì đội đó sẽ thắng
Phiếu tổng kết kiến thức
1 Nguyên nhân thắng lợi
tham gia đánh giặc
thực hiện “vườn không nhà trống”
- Nhân dân tổ chức đội dân binh
phối hợp với quân triều đình
tinh thần quyết chiến quyết thắng
chuẩn bị chu đáo
- Nhà Trần chăm lo dân
nêu cao tinh thần đoàn kết giải quyết bất hòa
nhà quân sự tài ba
- Trần Quốc Tuấn tác giả của các bộ binh thư
tổng chỉ huy quân đội góp công lao to lớn
tránh chỗ mạnh
- Cách đánh đánh chỗ yếu
phát huy lợi thế của ta buộc địch đánh theo cách đánh của ta
2 Ý nghĩa lịch sử
đánh bại đế chế Nguyên bảo vệ Tổ quốc
- Trong nước nâng cao lòng tự hào dân tộc
xây đắp truyền thống quân sự VN bài học đoàn kết, quan tâm dân
- Quốc tế: Ngăn chặn quân Nguyên xâm lược Nhật Bản, các nước phương Nam
- GV phát cho HS phiếu tổng kết
kiến thức
- Giao cho HS tìm hiểu: Bài học
kinh nghiệm nhà Trần để lại (phải
đoàn kết toàn dân, quan tâm chăm
- Nhận các phiếu tổng kết kiến thức
và dán vào vở
- Làm báo cáo về việc tìm hiểu: Bài học kinh nghiệm nhà Trần để lại (phải đoàn kết toàn dân, quan tâm
Trang 6lo cho dân, tinh thần quyết chiến
quyết thắng ) có ý nghĩa như thế
nào trong thời đại ngày nay?
chăm lo cho dân, tinh thần quyết chiến quyết thắng ) có ý nghĩa như thế nào trong thời đại ngày nay?
Trang 7Phiếu tổng kết kiến thức
1 Nguyên nhân thắng lợi
tham gia đánh giặc
thực hiện “vườn không nhà trống”
- Nhân dân tổ chức đội dân binh
phối hợp với quân triều đình
tinh thần quyết chiến quyết thắng
chuẩn bị chu đáo
- Nhà Trần chăm lo dân
nêu cao tinh thần đoàn kết giải quyết bất hòa
nhà quân sự tài ba
- Trần Quốc Tuấn tác giả của các bộ binh thư
tổng chỉ huy quân đội góp công lao to lớn
tránh chỗ mạnh
- Cách đánh đánh chỗ yếu
phát huy lợi thế của ta buộc địch đánh theo cách đánh của ta
2 Ý nghĩa lịch sử
đánh bại đế chế Nguyên bảo vệ Tổ quốc
- Trong nước nâng cao lòng tự hào dân tộc
xây đắp truyền thống quân sự VN bài học đoàn kết, quan tâm dân
- Quốc tế: Ngăn chặn quân Nguyên xâm lược Nhật Bản, các nước phương Nam