Bài giảng: Nhàn- Nguyễn Bỉnh Khiêm

Thể hiện vẻ đẹp nhân cách, chí tuệ, tâm hồn nhà thơ “ Bán kia chẳng nỡ mua cho rẻ Vay nợ xin đừng lấy lãi nhau” Tính đốt tuổi già hơn bảy chục Xa vua đâu phải đã nguội lòng” Ông là nhà

Đọc thơ

- Tính tình thẳng thắn cương trực ( NBK đã từng dâng sớ xin chém

18 quan nịnh thần, không được vua Mạc Phúc Hải chấp nhận ông cáo

quan về ở ẩn dựng Am dạy học Học trò của Ông sau này là nhiều danh

sĩ nổi tiếng: Nguyễn Dữ, Phùng Khắc Khoan, trạng nguyên Nguyễn

Quyện, danh tướng Dương Thời Trung )

Ông mất ngày 28-11-1585 hưởng thọ 95 tuổi

- Phan Huy Chú nhận xét:

“ Một bậc kỳ tài hiền danh muôn thủa”

-Tiến sĩ Vũ Khâm Lân từng nói:

“ Như núi thái sơn sao Bắc Đẩu

Nghìn năm sau vẫn như một ngày”

- Đạo Cao Đài xem Ông là một trong ba vị thánh:

Vích To Huy Gô, Tôn Trung Sơn và Nguyễn Bỉnh Khiêm

Nguyễn Bỉnh Khiêm để lại cho đời 2 tập thơ :

- Thơ chữ Hán “Bạch vân am thi tập ” khoảng 700 bài

- Chữ Nôm “ Bạch Vân quốc ngữ thi ” trên 170 bài.

2 Sự nghiệp sáng tác

Thơ của Nguyễn Bỉnh Khiêm mang tính giáo huấn, ngợi ca chí của kẻ sĩ, thú thanh nhàn, phê phán những điều xấu xa trong

xã hội Thể hiện vẻ đẹp nhân cách, chí tuệ, tâm hồn nhà thơ

“ Bán kia chẳng nỡ mua cho rẻ

Vay nợ xin đừng lấy lãi nhau”

Tính đốt tuổi già hơn bảy chục

Xa vua đâu phải đã nguội lòng”

Ông là nhà thơ lớn của dân tộc thế kỉ XV- XVI.

a Các sáng tác chính

b Nội dung

Còn bạc, còn tiền còn đệ tử Hết cơm, hết rượu hết ông tôi… Giàu thì tìm đến khó tìm lui

Phận làm con phải thông đạo hiếu, Phận làm dân phải hiểu chữ trung

Trên ra lệnh, dưới phục tùng, Cha làm việc tốt, con cùng làm theo

Của cải nhiều dùng lâu cũng hết, Chữ hiếu trung hưởng mãi vô cùng

Bàn mưu tư lợi thì đừng, Bàn điều chân chính, nên cùng tham gia Làm tốt chớ ba hoa kể lể,

Hoa sớm nở, thì hoa dễ sớm tàn

Cẩn thận đáng giá ngàn vàng, Phải suy nghĩ kỹ hãy làm mới hay

Đạo lập thân muốn bền muốn vững, Phải khôn ngoan trong cứng ngoài mềm, Phúc nhà thuận dưới kính trên,

Kiệm cần kiên nhẫn là nền trị gia, Làm quan phải giỏi và liêm khiết, Cẩn trọng luôn và biết thương dân

Mới hay bí quyết lập thân, Kiên trì: Liêm chính kiệm cần thì nên

II Đọc hiểu

1 Đọc- vài nét về bài thơ

Nhàn là bài thơ Nôm số 73 trong tập “ Bạch Vân quốc ngữ thi ”

Thể loại thơ thất ngôn bát cú Đường luật

Đề tài viết về thiên nhiên và cuộc sống nhàn.

Bố cục Câu 1-2,5-6: Vẻ đẹp cuộc sống thanh nhàn

Câu 3- 4,7-8: Vẻ đẹp nhân cách, trí tuệ tâm hồn

Trình bày những hiểu biết của em về bài thơ theo mẫu sau ?

2 Phân tích

2.1: Vẻ đẹp cuộc sống thanh nhàn (Câu 1-2,5-6)

Vẻ đẹp cuộc sống thanh nhàn được biểu hiện qua những chi tiết, hình ảnh, nghệ thuật nào?

Một mai, một cuốc một cần câu, Thơ thẩn dầu ai vui thú nào,

Thu ăn măng trúc, đông ăn giá, Xuân tắm hồ sen hạ, hạ tắm ao.

Sống thanh đạm, hòa với thiên nhiên, bốn mùa-

“Tự cung tự cấp” “ cây nhà lá vườn” Sống nghèo

mà không khắc khổ, giữ vẻ thư thái, có phần cứng cỏi, ngông ngạo trong con người

“Sống nhàn”

là sống như thế nào?

2 Phân tích

2.1: Vẻ đẹp nhân cách, trí tuệ (Câu 3-4,7-8)

Vẻ đẹp nhân cách, trí tuệ được biểu hiện qua câu 3-4

và 7-8 bằng quan điểm, hình ảnh, nghệ thuật nào?

Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ, Người khôn, người đến chốn lao xao

Rượu đến cội cây ta sẽ uống Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao.

- Quan điểm sống khôn , dại

- Cái nhìn về phú quý, công danh

Vẻ đẹp nhân cách, trí tuệ (Câu 3-4)

- Quan điểm sống: khôn , dại

⇒ Hai câu thơ đối nhau, cách nói ngược nghĩa ( khôn mà hóa

dại, dại mà lại khôn ) đã thể hiện quan niệm sống, cách sống, cái khôn của Nguyễn Bỉnh Khiêm - cái khôn của người thanh

cao, quay lưng với danh lợi, sống dung hòa với thiên nhiên, tìm

sự thư thái trong tâm hồn, cách sống đó nó còn xuất phát từ đạo

lí, triết lí sống dân gian “ ở hiền gặp lành, ở ác gặp ác”.

Đó là cái thông minh, trí tuệ, sáng suốt tỉnh táo

trong cách nói đùa vui, ngược nghĩa của nhà thơ

- Cái nhìn về phú quý, công danh

Vẻ đẹp nhân cách, trí tuệ (Câu 7-8)

Nhà thơ uống rượu say để làm gì?

Phú quý công danh đối với nhà thơ có ý nghĩa gì ?

Cái nhìn thông tuệ, sáng suốt, uyên thâm của một bậc đại

trí, đại dũng, xem thường danh lợi

3 Ý nghĩa

Qua bài thơ, tác giả gửi gắm đến ta bức thông điệp gì ?

Từ quan niệm sống nhàn, em rút ra được bài học gì ? ( xem những hình ảnh sao

?

Xa lánh nơi quyền quý

Xa lánh nơi quyền quý

B

Sống hòa với thiên nhiên

Sống hòa với thiên nhiên

A

Sống đạm bạc, thanh cao

Sống đạm bạc, thanh cao

C

Xem thường danh lợi

Xem thường danh lợi

D

IV Luyện tập Quan niệm “sống nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm là gì?

Quan niệm “sống nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm là gì?

Câu 1

sai sai sai

Sai rồi

Nói quá Nói quá B

Phép đối

Phép đối

A

Liệt kê Liệt kê

C

Nói ngược Nói ngược

D

IV Luyện tập

Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng qua 2 câu thơ: “ Thu ăn măng trúc, đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”

Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng qua 2 câu thơ: “ Thu ăn măng trúc, đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”

Câu2

Sai rồi

Đúng

Sai rồi

Họ đang sống và làm gì? Đây có phải là cách sống có nghĩa !

Họ đang sống và làm gì? Đây có phải là cách sống có nghĩa !