Em hãy cho biết một vài ứng dụng của mạch điều khiển điện tử mà em biết?. Trả lời : -Mạch điện tử điều khiển có rất nhiều công dụng khác nhau : -Điều khiển tín hiệu : đèn quảng cáo , đèn
Trang 1Giáo viên : Lê Sỹ An Trường THPT Chuyên NK TDTT Nguyễn Thị Định
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
1 Em hãy cho biết một vài ứng dụng của mạch điều khiển điện tử mà em biết ?
Trả lời : -Mạch điện tử điều khiển có rất nhiều công dụng khác nhau :
-Điều khiển tín hiệu : đèn quảng cáo , đèn giao thông
…
-Điều khiển các thiết bị điện tử dân dụng VD : Đầu karaoke , điều khiển tín hiệu tivi , điều khiển tín hiệu
của máy giặt
- Điều khiển các tín hiệu của trò chơi giải trí VD : trò
chơi điện tử game , hay trò chơi thú nhúng -Tự động hóa các thiết bị máy công nghiệp VD : quá
trình đóng chai nước suối nước ngọt
Trang 32 i u khi n các thi t b b ng bo m ch i n t có u Đ ề ể ế ị ằ ạ đ ệ ử ư
i m gì so v i thi t b i u khi n b ng tay ?
KIỂM TRA BÀI CŨ
Trả lời : + Ưu điểm : -Năng suất và chất lượng cao
- Độ chính các cao
- Cần ít nhân lực
- Tiết kiệm thời gian và chi phí
- Máy móc và thiết bị còn làm được những công việc mà con người không thể làm được VD ở nơi có nhiệt độ cao , không
khí ô nhiễm , nơi chật hẹp
Trang 4BÀI 14 :
Trang 5Bài 14 : MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
I Khái niệm về mạch điều khiển tín hiệu ?
II Công dụng ?
III Nguyên lí chung của mạch điều khiển tín hiệu ?
Trang 6Bài 14 : MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
I Khái ni m v m ch i u khi n tín hi u ? ệ ề ạ đ ề ể ệ
Mạch điện tử dùng để điều khiển thay đổi trạng thái của tín hiệu , trạng thái hoạt động và sự thay đổi chế độ làm việc của máy móc và thiết bị
VD : Sự thay đổi màu của đèn giao thông , hàng chạy chữ trong các bảng quảng cáo , của ra vào tự động trong các siêu thị , nhà hàng …
Thế nào là mạch điện tử điều khiển
tín hiệu ?
Trang 7Điều khiển tín hiệu giao thông
I KHÁI NIỆM VỀ MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
Bài 14 : MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
Trang 8Báo hiệu và bảo vệ điện áp
Bài 14 : MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
Trang 9Mạch điều khiển chạy chữ led matrận
Trang 10Mạch điều khiển bằng led 7 đoạn :
VD : Đồng hồ số : giờ , phút , giây
Trang 11Mạch chạy chữ trong bảng
quảng cáo
Bài 14 : MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
Trang 12II CÔNG DỤNG
Thông báo về tình trạng hoạt động của máy móc Làm các thiết bị trang trí bằng bảng điện tử
Thông báo những thông tin cần thiết cho mọi người thực hiện theo hiệu lệnh
Thông báo về tình trạng thiết bị khi gặp sự cố
Công
dụng
của
mạch
điều
khiển
tín
hiệu
Ví dụ : sự thay đổi trạng thái lượng co 2 , nhiệt độ của báo cháy …
Ví dụ : đèn xanh , vàng đỏ của tín hiệu giao thông …
Ví dụ : bảng quảng cáo ngoài trời, bản thông báo
tỉ giá hối đoái, lãi suất của ngân hàng …
Ví dụ : tình trạng chế độ hoạt động của máy giặt,
âm thanh lên xuống của karaoke ….
Bài 14 : MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
M¹ch ®iÒu khiÓn tÝn hiÖu cã c«ng dông g×?Em hãy nêu vài ứng dụng trong mạch điều khiển điện tử
mà em biết ?
Trang 13III NGUYÊN LÍ CHUNG CỦA MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
Nhận lệnh Xử lí Khuếch đại Chấp hành
Những mạch điều khiển tín hiệu đơn giản thường
gặp có nguyên lí sau:
Sau khi nhận lệnh báo hiệu của một mạch tín hiệu nào
đó Thì sẽ xử lí tín hiệu theo một lập trình sẵn đã định trước Sau khi xử lí xong thì tín hiệu được khuếch đại
đến công suất cần thiết và đưa tới khối chấp hành
Khối chấp hành sẽ phát lệnh báo hiệu bằng chuông
,đèn ,hàng chữ nổi và chấp hành hiệu lệnh
Bài 14 : MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
Em hãy nêu nguyên lí của mạch điều khiển tín hiệu ?
Trang 14Ví dụ 1 : Mạch báo hiệu và bảo vệ quá điện áp cho gia đình :
K
220V
15V -BA
D 1
D o
VR
C +
R 1
R 2
R 3
Relay
§H Chu«ng
K 1
K2
K
T 2
Ra t¶i
Nhận lệnh Xử lí Khuếch đại Chấp hành
Hình 14 – 3 Sơ đồ mạch báo hiệu và bảo vệ quá điện áp
T1
D 2
Em hãy nêu các chức năng của linh kiện trong sơ đồ
mạch ?
Trang 15Bài 14 : MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
Chức năng của linh kiện :
BA – Biến ỏp hạ điện ỏp từ 220V xuống 15V để nuụi
mạch điều khiễn
thành điện một chiều nuụi mạch điều khiển
ỏp
tỏc động cho T1 , T2
R3 – Điện trở tạo thiờn ỏp cho T2
Đ2 - Diode bảo vệ cho T1 , T2
K – Relay đúng cắt nguồn ( điều khiển cỏc tiếp điểm K1 , K2 )
Nhiệm vụ của hai Tranzito T1,T2
để làm gì? Không có các Tranzito này mạch có hoạt động không?
Transistor điều khiển relay hoạt động , khụng cú transistor thỡ relay sẽ khụng
hoạt động
Trang 16Bài 14 : MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
* Nguyên lí hoạt động của mạch như sau :
Khi điện áp bằng 220V relay K không hút , tiếp điểm
thường đóng K1 đóng điện cho tải Điện áp vào tăng
cao , trên biến trở VR nhận một tín hiệu điện áp vượt
ngưỡng làm việc của diode Đ0 , diode ổn áp cho phép dòng điện chạy qua Hai transistor T1,T2 nhận tín hiệu dòng điện chạy từ diode ổn áp khuếch đại dòng điện này , cấp điện cho cuộn dây relay , nên relay tác động làm
mở tiếp điểm thường đóng K1 , cắt điện của tải và làm đóng tiếp điểm thường mở K2 cho đèn sáng nên chuông kêu báo hiệu rằng điện áp đang quá cao ngưỡng cho
phép nên dòng điện bị cắt
Em hãy nêu nguyên lí của mạch báo hiệu và bảo vệ quá
điện áp ?
Trang 17Bài 14 : MẠCH ĐIỀU KHIỂN TÍN HIỆU
Câu hỏi củng cố bài học ?
1 Trong sơ đồ mạch 14-3 Khi cần thay đổi ngưỡng
báo hiệu và bảo vệ điện áp từ 230V lên 240V thì con chạy biến trở VR điều chỉnh lên phía trên hay xuống phía dưới ? TRẢ LỜI :
Relay K hút khi T1,T2 dẫn mà T1,T2 dẫn khi điện áp từ
VR vượt quá ngưỡng đánh thủng của diode ổn áp Đ0
nên việc đặt ngưỡng cho Đ0 nhờ vào VR Đầu biến trở nối với Đ0 càng xuống thấp (về gần phía R1) thì điện áp trên Đ0 càng thấp (vì I=U/R) lúc đó điện áp nguồn phải cao lên mới đủ ngưỡng đánh thủng Đ0 Ngược lại đầu nối với Đ0 càng lên cao (về gần phía Đ1) thì điện áp trên
Đ0 càng cao Mặc dù điện áp nguồn thấp hơn cũng đủ ngưỡng đánh thủng Đ0 Vây VR phải hạ xuống phía
dưới
Trang 18Nguyên tắc họat động của Relay
èn sáng
đ
