tiểu luận sự tác động của tỷ giá hối đoái đến xuất , nhập khẩu

Người ta thường nhận thấy rằng cán cân thương mại của một nước có thể xấu đi hay tốt lên khi có những biến động của tỷ giá hối đoái, nếu tỷ giá hối đoái tăng đồng nội tệ mất giá thì sẽ k

ĐẠI HỌC KINH TẾ- LUẬT

TIỂU LUẬN KINH TẾ VĨ MÔ 2 :

SỰ TÁC ĐỘNG CỦA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI ĐỐI VỚI

GVHD: PGS.TS Nguyễn Văn Luân SVTH: Trần Thị Diễm Trang

MSSV: K084010083 

Tỷ giá hối đoái trực tiếp tác động đến sự thăng bằng trong cán cân thanh toán quốc tế của một quốc gia, mà trước hết là những thay đổi trong cán cân tài khoản vãng lai Người ta thường nhận thấy rằng cán cân thương mại của một nước có thể xấu đi hay tốt lên khi có những biến động của tỷ giá hối đoái, nếu tỷ giá hối đoái tăng (đồng nội tệ mất giá) thì sẽ khuyến khích xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu như vậy cán cân thanh toán quốc tế của một nước sẽ được cải thiện và ngược lại nếu tỷ giá hối đoái giảm (đồng nội tệ lên giá) thì sẽ hạn chế xuất khẩu và khuyến khích nhập khẩu làm cho cán cân thanh toán trở nên xấu đi Qua

đó ta thấy vai trò của tỷ giá hối đoái đến xuất , nhập khẩu cuả mỗi một quốc gia là vô cùng

to lớn Đó là lý do vì sao em chọn đề tài “ Tác động của tỷ giá hối đoái đối với xuất, nhập

khẩu trong nền kinh tế mở”

Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của đề tài là đi sâu tìm hiểu tỷ giá hối đoái , tìm ra được vai trò cũng như tác động của tỷ giá hối đoái đối với hoạt động xuất nhập khẩu của nền kinh tế mở , trường hợp thực tế

của hai nền kinh tế : Việt Nam và Trung Quốc Qua đó đề ra giải pháp , kiến nghị để hoàn thiện chính sách tỷ giá hối đoái ở nước ta

Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu chính của bài là tỷ giá hốí đoái nói chung ,sự tác động của tỷ giá hối đoái đối với xuất, nhập khẩu của nền kinh tế mở

Phạm vi nghiên cứu

Đề tài chỉ dừng lại ở việc tìm ra tác động của tỷ giá hối đoái đối với xuất , nhập khẩu của một nền kinh tế mở mà ở đây là Trung Quốc và Việt Nam không đi sâu vào việc tìm hiếu cơ chế tỷ giá của mỗi nước

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp chuyên khảo: tham khảo các lý thuyết, các bài viết, sách vở có liên quan đến

tỷ giá hối đóai và tác động của nó đối với xuất , nhập khẩu

Phương pháp phân tích thực chứng

Phương pháp chuẩn tắc: phân tích vấn đề dựa trên chính kiến và đưa ra những giải pháp mang tính chủ quan

PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI

1.1Tỷ giá hối đoái

1.1.1 Khái niệm

Hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau xung quanh vấn đề tỷ giá hối đoái:

- Tỷ giá hối đoái là giá cả của một đồng tiền được biểu hiện bằng một đồng tiền khác ở một thời điểm nhất định Đây là cách hiểu phổ biến về tỷ giá tại các thị trường ngoại hối thực hiện việc mua bán các đồng tiền khác nhau

Ví dụ: 1USD=17.620VND trong ví dụ này, giá của USD được biểu thị thông qua VND và 1USD có giá là 17.620VND

- Tỷ giá hối đoái là tỷ lệ trao đổi tiền tệ giữa các đồng tiền Cách hiểu này về tỷ giá được áp dụng phổ biến trong thống kê, tính toán, đặc biệt là tính toán GDP, GNP, hoặc thu nhập bình quân đầu người của các quốc gia

Ví dụ: Giả sử có 2 đồng tiền A và B, tỷ giá giữa chúng được thiết lập như sau:

1A = xB hoặc 1B = yA Lúc này các tỷ lệ 1: x hay 1: y đều là các tỷ lệ trao đổi giữa 2 đồng tiền

- Tỷ giá hối đoái là sự so sánh sức mua giữa các đồng tiền Do vậy, người ta có thể xác lập được các tỷ lệ giữa các đồng tiền chủ yếu căn cứ vào tương quan sức mua của chúng trên thị trường

Ví dụ: Ta có thể viết tắt: USD/VND = 17.620 hay

1USD = 17.620 VND

Có nghĩa là trên thị trường sức mua của 1USD tương đương với sức mua của 17.620 đồng Việt Nam

Tóm lại: thực chất của tỷ giá hối đoái là tương quan sức mua giữa các đồng tiền và là

mức giá mà tại đó các đồng tiền có thể chuyển đổi được cho nhau

Ö Với các khái niệm nêu trên, tỷ giá hối đoái là phạm trù kinh tế tồn tại khách quan trong điều kiện kinh tế thị trường Mọi sự biến động tỷ giá đều có thể dẫn đến sự thay đổi chính sách ngoại thương, giá cả, lãi suất… từ đó tác động trực tiếp đến tài sản và thu nhập… của các nước Tỷ giá hối đoái ngày càng đóng vai trò quan trọng không thể thiếu đượcc trong đời sống kinh tế của quốc gia và kinh tế thế giới trước xu thế hội nhập hiện nay

1.1.2 Phương pháp yết tỷ giá

Xét từ thị trường giao dịch, đồng tiền quốc gia của thị trường này được coi là chủ thể, thì yết giá được thực hiện bằng hai cách sau:

- Yết giá trực tiếp: là phương pháp lấy ngoại tệ làm đồng tiền yết giá, còn nội tệ là

đồng tiền định giá Ví dụ: tại Hà Nội 1USD = 17.620 VND (yết giá kiểu Châu Âu)

- Yết giá gián tiếp: là phương pháp lấy nội tệ làm đồng tiền yết giá, còn ngoại tệ là

đồng tiền định giá Ví dụ: tại New York 1USD = 0,6235 GBP (yết giá kiểu Mỹ)

Hiện nay hầu hết các quốc gia đều sử dụng cách yết giá trực tiếp, chỉ có một số ít các quốc gia có đồng tiền mạnh áp dụng yết giá gián tiếp

Yết giá trực tiếp hoặc gián tiếp chỉ là những phương pháp nêu tỷ giá tùy thuộc vào mục đích

và tập quán của từng thị trường, hoàn toàn không ảnh hưởng gì đến giá trị trao đổi và phương thức chuyển giao giữa các đồng tiền

Về cách yết giá trực tiếp hay gián tiếp, chưa có một văn bản nào quy định Trên thực tế cũng không thể có một tổ chức nào quy định áp đặt vấn đề này, vì đó là việc làm hoàn toàn mang tính độc lập của mỗi quốc gia Nhưng trong lịch sử trao đổi tiền tệ thì những đồng tiền mạnh như : USD, EUR, GBP đã và đang là đồng tiền yết giá Đồng thời, những đồng tiền quốc tế SDRs luôn luôn giữ vị trí đồng tiền yết giá vì chúng là ngoại tệ của các quốc gia thành viên.

1.1.3Phân loại tỷ giá hối đoái

-Căn cứ vào đối tượng xác định tỷ giá, có thể chia làm tỷ giá chính thức và

tỷ giá thị trường

a Tỷ giá chính thức là tỷ giá do Ngân hàng TW của nước đó xác định Trên cơ sở của tỷ

giá này các Ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng sẽ ấn định tỷ giá mua bán ngoại

tệ giao ngay, có kì hạn, hoán đổi

b Tỷ giá thị trường là tỷ giá được hình thành trên cơ sở quan hệ cung cầu trên thị trường

hối đoái

- Căn cứ vào kì hạn thanh toán, có thể chia làm tỷ giá giao ngay và tỷ giá có kì hạn.  

a Tỷ giá giao ngay (SPOT) là tỷ giá do tổ chức tín dụng yết giá tại thời điểm giao dịch

hoặc do hai bên thỏa thuận nhưng phải đảm bảo trong biểu độ do Ngân hàng Nhà nước qui định Việc thanh toán giữa các bên phải được thực hiện trong vòng 2 ngày làm việc tiếp theo, sau ngày cam kết mua hoặc bán

b Tỷ giá giao dịch kì hạn (FORWARDS) là tỷ giá giao dịch do tổ chức tín dụng tự tính

toán và thỏa thuận với nhau nhưng phải đảm bảo trong biên độ qui định về tỷ giá kì hạn hiện hành của Ngân hàng nhà nước tại thời điểm kí hợp đồng

- Căn cứ vào giá trị của tỷ giá, có thể chia làm tỷ giá danh nghĩa và tỷ giá thực

a Tỷ giá hối đoái danh nghĩa là tỷ giá của một loại tiền tệ được biểu hiện theo giá hiện tại,

không tính đến bất kì ảnh hưởng nào của lạm phát

b Tỷ giá hối đoái thực là tỷ giá có tính đến tác động của lạm phát và sức mua trong 1 cặp

tiền tệ phản ánh giá cả hàng hóa tương quan có thể bán ra nước ngoài và hàng tiêu thụ trong nước Tỷ giá này đại diện cho khả năng cạnh tranh quốc tế của nước đó

- Căn cứ vào phương thức chuyển ngoại hối, có thể chia làm tỷ giá điện

hối và tỷ giá thư hối

a Tỷ giá điện hối là tỷ giá thường được niêm yết tại ngân hàng Đó là tỷ giá chuyển ngoại

hối bằng điện Tỷ giá điện hối là tỷ giá cơ sở để xác định các loại tỷ giá khác

b Tỷ giá thư hối tức là tỷ giá chuyển ngoại hối bằng thư Tỷ giá điện hối thường cao hơn

tỷ giá thư hối

- Căn cứ vào thời điểm mua bán ngoại hối có thể phân biệt tỷ giá mua và tỷ giá bán của ngân hàng

a Tỷ giá mua là tỷ giá của ngân hàng mua ngoại hối vào

b Tỷ giá bán là tỷ giá của ngân hàng bán ngoại hối ra

Tỷ giá mua bao giờ cũng thấp hơn tỷ giá bán và khoản chênh lệch đó là lợi nhuận kinh doanh ngoại hối của ngân hàng

Thông thường thì ngân hàng không công bố tất cả tỷ giá của các hợp đồng đã kí kết trong môt ngày mà chỉ công bố tỷ giá của hợp đồng kí kết cuối cùng trong ngày đó, người ta gọi

đó là tỷ giá đóng cửa Tỷ giá đóng cửa được coi là chỉ tiêu chủ yếu về tình hình biến động của tỷ giá trong ngày hôm đó Tỷ giá được công bố vào đầu giờ của đầu ngày giao dịch được gọi là tỷ giá mở cửa

Trong nghiệp vụ mua bán ngoại hối của ngân hàng còn chia ra tỷ giá tiền mặt và tỷ giá chuyển khoản Tỷ giá chuyển khoản bao giờ cũng cao hơn tỷ giá tiền mặt

1.1.4 Chức năng của tỷ giá

- Chức năng so sánh sức mua của các loại tiền tệ khác nhau

Thông qua tỷ giá có thể so sánh được giá cả trên thị trườg trong nước với thị trường thế giới , so sánh được năng suất lao động , giá thành trong nước với các nước khác

- Chức năng kích thích (điều chỉnh xuất , nhập khẩu, thu chi quốc tế)

Thông qua việc điều hành các tỷ giá khác nhau để kích thích xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu trên thị trường ngoài nước , khuyến khích du lịch, kiều hối … để tăng thu nhập ngoại tệ hoặc hạn chế chi tiêu ngoại tệ ra nước ngoài

- Chức năng phân phối

tỷ giá là một phương tiện phân phối lại thu nhập quốc dân Nó có khả ănng phân phối lại thu nhâp giữa các ngành kinh tế đối ngoại trong một nước và có khả năng phân phối lại thu nhập quốc dân giữa các nước có quan hệ kinh tế với nhau Khi nhà nước phá giá tiền tệ nước mình có nghĩa là sẽ phân phối lại thu nhập của các nhà nhập khẩu, trợ cấp cho các nhà xuất khấu có khả năng cạnh tranh xuất khẩu và ngược lại

1.2 Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và hoạt động xuất nhập khẩu

1.2.1Các nhân tố ảnh hưởng đến tỷ giá

-Lạm phát:

Xét về mặt lý thuyết, nếu các yếu tố khác như nhau, khi tỷ lệ lạm phát của một nước tăng tương đối so với lạm phát của một nước khác, mức cầu đồng tiền nước đó giảm do xuất khẩu giảm vì giá cao hơn so với nước kia Ngoài ra, người tiêu dùng và các doanh nghiệp trong nước có lạm phát cao có xu hướng tăng nhập khẩu Cả hai yếu tố này tạo áp lực giảm giá đồng tiền của nước có lạm phát cao Tỷ lệ lạm phát thường khác nhau giữa các quốc gia, tạo nên các kiểu mậu dịch quốc tế để điều chỉnh thích hợp ảnh hưởng của lạm phát đến tỷ giá hối đoái

- Lãi suất:

Lãi suất là một trong những công cụ được các chính phủ sử dụng trong quản lý vĩ mô nền

kinh tế nhất là trong cơ chế thị trường, nó kích thích tập trung nguồn lực tài chính và phân

bổ nguồn lực đó một cách có hiệu quả, thúc đẩy nền kinh tế phát triển, ổn định mục tiêu của chính sách tiền tệ quốc gia Đặc biệt, lãi suất còn là công cụ được sử dụng để điều chỉnh tỷ giá hối đoái trên thị trường, điều chỉnh giá trị đối ngoại của nôi tệ Ví dụ nếu lãi suất trong nước cao hơn so với lãi suất nước ngoài hay lãi suất ngoại tệ sẽ dẫn đến những dòng vốn chảy và trong nước làm tăng cung ngoại tệ và tăng cầu nôi tệ=> nội tệ lên giá dẫn đến việc nhâp khẩu gia tăng nhưng xuất khẩu lại giảm sút

- Cán cân thanh toán quốc tế:

Cung cầu về ngoại tệ trên thị trường là nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến sự biến động của tỷ giá hối đoái Cung cầu ngoại tệ lại chịu sự ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau trong đó

có cán cân thanh toán quốc tế Nếu cán cân thanh toán quốc tế dư thừa có thể dẫn đến khả năng cung ngoại tệ lớn hơn cầu ngoại tệ và ngược lại Sự cân bằng của cán cân thanh toán quốc tế lại phụ thuộc vào các nguồn cung và cầu ngoại tệ cấu thành nên cán cân thanh toán quốc tế Khi nền kinh tế có mức tăng trưởng ổn định nhu cầu về hàng hoá và dịch vụ nhập khẩu sẽ tăng do đó nhu cầu về ngoại tệ cho thanh toán hàng nhập khẩu tăng lên Ngược lại, khi nền kinh tế rơi vào tình trạng suy thoái thì các hoạt động sản xuất kinh doanh và xuất nhập khẩu bị đình trệ làm cho nguồn cung ngoại tệ giảm đi Trong khi nhu cầu nhập khẩu chưa kịp thời được điều chỉnh trong ngắn hạn việc giảm cung ngoại tệ sẽ đẩy tỷ giá lên cao

-Chính sách của chính phủ:

Một chính phủ có thể tác động đến tỷ giá hối đoái bằng phương pháp trực tiếp hay gián tiếp:

● Can thiệp trực tiếp: Các NHTW có thể tác động đến tỷ giá bằng cách trực tiếp mua vào ngoại tệ hoặc bán nội tệ ra thị trường Khi NHTW can thiệp vào thị trường hối đoái mà có

sự điều chỉnh sự thay đổi trong mức cung tiền tệ, điều này gọi là can thiệp không vô hiệu hóa Ngược lại, nếu muốn can thiệp vào thị trường hối đoái, trong khi vẫn duy trì mức cung tiền tệ, NHTW sẽ sử dụng can thiệp vô hiệu hoá bằng cách áp dụng các giao dịch trên thị trường ngoại hối đồng thời với các hoạt động trên thị trường mở

● Can thiệp gián tiếp: NHTW có thể tác động đến đồng nội tệ một cách gián tiếp bằng cách tác động đến các yếu tố ảnh hưởng đến đồng nội tệ; như lãi suất, các biện pháp kiềm chế lạm phát… Một chính phủ cũng có thể tác động đến đến các tỷ giá hối đoái bằng cách áp đặt các hàng rào đối với tài chính và mậu dịch quốc tế, như thuế nhập khẩu, hạn ngạch nhập khẩu thuế đánh trên bất cứ thu nhập nào do đầu tư ở nước đó của các nhà đầu tư ngoại quốc

- Cán cân thương mại:

Tỷ giá hối đoái được hình thành bới cung và cầu ngoại tê.Cán cân thương mại thể hiện chênh lệch giữa kim ngạch xuất nhập khẩu, do đó nếu một nền kinh tế nhập khẩu nhiều tức cầu về ngoại tệ tăng hoặc ngược lại một nền kinh tế thiên về xuất khẩu thì cung ngoại tệ tăng và tất cả những điều này đều tác động đến tỷ giá hối đóai thông qua cung và cầu ngoại

tệ

-Yếu tố tâm lý:

Người dân, các nhà đầu cơ, các ngân hàng và các tổ chức kinh doanh ngoại tệ là các tác nhân trực tiếp giao dịch trên thị trường ngoại hối Hoạt động mua bán của họ tạo nên cung cầu ngoại tệ trên thị trường Các hoạt động đó lại bị chi phối bởi yếu tố tâm lý, các tin đồn cũng như các kỳ vọng vào tương lai

1.2.2 Ảnh hưởng của biến động tỷ giá đến hoạt động xuất, nhập khẩu

Vai trò của xuất nhập, khẩu trong nền kinh tế mở

Trong nền kinh tế mở , một phần sản lượng bán trong nước và một phần được xuất khẩu nước ngoài.Chúng ta có thể chía chi tiêu để mua sản lượng Y của nền kinh tế mở thành 4 yếu tố và được biếu thị thành đồng nhất thức:

Y=C D +I D +G D +EX

Tổng của 3 thành tố đầu là chi tiêu trong nước để mua hàng hóa và dịch vụ trong nước EX

là chi tiêu nước ngoài để mua hàng hóa và dịch vụ trong nước Nhưng vì chi tiêu để mua hàng hóa nhập khẩu cũng là một bộ phận của chi tiêu trong nước điều này dẫn đến việc ta có khái niêm xuất khẩu ròng (NX) Từ đó ta có đồng nhất thức thể hiện mối quan hệ giữa sản lượng và NX:

Y=C+I+G+NX

Hay NX = Y - (C+I+G)

Xuất khẩu ròng= Sản lượng- Chi tiêu trong nước

Nếu sản lượng vượt quá chi tiêu trong nước , xuất khẩu phần chênh lệch=>xuất khẩu ròng mang giá trị dương

Nếu sản lượng nhỏ hơn chi tiêu trong nước , nhập khẩu phần chênh lệch =>xuấtkhẩu ròng mang giá trị âm

Khách với nền kinh tế đóng, trong nền kinh tế mở xuất, nhập khẩu đóng một vai trò quan trọng vì nó trực tiếp đóng góp vào sản lượng cả nước Nếu các yếu tố khác không đổi xuất khẩu ròng tăng => sản lượng cũng tăng và ngược lại khi xuất khẩu ròng giảm=> sản lượng cũng giảm

Ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái thực đến xuất khẩu ròng

Tỷ giá hối đoái thực tế có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động xuất, nhập khẩu vì nó thể hiện sự cạnh tranh quốc tế giữa hàng hóa các nước

Tỷ giá hối đoái thực tế=(Tỷ giá hối đoái danh nghĩa* giá hàng nội)/ giá hàng ngoại

Khi tỷ giá hối đoái thực tế cao có nghĩa là hàng hóa của nứơc đó sẽ trở nên tương đối đắt đối với người nước ngoài dẫn đến cầu đối vơí hàng hóa nội địa của người nước ngoài sẽ ít hơn=> gỉảm xuất khẩu đồng thời hàng ngoại trở nên tương đối rẻ đối với người nội địa => gia tăng nhập khẩu=>xuất khẩu ròng giảm

Khi tỷ giá hối đoái thực tế thấp có nghĩa là hàng nội trở nên tương đối rẻ đối với người nuớc ngoài dẫn đến cầu đối với hàng hóa nội địa của người nước ngoài sẽ gia tăng => xuất khẩu gia tăng đồng thơì giá hàng hóa nước ngoài cũng trở nên đắt hơn => giảm nhập khẩu => xuất khẩu ròng tăng.Chúng ta biểu thị mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực tế và xuất khẩu

ròng như sau: NX=NX(tỷ giá hối đóai thực)

0

Hình này biểu thị mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực tế và xuất khẩu ròng , tỷ giá hối đoái thực tế càng thấp, hàng nội càng tương đối rẻ so với hàng ngoại, do đó xuất khẩu ròng của chúng ta càng cao và ngược lại

Khi tỷ giá của một quốc gia biến động sẽ gây tác động đầu tiên đến các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.Khi tỷ giá tăng ( nội tệ giảm giá) gây tác động tiêu cực cho các doanh nghiệp nhập khẩu và ngược lại khi tỷ giá giảm ( nội tệ lên giá) gây tác động xấu đến các doanh nghiệp xuất khẩu

Tỷ giá thay đổi cũng có tác động điều tiết việc di chuyển tư bản(vốn) từ quốc gia này sang quốc gia khác Việc di chuyển tư bản trên thế giới nhằm mục đích kiếm lợi nhuận và phòng ngừa rủi ro Do đó nếu tỷ giá giảm trong trường hợp người ta dự đoán tỷ giá đó không tiếp tục giảm nữa thì tư bản nhập khẩu sẽ gia tăng , tư bản xuất khẩu sẽ giảm

Xuất khẩu ròng