“Nâng cao khả năng ghi nhớ và khả năng tự đánh giá kiến thức môn Hình học đối với học sinh lớ

ĐỀ TÀI “Nâng cao khả năng ghi nhớ và khả năng tự đánh giá kiến thức môn Hình học đối với học sinh lớp 7 thông qua việc sử dụng phiếu bài tập và trao đổi bài chấm chéo trong giờ học lý th

ĐỀ TÀI

“Nâng cao khả năng ghi nhớ và khả năng tự

đánh giá kiến thức môn Hình học đối với học sinh lớp 7 thông qua việc sử dụng phiếu bài tập và trao đổi bài chấm chéo trong giờ học lý thuyết.”

MỤC LỤC

Trang

1 Tóm tắt đề tài ……….….2

2 Giới thiệu ……… ………….….3

3 Phương pháp ……… … 5

a Khách thể nghiên cứu ……… 5

b Thiết kế ……….…….5

c Qui trình nghiên cứu ……….…… 6

d Đo lường ……….…… 8

4 Phân tích dữ liệu và kết quả ……….… 8

5 Bàn luận kết quả ……….……… …9

6 Kết luận và khuyến nghị ……….….… 10

a Kết luận ……… ….…… 10

b Khuyến nghị ……….… 10

7 Tài liệu tham khảo ……….…………9

8 Phụ lục của đề tài ……… …… … 12

số em ý thức học chưa cao nên các em ít có hứng thú học môn Hình học ở trênlớp cũng như làm bài tập hình ở nhà Điểm kiểm tra miệng cũng như điểm kiểmtra viết bài của các em đều rất thấp và hầu như không nhớ được kiến thức cơbản, khả năng tự đánh giá bài kiểm tra của mình cũng còn kém Vậy làm thế nào

để nâng cao khả năng ghi nhớ kiến thức và khả năng tự đánh giá kiến thức mônHình học cho các em học sinh lớp 7?

Giải pháp của tôi là trong mỗi giờ học lý thuyết tôi dành ra một lượng thờigian thích hợp (tùy theo mỗi bài học khoảng từ 5 – 7 phút) sử dụng phiếu bài tậpyêu cầu các em hoàn thành và trao đổi cặp chấm chéo cho nhau (giáo viên thuphiếu về nhà kiểm tra) để củng cố kiến thức ngay trên lớp đồng thời nâng cao kĩnăng tự đánh giá cho học sinh

Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương là 2 lớp 7A và 7B

là hai lớp có lực học tương đương Lớp 7B là lớp thực nghiệm, lớp 7A là lớp đốichứng Lớp thực nghiệm đã thực hiện giải pháp thay thế khi dạy các bài “Haigóc đối đỉnh”, “Hai đường thẳng vuông góc”, “Các góc tạo bởi một đường thẳngcắt hai đường thẳng”, “Tiên đề Ơ-clit về đường thẳng song song”, “Từ vuônggóc đến song song” Kết quả cho thấy ở lớp thực nghiệm các em ghi nhớ đượcbài học ngay trên lớp hơn, khả năng tự đánh giá bài kiểm tra tốt hơn và kết quảkiểm tra sau tác động cũng cao hơn so với lớp đối chứng Điểm kiểm tra của lớpthực nghiệm có giá trị trung bình là 7,4; điểm bài kiểm tra đầu ra của lớp đốichứng là 6,6; Kết quả kiểm chứng T – Test cho thấy p = 0,00035 < 0,05 cónghĩa là có sự khác biệt giữa điểm trung bình của lớp thực nghiệm và lớp đốichứng Điều đó chứng minh việc sử dụng phiếu bài tập và chấm chéo trong giờ

học lý thuyết đó thật sự nâng cao khả năng ghi nhớ và khả năng tự đánh giá kiếnthức môn Hình học của các em học sinh lớp 7.

2 GIỚI THIỆU

Trong những năm gần đây ngành Giáo dục luôn hướng đến đổi mới phươngpháp dạy và học trong nhà trường không chỉ đáp ứng nhu cầu của xó hội mà cònhướng tới chiến lược đào tạo và phát triển con người toàn diện của Đảng và Nhànước Đứng trước nhu cầu của đất nước và xuất phát chính từ chiến lược pháttriển nhân tài của ngành Giáo dục – Đổi mới phương pháp dạy và học; các thầy

cô giáo nói chung và giáo viên bộ môn Toán nói riêng của trường THCS PhùNinh đã có nhiều cố gắng , tích cực đổi mới phương pháp dạy và học bằng việc

áp dụng những phương tiện kĩ thuật hiện đại để giúp cho bài học sinh động, hấpdẫn, lôi cuốn học sinh Tuy nhiên đối với các em có lực học trung bình – yếubên cạnh khả năng tư duy chưa cao lại thêm ý thức học chưa tốt, một số emcũng chưa có ý thức học; đặc biệt với bộ môn Hình học các em thường chánnản, uể oải trong giờ học Đa số các em chưa tập trung làm bài và học bài trướckhi đến lớp; điểm kiểm tra thấp bởi phần lớn các em chưa nắm vững được kiếnthức cơ bản nhất của bài học, chưa có khả năng ghi nhớ bài học, khả năng tựđánh giá bài kiểm tra cho mình

* Tìm hiểu hiện trạng:

Được phân công giảng dạy môn Toán của hai lớp 7A và 7B trong trường;trước tình hình đó tôi tiến hành tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến hiện trạng học tậpmôn Hình học của các em

- Ghi chép bài còn sơ sài, chống đối trong giờ học hình

+ Về phía giáo viên:

- Chưa hướng dẫn cho học sinh cách ghi và học bài có hiệu quả.

- Chưa chú ý nhiều đến đối tượng học sinh

- Quá trình giảng bài chưa chú trọng đến khâu củng cố kiến thức nhằm nâng caokhả năng ghi nhớ bài học ngay ở trên lớp; khả năng tự đánh giá bài kiểm tra củacác em

* Giải pháp thay thế:

Trong rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh học yếu môntoán, tôi đi vào nghiên cứu tìm hiểu và đưa ra giải pháp: Nâng cao khả năng ghinhớ và khả năng tự đánh giá kiến thức môn Hình học đối với học sinh lớp 7thông qua việc sử dụng phiếu bài tập và trao đổi bài chấm chéo trong giờ học lýthuyết

Trên thực tế đó có rất nhiều công trình nghiên cứu nhằm nâng cao hiệu quảhọc tập môn toán trong trường THCS như:

- Phương pháp dạy học môn toán

(tác giả Phạm Gia Đức – Nguyễn Mạnh Cảng – Bùi Huy Ngọc

– Vũ Dương Thụy – NXBGD 1998)

- Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học môn Toán – THCS

(tác giả Tôn Thân – Phan Thị Luyến – Đặng Thị Thu Thủy – NXBGD)

- Dạy và học tích cực - Một số phương pháp và kỹ thuật dạy học

( Bộ GD và ĐT , dự án Việt Bỉ – NXB Đại Học Sư Phạm)

- Kinh nghiệm dạy toán và học toán – bậc THCS

( tác giả Vũ Hữu Bình – NXBGD 1998)

- Các sáng kiến kinh nghiệm của giáo viên các trường như:

1 Áp dụng việc dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ đối với bộ môn toán 6 THCS

(của GV: Nguyễn Thị Ái – trường THCS Lưu Kiếm)

2 Sử dụng phương pháp trắc nghiệm trong dạy toán

(của GV: Đỗ Tiến Dũng – trường THCS Tam Hưng)

3 Một vài kinh nghiệm nhỏ giúp học sinh nắm vững kiến thức và kỹ năng vận dụng kiến thức (của GV: Trần Thị Việt Hà – trường THCS Ngũ Lão)

Tuy nhiên tất cả các công trình nghiên cứu đều hướng tới những vấn đềchung, vấn đề khái quát mà chưa chú ý tới các vấn đề cụ thể.

Từ những vấn đề trên tôi muốn có một vấn đề nghiên cứu riêng Làm cáchnào để các em có thể nắm vững, ghi nhớ kiến thức cơ bản ngay trên lớp, để cókết quả học tập môn Hình học được tốt hơn

*Vấn đề nghiên cứu:

Sử dụng phiếu bài tập và chấm chéo trong giờ lý thuyết có nâng cao khảnăng ghi nhớ và khả năng tự đánh giá của các em học sinh không?

* Giả thuyết nghiên cứu:

Việc sử dụng phiếu bài tập và chấm chéo trong giờ lý thuyết hình có nângcao khả năng ghi nhớ và khả năng tự đánh giá của các em học sinh

3 PHƯƠNG PHÁP

a Khách thể nghiên cứu

Tôi lựa chọn hai lớp 7 trường THCS Phù Ninh Đây là hai lớp học sinh cólực học tương đương nhau về điểm số của tất cả các môn học Cụ thể giới tính,lực học Toán kỳ II (năm học 2011 – 2012) của hai lớp như sau:

Bảng 1 Giới tính và lực học môn Toán của HS 2 lớp

chứng sự chênh lệch giữa điểm số trung bình của 2 lớp trước khi tác động Kết

quả điểm trung bình cộng, xác suất ngẫu nhiên Bảng 2.

Bảng 2 Kiểm chứng để xác định các lớp tương đương

* Sử dụng thiết kế 2: Kiểm tra trước và sau tác động đối với các lớp tương

đương (được mô tả ở Bảng 3):

Bảng 3 Thiết kế nghiên cứu

Sử dụng phiếu bài tập vàchấm chéo trong giờ học lýthuyết hình

O3

Ở thiết kế này, tôi sử dụng phép kiểm chứng T-Test độc lập

c Quy trình nghiên cứu:

* Chuẩn bị bài của giáo viên:

- Với lớp đối chứng, sau khi học xong các bài:“ Hai góc đối đỉnh”; “Hai đường

thẳng vuông góc”;“Các góc tạo bởi một đường thẳng cắt hai đường thẳng”,

“Tiên đề Ơ-clit về đường thẳng song song”, “Từ vuông góc đến song song”;

giáo viên củng cố kiến thức bài giảng, dặn dò học sinh về nhà học bài và làm bàitập như bình thường

- Đối với lớp thực nghiệm sau khi giảng xong mỗi bài “Hai góc đối đỉnh”;

“Hai đường thẳng vuông góc”; “Các góc tạo bởi một đường thẳng cắt hai đường thẳng”, “Tiên đề Ơ-clit về đường thẳng song song”, “Từ vuông góc tới song song”; giáo viên dành từ 5 – 7 phút phát phiếu bài tập thay cho phần củng

cố kiến thức đã học, yêu cầu các em làm và trao đổi cặp chấm chéo tự đánh giákết quả cho nhau Giáo viên chiếu đáp án lên màn hình để cho các em đối chứngkiểm tra kết quả hoặc thu phiếu bài tập đã chấm chéo về kiểm tra độ chính xác,giờ học sau công bố kết quả và có hình thức tuyên dương khuyến khích đối vớinhững em nắm vững kiến thức ngay trên lớp

* Tiến hành dạy thực nghiệm

Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhàtrường và theo thời khóa biểu để đảm bảo tính khách quan; nội dung dạy thựcnghiệm là một số bài lý thuyết trong chương I môn Hình học lớp 7 Cụ thể:

Bảng 4 Thời gian thực nghiệm

Thứ ngày Môn/Lớp Tiết theo

-Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra 45 phút- chương I hình 7 sau khihọc xong các bài mà giáo viên tiến hành dạy thực nghiệm bằng phiếu học tậpđổi chấm chéo (xem phần phụ lục) Bài kiểm tra sau tác động gồm 08 câu hỏitrắc nghiệm dạng lựa chọn đáp án đúng và 3 bài tập tự luận.

* Tiến hành kiểm tra và chấm bài

Sau khi thực hiện dạy xong các bài học trên của chương I hình 7, tôi tiếnhành cho học sinh làm bài kiểm tra 45 phút (nội dung kiểm tra trình bày ở phầnphụ lục) Sau đó tôi tiến hành chấm bài theo đáp án đó xây dựng

4 PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ

Bảng 5 So sánh điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động

Đối chứng Thực nghiệm

Chênh lệch giá trị TB chuẩn (SMD) 1,21

Như trên đã chứng minh rằng kết quả 2 lớp trước tác động là tương đương.Sau tác động kiểm chứng chênh lệch điểm trung bình bằng T-Test cho kết quả

p = 0,00035 < 0,05 cho thấy, sự chênh lệch giữa điểm trung bình lớp thực

nghiệm và lớp đối chứng rất có ý nghĩa, tức là chênh lệch kết quả điểm trungbình lớp thực nghiệm cao hơn điểm trung bình lớp đối chứng là không ngẫunhiên mà do kết quả của tác động

Theo bảng tiêu chí Cohen, chênh lệch giá trị trung bình chuẩn SMD ≈ 1,21chothấy mức độ ảnh hưởng của việc phát phiếu bài tập và tiến hành trao đổi bàichấm chéo để củng cố nội dung kiến thức bài học nâng cao khả năng ghi nhớ vàkhả năng tự đánh giá của học sinh; giúp các em nâng cao kết quả học tập môn

Hình học 7 là rất lớn.

Giả thuyết của đề tài:

“Nâng cao khả năng ghi nhớ

kiến thức và khả năng tự đánh

giá môn Hình học cho học sinh

khối 7 thông qua việc sử dụng

phiếu bài tập và chấm chéo

trong giờ học lý thuyết.” đã

được kiểm chứng

Hình 1 Biểu đồ so sánh điểm trung bình trước tác động

và sau tác động của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài kiểm tra là SMD = 1,21

Điều này có nghĩa mức độ ảnh hưởng của tác động là rất lớn

Phép kiểm chứng T-Test điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động củahai lớp là p = 0,00035 < 0,05 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểm trungbình của hai nhóm không phải là do ngẫu nhiên mà là do tác động, nghiêng vềnhóm thực nghiệm

* Hạn chế:

Nghiên cứu này mới chỉ dừng ở việc phát phiếu học tập cho các em làm;trao đổi bài chấm chéo để củng cố trọng tâm kiến thức bài học trên lớp Các emmới chỉ tự đánh giá kiến thức chủ yếu thông qua bài tập trắc nghiệm của mình

mà chưa có khả năng tự đánh giá về chứng minh hình học Trong quá trình dạyhọc thực tiễn rất cần giáo viên linh hoạt, sáng tạo giúp các em ghi nhớ tốt bàihọc Và để giúp các em nắm vững bài, giải bài tập tốt giáo viên không chỉ hướng

dẫn các em ghi nhớ kiến thức tốt mà còn cần củng cố cho các em các kĩ năngkhác như vẽ hình, kĩ năng chứng minh hình học, kĩ năng biến đổi, tính toán ….

6 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

a Kết luận:

Việc sử dụng phiếu bài tập tiến hành trao đổi cặp chấm chéo đã nâng caokhả năng ghi nhớ và khả năng tự đánh giá việc tiếp thu kiến thức môn Hình họccho học sinh khối 7

7 TÀI LIỆU THAM KHẢO:

- Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên giáo viên THCS môn Toán chu kì III – quyển

1 – NXB Giáo dục (Vụ giáo dục trung học)

- Phương pháp dạy học môn toán

(tác giả Phạm Gia Đức – Nguyễn Mạnh Cảng – Bùi Huy Ngọc

– Vũ Dương Thụy – NXBGD 1998)

- Dạy và học tích cực- Một số phương pháp và kỹ thuật dạy học

( Bộ GD và ĐT , dự án Việt Bỉ – NXB Đại Học Sư Phạm)

- Kinh nghiệm dạy toán và học toán – bậc THCS

( tác giả Vũ Hữu Bình – NXBGD 1998)

- Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục Trung học cơ sở môn Toán

(Vụ giáo dục trung học – NXB Giáo dục)

- Một số chuyên đề bồi dưỡng cán bộ quản lí và giáo viên THCS

( Dự án phát triển giáo dục THCS II – Bộ giáo dục và Đào tạo)

- Mạng Internet: violet.vn; thuvientailieu.bachkim.com; thuvien-ebook.com;giaovien.net, dayhoctructuyen.org;

8 PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI

1.Bảng điểm kiểm tra trước tác động và sau tác động

tt Họ và tên

ĐIỂM

Số tt

Họ và tên ĐIỂM

Trước tác động

Sau tác động

Trước tác động

Sau tác động

2 Đề kiểm tra trước tác động

BÀI KIỂM TRA HỌC KỲ II Năm học 2011 – 2012 I/Trắc nghiệm khách quan:

Khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng nhất

Câu 1: (0,25đ) Trong các cách viết sau, cách viết nào cho ta phân số?

Câu 6: (0,25đ) Điền từ thích hợp vào chô ( … ) để được câu phát biểu đúng?

a)Hình gồm hai tia chung gốc Ox, Oy được gọi là ……… b)Góc bẹt có số đo là ……… c)Đường tròn tâm O, bán kính 5cm là hình gồm các điểm cách đều điểm O …………

a) Tia OB có phải là tia phân giác của góc AOC không? Vì sao?

b) Vẽ tia OA’ là tia đối của tia OA Tính số đo góc A’OC?

ĐÁP ÁN – BIỂU ĐIỂM - đề kiểm tra trước tác động

I.Trắc nghiệm ( mỗi ý đúng 0,25 điểm)

a)Hai tia OB, OC cùng nằm trên một nửa mặt phẳng bờ chứa tia

OA và ·AOB AOC< · (35 0 < 70 ) 0 nên tia OB nằm giữa hai tia OA và

OC Ta có ·AOB BOC+· =·AOC

thay số 35 0 + ·BOC= 70 0

·BOC= 70 0 – 35 0 = 35 0

Vì tia OB nằm giữa hai tia OA, OC và ·AOB AOC=· = 35 0 nên tia

OB là tia phân giác của góc AOC.

0,25 0,75 b)Vì tia OA’ là tia đối của tia OA nên góc AOC và góc A’OC là

14 2 4

x x x x

Thời gian: 45phút (Không kể thời gian giao đề )

ĐỀ BÀI

I Phần trắc nghiệm (2điểm)

Khoanh tròn vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng nhất.

Câu 1 (0,25 điểm)

Trong các khẳng định sau, khẳng định nào đúng?

A Hai góc đối đỉnh thì bằng nhau

B Hai đường thẳng cắt nhau tạo thì vuông góc.

C Hai góc bằng nhau thì đối đỉnh

D.Hai đường thẳng song song có một điểm chung.

Câu 2 (0,25 điểm)

Cho hai góc đối đỉnh xOy và x’Oy’, biết ·xOy= 80 0 Khi đó · ' 'x Oy = ?

A 100 0 B 80 0 C 180 0 D 90 0

Câu 3 (0,25 điểm) Một đường thẳng cắt hai đường thẳng song song tạo thành

A hai góc đối đỉnh thì bằng nhau

B hai góc trong cùng phía bằng nhau.

C hai góc so le trong bằng nhau.

D các góc vuông.

Câu 4 (0,25 điểm)

Đường thẳng xy là đường trung trực của đoạn thẳng CD nếu:

A xy vuông góc với CD

B xy vuông góc với CD tại C hoặc tại D

C xy đi qua trung điểm của CD

D xy vuông góc với CD và đi qua trung điểm của CD

Câu 5 (0,25 điểm)

Cho hình vẽ bên, biết m ⊥ n và n // b Khi đó

Câu 6 (0,25 điểm)

Hai đường thẳng m và n vuông góc với nhau thì tạo thành

A một góc vuông B hai góc vuông C ba góc vuông D bốn góc vuông

Câu 7 (0,25 điểm) Cho ba đường thẳng a , b , c Câu nào sau đây sai ?

A Nếu a // b , b // c thì a // c. B Nếu a ⊥ b , b // c thì a ⊥ c.

C Nếu a ⊥ b , b ⊥ c thì a ⊥ c D Nếu a ⊥ b , b ⊥ c thì a // c Câu 8 (0,25 điểm)

Xem hình 4 và cho biết khẳng định nào chứng tỏ a//b:

45 °

30 °

b

a O

A

B Biết a//b, góc A= 30 0 , góc B =

45 0

Tính số đo của góc AOB.

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ KIỂM TRA SAU TÁC ĐỘNG

Góc BOc = 45 0 (so le trong) 0,5đ Góc AOB = góc AOc + góc BOc = 30 0 + 45 0 = 75 0 1đ

4 Các phiếu học tập dùng để kiểm tra sau mỗi tiết học

a Phiếu bài tập bài - Hai góc đối đỉnh

Hãy điền vào chỗ trống ( ) trong các phát biểu sau:

1 Hai góc mà mỗi cạnh của góc này là tia đối của một cạnh của góc kia được gọi là hai góc

2 Hai đường thẳng cắt nhau tạo thành cặp góc đối đỉnh

3 Hai góc đối đỉnh thì

4.Vẽ hai đường thẳng xx’ và yy’ cắt nhau tại O như hình vẽ

a Góc xOy và góc là hai góc đối đỉnh

vì cạnh Ox là tia đối của cạnh Ox’

và cạnh Oy là của cạnh Oy’

b Góc x’Oy và góc xOy’ là

vì cạnh Ox là tia đối của cạnh và cạnh

c Góc x’Oy = góc xOy’ vì

5 Vẽ góc xBy có số đo bằng 600 Vẽ góc x’By’ đối đỉnh với góc xBy

Khi đó số đo góc x’By’ =

Ox’;

và cạnh Oy’ là tia đối của cạnh Oy

111

y O