Nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến năng suất và chất lượng giống hoa loa kèn chịu nhiệt (lilium longiflorum) tại huyện lục nam, bắc giang

Nghiên cứu ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của hoa loa kèn trắng..... Ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng đến động thái phát triển chiều

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.lrc-tnu.edu.vn/

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

HOÀNG THỊ HÂN

CHẤT LƯỢNG GIỐNG HOA LOA KÈN

CHỊU NHIỆT (Lilium longiflorum)

TẠI HUYỆN LỤC NAM - BẮC GIANG

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP

Thái Nguyên, năm 2014

Trang 2

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

HOÀNG THỊ HÂN

CHẤT LƯỢNG GIỐNG HOA LOA KÈN

CHỊU NHIỆT (Lilium longiflorum)

TẠI HUYỆN LỤC NAM - BẮC GIANG

Chuyên ngành: Khoa học cây trồng

Mã số: 60.62.01.10

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thúy Hà

Thái Nguyên, năm 2014

Trang 3

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn thạc sĩ Nông Nghiệp này là trung thực chưa từng được sử dụng trong bất kỳ nghiên cứu nào trước đây

Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ trong việc thực hiện luận văn thạc sĩ này đều đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này

đã được ghi rõ nguồn gốc

Tác giả

Hoàng Thị Hân

Trang 4

Nhân dịp này tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến tập thể giảng viên, cán bộ nhân viên trong khoa Sau Đại học- trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận văn này

Và tôi xin gửi lời cảm ơn đến tập thể thầy giáo, cô giáo trong khoa Nông Học - trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã đóng góp nhiều ý kiến giúp tôi hoàn thành luận văn

Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình, bạn bè đã luôn động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn thạc sĩ này

Thái nguyên, tháng 10 năm 2014

Hoàng Thị Hân

Trang 5

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU viii

DANH MỤC CÁC HÌNH x

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích 3

3 Yêu cầu 3

4 Ý nghĩa của đề tài 3

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

1.1 Cơ sở khoa học của đề tài 4

1.1.1 Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu thời vụ 4

1.1.2 Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu mật độ trồng 4

1.1.3 Cơ sở khoa học của việc sử dụng phân bón dinh dưỡng qua lá 5

1.1.4 Cơ sở khoa học của việc sử dụng chế phẩm kích thích sinh trưởng 5

1.2 Đặc điểm khu vực nghiên cứu 6

1.3 Tình hình sản xuất hoa loa kèn trên thế giới và Việt Nam 8

1.3.1 Tình hình sản xuất hoa loa kèn trên thế giới 8

1.3.2 Tình hình sản xuất hoa loa kèn ở Việt Nam 9

1.3.3 Nguồn gốc và phân loại hoa loa kèn trắng 11

1.3.4 Đặc điểm thực vật học của hoa loa kèn trắng 11

1.3.5 Đặc điểm sinh trưởng và phát dục 13

1.3.6 Yêu cầu ngoại cảnh của cây hoa loa kèn trắng 14

1.3.7 Kỹ thuật trồng hoa loa kèn trắng 16

1.4 Một số nghiên cứu về hoa loa kèn trên thế giới và tại Việt Nam 21

Trang 6

1.4.1 Một số nghiên cứu về hoa loa kèn trên thế giới 21

1.4.2 Một số nghiên cứu về hoa loa kèn trắng tại Việt Nam 23

1.4.3 Những nghiên cứu về thời vụ và mật độ trồng 24

1.4.4 Những nghiên cứu về chất kích thích sinh trưởng 25

1.4.5 Những nghiên cứu về các loại dinh dưỡng qua lá 27

CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 28

2.1 Đối tượng, vật liệu và thời gian nghiên cứu 28

2.1.1 Đối tượng và vật liệu nghiên cứu 28

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 31

2.2 Nội dung nghiên cứu 31

2.3 Phương pháp nghiên cứu 31

2.3.1 Các thí nghiệm 31

2.3.2 Phương pháp bố trí, theo dõi thí nghiệm 35

2.3.3 Các chỉ tiêu theo dõi 35

2.3.4 Hạch toán hiệu quả kinh tế 37

2.3.5 Các biện pháp kỹ thuật áp dụng trong thí nghiệm 37

2.4 Xử lý số liệu 38

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 39

ảnh hưở 39

3.1.1 Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng đến tỷ lệ mọc mầm của cây hoa loa kèn trắng 39

3.1.2 Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng đến động thái tăng trưởng chiều cao và ra lá của cây hoa loa kèn 40

3.1.3 Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng đến chất lượng của cây hoa loa kèn 42

3.1.4 Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng đến thời gian sinh trưởng của cây hoa loa kèn 44

Trang 7

3.1.5 Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng đến thành phần sâu bệnh hại trên cây hoa loa kèn 46 4.1.6 Hiệu quả kinh tế của cây hoa loa kèn trắng qua các thời vụ 47 3.2 Nghiên cứu mật độ trồng đến năng suất, chất lượng của giống hoa loa kèn trắng 49 3.2.1 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến động thái tăng trưởng chiều cao của hoa loa kèn trắng 49 3.2.2 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến động thái ra lá của hoa loa kèn trắng 51 3.2.3 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến chất lượng của cây hoa loa kèn 52 3.2.4 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến thời gian sinh trưởng của cây hoa loa kèn trắng 54 3.2.5 Ảnh hưởng của mật độ trồng đến thành phần sâu bệnh hại trên cây hoa loa kèn trắng 56 3.2.6 Hiệu quả kinh tế của cây hoa loa kèn trắng qua các mật độ trồng 57 3.3 Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón lá đến sinh trưởng và phát triển của hoa loa kèn trắng 58 3.3.1 Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến động thái tăng trưởng chiều cao của hoa loa kèn trắng 58 3.3.2 Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến động thái ra lá của hoa loa kèn trắng 60 3.3.3 Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến chất lượng của cây hoa loa kèn 61 3.3.4 Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến thời gian sinh trưởng của hoa loa kèn trắng 63 3.3.5 Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến thành phần sâu bệnh hại trên cây hoa loa kèn trắng 65 3.3.6 Hiệu quả kinh tế của cây hoa loa kèn trắng ở các loại phân bón lá 66 3.4 Nghiên cứu ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của hoa loa kèn trắng 67

Trang 8

3.4.1 Ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng đến động thái phát triển

chiều cao cây hoa loa kèn trắng 67

3.4.2 Ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng đến động thái ra lá của cây hoa loa kèn trắng 68

3.4.3 Ảnh hưởng của các loại chất kích thích sinh trưởng đến chất lượng của hoa loa kèn trắng 69

3.4.4 Ảnh hưởng của các loại chất kích thích sinh trưởng đến thời gian sinh trưởng của hoa loa kèn trắng 71

3.4.5 Ảnh hưởng của các loại chất kích thích sinh trưởng đến tình hình sâu bệnh hại trên cây hoa loa kèn trắng 73

3.4.6 Hiệu quả kinh tế của cây hoa loa kèn trắng ở các loại chất kích thích sinh trưởng(hạch toán trên 1000m2 ) 73

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 77

1 Kết luận 77

2 Đề nghị 77

TÀI LIỆU THAM KHẢO 79

1 Tài liệu tiếng việt 79

2 Tài liệu nước ngoài 80

3 Tài liệu Intenet 80

Trang 9

NL : Nhắc lại LSD.05 : Sai khác nhỏ nhất ở mức độ tin cậy 95%

TB : Trung bình TTGST : Tổng thời gian sinh trưởng USD : Đô la Mỹ

Trang 10

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1: Ảnh hưởng của thời vụ trống đến tỷ lệ mọc mầm của hoa loa kèn trắng 39 Bảng 3.2: Ảnh hưởng của thời vụ tới động thái tăng trưởng chiều cao của hoa loa kèn trắng 40 Bảng 3.3: Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến động thái ra lá của hoa loa kèn trắng 41 Bảng 3.4: Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến tỷ lệ ra hoa và chất lượng hoa loa kèn trắng 42 Bảng 3.5: Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến thời gian sinh trưởng của cây hoa loa kèn qua các thời vụ 45 Bảng 3.6: Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến tình hình sâu bệnh hại trên hoa loa kèn trắng 47 Bảng 3.7: Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến hiệu quả kinh tế của hoa loa kèn trắng 48 Bảng 3.8: Ảnh hưởng của mật độ trồng động thái tăng trưởng chiều cao của hoa loa kèn trắng 51 Bảng 3.9: Ảnh hưởng của mật độ trồng đến động thái ra lá của hoa loa kèn trắng 52 Bảng 3.10: Ảnh hưởng của mật độ trồng đến chất lượng của hoa loa kèn trắng 52 Bảng 3.11: Ảnh hưởng của mật độ trồng đến thời gian sinh trưởng của hoa loa kèn trắng 55 Bảng 3.12: Ảnh hưởng của mật độ trồng đến tình hình sâu bệnh hại trên hoa loa kèn trắng 56 Bảng 3.13: Ảnh hưởng của mật độ trồng đến hiệu quả kinh tế của hoa loa kèn trắng 57 Bảng 3.14: Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đếnđộng thái tăng trưởng chiều cao của hoa loa kèn trắng 60

Trang 11

Bảng 3.15: Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến động thái ra lá của hoa loa kèn trắng 61 Bảng 3.16: Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến tỷ lệ ra hoa và chất lượng của hoa loa kèn trắng 62 Bảng 3.17: Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến thời gian sinh trưởng của hoa loa kèn trắng 64 Bảng 3.18: Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến thành phần sâu bệnh hại trên cây hoa loa kèn trắng 65 Bảng 3.19: Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến hiệu quả kinh tế 66 Bảng 3.20: Ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng đến động thái tăng trưởng chiều cao của hoa loa kèn trắng 67 Bảng 3.21: Ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng đến động thái ra lá của hoa loa kèn trắng 68 Bảng 3.22: Ảnh hưởng các loại chất kích thích sinh trưởng đến tỷ lệ ra hoa và chất lượng hoa của hoa loa kèn trắng 69 Bảng 3.23: Ảnh hưởng của các loại chất kích thích sinh trưởng đến thời gian sinh trưởng của hoa loa kèn trắng 72 Bảng 3.24: Ảnh hưởng các loại chất kích thích sinh trưởng đến tình hình sâu bệnh hại trên cây hoa loa kèn trắng 73 Bảng 3.25: Ảnh hưởng các loại chất kích thích sinh trưởng đến hiệu quả kinh tế 74

Trang 12

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 3.1: Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến chất lượng hoa của loa kèn trắng 43 Hình 3.2: Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến thời gian sinh trưởng của cây hoa loa kèn qua các thời vụ 45 Hình 3.3: Ảnh hưởng của mật độ trồng đến các chỉ tiêu về chất lượng của hoa loa kèn trắng 53 Hình 3.4: Ảnh hưởng của mật độ trồng đến thời gian sinh trưởng của hoa loa kèn trắng 55 Hình 3.5: Ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến thời gian sinh trưởng của hoa loa kèn trắng 64 Hình 3.6: Ảnh hưởng của các loại chất kích thích sinh trưởng đến chất lượng hoa loa kèn 70

Trang 13

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Khi đời sống vật chất của con người ngày càng nâng cao, thì nhu cầu chơi hoa và thưởng thức hoa ngày càng phát triển rộng rãi Thưởng thức hoa không chỉ là một nghệ thuật làm con người thư thái, bình yên hơn giữa những bộn bề lo toan của cuộc sống thường ngày Mà nó còn mang lại một nguồn lợi kinh tế lớn cho các nhà làm vườn

Hoa loa kèn trắng (hay còn gọi là “Huệ tây”) du nhập vào nước ta cùng với hoa Phăng (hoa cẩm chướng) là một loại hoa đang được ưa chuộng trên thị trường

“Loa kèn trắng” được trồng đầu tiên tại Đà Lạt, vì nơi đây có khí hậu ôn đới rất phù hợp với đặc tính của hoa loa kèn, sau đó đã dần phát triển sang tỉnh khác Trong những năm gần đây, ở nước ta hoa loa kèn đã được trồng phổ biến tại Đà Lạt, Nam Định, Hà Nội và Hải Phòng (ngoài ra một số tỉnh cũng trồng nhưng với diện tích nhỏ) Tại Đà Lạt hàng năm sản xuất “Hoa loa kèn cắt” nhằm phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu, thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi (ha) trồng

Với đặc điểm về điều kiện tự nhiên và khí hậu, huyện Lục Nam - Bắc Giang rất thích hợp cho sự phát triển của cây “Hoa loa kèn trắng” Trong giai đoạn từ năm 2011 - 2013 tỉnh Bắc Giang đã cho trồng thử nghiệm giống “Hoa loa kèn trắng” trong địa bàn tỉnh và kết quả cho thấy rằng giống hoa phù hợp với điều kiện sinh thái tại địa phương, bông hoa to, đẹp và có hương thơm lâu, mang lại hiệu quả kinh tế cao

Tuy nhiên, loa kèn trắng là một giống mới, các biện pháp kỹ thuật trồng và chăm sóc để phù hợp với điều kiện sinh thái tại đây chưa được nghiên cứu một cách có hệ thống và đầy đủ Chính vì vậy tôi đã triển khai

suất và chất lượng giống hoa loa kèn chịu nhiệt (Lilium longiflorum) tại huyện Lục Nam- Bắc Giang”

Trang 14

Trang 15

2 Mục đích

lượng hoa loa kèn trắng tại huyện Lục Nam - Bắc Giang

3 Yêu cầu

Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và hiệu quả kinh tế của giống hoa loa kèn trồng tại Huyện Lục Nam - Bắc Giang khi trồng ở các thời vụ khác nhau

Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và hiệu quả kinh tế của giống hoa loa kèn trồng tại Huyện Lục Nam - Bắc Giang khi trồng ở các mật độ khác nhau

Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và hiệu quả kinh tế của giống hoa loa kèn trồng tại Huyện Lục Nam - Bắc Giang khi phun các loại phân bón

lá khác nhau

Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và hiệu quả kinh tế của giống hoa loa kèn trồng tại Huyện Lục Nam - Bắc Giang khi dùng các chất kích thích sinh trưởng khác nhau

4 Ý nghĩa của đề tài

Ý nghĩa khoa học: Thu thập được kinh nghiệm và kiến thức thực tế, củng cố lý thuyết đã học, biết cách thực hiện một đề tài khoa học

Ý nghĩa thực tiễn: Xác định được một số biện pháp kỹ thuật trồng trọt mang lại lợi ích kinh tế cao trong sản xuất hoa loa kèn tại huyện Lục Nam - Bắc Giang

Góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng, mang lại hiệu quả kinh tế cho huyện Lục Nam - Bắc Giang nói riêng và cho các tỉnh thành khác trên cả nước nói chung

Trang 16

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Cơ sở khoa học của đề tài

1.1.1 Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu thời vụ

Thời vụ trồng có ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất lượng của giống hoa loa kèn Bởi ở mỗi thời vụ khác nhau có điều kiện ngoại cảnh khác nhau ảnh hưởng tới sự sinh trưởng và phát triển của cây hoa loa kèn

Hoa nói chung và hoa loa kèn nói riêng có giá trị kinh tế cao đối với những người làm vườn Nhưng khi hoa nở ở những ngày thường thì hoa thường khó bán, giá trị hoa thấp, đối với với các ngày lễ như 8/3, Tết Nguyên Đán…nhu cầu về hoa rất lớn, tiêu thụ dễ và giá bán cao Xác định đúng thời vụ trồng phù hợp với điều kiện khí hậu thời tiết cụ thể ở từng địa phương là một điều rất quan trọng Việc nghiên cứu thời vụ không những giúp chúng ta có thời vụ trồng hợp lý mà còn xác định được thời vụ trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao

1.1.2 Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu mật độ trồng

Mật độ là một trong những yếu tố quan trọng quyết định đến năng suất

và chất lượng cây trồng nói chung và cây hoa nói riêng Giải quyết tốt vấn đề mật độ là giải quyết tốt mối quan hệ giữa các mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể để khai thác tốt nhất khoảng không gian ( không khí, ánh sang)

và các vấn đề về dinh dưỡng và nước dưới mặt đất nhằm thu được năng suất cao nhất trên một đơn vị diện tích

Mật độ càng cao mức độ cạnh tranh giữa các quần thể càng mạnh khi ở dưới đất cạnh tranh về dinh dưỡng, nước, trên mặt đất cạnh tranh về ánh sáng

vì vậy cây sẽ làm cây phát triển kém, chất lượng thấp

Mật độ trồng thấp, cây không phải cạnh tranh nhiều, do vậy cây hoa có khả năng phát triển tốt cho năng suất cao, chất lượng tốt Nhưng năng suất của toàn diện tích lại thấp

Trang 17

Mật độ trồng hợp lý sẽ giúp hoa tận dụng được tối đa các điều kiện ở đồng ruộng, khả năng tích lũy của cây cao từ đó tăng năng suất và chất lượng hoa

Việc nghiên cứu xác định được mật độ trồng thích hợp của hoa loa kèn

sẽ góp phần xây dựng quy trình kỹ thuật trồng và đầu tư hợp lý để nâng cao hiệu quả kinh tế cho người làm vườn

1.1.3 Cơ sở khoa học của việc sử dụng phân bón dinh dưỡng qua lá

những

Cây trồng cần cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng để sinh trưởng và phát triển Các chất dinh dưỡng này bao gồm các nguyên tố đa lượng, trung lượng, vi lượng và các nguyên tố khoáng cần thiết cho cây Ngoài bộ phận rễ thì cây còn hấp thu dinh dưỡng dưới dạng khí nhờ các bộ phận trên mặt đất đặc biệt là lá cây Các chất này được hấp thu qua khí khổng phương pháp này tuy hấp thu kém nhưng đặc biệt quan trọng khi cây trồng ở vùng đất cằn cỗi, khô hạn…

Dinh dưỡng qua lá phổ biến là các nguyên tố trung lượng như Mg, S và

vi lượng yêu cầu với một lượng nhỏ

Cây sử dụng phân phun lên lá nhanh chóng nên hiệu lực sử dụng cao

Do đó dinh dưỡng qua lá đặc biệt có hiệu quả trong việc cung cấp các khoáng chất cho cây

1.1.4 Cơ sở khoa học của việc sử dụng chế phẩm kích thích sinh trưởng

bất cứ hoạt động sinh trưởng và phát triển nào đều được điều chỉnh đồng thời bởi nhiêu loại hormone Chính vì vậy sự cân bằng giữa

* Sự cân bằng chung: Sự cân bằng chung được thiết lập dựa trên cơ sở

2 nhóm phytohormon có hoạt tính sinh lý trái ngược nhau: Nhóm chất kích

Trang 18

thích sinh trưởng và nhóm chất ức chế sinh trưởng Sự cân bằng này xác định trong suốt quá trình sinh trưởng và phát triển của cây Trong quá trình phát triển cá thể của cây từ khi cây sinh ra cho đến khi cây chết đi thì sự cân bằng trong chúng diễn ra theo quy luật: sự ảnh hưởng các chất kích thích giảm dần

và sự ảnh hưởng của chất ức chế tăng dần

* Sự cân bằng riêng: Trong cây có vô số các quá trình phát sinh hình thái

và hình thành cơ quan khác như rễ, thân, lá, hoa, quả, sự nảy mầm, sự chín đều được điều chỉnh bởi sự cân bằng của hai hay một vài hoocmon đặc hiệu

- Tái sinh rễ và chồi được điều chỉnh bởi tỷ lệ giữa Auxin và Xytokinin trong

mô Nếu tỷ lệ này nghiêng về Auxin thì rễ được hình thành nhanh hơn và ngược lại

-

1.2 Đặc điểm khu vực nghiên cứu

Lục Nam là một huyện miền núi của tỉnh Bắc Giang cách tỉnh 27km và cách thủ đô 70km về phía đông bắc

Tổng diện tích đất tự nhiên của huyện là 596.88km Địa giới hành chính như sau:

Phía bắc giáp tỉnh Lạng Sơn

Phía nam giáp với tỉnh Hải Dương và Quảnh Ninh

Phía tây tiếp giáp với huyện Lạng Giang và Yên Dũng

Phía đông tiếp giáp với huyện Sơn Động

Phía đông bắc giáp với huyện Lục Ngạn

Địa hình:

Trang 19

Trên địa bàn có hai dãy núi Yên Tử và Huyền Đinh chạy qua theo hình lòng chảo, nghiêng dần về phía Tây Nam, đã chia địa hình huyện thành 03 vùng rõ rệt: vùng núi, vùng trung du và vùng chiêm trũng Trong đó, diện tích đất nông nghiệp chiếm khoảng 35,5%; đất lâm nghiệp chiếm khoảng 44% (toàn huyện hiện có 26.300 ha rừng, trong đó rừng tự nhiên, rừng tái sinh là 14.300 ha); đất chuyên dùng khoảng 10% Về tài nguyên khoáng sản trên địa bàn huyện có than đá và đất sét

Khí hậu:

Khí hậu của huyện chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa Nhiệt độ trung bình năm khoảng 23,9C0 Lục nam có số giờ nắng tương đối cao phân bố không đều, số giờ nắng cao nhất vào tháng 6, tháng 7

Lượng mưa TB hàng năm không lớn Chia làm 2 mùa rõ rệt, mùa mưa kéo dài từ tháng 6 đến tháng 10 Trong đó tháng 8 có lượng mưa lớn nhất

Tài nguyên đất:

Tổng diện tích đất tự nhiên là 59.688ha Trong đó:

Diện tích đất nông nghiệp 20.061 ha chiếm 33,63%

Diện tích đất nông nghiệp 26.337 ha chiếm 44,15%

Trong đó diện tích đất nông nghiệp có 12.285 ha được canh tác hàng năm Tài nguyên đất phong phú, đa dạng thích hợp với nhiều loại cây trồng Chủ yếu canh tác các loại rau màu như: Củ Đậu, Dưa… Trong những năm gần đây theo hướng chuyển dịch cơ cấu cây trồng, nhiều hộ đã mạnh dạn canh tác chuyển dịch sang trồng hoa mang lại hiệu quả kinh tế cao

Từ năm 2006 đến nay UBND tỉnh Bắc Giang, các huyện thành phố, các

sở ban ngành đã hỗ trợ xây dựng một số mô hình sản xuất hoa áp dụng công nghệ tiên tiến tại các địa phương trong tỉnh Kết quả đã đạt được một số thành công cơ bản sau:

Trang 20

+ Đã xác định được một số chủng loại hoa có chất lượng cao là: Phong lan, lily, đồng tiền, hồng, cúc, loa kèn, đào phù hợp với điều kiện sinh thái ở các vùng đã triển khai ở Bắc Giang

+ Đã xác định thời vụ trồng thích hợp đồng thời áp dụng các biện pháp

kỹ thuật để điều khiển sinh trưởng nở hoa vào đúng dịp lễ, tết làm nâng cao giá trị sản xuất hoa

Lục Nam

ị quyết đại hội tỉnh Đảng bộ lần thứ XVII của tỉnh Bắ

Để có cơ sở khoa học và thực tiễn trước khi phát triển loại hoa này tại Lục Nam chúng tôi tiến hành nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật, nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển của của chúng ở các thời vụ, ể tìm

ra đượ ại phân bón lá, chế phẩm KTST thích hợp nhất nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế cho người trồng hoa

1.3 Tình hình sản xuất hoa loa kèn trên thế giới và Việt Nam

1.3.1 Tình hình sản xuất hoa loa kèn trên thế giới

Trên thế giới hiện nay, sản xuất và tiêu thụ hoa cắt cành đang rất phát triển

và nó còn là một nghành mang lại hiệu quả kinh tế cao Ngoài một số hoa cắt cành chủ yếu như Hồng, Cẩm chướng…, hoa Loa kèn trắng cũng là một loại hoa được thế giới ưa chuộng bởi vẻ đẹp quyến rũ và hương thơm thanh nhã

Tại Mỹ, theo thống kê của Bộ Nông nghiệp, loa kèn mang lại giá trị buôn bán vào năm 1995 là 37,4 triệu USD, tương đương 10 triệu cành hoa cắt Loa kèn chỉ đứng sau ba loài hoa là trạng nguyên, cúc, đỗ quyên và đặc biệt được ưa chuộng trong dịp lễ tết [12]

Ở Châu Á, Đài Loan cũng là nước có công nghệ trồng hoa loa kèn tiên tiến nhất hiện nay Năm 2001, Đài Loan có 490ha diện tích trồng hoa loa kèn,

và hoa loa kèn cắt cành đã bổ sung vào kim ngạch xuất khẩu của nước này là

Trang 21

7,4 triệu USD Năm 2003, Đài Loan xuất khẩu hoa loa kèn cắt cành sang thị trường Nhật Bản thu về hơn 10 triệu USD và nhập khẩu 4 triệu USD củ loa kèn giống từ Hà Lan [15]

Hà Lan năm 2001 đã sản xuất 1 tỷ cành loa kèn và tổng doanh thu trên 1,5 tỷ USD Hoa loa kèn được xếp thứ 5 trong tổng số 10 loại hoa cắt được sản xuất nhiều với doanh thu đạt 237 triệu guilder [13]

Năm 2005, Hà Lan xuất khẩu hàng trăm triệu cành hoa cắt và chậu hoa loa kèn sang thị trường tiêu thụ của hơn 80 nước trên thế giới [20]

Bên cạnh Hà Lan còn một số nơi trồng nhiều hoa loa kèn như: Nhật, Mỹ, Nam Hemisphere, e.g Australia, Chile và Nam Phi Tại Mỹ, 60% nguồn củ được nhập khẩu từ Hà Lan với hơn 1 tỷ củ hoa, 8% nhập khẩu từ nước Anh, 6% nhập khẩu từ các nước khác, 25% hàng nội địa (do Mỹ tự sản xuất) [4]

Năm 2003, Hàn Quốc xuất khẩu hoa loa kèn cắt cành sang thị trường Nhật Bản thu về hơn 10 triệu USD, và nhập khẩu 4 triệu USD củ loa kèn giống từ Hà Lan [4]

Ở Canada, trong năm 2000 đã sản xuất được 17,13 triệu cành loa kèn màu và 4,39 triệu chậu hoa đó Trong khi năm 1998 là 11,28 triệu cành và 4,20 triệu chậu [13]

1.3.2 Tình hình sản xuất hoa loa kèn ở Việt Nam

Tại Việt Nam hoa loa kèn đang là một trong những loài hoa được ưa chuộng Hoa loa kèn to, có độ bền cao, hoa có màu trắng tinh khiết tượng trưng cho một vẻ đẹp quý phái Với Hà Nội, hoa loa kèn được coi là một thứ hoa sang trọng, quyền quý, trong sáng, nhẹ nhàng, đặc trưng của Hà Nội khi tháng tư về [19]

Cây hoa loa kèn đang trở thành một trong những xu hướng chuyển dịch

cơ cấu cây trồng của rất nhiều hộ nông dân Hoa chính vụ thu hoạch giá từ

700 - 1000 đồng/cành, vào những ngày lễ tết giá hoa có thể lên tới 15000 -

Trang 22

20000đ/cành Theo tính toán của một hộ nông dân ở Mê Linh Vĩnh Phúc trồng 1 sào hoa loa kèn trái vụ, nở đúng dịp Tết, thu được gần 20 triệu đồng, lãi khoảng 10 triệu đồng [20]

Trang 23

1.3.3 Nguồn gốc và phân loại hoa loa kèn trắng

* Nguồn gốc

Cây hoa loa kèn thuộc chi Lilium đã được nghiên cứu và thuần hóa gần

100 năm nay, có nguồn gốc từ Trung Quốc, Nhật Bản, Nam Triều Tiên, Mỹ

và một số nơi khác [1]

Hiện nay ở Việt Nam trong sản xuất chủ yếu trồng hoa loa kèn Lilium longiflorum Thunb (hay còn gọi là Huệ Tây) [9], là giống được nhập nội vào Việt Nam từ rất lâu do người Pháp du nhập vào, gần đây có một số giống nhập nội đang được trồng thử nghiệm ở Sapa, Đà Lạt, Hải Phòng và một số nơi khác

* Phân loại

Trong hệ thống phân loại thực vật, cây hoa loa kèn được xếp vào nhóm một lá mầm (Monocotylendones), phân lớp hành (Lilidae), họ hành (Liliaceae), chi Lilium Họ hành có rất nhiều loại khác nhau với những dạng hoa và màu sắc hết sức đa dạng, phong phú và hấp dẫn Từ các loại hoa có hình phễu như L.longiflorum, L.candidum, L wallichianum, hình chén như: L.martagon hay với những cánh hoa nhỏ hẹp đến dạng hình chuông,…, từ những loài hoa có hương thơm tinh khiết đến loài hoa có mùi khó chịu[1]

1.3.4 Đặc điểm thực vật học của hoa loa kèn trắng

Cây hoa loa kèn trắng sinh trưởng phát triển tốt trên đất giàu chất hữu

cơ, trung tính (pH 6,5-7,0), thoát nước tốt, nhiệt độ thích hợp cho sự ra rễ là 16-17oC, cho sự ra hoa và sinh trưởng của nụ hoa là 21-23oC, là cây ưa sáng Hoa loa kèn trắng là cây thân thảo lâu năm, thân cao từ 50-200cm, thân dạng hành có vảy, phần dưới mặt đất gồm thân vảy, rễ và phần trên mặt đất gồm lá, thân Trồng tháng 10-11 Ra hoa tháng 4 năm sau Trồng bằng củ, mỗi củ thường chỉ mọc một cây [4]

Theo Đặng Văn Đông và cộng sự [4], [3], [6], các điểm chung về đặc điểm thực vật học của chi Lilium như sau:

Trang 24

Thân vẩy (củ): Củ loa kèn được coi là mầm dinh dưỡng lớn của cây

Nó là hình ảnh thu nhỏ của sự phát triển hình thái của cây Một củ già gồm:

đế củ, vẩy già, vảy mới ra, trục thân sơ cấp, thứ cấp và đỉnh sinh trưởng Củ (thân vẩy) là sự kết hợp nhiều đời, vì vậy chất lượng phát dục của nó chịu ảnh hưởng ngoại cảnh ít nhất 2 thế hệ vẩy và điều kiện trồng và chăm sóc Củ to hay nhỏ được đo bằng kích thước và khối lượng củ Số lượng vẩy nhiều, sinh trưởng sung mãn thì nhìn chung chất lượng tốt

Rễ: Rễ của loa kèn có hai loại là rễ thân và rễ gốc Rễ thân là rễ mọc ra

từ thân ở phía dưới mặt đất có tác dụng nâng đỡ cho thân cây, hút nước và chất dinh dưỡng, tuổi thọ của rễ này khoảng 1 năm Rễ gốc là rễ được sinh ra

từ gốc của củ, có nhiều nhánh Đây là loại rễ to, sinh trưởng khỏe, là cơ quan chủ yếu hút nước và chất dinh dưỡng, tuổi thọ của rễ này tới 2 năm

Thân: Trục thân của loa kèn được tạo thành do mầm dinh dưỡng co ngắn lại Trục thân chia ra trục thân sơ cấp và trục thân thứ cấp Sau khi nảy mầm, trục sơ cấp ở trên mầm nách là vùng vươn dài thứ nhất, mầm đỉnh co ngắn, vươn lên mặt đất, lá trên bắt đầu mở ra, khi cây ra nụ thì số lá đã được

cố định Chiều cao cây quyết định bởi số lá và chiều dài đốt, số lá chịu ảnh hưởng của chất lượng củ giống, điều kiện ngoại cảnh và thời gian xử lý lạnh

củ giống Thường thì số mầm lá đã được cố định trước khi trồng, vì vậy chiều cao vẫn chủ yếu được quyết định bởi chiều dài đốt

Lá: Loa kèn có nhiều lá mọc rải rác theo vòng rộng, thường hình thoi dài, khá đều đặn, phiến lá thẳng, đầu lá hơi nhọn, không có cuống hoặc cuống ngắn Số lá thường dao động từ 50-150 lá, chiều rộng từ 1,8-2,8cm, chiều dài

từ 9-12cm, lá mềm, bóng, có màu xanh nhạt

Củ con và mầm nách: Loa kèn có các củ con ở gần rễ thân, kích thước

và số lượng củ con tùy thuộc vào khả năng sinh trưởng, phát triển của cây mẹ cũng như phụ thuộc vào điều kiện trồng, kích thước của củ con từ 3-6 cm, số

Trang 25

lượng củ con từ 1-3 củ Ở nách lá còn có mầm nách, hình tròn hoặc hình bầu dục, khi già có màu nâu, kích thước mầm nách từ 0,5-1,5cm

Hoa: Hoa loa kèn thường hơi nghiêng, tạo với mặt phẳng nằm ngang khoảng 45-60o Hoa có hình loa kèn, màu trắng, chiều rộng cánh hoa từ 5-7cm, chiều dài cánh hoa từ 13-16cm, đường kính hoa từ 10-12cm, cánh hoa hơi cong Bao hoa 6 mảnh dạng cánh có 6 nhị, bao phấn màu vàng, dài, bầu hoa hình trụ, đầu nhụy chia 3 thùy, vòi hoa ngắn hơn trục, trục hoa nhỏ, đầu phình to có 3 khía tử phòng ở trên Hoa có hương thơm đậm đà, hoa cắt có độ bền khoảng 6-10 ngày

Quả: Quả loa kèn là loại quả nang, hình tròn dài, có 3 ngăn, chiều dài quả từ 8-10 cm, mỗi quả có vài trăm hạt, đường kính hạt 15-22mm, 1 gam hạt

có khoảng 700-800 hạt Trong điều kiện khô lạnh, hạt có thể giữ được 3 năm

1.3.5 Đặc điểm sinh trưởng và phát dục

Năm 2000, Triệu Tường Vân, và cộng sự [10] khi nghiên cứu đặc điểm sinh trưởng, phát dục của chi Lilium đã chỉ ra rằng:

* Đặc điểm sinh trưởng tự nhiên:

Quá trình sinh trưởng tự nhiên của chi Lilium có thể phân làm 4 giai đoạn sau:

- Từ khi trồng đến nảy mầm: lá bắt đầu sinh trưởng, giai đoạn này hoàn toàn dựa vào dinh dưỡng trong củ

- Từ nảy mầm đến hết sinh trưởng: giai đoạn này lá sinh trưởng mạnh, sản phẩm quang hợp được vận chuyển xuống thân

- Từ khi ra hoa đến khi tàn hoa: giai đoạn này, khối lượng chất khô ở tất cả các bộ phận của cây đều tăng nhanh, đặc biệt là ở củ

- Từ khi hoa tàn đến thu hoạch củ: lúc này cây đã ngừng sinh trưởng chỉ có củ con tiếp tục hoạt động

* Đặc điểm phát dục:

Trang 26

Giai đoạn phát dục của hoa loa kèn gồm: phát triển trục thân, ra nụ, ra hoa, kết hạt, chết Củ giống vùi trong đất sau khoảng 60-70 ngày mới nảy mầm Nếu củ giống được đem xử lý lạnh (phá ngủ) thì sau khoảng 1-2 tuần đã mọc mầm Xử lý lạnh không tốt, thời gian gieo trồng gặp lạnh thì giai đoạn mọc mầm có thể kéo dài tới 5 tuần

Loa kèn là cây ngày dài, do vậy khi thời gian chiếu sáng trong ngày tăng dần, quá trình phân hóa hoa được hình thành Củ loa kèn xử lý lạnh ở 5oC từ 3-5 tuần, sau khi trồng khoảng 8-13 ngày đỉnh sinh trưởng mầm rút ngắn, bắt đầu hình thành mầm hoa nguyên thủy Mỗi mầm hoa nguyên thủy này lại kèm theo 1-2 mầm khác Khi củ đã qua xử lý lạnh thì trước khi trồng

củ có thể mọc mầm và phân hóa hoa Vì vậy nếu không trồng kịp thời sẽ bất lợi cho phát dục mầm hoa Số lượng mầm hoa nguyên thủy chịu ảnh hưởng lớn của điều kiện sinh trưởng vụ trước và chất lượng của củ giống

Sự ra hoa và số lượng mầm hoa chịu ảnh hưởng lớn của điều kiện trước khi trồng nhưng tốc độ phát dục của nụ và hoa lại chịu ảnh hưởng lớn của điều kiện sau khi trồng Nhị đực và nhị cái của Lilium cùng chín một lúc Sau khi thụ tinh 8-12 ngày, tử phòng bắt đầu phình to Ánh sáng mạnh tạo ra sự bại dục của nụ, đồng thời còn gây cháy lá, việc xử lý che nắng sẽ giảm thui

nụ Ngược lại ánh sáng yếu (đặc biệt vào mùa đông) cũng làm thui nụ, ảnh hưởng đến chất lượng hoa

Quả chín sau khi hoa nở khoảng 2 tháng Khi quả có màu nâu vàng sẽ nứt ra, hạt có cánh có thể phát tán theo gió Sau khi thu hoạch hoa (hoặc quả) thân lá khô héo, lúc này có thể thu hoạch củ để làm giống

1.3.6 Yêu cầu ngoại cảnh của cây hoa loa kèn trắng

Theo Đặng Văn Đông, Đinh Thế Lộc (2004) [4], yêu cầu điều kiện ngoại cảnh của chi Lilium như sau:

Trang 27

Nhiệt độ: hoa loa kèn có khả năng chịu nóng, ưa khí hậu lạnh và ẩm Nhiệt độ thích hợp ban ngày từ 20-28oC, ban đêm 13-17oC, dưới 5oC và trên 30oC cây sinh trưởng kém, hoa dễ bị mù Giai đoạn đầu nhiệt độ thấp có lợi cho sinh trưởng của rễ và sự phân hoá hoa Nhiệt độ thích hợp cho sự ra rễ là 16-17oC, cho sự ra hoa và sinh trưởng của nụ hoa là 21-23oC

Ánh sáng: loa kèn là cây ưa cường độ ánh sáng trung bình, khoảng 80% ánh sáng tự nhiên là tốt nhất, đặc biệt với cây con Vì vậy nếu trồng vụ

70-hè thu cần phải che bớt ánh sáng, tạo cường độ ánh sáng thích hợp từ 15.000lux, nhất là giai đoạn cây cao 20-30cm Ngược lại, mùa đông trồng trong nhà thiếu ánh sáng, nhị đực sẽ sản sinh ethylen, dẫn đến nụ bị rụng nhiều, do vậy cần bỏ bớt nilon che phủ hoặc lưới để tăng cường độ ánh sáng

12.000-tự nhiên cho cây

Nước: thiếu nước hoặc nước quá nhiều đều ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát dục của loa kèn Thời kỳ đầu cây rất cần nước, khi ra hoa thì lượng nước cây cần giảm đi Nhiều nước dễ làm cho củ bị thối, rụng nụ Độ ẩm thích hợp nhất là 70-85% và ổn định Nếu độ ẩm biến động lớn dễ dẫn đến hiện tượng thối củ hoặc cháy lá

Không khí: loa kèn là cây khá mẫn cảm với ethylen, ưa không khí thoáng mát, có đầy đủ oxi để hô hấp tốt

Đất: loa kèn có thể trồng trên nhiều loại đất nhưng đất cát pha dễ thấm nước, giầu mùn là tốt nhất Rễ của loa kèn ăn nông nên đất thoát nước tốt rất quan trọng Loa kèn rất mẫn cảm với muối, nồng độ muối trong đất cao, cây không hút được nước ảnh hưởng tới sinh trưởng, phát triển và ra hoa Nhìn chung, hàm lượng muối trong đất không được cao quá 1,5mg/cm2, lượng hợp chất Clo không được vượt 1,5mmol/lít.Loa kèn sinh trưởng phát triển tốt trên đất giàu chất hữu cơ, trung tính (pH 6,5-7,0)

Trang 28

Phân bón: loa kèn vào giai đoạn 3 tuần đầu sau khi trồng rất dễ bị độc

do muối Muối trong đất do 3 nguồn: phân bón, nước tưới và tồn dư sẵn có trong đất Vì vậy, để tránh bị ngộ độc muối, trước khi trồng 6 tuần cần phải phân tích đất Loa kèn mẫn cảm với hợp chất Clo, yêu cầu lượng Clo trong đất dưới 1,5mmol/lit Loa kèn cũng mẫn cảm với Flo, nếu hàm lượng Flo trong không khí cao dễ gây cháy lá Vì vậy, không nên bón phân có chứa Flo như photphat super, cần bón loại phân hàm lượng Flo thấp, như Ca(HPO4) Nếu đất thiếu canxi cây dễ bị vàng khô ngọn, lá kém phát triển Yêu cầu phân bón của loa kèn không cao, khi bón phân chỉ cần bón với lượng nhỏ và bón làm nhiều lần

1.3.7 Kỹ thuật trồng hoa loa kèn trắng

Quy trình trồng và chăm sóc được tiế

Kỹ thuật trồng hoa loa kèn được tóm tắt theo quy trình sau:

Thời vụ trồng

Trong điều kiện miền Bắc Việt Nam thường được trồng 2 vụ chính là:

- Vụ Đông Xuân: từ tháng 10-12 dương lịch

- Vụ Thu đông: từ tháng 8-10 dương lịch

Đất trồng

- Chọn đất và làm đất: Chọn đất có thành phần cơ giới nhẹ, đất xốp, nhiều mùn, độ ẩm vừa phải, thoát nước nhanh nhưng giữ ẩm tốt Loại đất thích hợp nhất

đó là đất phù sa và đất thịt nhẹ giàu chất hữu cơ, trung tính pH = 6,5-7

Đất được cày bừa kỹ từ 2-3 lần, sau đó lên luống trồng hoa rộng từ 1,2m, cao 25 -30 cm, san phẳng mặt luống và sẻ rãnh để bón phân hoai mục khoảng nửa tháng trước khi trồng

Khoảng cách

Trang 29

- Ở điều thâm canh tốt có thể trồng với khoảng cách là hàng cách hàng 15cm, cây cách cây 15cm (15cmx15cm)

-Thông thường trồng hàng cách hàng 20cm, cây cách cây 15cm (20cmx15cm) trung bình 25-30 củ/m2

Phân bón và cách bón phân:

- Vôi bột 150kg/ha, tùy theo các loại đất, bón sau khi cày lần thứ nhất

- Phân chuồng hoai: 15-20 tấn/ha

- Tổng lượng phân bón vô cơ cho 1(ha): N:P2O5: K2O= 150:200:200

- Ngoài lượng phân trên ta có thể bổ sung thêm một lượng phân hữu cơ tổng hợp để bón thúc bằng cách ngâm phân chuồng với đậu tương, ngô, ốc, supe lân… vào bể xi măng từ 2-3m3 nước cần 300 kg phân hữu cơ + 50 kg phân vi sinh sông gianh tưới cho 10 sào Định kỳ 10-15 ngày tưới 1 lần, mỗi lần tưới hòa thêm 3kg đạm ure cho 1 sào Bắc Bộ

2 hàng, kết hợp tưới nước, xới xáo làm cỏ cho hoa

+ Bón thúc lần 2: Bón khi cây cao 40-50 cm Lượng bón: 40% đạm, 30% supe lân, 40% kali lượng phân còn lại Bón trước khi cây loa kèn phân hóa mầm hoa Trộn đều các loại phân rắc vào giữa 2 hàng, kết hợp tưới nước, xới xáo làm cỏ cho hoa

+ Bón thúc lần 3: Bón khi cây cao 60-70 cm Bón hết lượng phân còn lại + Ngoài ra, chúng ta nên sử dụng thêm nước phân hữu cơ tổng hợp đã được ngâm ủ để tưới bổ sung, có thể hòa tưới sau khi bón thúc phân vô cơ

Trang 30

Chú ý: Không nên bón phân với nồng độ cao vì rễ cây rất dễ bị tổn thương và nên tập trung bón sớm cho hoa [21]

Rạch rãnh ngang trên mặt luống sâu 5-10 cm, các rãnh cách nhau 20

cm Khi trồng đặt củ vào rãnh củ cách củ 15cm, chú ý không để củ chạm vào phân, sau đó lấp đất sâu 5-8cm và tưới nước

Chăm sóc

Cây hoa loa kèn là một loại cây rất dễ mẫt cảm với điều kiện ngoại cảnh Do

đó, trong quá trình chăm sóc cần chú ý đến dinh dưỡng, điều kiện thời tiết, sâu bệnh hại và phải giữ ẩm cho cây trong suốt thời kỳ sinh trưởng, phát triển

Quá trình chăm sóc được chia làm 3 thời kỳ:

+Thời kỳ cây chưa ra hoa:

- Được tính từ khi trồng đến khi cây phân hóa mầm hoa, thời kỳ này cây chủ yếu phát triển về thân lá, nó là tiền đề cho sự ra hoa sau này Do đó,

để có được số lượng, chất lượng hoa tốt thì đồng nghĩa với việc cần phải chú

ý chăm sóc thời kỳ này cho cây sinh trưởng, phát triển khỏe

- Bón phân vô cơ ở thời kỳ này có thể theo 2 cách:

+ Rắc phân vào gốc cây rồi tưới nước sau

+ Cho phân vô cơ vào phân hữu cơ được ngâm ủ sau đó hòa loãng với nước tưới cho cây hoa

- Thường xuyên làm cỏ xới xáo, vun cao cho cây khỏi đổ

- Khi cây lên cao 30-40cm thì phải cắm cọc hai bên luống, làm giàn giăng bằng lưới cho cây khỏi bị đổ Dùng cọc tre chắc cắm với khoảng cách

Trang 31

1,5m/cọc, sau đó dùng dây nilon hoặc lưới đan Trung Quốc đan kích thước mắt lưới 15x15cm căng trên mặt luống cách ngọn cây khoảng 3-5cm sao cho cây cúc phân bố đều trong mắt lưới Khi cây lớn dần thì được nâng lên theo

độ cao của cây

- Nếu trồng vào vụ hè thì giai đoạn đầu cần phải che bớt ánh sáng đến khi cây bắt đầu phân hóa mầm hoa thì dỡ bỏ lưới đen

- Nếu trồng vào vụ đông ở miền Bắc cần chiếu sáng bổ sung thêm 2h 19h) bằng cách treo đèn 100W, mật độ 3m2 một đèn, chiều cao đèn cách cây 1m

(17h-+ Thời kỳ cây phân hóa mầm hoa và ra hoa

- Thời kỳ này hạn chế vun, xới xáo mạnh vì ảnh hưởng đến bộ rễ

- Thời kỳ này cung cấp đầy đủ nước cho cây, tuyệt đối tránh tình trạng ngập úng gây thối rễ và củ

+ Thời kỳ thu hoạch

Mỗi loài hoa đều có thời điểm thu hoạch thích hợp Thời điểm này phụ thuộc vào giống, loài và mục đích sử dụng sau thu hoạch (như để bán ngay hay tồn trữ…) Hoa nếu thu hái sớm khi cuống còn non, hoa có thể không nở được hoàn toàn, hoa thu hái muộn quá thì lại chóng tàn

Hoa thu hoạch tốt nhất vào buổi sáng sớm, không thực hiện vào giữa trưa vì lúc này nhiệt độ cao, ánh sáng mạnh sẽ làm cho cành hoa héo tàn nhanh Sau khi cắt khỏi gốc hay rời khỏi cây mẹ, sự sống của cành hoa bắt đầu giảm dần vì khả năng hút chất dinh dưỡng, hút nước không còn nữa Nó chỉ sống được nhờ vào chất dinh dưỡng dự trữ còn lại trong cây, dần dần sẽ héo tàn do sự bốc hơi nước, do nấm hay vi khuẩn xâm nhập vào các tế bào mô làm thối rữa các mạch dẫn truyền Vì vậy phải nhanh chóng thực hiện các kỹ thuật phân loại và bảo quản [22]

Củ loa kèn trắng nhiều nước, rất dễ bị thối do đó không nên để củ quá lâu trong đất, cũng không nên đào củ quá non, củ tích lũy chất khô chưa đầy

đủ sẽ khó bảo quản

Trang 32

Phòng trừ sâu bệnh

Nguyên tắc chung:

- Chọn lọc những củ giống không bị sâu bệnh

- Làm đất kỹ trước khi trồng, lên luống cao, thoát nước tốt

- Phòng trừ sâu bệnh kịp thời

+ Những sâu hại chính trên cây

- Sâu đục thân dùng thuốc nội hấp, sâu cắn lá dùng thuốc Badan, Bi58 0,1%, Trebon, Diazinon, Thiodan

Sâu xanh hoặc sâu cuốn lá: Có thể dùng Pegasus 500DD 5 - 10 ml /bình 10 lít hoặc Arrivo

- Đối với kiến, mối, bọ cánh cứng hại rễ, gốc: Sử dụng Basudin, Lidanfor, Sevidol để trị Dùng một trong các loại thuốc trên, trộn 1 thuốc với

10 cát rắc xung quanh gốc

+ Những bệnh hại chính trên cây

Cây loa kèn rất dễ bị bệnh sương mai và nấm Cho nên cần phun định

kỳ phòng hai loại bệnh này

Cách phòng trừ:

- Bệnh nấm, phấn trắng: Vết bệnh dạng bột phấn màu trắng xám, gây hại trên lá là chủ yếu Khi bệnh nặng có thể làm thối nụ, hoa không nở được, có thể dùng Anvil 5 SC 10 - 15 ml /bình 10 lít hoặc Score 250 ND 5 - 10 ml /bình 10 lít sương: Phun thuốc Jilet, Boocdo (Đồng sunphat), Alvin, Ridomin, Secor

Ngoài ra loa kèn còn gặp một số bệnh sau:

- Rệp: Thường làm cho cây còi cọc, ngọn quăn queo, nụ bị thui, hoa không nở được hoặc dị dạng, thường gây hại nặng ở vụ Xuân hè và Đông xuân Có thể dùng Karate 2,5 EC 10 - 15 ml/bình 10l, Ofatox 400EC hoặc Supracide 40ND 10 - 15 ml /bình 10 lít

Trang 33

- Bệnh đốm lá: Vết bệnh thường có dạng hình tròn hoặc bất định màu nâu nhạt hoặc nâu đen, nằm rải rác ở mép lá hoặc gân lá Bệnh phát triển mạnh khi độ ẩm cao, có thể dùng Topsin M -70 WP 5 - 10g/bình 8 lít

- Bệnh đốm nâu: Vết bệnh thường từ mép lá lan vào trong phiến lá màu nâu xám hoặc nâu đen, khi nặng lá chuyển sang màu vàng và rụng Ngoài Score 250

ND hoặc Anvil 5 SC, có thể dùng thêm Roval WP với nồng độ 0,15%

- Bệnh đốm vòng: Mô bệnh thường có lớp nấm mốc màu đen làm cho

lá bị thối dễ rụng Có thể sử dụng Daconil 500 SC 0,2% hoặc Altracol 70 BHN liều lượng 1,5 2 kg/ha

- Héo vi khuẩn: Thường làm thối rễ, cây héo từ lá gốc đến lá ngọn Dùng biện pháp luân canh, nhổ bỏ cây bệnh, vệ sinh vườn trồng, phòng trừ môi giới truyền bệnh hoặc sử dụng Streptomixin, nồng độ 100 - 150 ppm để trừ khuẩn

- Bệnh sinh lý: Ngoài các bênh truyền nhiễm, cây loa kèn còn bị bệnh sinh lý (không truyền nhiễm) gây hiện tượng vàng lá, héo ngọn, cây sinh trưởng kém hoặc chết Cần điều chỉnh việc bón phân và tưới nước hợp lý Có thể phun lên lá vài lượng lân và 1% ure

Nhìn chung đối với các loại nấm gây hại, để đề phòng bệnh ngay từ ban đầu, sau trồng nên phun Champion 50 g /10lít hoặc Zineb 20 - 50g/10lít, định

kỳ 5 - 7 ngày 1 lần vừa giảm tỷ lệ cây nhiễm bệnh vừa kích thích sự sinh trưởng, phát triển của cây Đối với các bệnh do nấm có thể phun Score 2SOND dùng liều lượng 0,2 - 0, 3 lít/ha [21]

1.4 Một số nghiên cứu về hoa loa kèn trên thế giới và tại Việt Nam

1.4.1 Một số nghiên cứu về hoa loa kèn trên thế giới

Cây hoa loa kèn trắng là một loại hoa được thế giới ưa chuộng và đã được nhiều nhà khoa học nghiên cứu về nó Trong vấn đề tạo giống hoa loa kèn mới sử dụng các phương pháp chuyển gen cũng được nhiều nhà khoa học nghiên cứu và đã đạt được các thành công nhất định

Trang 34

Năm 2003, A.Mercuri và cộng sự (Đức) chuyển gen thành công vào chỉ nhị và đế hoa của Lilium longiflorum Thunb cultivar 'Snow Queen' sử dụng chủng vi khuẩn A.tumefaciens LBA4404 mang vector pBin18, vùng T-DNA được tách dòng từ EcoRI15 mang ORFs 10, 11 và 12 tương ứng với torol A, B và C, được cắt từ Agrobacterium rhizogenes pRi 1855 Callus phát sinh phôi xuất phát từ vòi nhụy và cuống đã được cấy và đồng nuôi cấy trong

7 ngày với huyền phù của vi khuẩn Agrobacterium LBA4404, mang binary vector pBin 19 bao gồm nptII gen được điều khiển bởi Nos promoter và các đoạn giới hạn T - DNA EcoRI 15, bao gồm Os11 và 12 tương ứng với rol A,

B và C được cắt từ A rhizogenes pRI 1855 Các chồi chuyển gen đã được tái sinh trên môi trường chọn lọc và dễ dàng nhân nhanh, ra rễ và chuyển ra đất

Có sự đa dạng về kiểu hình của các dòng chuyển gen [15]

Năm 2004, Y.Hoshi và cộng sự (Nhật Bản) đã chuyển gen thành công vào Oriental hybrid lily, Lilium cv Acapulco bằng chủng vi khuẩn A.tumefaciens EHA101/pIG121Hm mang các gen nptII, hpt và gen Gus Kết quả đã thu được 6 dòng lily kháng Hyg từ hơn 200 callus bằng cách làm tổn thương callus với giấy giáp trước khi đồng nuôi cấy Callus được nuôi cấy trên môi trường MS không có NH4NO3, sử dụng Hyg trong môi trường chọn lọc Các dòng tái sinh kháng Hyg tạo chồi sau đó phát triển thành cây khi chuyển sang môi trường MS không bổ sung chất điều tiết sinh trưỏng Tất cả các cây được kết luận chuyển gen nhờ Gus histochemical assay và phân tích PCR [16]

Năm 2004, các tác giả Byung Jooon Ahn và cộng sự đã chuyển gen bằng súng bắn gen cho huyền phù tế bào của hoa Easter lily (Lilium longiflorum) Sự biểu hiện tạm thời của gen uidA xuất hiện ở 493 tế bào/ đĩa petri Để chuyển gen bền vững, huyền phù tế bào của lilium longflorum được bắn với plasmid bao gồm cucumber mosaic virus (CMV) replicase được điều khiển bởi Act, 1 promotor và gen Bar đã được điều khiển bởi CaMV

Trang 35

promotor, 10 cây tái sinh đã được phân tích bởi PCR, 2 trong 10 cây đã được khẳng định chuyển gen nhờ lai Southern Blot Hai cây chuyển gen được chuyển độc lập trong đó có một cây mang gen Bar, một cây mang cả hai gen gồm CMV replicase và gen Bar Các cây này đã được xác định là có khả năng kháng PPT ở nồng độ 1000mg/l ở giai đoạn nở hoa chứng tỏ gen Bar đã được biểu hiện ở toàn bộ là khi được điều khiển bởi CaMV 35S promtor

Năm 2007, Kim Sung Su và cộng sự đã chuyển gen thành công cho loài hoa Lilium longiflorum L qua sự biểu hiện tạm thời của β-glucuronidase bằng vi khuẩn Agrobacterium [17]

1.4.2 Một số nghiên cứu về hoa loa kèn trắng tại Việt Nam

Tại Việt Nam cũng đã có nhiều nghiên cứu về hoa loa kèn và bước đầu

đã đạt được những thành công nhất định

Các nghiên cứu về cây hoa loa kèn thường tập trung vào các biện pháp nhân giống vô tính Ngoài ra còn tiến hành nhập và trồng thử nghiệm các giống mới có triển vọng, cho năng suất cao, phẩm chất tốt, phù hợp với điều kiện khi hậu của Việt Nam, đặc biệt là khí hậu miền Bắc Trong những năm gần đây, việc nhập và nghiên cứu khảo nghiệm các giống hoa loa kèn được tiến hành tại nhiều cơ quan nghiên cứu, điển hình là Viện Di truyền Nông nghiệp, Viện Nghiên cứu Rau quả và Viện Sinh học Nông nghiệp

Năm 2005, Đặng Văn Đông và CS [18] đã nhập nội, khảo nghiệm, đánh giá tính thích ứng của 5 giống hoa loa kèn từ Hà Lan Kết quả đã lựa chọn được giống hoa loa kèn Tứ Quý có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt nhất, thích hợp với nhiều vùng sinh thái khác nhau, đồng thời cũng đã nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng giống hoa này Kết quả bước đầu cho thấy: mật độ trồng thích hợp là 20x20cm, lấp đất trên mặt củ 4-5cm, lượng phân bón là 1-2 tấn phân chuồng + 20-30kg NPK + 8-10Kg urê/sào Bắc Bộ

Trang 36

Năm 2006, Nguyễn Mạnh Hà [7] đã nghiên cứu thành phần sâu, nhện hại hoa loa kèn, đặc điểm sinh học, sinh thái của rệp muội Pleotrichophorus chrysanthemi Theobald và biện pháp phòng chống chúng tại ngoại thành Hà Nội vụ đông xuân năm 2005-2006

Năm 2007, Nguyễn Văn Tỉnh và cộng sự [5], khi nghiên cứu ảnh hưởng của kích thước củ giống đến giống hoa lily Sorbonne đã chỉ ra rằng: sử dụng củ giống có kích thước 16 - 18 cm là phù hợp nhất, vừa hạn chế được hiện tượng cháy lá, hoa bị dị dạng mà vẫn đảm bảo chất lượng cành hoa Nếu

sử dụng củ giống có kích thước nhỏ hơn thì chất lượng hoa kém hơn Nếu sử dụng củ giống có kích thước lớn hơn thì hay bị hiện tượng cháy lá Tác giả cũng nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật để hạn chế hiện tượng cháy lá khi

sử dụng củ giống có kích thước 18-20cm và nhận thấy rằng dùng các vật liệu che phủ mặt luống như vỏ trấu, rơm rạ mục; cũng có thể áp dụng phương pháp trồng cây theo 2 giai đoạn, trong đó giai đoạn 1 trồng cây trong kho lạnh

ở nhiệt độ 120C - 130C với thời gian là 15 ngày giúp cây sinh trưởng, phát triển thuận lợi, giảm hiện tượng cháy lá và nụ hoa bị biến dạng

Năm 2010, Vi Quốc Hiển đã nghiên cứu hoàn thiện quy trình kỹ thuật điều khiển sự ra hoa trái vụ trên cây hoa loa kèn

Năm 2010, Nguyễn Thị Duyên [2] đã nghiên cứu ảnh hưởng của kích thước củ giống và biện pháp kỹ thuật thu hoạch, xử lý củ giống đến năng suất, chất lượng của hoa loa kèn tứ quý, đã chỉ ra rằng: Trồng loa kèn Tứ Quý sử dụng củ có kích thước 12-14cm là phù hợp nhất, xử lý lạnh củ giống ở 5-6oC trong thời gian 45 ngày là tốt nhất, Thu hoạch củ giống sau khi thu hoa 45 ngày là phù hợp nhất, Với giống hoa loa kèn Tứ Quý, thu củ làm nhiều đợt sẽ rút ngắn được thời gian thu hoạch hoa trên đồng ruộng

1.4.3 Những nghiên cứu về thời vụ và mật độ trồng

Trang 37

Đối với thời vụ trồng và mật độ trồng của một số loại hoa đã được nghiên cứu nhiều bởi T.S Đặng Văn Đông cùng các cộng sự ở Viện Nghiên cứu Rau, hoa quả

Đối với giống hoa loa kèn trắng được trồng ở mật độ 25 - 30 củ/m2 Trong điều kiện miền Bắc Việt Nam thường được trồng 2 vụ chính là:

- Vụ Đông Xuân: từ tháng 10-12 dương lịch;

- Vụ Thu Đông: từ tháng 8-10 dương lịch;

Đối với hoa Lily Nhóm tác giả: Nguyễn Văn Tỉnh và cộng sự đã nghiên cứu: Đối với vùng Đồng bằng sông Hồng, miền Trung trồng chủ yếu

2 vụ chính: vụ Thu Đông T9 - T10 để thu hoạch vào dịp Tết, vụ Đông Xuân T10 - T12 để thu hoạch vào dịp 8/3 Đối với một số vùng như Mộc Châu, Mường La (Sơn La) và các vùng có điều kiện khí hậu tương tự có thể trồng để thu hoạch quanh năm Căn cứ vào thời gian sinh trưởng của từng giống lily và điều kiện khí hậu của vùng trồng để chọn thời điểm trồng cho phù hợp

Ví dụ đối với giống Sorbonne, để thu hoa vào dịp tết thì thời điểm trồng thích hợp là:

- Vùng đồng bằng sông Hồng (Hà Nội, Bắc Ninh…): 20/9-27/9 (âm lịch)

- Vùng miền núi phía Bắc (Mộc Châu, Sa Pa, Bắc Cạn…): 5/9-12/9 (âm lịch)

- Vùng miền Trung (từ Thanh Hóa trở vào Huế…): 25/9-2/10 (âm lịch)

1.4.4 Những nghiên cứu về chất kích thích sinh trưởng

Về đại cương các chất điều hoà sinh trưởng thực vật được chia thành hai nhóm có tác dụng đối kháng về sinh lý: các chất kích thích sinh trưởng và các chất ức chế sinh trưởng Các chất điều chỉnh sinh trưởng ở nồng độ sinh

lý có tác dụng kích thích các quá trình sinh trưởng của cây gọi là các chất kích thích sinh trưởng Các chất này bao gồm: Auxin, xytokinin, gibberellin Các chất điều chỉnh sinh trưởng gây tác dụng ức chế lên quá trình sinh trưởng của

Trang 38

cây gọi là các chất ức chế sinh trưởng Chúng bao gồm các chất: Axit abxixic, Etylen, các chất phenol, các chất làm chậm sinh trưởng, các chất diệt cỏ

Hiện nay người ta đã dùng chất diều tiết sinh trưởng để khống chế

+ Sử dụng chất điều tiết sinh trưởng GA3 để tăng chiều cao cây

+ Sử dụng chất điều tiết để giảm chiều cao cây: CCC, Mydrin, Mét, B9, kích tố hoa Cúc (Cúc tạng tố - ADOPB)

+ Sử dụng chất điều tiết sinh trưởng để làm ngắn cuống hoa

Lay ơn: lay ơn là một trong rất ít cây mà chiều cao của cây được kích thích khi sử dụng CCC Phun CCC nồng độ 8000 ppm 3 lần: lần thứ nhất xử

lí ngay sau khi mọc, lần thứ hai cách 4 tuần, lân thứ ba chác 3 tuần sau lần thứ hai, tức là khoảng 25 ngày trước khi ra hoa Kết quả là hoa tự được kéo dài,

số lượng hoa trên một ngồng nhiều hơn

- Cúc Nhật: Cúc Nhật thường mẫn cảm với quang chu kì và nhiệt độ thấp, nên ở Nhật người ta thường xử lí GA nồng độ 5 - 10 ppm vào đỉnh sinh trưởng để làm cho chóng ra hoa

- Cẩm chướng: phun CCC ở nồng đôn 0,25% sẽ chống được hiện tượng cẩm chướng mọc vổng, ra nụ quá nhiều phải ngắt bỏ bằng tay tốn nhiều công lao động; chất lượng hoa tăng rõ rệt

* Điều khiển ra hoa của “Hoa loa kèn”

Hoa loa kèn là một trong những loài hoa rất được ưa chuộng và là loại hoa xuất khẩu chính trong các năm trước đây Củ loa kèn thường được trồng vào tháng 9, tháng 10 nhưng mãi đến tháng 4 năm sau mới thu hoạch Thời gian chiếm đất khá dài Hơn nữa đến tháng 4 nhiệt độ tăng, hoa nở ồ

ạt do đó làm giá trị của hoa bị giảm nhiều Chính vì vậy trong nhiều năm qua, bộ môn sinh lý hoá sinh thực vật trường ĐHNN1 đã nghiên cứu thành công việc điều khiển hoa loa kèn ra hoa trái vụ theo ý muốn Hiện nay trên

Trang 39

thị trường Hà Nội đã có hoa loa kèn trong dịp lễ, tết dương lịch, nhất là từ tết âm lịch dến 8/3 Giá trị của bông hoa trái vụ này có thể tăng lên gấp nhiều lần so với hoa chính vụ Để làm hoa xuất khẩu thì biện pháp xử lí hoa loa kèn trái vụ lại càng có giá trị hơn

Việc rút ngắn thời gian sinh trưởng của cây loa kèn là một quá trình phức tạp phải có tác động của hàng loạt biện pháp được tính toán rất hợp lí Trong các tổ hợp biện pháp đó thì GA có ý nghĩa rất quan trọng Việc ngâm

củ hoa loa kèn hoặc phun đẫm bằng dung dịch GA nồng độ 10 ppm sau khi đã

xử lí các biện pháp khác đã kích thích sự nảy mầm nhanh của củ loa kèn trong đất, rút ngắn thời kì ngủ nghỉ và làm chúng nhanh sing trưởng ra hoa sớm

Biện pháp này đã mang lại hiệu quả kinh tế cho nhiều gia đình trồng hoa loa kèn

1.4.5 Những nghiên cứu về các loại dinh dưỡng qua lá

Đối với hoa cúc Lân (P): Có tác dụng làm cho bộ rễ phát triển mạnh thân cứng, hoa bền, màu sắc đẹp chóng ra hoa, giúp cây hút đạm nhiều và tăng khả năng chống rét cho cây Thiếu lân, bộ rễ kém phát triển cành nhánh

ít, hoa chóng tàn, màu nhợt nhạt, hoa ra muộn Cúc yêu cầu lân đặc biệt mạnh vào thời kỳ phân hoá mầm hoa

Trang 40

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Đối tượng, vật liệu và thời gian nghiên cứu

2.1.1 Đối tượng và vật liệu nghiên cứu

* Đối tượng:

-Đối tượng nghiên cứu: Giống hoa loa kèn chịu nhiệt (Lilium longiflorum)

* Vật liệu nghiên cứu:

- Đặc điểm một số chế phẩm kích thích sinh trưởng và phân bón qua

lá sử dụng trong sản xuất hoa

* Phân Đầu trâu 005

Thành phần: 30% đạm (N), 10% lân (P2O5), 10% kali (K2O), lưu huỳnh (S), magiê (Mg), canxi (Ca), kẽm (Zn), sắt (Fe), đồng (Cu), mangan (Mn), bo (B), molypden (Mo), gibberellin, αNAA, bNOA

Công dụng: Tăng sinh trưởng, phát triển Kích thích cây đẻ nhánh, nảy chồi, ra đọt ra hoa, đậu quả Hạn chế tác hại của sâu bệnh, úng ngập, hạn hán

và sương giá Tăng năng suất, chất lượng nông sản và tăng lợi nhuận

Cách dùng:

- Cây hoa và cây cảnh: 5-10g/8 lít nước, phun định kỳ 7-10 ngày/lần

* Phân Đầu trâu 009

Thành phần: 20% đạm (N), 20% lân (P2O5), 20% kali (K2O), lưu huỳnh (S), magiê (Mg), canxi (Ca), kẽm (Zn), sắt (Fe), đồng (Cu), mangan (Mn), bo (B), molypden (Mo), gibberellin, αNAA, bNOA

Công dụng: Tăng sinh trưởng, phát triển Kích thích ra hoa, giữ hoa bền lâu, tăng tỷ lệ đậu quả (trái), nuôi quả tốt Hạn chế tác hại của sâu bệnh, úng ngập, hạn hán và sương giá Tăng năng suất, chất lượng nông sản và tăng lợi nhuận

Định dạng
Số trang	96
Dung lượng	1,97 MB