Bài làm Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề độc lập dân tộc gắn liền với CNXH chính là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mac-Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam; Tư
Trang 1hạnh phúc, tự do thì độc lập chẳng có ý nghĩa gì” Đ/c hãy phân tích
rõ luận điểm đó và kiên hệ với giai đoạn cách mạng hiện nay
Bài làm
Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề độc lập dân tộc gắn liền với
CNXH chính là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mac-Lênin với
phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam; Tư tưởng
Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc vừa
là sự kết hợp tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại, vừa thể hiện tinh
thần độc lập, tự chủ, sáng tạo của Người; Đó là lý luận về cách mạng
giải phóng dân tộc,và tiến lên CNXH ở các nước thuộc địa; là tư
tưởng giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người,
mà hạt nhân trung tâm là độc lập gắn liền với CNXH Đất nước được
độc lập thống nhất, nhân dân được tự do hạnh phúc là mục tiêu phấn
đấu cả cuộc đời của Người Vấn đề độc lập dân tộc gắn liền với
CNXH luôn là một trong những vấn đề trung tâm và được thể hiện rõ
ràng, xuyên suốt trong quá trình hoạt động cách mạng của Người ở
trong nước và trên thế giới Ở Hồ Chí Minh, Người không có ham
muốn nào hơn là đất nước được độc lập, nhân dân được ấm no, hạnh
phúc; Điều đó càng được khẳng định rõ hơn khi Người nói: Nếu
nước độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc, tự do thì độc lập
chẳng có ý nghĩa gì Để làm rõ luận điểm trên, Chúng ta cùng phân
tích mối quan hệ giữa độc lập dân tộc phải gắn với con đường xây
dựng chủ nghĩa xã hội theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Mục tiêu độc lập – dân tộc gắn liền với CNXH trong tư tưởng
Hồ Chí Minh được hình thành từ hai cơ sở là: cơ sở lý luận và cơ sở
thực tiễn; Ngay từ đầu những năm 20 của thế kỷ XX; khi đất nước
Việt Nam bị thực dân Pháp xâm lược, dân tộc ta phải chịu khổ cực
dưới hai tầng áp bức của bọn thực dân đế quốc và bọn phong kiến;
nhiều phong trào yêu nước của nhân dân ta nổi lên đấu tranh chống
bọn thực dân đế quốc, bọn phong kiến nhưng tất cả đều bị thất bại; vì
vậy, trong nhận thức về con đường giải phóng dân tôc, Hồ Chí Minh
đã sớm nhận ra hạn chế của các nhà yêu nước đương thời Do chưa
có một đường lối
HCM nhiều lần chỉ rõ:”muốn xây dựng CNXH, trước hết phải có con người XHCN” Đó là những con người có phẩm chất và năng lực , có trình độ chính trị, văn hoá, KHKT và chuyên môn nghiệp vụ.HCM đòi hỏi mỗi con người cần kết hợp chặt chẽ hồng với chuyên,đức với tài, trong đó đức là gốc.HCM luôn luôn chăm lo vun trồng, XD nền VH mới VN Theo HCM muốn tiến lên CNXH thì phải phát triển VH để phục vụ sự nghiệp CM XHCN thi VH phải XHCN về nội dung và dân tộc về hình thức.
HCM cho rằng phải đẩy mạnh XD cơ sở vật chất đồng thời phải phát huy những yếu tố tinh thần
Về XD nền KT theo TT HCM bước vào thời kỳ XD cần chú trọng phát triển KT, nước độc lập tự do phải gắn liền với dân được cơm no áo ấm Ngay
từ năm 1953, HCM đã viết trong chế độ dân chủ mới có 5 thành phần KT: KT quốc doanh, KT HTX, KT của cá nhân,nông dân và thợ thủ công, tư sản của
tư nhân, tư bản nhà nước.HCM nhấn mạnh phải coi công nghiệp và nông nghiệp gắn bó chặt chẽ với nhau như 2 chân đi khoẻ và đi đều thiø chóng đi tới đích và về CT thì liên minh công nông được củng cố vững chắc.
Về yêu tố tinh thần , HCM quan tâm đến việc đẩy mạnh phát triển văn hoá – giáo dục ; phát động nhiều phong trào thi đua CM nhằm phát huy các yếu tố tinh thần Người luôn luôn phát huy nhân tố con người, mở rộng dân chủ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân Đáp ứng nhu cầu thích đáng lợi ích chân chính của người lao động, chú ý công bằng XH và sự hài hoà của nhân dân Tập trung đầu tư và phát triển nguồn lực con người, coi giáo dục , khoa học công nghệ thật sự là quốc sách hàng đầu Chăm lo bồi dưỡng và đào tạo con người và đội ngũ CB có phẩm chất CT vững vàng, trung thành với lý tưởng CM, có trình độ chuyên môn và năng lực thực tiễn, có ý thức tô chức
kỷ luật, gương mẫu trong đạo đức và lối sống Tóm lại là những con người”phải có đủ đức và tài, tong đó đức là gốc”.
Về XD lực lượng, HCM cho rằng phải tập chung cũng cố khói đại đoàn kết toàn dân Mặt trận dân tộc thống nhất có vai trò hết sức quan trọng, MT lấy CN, ND trí thức làm nồng cốt Tạo sức mạnh về mặt tổ chức, ý nghĩa của
MT DT thống nhất HCM nêu “ trong CM DTDC ND cũng như trong CM XHCN, MT DT thông nhất vẫn là 1 trong những lực lượng to lớn của CM
VN “
Theo Hồ Chí Minh, Đối với các nước thuộc địa như nước ViệtNam giai đoạn này, độc lập dân tộc trước nhất chỉ có được khi cách
Trang 2kháng chiến rõ ràng, bất cập trước lịch sử, dựa trên ý thức hệ phongkiến hoặc xu hướng dân chủ tư sản nên không tránh khỏi thất bại và bịthực dân Pháp thẳng tay đàn áp các phong trào yêu nước của nhân dân
ta Từ đó, HCM đã bắt đầu đi tìm con đường cứu nước mới Trong quátrình bôn ba ở nước ngoài, HCM đã khảo sát tất cả các điển hình thếgiới từ nước Pháp, các nước ở Châu phi, Mỹ, Anh, Nga nhằm tìm hiểu
kẻ thù của dân tộc, thế giới văn minh và tìm hiểu các cuộc cách mạnglớn trên thế giới, khảo sát, tìm hiểu nghiên cứu các kiểu nhà nước vàcuộc sống của nhân dân các dân tộc bị áp bức Từ đó, Người đã nêu rahai phương diện và rút ra kết luận: cách mạng tư sản không triệt để vìkhông giải phóng được con người, không mang lại lợi ích cho toàn thểnhân dân lao động vì thế Người cho rằng làm cách mạng không nêntheo cách mạng tư sản Cách mạng tháng Mười Nga là cuộc cáchmạng vô sản, là cuộc cách mạng triệt để, đem lợi ích đến cho toàn thểnhân dân lao động và chế độ thuộc địa, nhà nước thuộc địa Người kếtluận đo ùlà chế độ dã man nên cần phải đánh đổ nó đi Đặc biệt, khitiếp xúc với luận cương của Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa,HCM đã tìm thấy con đường chân chính cho sự nghiệp cứu nước giảiphóng dân tộc; đây chính là cơ sở lý luận hình thành tư tưởng Hồ ChíMinh Sự kiện đó đánh dấu bước nhảy vọt về chất trong tư tưởngHCM, từ CN yêu nước đến CN Lênin, từ giác ngộ dân tộc đến giácngộ giai cấp từ người yêu nước thành người cộng sản Lý luận về cáchmạng không ngừng của Lênin có ảnh hưởng rất sâu sắc đến tư tưởngcủa Người, cho thấy sự gắn bó chặt chẽ giữa 2 cuộc cách mạng: cáchmạng giải phóng dân tộc và cách mạng XHCN, cách mạng giải phóngdân tộc là tiền đề cho cách mạng XHCN và cách mạng XHCN là sựkhẳng định của thành quả cách mạng của giải phóng dân tộc
Theo TT HCM con người vừa là mục tiêu vừa là động lực tong công cuộc giải phóng dân tộc và xây dựng XH mới XHCN.Vấn đề con người có vị trí cao nhất và bao trùm, là chiến lược của mọi chiến lược Là nhân tố tạo ra động lực để tiến hành đổi mới XH,sự nghiệp giải phóng con người là mục tiêu cao nhất nhằm định hướng mọi hoạt động thực tiễn.
Quán triệt TT HCM , NQ5 của Bộ Chính Trị khoá 6 viết:” phải quán triệt quan điểm cơ bản của Đảng là coi trọng con người, coi con người là động lực quan trọng nhất, là mục tiêu phục vụ và xây dựng của mọi hoạt động kinh tế-
mục tiêu cuối cùng của độc lập dân tộc không chỉ là ở giai đoạn hoàn
thành cuộc cách mạng giải phóng dân tộc mà phải thực hiện tiếp cuộc
cách mạng xã hội chủ nghĩa
Có thể nhận thấy rằng dưới góc độ giải phóng dân tộc, giành được
độc lập dân tộc mới chỉ là cấp độ đầu tiên Giải phóng về mặt chính
trị, tự bản thân nó chưa phải là công cuộc giải phóng hoàn toàn, hay
nói cách khác, độc lập là tiền đề đầu tiên để tiến lên chủ nghĩa xã hội,
đi tới cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc Lôgíc lịch sử tự nhiên của
sự vận động phong trào dân tộc tất yếu dẫn tới chủ nghĩa xã hội do
bản chất cách mạng triệt để của nó
Nghiên cứu Cương lĩnh dân tộc Lênin: bình đẳng, tự quyết, đoàn
kết gia cấp công nhân các dân tộc, Hồ Chí Minh đã nhận thấy rằng
sau khi cách mạng giải phóng dân tộc thắng lợi, phải tiến hành cách
mạng xã hội chủ nghĩa - độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội
Độc lập dân tộc đòi hỏi trước hết phải đảm bảo cho dân tộc đó
quyền tự quyết dân tộc, quyền lựa chọn chế độ chính trị, lựa chọn con
đuờng và mô hình phát triển, độc lập cả về chính trị, kinh tế, văn hoá
Vì Vậy, chỉ có thể tiến hành thành công cuộc cách mạng giải phóng
dân tộc, đất nước giành được độc lập thì dân tộc ấy mới có thể tự chọn
lựa con đường đi, hướng phát triển của đất nước mình làtheo con
đường CNXH Nói cách khác, giành được độc lập dân tộc là tiền đề
cho việc xây dựng chế độ mới- chế độ XHCN
Độc lập dân tộc cũng đòi hỏi phải thực sự bảo đảm quyền làm chủ của
nhân dân, nhân dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, con người
được phát triển toàn diện, hạnh phúc, con người được làm chủ Độc
lập tự do đòi hỏi phải xoá bỏ mọi tình trạng áp bức, bóc lột, nô dịch
của dân tộc này đối với dân tộc khác về kinh tế, chính trị và tinh thần
Sự trao đổi, hợp tác kinh tế, văn hoá giữa các nước dựa trên nguyên
tắc tôn trọng chủ quyền của nhau, bình đẳng và cùng có lợi, vì một thế
giới không có chiến tranh, không có sự hoành hành của cái ác, của
những sự tàn bạo và bất công,bảo đảm cho con người sống trong an
ninh và hạnh phúc Vì vậy, để đảm bảo độc lập dân tộc thực sự và giữ
Trang 3vững thành quả ấy, cả nước phải tiến lên chủ nghĩa xã hội Đó là quy
luật của thời đại, đáp ứng nguyện vọng ngàn đời của nhân dân talàđộc
lập, tự do, ấm no, hạnh phúc Người nói: chúng ta tranh được tự do,
độc lập rồi mà dân cứ chết đói, chết rét thì tự do, độc lập cũng không
làm gì Để giữ vững độc lập, tự chủ, để đảm bảo cho nhân dân một
cuộc sống ấm no hạnh phúc, chúng ta không có con đường nào khác
là phải tiến lên chủ nghĩa xã hội
Với ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, cuộc cách mạng
giải phóng dân tộc không chỉ mang lại độc lập thống nhất cho tổ
quốc, mà trong từng bước phải mang lại tự do, hạnh phúc cho toàn
dân
Đối với chúng ta, kinh nghiệm lịch sử hiện đại chứng minh rằng,
thống nhất đất nước chỉ có thể thực hiện được trên cơ sở độc lập dân
tộc thực sự- độc lập trên nền tảng của CNXH Bởi vì, từ đó sẽ tạo ra
những tiền đề vật chất và tinh thần cần thiết cho việc bảo vệ vững chắc
của chủ quyền dân tộc Vì thế giữa độc lập dân tộc gắn liền CNXH có
mối quan hệ với nhau được biểu hiện đó là:
ĐLDT là mục tiêu trước mắt, là cơ sở, là tiền đề để tiến lên
CNXH; Độc lập dân tộc gắn liền với CNXH là sự gắn bó thống nhất
với nhau, vừa phản ánh quy luật khách quan của sự nghiệp giải phóng
dân tộc trong thời đại cách mạng vô sản, vừa phản ánh mối quan hệ
khăng khít giữa mục tiêu giải phóng dân tộc với mục tiêu giải phóng
giai cấp và giải phóng con người Chỉ có thiết lập được chế độ sở hữu
công cộngvề tư liệu sản xuất mới xoá bỏ được tận gốc trình trạng áp
bức bóc lột; chỉ có thiết lập một nhà nước kiểu mới, một nhà nước
thực sự của dân, do dân, vì dân mới đảm bảo cho quyền làm chủ của
người lao động, mới thực hiện được sự phát triển hài hoà giữa cá nhân
và xã hội, giữa độc lập dân tộc với tự do và hạnh phúc của con người
Vì vậy, CNXH là mục tiêu cuối cùng mà ta phải đạt được, là con
đường bảo vệ và phát triển thành quả của ĐLDT; chỉ có CNXH,
CNCS mới bảo đảm cho 1 nền ĐLDT chân chính, mới giải phóng các
dân tộc một cách thực sự, hoàn toàn Đó là nguyện vọng chung của
nhân dân Nhân dân ta đi theo Đảng tiến hành cách mạng dân tộc dân
chủ nhân dân không chỉ nhằm thoát khỏi ách đô hộ của ngoại bang,
cũng không phải chỉ nhằm thoát khỏi gông cùm của phong kiến,để rồi
lại rơi vào tình trạng bị giai
của CNXH có công nghiệp và nông nghiệp hiện đại, có nnền văn hoákhoa học tiên tiến; về chính trị, nội dung quan trọng nhất để đảm bảothắng lợi của công cuộc cách mạng này là giữ vững, tăng cường vàphát huy vai trò lãnh đạo của Đảng, đồng thời phải củng cố, tăngcường vai trò, hiệu lực quản lý của Nhà nước thực sự là Nhà nướccủa nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân và nhà nước đó thực hiện 2chức năng: dân chủ với dân, chuyên chính với kẻ thù Xây dựng nềnvăn hoá tiên tiến được biểu hiện trong mọi sinh hoạt đời sống tinh thầncủa xã hội Phát triển giáo dục nâng cao dân trí, phát triển văn hoánghệ thuật và đào tạo con người mới Củng cố và mở rộng Mặt trậndân tộc thống nhất, phát huy sức mạnh của dân tộc, xây dựng khối đạiđoàn kết toàn dân vì xây dựng CNXH cũng là nhiệm vụ của toàn thểnhân dân ta; đồng thời phải xây dựng đội ngũ cán bộ đủ đức vàtài,đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng XHCN Về phương diệnquốc tế, theo Hồ Chí Minh, sự nghệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ởnước ta buộc chúng ta phải có ý thức độc lập tự chủ, tự lực, tự cường,tranh thủ các điều kiện quốc tế thuận lợi, hạn chế những khó khăn đểxây dựng thành công chủ nghĩa xã hội Về bước đi của thời kỳ quá
độ, Người đã chỉ rõ: Ta xây dựng CNXH từ 2 bàn tay trắng đi lên thìkhó khăn còn nhiều và dài, phải làm dần dần, không thể một sớm mộtchiều.Về phương pháp, biện pháp, cách thức tiến hành xây dựngCNXH ở Việt Nam, Người luôn nhắc nhở phải nêu cao tinh thần độclập, tự chủ, sáng tạo, chống giáo điều rập khuôn kinh nghiệm nướcngoài, phải suy nghĩ tìm tòi, sáng tạo ra cách làm phù hợp với thựctiễn Việt Nam
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn đi lên CNXH ởnước ta giai đoạn hiện nay, trong điều kiện thế giới và trong nước ta
có những thụân lợi và khó khăn nhất định chính vì vậy, Đại hội lần thứ
IX của Đảng đã khẳng định: Trước tình hình hiện nay, mặc dù XHCNvẩn là sự phát triển tất yếu của lịch sử xã hội loài người là sự lựa chọn
đi theo con đường CNXH của chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân là sựlựa chọn duy nhất đúng đắn.đất nước đang đứng trước những thửthách lớn lao của thời đại lịch sử Đảng và nhà nước ta phải kiên địnhcon đường mục tiêu của mình và phải lấy CN Mác- Lênin tư tưởng HồChí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động Trong sựnghiệp đổi
Trang 4mới hiện nay, chỉ có kiên định mục tiêu cao cả ấy chúng ta mới giải
phóng nhân dân khỏi tình trạng nghèo nàn lạc hậu, tình trang mê tín dị
đoan, tập tục lạc hậu và các tệ nạn Xã hội… Giữ vững độc lập, tự chủ
đi đôi với mở rộng quan hệ quốc tế, thực hiện phương châm đa
phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại Xây dựng CNXH là
nhiệm vụ chủ yếu trong giai đoạn hiện nay để tạo điều kiện bảo vệ Tổ
quốc một cách vững chắc Muốn vậy phải chủ động tạo lập con đường
để phát huy sức mạnh dân tộc và sức mạnh của thời đại, phải đi tắt,
đón đầu tạo ra những bước đột phá mạnh mẽ để phát triển đất nước
nhanh và bền vững để xây dựng thành công chủ nghĩa
Bên cạnh đó, nhiệm vụ của chúng ta hiện nay là đi đôi với việc
tiếp tục quán triệt những nội dung cơ bản của TTHCM, phải nêu cao
tinh thần cảnh giác cách mạng, chống lại những khuynh hướng tư
tưởng cơ hội, xét lại và bảo thủ, giáo điều; chủ nghĩa cá nhân, tệ quan
liêu, tham nhũng, kiên quyết làm thất bại mọi âm mưu chống phá về
mặt tư tưởng chính trị do các thế lực thù địch gây ra
Có kiên định CN M-L, TTHCM và tiến hành cuộc đấu tranh
kiên trì, dũng cảm chống những quan điểm, tư tưởng sai trái thì mới
khắc phục được sự suy thoái hiện nay về nhận thức tư tưởng chính trị,
về quan điểm và hành động của một bộ phận cán bộ, đảng viên
Tóm lại, cốt lõi của độc lập dân tộc là giải quyết mối quan hệ
giữa dân tộc và giai cấp Trong cách mạng Việt Nam dân tộc và giai
cấp có sự hài hài hoà và thống nhất với nhau về lợi ích Chính vì vậy
phải chống cả tả khuynh và hữu khuynh Thực tiễn cho thấy ngay từ
khi được thành lập, Đảng ta đã quan niệm độc lập dân tộc và CNXH
không phải là hai mục tiêu khác nhau mà có mối quan hệ mật thiết với
nhau, không thể tách rời nhau, bởi vì độc lập dân tộc mà chúng ta cần
có là độc lập dân tộc của một nước XHCN Chỉ khi có độc lập dân tộc
thì mới đi liền với sự giàu có, hạnh phúc chung của nhân dân Độc lập
dân tộc là thuộc tính nội tại của CNXH với tư cách một chế độ xã hội;
không có độc lập dân tộc thì không có xã hội XHCN Do đó mỗi
người chúng ta phải nhận thức được điều đó để ra sức phấn đấu hết
sức mình vì mục tiêu, lý tưởng cao cả ấy mà Người và Đảng ta đã
mang lại cho chúng ta ngày hôm nay./
cấp tư sản bóc lột, mà còn muốn thoát khỏi mọi kiểu áp bức, bóc lột đểmọi người được sống trong ấm no, tự do và hạnh phúc Muốn vậy, độclập dân tộc phải gắn liền với CNXH Để thực hiện con đường, mụctiêu độc lập dân tộc và CNXH như đã phân tích như trên; theo HồChí Minh, cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi trước nhấtphải đi theo con đường cách mạng vô sản, tư tưởng này thể hiện rõqua luận điểm:Chỉ có giải phóng giai cấp vô sản thì mới giải phóngđược dân tộc, cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự nghiệp củachủ nghĩa cộng sản và cuộc cách mạng thế giới Cách mạng giảiphóng dân tộc muốn thắng lợi còn phải do Đảng của giai cấp côngnhân lãnh đạo Bên cạnh đó, Người cũng chỉ rõ cách mạng giải phóngdân tộc là sự nghiệp đoàn kết của toàn dân, trên cơ sở liên minh công– nông Hồ Chí Minh cũng chỉ rằng muốn giải phóng dân tộc phảithực hiện con đường cách mạng bạo lực, song Hồ Chí Minh luôn chủđộng, tích cực đưa ra giải pháp để tranh thủ khả năng hoà bình vàphát triển của cách mạng
Theo tư tưởng của Người, làm Cách mạng xã hội chủ nghĩa là để
xây dựng chế độ xã hội XHCN, là một XH tốt đẹp, một XH vì conngười, là chế độ do nhân dân lao động làm chủ, là một xã hội có nềnkinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất ngày càng hiện đại
và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu; nhằm không ngừngnâng cao đời sống vật chất cho nhân dân; là một xã hội phát triển cao
về văn hoá, đạo đức, trong đó, người với người là bạn bè, là đồng chí
là anh em, con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, có cuộcsống tinh thần phong phú; là một xã hội công bằng và hợp lý, các dântộc đều bình đẳng; là công trình tập thể của nhân dân, do nhân dân tựxây dựng lấy dưới sự lãnh đạo của Đảng Đó là bản chất của CNXH
và cũng là mục tiêu mà Đảng và nhân dân ta đang ra sức phấn đấu đểđạt tới Theo TTHCM, hệ thống động lực của chủ nghĩa xã hội rấtphong phú, trong đó bao trùm lên tất cả là động lực con người, trên cảhai bình diện: cộng đồng và cá nhân Con đường quá độ lên CNXH ởViệt Nam từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên CNXH,không phải kinh qua giai đoạn phát triển TBCN Thời kỳ quá độ làmột cuộc đấu tranh cách mạng phức tạp, gian khổ lâu dài Nhiệm vụlịch sử của thời kỳ quá độ, Người đã chỉ rõ: phải xây dựng nền tảngvật chất và kỹ thuật nghiệp đổi lại rơi vào tình trạng bị giai
Trang 5Câu số 2: Trước lúc đi xa, trong Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí
Minh chỉ rõ: “Đảng ta là một đảng cầm quyền, mỗi đảng viên
và cán bộ … phải xứng đáng là một người lãnh đạo, là
người đầy tớ trung thành của nhân dân”.
Đồng chí hãy phân tích luận điểm ấy của Người và liên
hệ với việc xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay
Bài làm
Sau khi lãnh đạo nhân dân ta thực hiện thành công cuộc
cách mạng tháng Tám năm 1945, chủ tịch Hồ Chí Minh đã hết
sức quan tâm đến việc xây dựng Đảng ta với tư cách là một
Đảng cầm quyền Người coi đó là một nhiệm vụ quyết định
thắng lợi của cách mạng, sự tồn tại và phát triển của chế độ xã
hội mới, xã hội xã hội chủ nghĩa Trong Tuyên ngôn của đảng
Cộng sản, C Mac và Ph Ăngghen nói rằng: Giai cấp vô sản
mỗi nước, trước hết phải giành lấy chính quyền, phải tự vươn
lên thành dân tộc Phát triển sáng tạo tư tưởng này, chủ tịch Hồ
Chí Minh là người mác-xít đầu tiên đã kết hợp việc tăng cường
bản chất giai cấp công nhân với việc nâng cao tính nhân dân,
tính dân tộc trong công tác xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam
Người đã chỉ ra, để CM thành công phải có một Đảng chân
chính lãnh đạo Để Đảng vững mạnh thì “ cán bộ, Đảng viên
vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ của nhân dân” Trên
cơ sở đó, Người đã giáo dục đội ngũ Đảng viên phải luôn trau
dồi đạo đức cách mạng, xây dựng đội ngũ của Đảng trong sạch,
vững mạnh để nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ và mục tiêu mà
Đảng ta đã xác định ngay từ khi được thành lập đến nay
HCM đã vận dụng một cách sáng tạo quy luật về Đảng cộng
sản - Đảng cầm quyền Bởi vì tư tưởng HCM về Đảng cộng sản
1
thường xuyên chăm lo bản chất giai cấp công nhân và nêu cao
lý tưởng của Đảng Người nói: “Người cộng sản chúng ta khôngđược phút nào quên lý tưởng cao cả của mình là: suốt đời làmcách mạng phấn đấu cho tổ quốc hoàn toàn độc lập, làm choCNXH và CNCS thắng lợi hoàn toàn trên tổ quốc ta và trên thếgiới” (Hồ Chí Minh: toàn tập, Nxb CTQG, HN 1995t12 tr 93) Do
đó, theo Người, Đảng cầm quyền là Đảng tiếp tục lãnh đạo sựnghiệp cách mạng trong điều kiện Đảng đã lãnh đạo quần chúngnhân dân giành được quyền lực NN và Đảng trực tiếp lãnh đạo bộmáy NN đó để tiếp tục hoàn thành sự nghiệp độc lập dân tộc, dânchủ và CNXN Vai trò chức năng cốt lõi nhất, quan trọng nhất củaĐảng cầm quyền là Đảng lãnh đạo chính quyền Đảng cầm quyền
để đảm bảo giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhâncủa chính quyền NN NN do Đảng lãnh đạo phải mang tính chấtnhân dân, là công bộc, là đầy tớ của dân, chăm lo cho dân về mọimặt Đảng lãnh đạo NN bằng đường lối chủ trương được thể chếhóa thành hiến pháp, pháp luật, chính sách, bằng quy hoacïh bố trí
sử dụng cán bộ, bằng kiểm tra giám sát việc thực hiện đường lốicủa Đảng với chính quyền
Một chức năng khác rất quan trọng của Đảng cầm quyền làĐảng lãnh đạo mặt trận và các tổ chức chính trị-XH HCM chỉ rarằng yếu tố làm cho Đảng nắm vững quyền lãnh đạo là “Chínhsách đúng đắn” và “Năng lực lãnh đạo” của Đảng Đảng vạch rachủ trương và đường lối lãnh đạo thuyết phục các tổ chức chínhtrị XH tham gia hoạt động công tác phong trào CM
Như vậy” Đảng cầm quyền” không những Đảng lãnh đạo chínhquyền NN mà còn lãnh đạo toàn XH HCM đã từng nhấn mạnhđiều này trong di chúc của Người: “Đảng ta là một Đảng cầmquyền, mỗi Đảng viên và cán bộ phải thấm nhuần đạo đức cáchmạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìnĐảng ta thật sự trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là
Trang 6bắt nguồn từ học thuyết của Mác và ĐCS mà trực tiếp từ họcthuyết về Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân, đã được Lêninđưa ra Nhưng xuất phát từ những điều kiện lịch sử cụ thể củaViệt Nam, Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo học thuyết ấy đểđưa đến việc thành lập Đảng cộng sản Việt Nam vào năm 1930.Ngay từ khi mới ra đời, Đảng ta đã có tính giai cấp và tính nhândân
Bên cạnh những nguyên lý chung của việc thành lập Đảngcộng sản trên các nước, HCM còn kết hợp giữa CN Mac Lêninvới phong trào công nhân và phong trào yêu nước là cơ sở vàđiều kiện vững chắc cho Đảng Công sản Việt Nam ra đời Vìvậy, Đảng Công sản Việt Nam chính là sản phẩm của sự kết hợpchủ nghĩa Mac-Lênin với phong trào công nhân và phong tràoyêu nước Việt Nam
Trong tư tưởng và hành động của người, luôn thấy cần có sựlãnh đạo của Đảng CM chân chính của giai cấp công nhân, vàNgười đã ra sức làm cho Đảng đảm đương được vai trò đó Nhờvậy, Đảng đã lãnh đạo nhân dân đưa CMGPDT đến thắng lợi, vàvai trò lãnh đạo của Đảng có tiếp tục giữ vững thì cuộc CMXHCN mới đi đến thành công
Tư tưởng HCM về Đảng cầm quyền được thể hiện, trải qua các
cao trào cách mạng ngày càng sôi nổi, quyết liệt, Đảng CSVN đãlãnh đạo toàn dân tiến hành thắng lợi cuộc CN tháng 8 năm
1945, chính quyền của nhân dân được thành lập, Đảng CSVN trởthành Đảng cầm quyền để tiếp tục lãnh đạo nhân dân, xây dựngCHXH đã được HCM khẳng định: Cách mạng thắng lợi rồi, quầnchúng vẫn cần có Đảng lãnh đạo vì: Dù nhân dân đã nắm chínhquyền, nhưng giai cấp đấu tranh trong nước và âm mưu của đếquốc xâm lược vẫn còn Vì phải xây dựng kinh tế, quốc phòng,văn hóa, XH, cho nên Đảng vẫn phải tổ chức lãnh đạo giáo dụcquần chúng, để nhân dân lao động đến thắng lợi hoàn toàn.Trong quá trình xây dựng và củng cố Đảng, chủ tịch HCM
2
4 người đầy tớ thật trung thành của nhân dân” ( Hồ Chí Minh,
toàn tập, Nxb CTQG, HN 1996, t12 tr 510)
Để tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo toàn XH, Đảng cần
giữ vững và tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với nhân
dân Người căn dặn: chúng ta phải yêu dân, kính dân thì dân mới
yêu ta, kính ta Người còn căn dặn: cán bộ đảng viên phải vừa
là người lãnh đạo, vừa là đầy tớ trung thành của nhân dân;
Từ khi Đảng ta ra đời, do có đường lối đúng đắn và có sự gắn
bó máu thịt với nhân dân, Đảng ta đã được nhân dân thừa nhận là
Đảng duy nhất có vai trò lãnh đạo cách mạng VN Trong suốt
tiến trình đi lên cách mạng Việt Nam, Đảng ta hoàn toàn xứng
đáng với sự tin cậy ấy Dưới dự lãnh đạo của Đảng và của lãnh tụ
HCM, nhân dân đã giành đuợc thắng lợi trọn vẹn của cách mạng
dân tộc dân chủ nhân dân và vững bước tiến lên con đường
XHCN Cũng trong suốt tiến trình cách mạng VN theo HCM,
Đảng phải vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung
thành của nhân dân Hai mặt lãnh đạo và đầy tớ không tách rời
nhau, không đối lập nhau, mà thống nhất biện chứng với nhau
Đây là một luận điểm lớn đã được HCM nhắc đi nhắc lại nhiều
lần, đây cũng là một quan điểm nhất quán khi người xác định vai
trò lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm của mỗi cán bộ, Đảng viên
Cần phải thấy rõ rằng cán bộ Đảng viên từ nhân dân mà ra,
nhưng lại có trách nhiệm hướng dẫn nhân dân thực hiện đường
lối chủ trương chính sách của Đảng và NN, tức là thực hiện vai
trò của người lãnh đạo Muốn hướng dẫn nhân dân thi hành,
muốn nói cho dân tin, dân nghe và làm theo mình thì cán bộ đảng
viên phải là người có tài có đức, được nhân dân tin yêu, mến
phục Bác cũng đã dạy “Trước mặt quần chúng, không phải ta cứ
viết lên trán cộng sản là ta được họ yêu mến Quần chúng chỉ yêu
mến những người có tư cách đạo đức Muốn hướng dẫn dân
mình phải làm mực thứớc cho họ bắt chướt” Như vậy: theo
HCM Đảng và người lãnh đạo phải trước hết là người “Nói đi
đôi làm” ; là người
Trang 7phải làm gương đi đầu trong việc thực hiện mọi chủ trương
đường lối của Đảng Nói đến năng lực lãnh đạo quần chúng của
Đảng viên, HCM chú trọng không chỉ trình độ, năng lực lãnh đạo
quần chúng mà còn cả phương pháp khoa học và thực thi dân
chủ; không chỉ trí tuệ mà còn cả kinh nghiệm và bản lĩnh chính
trị, đạo đức cách mạng, lối sống gương mẫu, tận tuỵ hy sinh phục
vụ dân chúng làm công bộc đầy tớ trung thành của dân Người
đòi hỏi rất cao thái độ dũng cảm và sự thành thật trong tự phê
bình, phê bình của Đảng, của cán bộ, Đảng viên Người nói “
Phê bình cũng như uống thuốc Sợ phê bình, cũng như có bệnh
mà giấu bệnh không giám uống thuốc Để đến nỗi bệnh ngày
càng nặng, không chết cũng la lết quả dưa” (Hồ Chí Minh, toàn
tập, Nxb, CTQG, HN, 1995, t5, tr 260.) và Người còn nói: “ Một
đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là một đảng hỏng Một
đảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ nhửng cái
đó, vì đâu mà có khuyết điểm đó, rồi tìm kiếm mọi cách để sữa
chữa khuyết điểm đó Như thế là một Đảng tiến bộ, mạnh dạn,
chắc chắn, chân chính” (Hồ Chí Minh: Sđd tr 261) Có như vậy,
Đảng mới được dân tin cậy, dân phục, dân yêu mến, dân giúp đỡ,
ủng hộ và bảo vệ, chỉ như vậy Đảng mới là một Đảng tiến bộ,
mạnh dạng, chắc chắn và chân chính
Song song với việc thực hiện tốt vai trò lãnh đạo thì đảng viên
của Đảng cầm quyền lại càng phải ý thức thật sâu sắc mình là
đầy tớ nhân dân chứ không phải người chủ của nhân dân cần
phải xác định rõ ràng Đảng lãnh đạo nhà nước là nhằm xây dựng
một nước thật sự của dân, do dân và vì dân để nhân dân làm chủ
nhà nước, điều mà trước khi cách mạng thành công không thể có
được Đảng cầm quyền nhân dân làm chủ quyền lực cao nhất vẫn
thuộc về nhân dân: đó chính là quan điểm rất quan trọng của
HCM Vì vậy Đảng viên không được tự cho phép mình đứng
trên nhân dân, trên nhà nước, trên pháp luật là đầy tớ trung thành
của nhân dân như HCM đã nói : “ ngoài quyền lợi của giai cấp,
của nhân dân
Đảng phải làm thế nào để quyền lực không làm tha hóa, biến
chất Đảng viên Người đã đề cập đến 3 nguy cơ làm tha hoá biến
chất cộng sản: Đó là nguy cơ làm sai lầm đường lối, nguy cơ về
chủ nghĩa cá nhân phát triển và nguy cơ xa dân, mất dân, quần
chúng Sự sai lầm về đường lối xuất phát trừ sự thiếu vững vàng
về chính trị, không đứng vững trên lập trừơng giai cấp công
nhân, thiếu tri thức, lý luận Trong điều kiện cầm quyền, chủ
nghĩa cá nhân dễ có cơ hội phát triển “đẻ ra nhiều cái xấu” gây
tác hại lớn “Làm mất lòng tin cậy của dân sẽ làm hại đến uy tín
của Chính phủ Tham nhũng, quan liêu, mệnh lệnh, xa rời nhân
dân sẽ đưa đến những tổn thất không lường được đối với vận
mệnh của đất nước Mỗi biểu hiện của tệ tham nhũng, bệnh quan
liêu Xa dân đều làm suy yếu Đảng, hơn nữa còn làm cho sự tồn
tại của Đảng không còn ý nghĩa Những vấn đề trên còn là những
vấn để HCM đặc biệt quan tâm giáo dục cán bộ, Đảng viên, nhất
là khi Đảng đả trở thành Đảng cầm quyền
Do đó, vấn đề quan trọng là sau khi nghiên cứu tư tưởng
HCM về Đảng cầm quyền thì mỗi chúng ta vận dụng vào thực tế
như thế nào để góp phần giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng,
nâng cao năng lực lãng đạo và sức chiến đấu của Đảng trong
mỗi giai đoạn cánh mạng nhất là giai đoạn hiện nay.
Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của Đảng và nhân
dân ta trong thời gian qua, bên cạnh những thành tụ mà Đảng và
nhân dân ta đạt được, bên cạnh đó còn bộc lộ một số yếu kém
như ĐH Đảng lần thứ X đã xác định là: Tình trạng suy thoái về
tư tưởng chính trị chính trị, đạo đức, lối sống, bệnh cơ hội, chủ
nghĩa cá nhân và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ
phận cán bộ, công chức diễn ra nghiêm trọng Nhiều tổ chức cơ
sở đảng thiếu sức chiến đấu và không đủ năng lực giải quyết
những vấn đề phức tạp nảy sinh Công tác lý luận chưa làm sáng
tỏ được một số vấn đề quan trọng trong công cuộc đổi mới Công
tác tổ
5 7
chức và cán bộ còn nhiều mặt yếu kém Chất lượng và hiệuquả kiểm tra, giám sát chưa cao
Kế thừa, vận dụng TTHCM về đảng CS, tiếp thu nghị quyết
TW 6 lần 2 (khóa 8), Hội nghị TW 7 (khóa 8) và Nghị quyết ĐạiHội lần thứ IX của ĐCSVN về công tác xây dựng Đảng, việc xâydựng và chỉnh đốn Đảng ngày càng trở nên là nhiệm vụ cấpbách Đặc biệt chủ đề học tập và làm theo tấm gương tư tưởngĐạo dức Hồ Chí Minh năm 2010 về: Xây dựng Đảng ta thật sựtrong sạch, vững mạnh “là đạo đức, là văn minh”
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, sự cầm quyền của Đảng ta là donhân dân ta giao phó cho trách nhiệm cầm quyền đó Cho nên,Đảng phải luôn xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân Trongđiều kiện Đảng cầm quyền, việc thường xuyên tự đổi mới, tựchính đốn càng phải đưọơc chú ý, trở thành quy luật tồn tại vàphát triển của Đảng Vận dụng tư tưởng của Người việc tự đổimới, tự chỉnh đốn Đảng trong giai đoạn hiện nay chúng ta phảiquan tâm thực hiện tốt những nội dung chủ yếu sau đây:
Một là, phải tăng cường công tác xây dựng Đảng cả về chínhtrị, tư tưởng, tổ chức; tiến hành đúng đắn phương thức lãnh đạocủa Đảng đối với Nhà nước, Mặt trận và các đoàn thể CT-XHcũng như đối với toàn xã hội; chú trọng rèn luỵên đạo đức, lốisống cho đội ngũ cán bộ, đảng viên,… làm cho Đảng luôn xứngđáng là đội tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động
và của cả dân tộc Việt Nam
Hai là, từng tổ chức Đảng và đảng viên phải luôn chú ý đề phòng
và khắc phục những biểu hiện tiêu cực, thoái hoá, biến chất, luôngiữ gìn Đảng thật sự trong sạch, vững mạnh Muốn vậy mỗi cán
bộ đảng viên phải góp phần khắc phục tình trạng thoái hóa biếnchất, suy đồi đạo đức, lối sống tham nhũng, lãng phí xa hoa,chống chủ nghĩa cá nhân…khắc phục các bệnh quan liêu xa rờiquần chúng, bệnh chủ quan hình thức địa phương, cục bộ bè pháiham danh vị… Phải thật sự làm cho toàn Đảng và tổ chức cơ
8
Trang 8của dân tộc Đảng ta không có lợi ích gì khác” ( Hồ Chí
Minh: Sđd, t 10, tr 4).Vì vậy, Đảng phải thường xuyên chăm lo
cũng cố mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân Đảng
không ở trên nhân dân, cũng không ở ngoài dân, mà ở trong dân;
trong lòng dân Không phải chỉ có nhà nước mới lấy dân làm gốc
mà Đảng cũng phải lấy dân làm gốc Chính cái gốc này tiếp tục
đem lại nguồn sinh lực vô tận cho Đảng để tiếp tục giúp Đảng
thực hịên công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc Là đầy tớ trung
thành của nhân dân, theo Người, Đảng ta còn phải biết nêu cao
tinh thần phục vụ, tinh thần trách nhiệm trước nhân dân, chăm lo
nâng cao đời sống vật chất, văn hóa lẫn tinh thần cho nhân dân
việc gì có lợi cho dân ta phải hết sức làm Việc gì có hại cho dân
ta phải hết sức tránh… cùng với những điều kiện trên Đảng còn
phải ra sức bồi dưỡng nâng cao trí tuệ, sức mạnh của nhân dân,
phát huy dân chủ một cách sâu rộng, song không đựơc mị dân,
mơn trớn, lợi dụng hoặc theo đuôi quần chúng
Do vậy để thực hiện được vai trò vừa là người lãnh đạo vừa
là đài tớ trung thành của nhân dân mọi cán bộ đảng viên và
Đảng phải đề phòng nguy cơ tha hoá quyền lực, không ngừng
nâng cao đạo đức cách mạng.
Từ chưa cầm quyền sang cầm quyền, đó là một sự thay đổi cơ
bản trong tồn tại và phát triển của một đảng cộng sản Hàng loạt
thử thách, gay go mới được đặt ra trước Đảng cộng sản Một
Đảng anh hùng trong đấu tranh giành chính quyền vẫn có thể tiêu
vong khi cầm quyền Quan liêu, tham nhũng, hủ hoá luôn là
những nguy cơ đe doạ làm mất phẩm chất của những người cộng
sản cầm quyền Nhà nước là công cụ để cách mạng có thể
chuyển từ nhiệm vụ phá hoại trật tự cũ sang xây dựng trật tự xã
hội mới thì cũng đồng thời như một “cái bẫy” đối với những
đảng viên cộng sản thiếu bản lĩnh Đã có những người cộng sản
chưa thấy hết chính quyền là vấn đề cơ bản của cách mạng Xuất
- Ba là, Đảng phải thường xuyên quan tâm thực hiện tốt côngtác giáo dục, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên để đội ngũ cán
bộ, đảng viên của Đảng luôn luôn tòn tâm, toàn ý phụng sự Tổquốc, phục vụ cach mạng, phục vụ nhân dân Muốn vậy mỗi cán
bộ, đảng viên phải phấn đấu rèn luyện, học tập để thật sự lànhững người đủ đức, đủ tài đểm đảm đương được mọi nhiệm vụđược giao Đồng thời phải luôn luôn giác ngộ cách mạng, trungthành với lý tưởng của Đảng, đi tiên phong trong phong trào cáchmạng ở địa phương, đơn vị nơi sinh sống cũng như học tập, côngtác
- Thứ tư là, Đảng phải không ngừng vươn lên đáp ứng kịp yêucầu của tình hình và nhiệm vụ mới do sự biến đổi của tình hìnhtrong nước và thế giới hiện nay Muốn vậy, Đảng phải chú trọngnâng cao tầm trí tuệ, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu củamình Củng cố hoàn thiện một số vấn đề về tổ chức: Thực hiệnnghiêm túc các nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt Đảng, sắp xếplại bộ máy Đảng theo khuynh hướng tinh gọn, hoạt động có hiệuquả Nâng cao năng lực trí tuệ của Đảng, không ngừng hoànthiện về đường lối chủ trương chính sách của Đảng và pháp luậtcủa nhà nước Thực hiện việc quản lý, kiểm tra chặt chẻ đối vớicán bộ, Đảng viên Bên cạnh đó Đảng viên viên luôn phải có ýthức cảnh giác, chống các âm mưu phá hoại Đảng của kẻ thùtrong và ngoài nước
Tóm lại, Với kinh nghiệm, tri thức cổ kim đông tây phong
phú, uyên bác trong lĩnh vực dùng người, đào tạo và sử dụng can
bộ cách mạng, chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu cho chúng ta những
9
Trang 10nguyên tắc căn bản trong phương thức lãnh đạo của Đảng và cho
mỗi cán bộ, đảng viên Có thể nói, đây là kho tàng tri thức quý
giá đối với sự tu dưỡng, rèn luyện năng lực lãnh đạo và phẩm
đạo đức của mỗi cán bộ, đảng viên Đồng thời đây cũng là cơ sở
lý luận cho việc đổi mới và hoàn thiện phương thức lãnh đạo của
Đảng ta trong sự nghiệp đổi mới hiện nay Bước vào thời kỳ
CNH, HĐH hiện nay, luận điểm: Đảng vừa là người lãnh đạo,
vừa là đầy tớ trung thành của nhân dân của Hồ Chí Minh vẫn còn
nguyên gía trị Do đó, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng phải
tiếp thu và vận dụng đúng đắn tư tưởng của Người về Đảng cầm
quyền trong giai đoạn hiện nay, cần phải có sự thống nhất cao
trong Đảng để nhận thức và quan điểm trong các vấn đề đặc biệt
là những vấn đề có tính nguyên tắc đi đôi với phát huy dân chủ
rộng rãi thông qua các hình thức dân chủ trực tiếp và dân chủ đại
diện Tuy nhiên, mở rộng dân chủ phải gắn với tăng cường kỷ
cương, chống tình trạng vô chính phủ, tuỳ tiện, nhất là các biểu
hiện lợi dụng dân chủ để chống Đảng, chống nhân dân, chống
chế độ Tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động học tập và làm theo
tấm gương tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh và triển khai thực
hiện Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XI của Đảng./
10
Câu số 3: Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ:
“Nước ta là nước dân chủ Bao nhiêu lợi ích đều vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều của dân Công việc đổi mới, xây dựng là công việc của dân …
Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân.”
Đồng chí hãy phân tích luận điểm ấy của Người và liên
hệ với việc xây dựng Nhà nước ta hiện nay
Bài làmVấn đề chính quyền là vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách
mạng Trong quá trình tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã
phải tìm tòi, giải quyết hàng loạt vấn đề về đường lối chiến
lược của cách mạng, về giành chính quyền và giữ chính quyền
Vấn đề dặt ra là sau khi lật đổ được ách thống trị của thực dân
và phong kiến tay sai, lập nên chính quyền của dân, chính
quyền đó cần được xây dựng như thế nào để thực sự là chính
quyền của dân, do dân và vì dân ? Tư tưởng Hồ Chí Minh về
một nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân là một trong
những nội dung tư tưởng cơ bản, hình thành khó sớm trong hệ
thống tư tưởng Hồ Chí Minh, ngay cả trước khi người tiếp thu
được chủ nghĩa Mác-Lênin và trở thành người cộng sản Chính
vì vậy ngay sau khi nước ta giành độc lập, Hồ Chí Minh đã chĩ
rõ :
“Nước ta là nước dân chủ Bao nhiêu lợi ích đều vì dân Bao nhiêu quyền hạn đều của dân
1
ấm no, tự do, hạnh phúc, dân chủ, công bằng cho mọingười thì phải đi theo con đường của Cách mạng Tháng MườiNga
Như vậy trong tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước – pháp luật của dân, do dân, vì dân có những nội dung
cơ bản như thế nào?
Qua khảo sát, rút kinh nghiệm các kiểu Nhà nước tiêu biểutrên thế giới và căn cứ vào thực tiễn Việt Nam, Hồ Chí Minh đãđiều chỉnh và hoàn thiện tư duy về sự lựa chọn một hình thức Nhànước phù hợp với hoàn cảnh nước ta Từ mô hình phác họa lúctheo kiểu Nhà nước Xô viết công-nông-binh (trong tác phẩm
Đường cách mệnh, Chính cương vắn tắt, … ), Hồ Chí Minh chính
thức xác lập Nhà nước dân chủ nhân dân sau thắng lợi của Cáchmạng Tháng Tám 1945 Thực chất, đó là Nhà nước của dân, dodân, vì dân
Nhà nước của dân được thể hiện :Cơ quan quyền lực Nhà
nước từ Trung ương cho đến địa phương đều do nhân dân trựctiếp hay gián tiếp bầu ra Mọi quyền lực, quyền hành đều thuộc vềnhân dân Đội ngũ công chức trong bộ máy Nhà nước là con emcủa nhân dân, do nhân dân lựa chọn cử ra và toàn bộ hệ thốngNhà nước cũng như mọi hoạt động của công chức đều phải chịu
sự kiểm tra và giám sát của nhân dân Đồng thời « Nhân dân cóquyền bãi miễn đại biểu quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dânnếu những đại biểu ấy tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệmcủa nhân dân »
Cho nên muốn làm được như vậy, từ cơ quan Nhà nước cho đến từng công chức, viên chức phải hết sức lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của nhân dân; đi sâu, đi sát quần chúng nhân dân và chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân, thật sự là những công
3
Trang 11Công việc đổi mới, xây dựng là công việc của dân …
Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân.”
Để làm rõ luận điểm trên của Hồ Chí Minh, chúng ta lầnlượt phân tích những nội dung sau đây :
Xuất phát từ thực trạng bộ máy Nhà nước của chế độ thựcdân phong kiến, đồng thời qua cuộc khảo sát, nghiên cứu rấtcông phu của Nguyễn Ái Quốc đến gần 30 nước trên thế giới,trong đó có vấn đề nghiên cứu các kiểu Nhà nước của các cuộccách mạng điển hình (Mỹ, Pháp, Nga …) đã giúp Người có thêmthực tế để so sánh và lựa chọn một kiểu Nhà nước – pháp luậthoàn thiện và tiến bộ nhất trong lịch sử Hồ Chí Minh đã phêphán các cuộc cách mạng tư sản Mỹ, Pháp, … tuy có đạt đượcnhững thành tựu nhất định và tiến bộ hơn các kiểu nhà nước thời
nô lệ, phong kiến, nhưng đó vẫn là những cuộc cách mạng
“không đến nơi” vì chính quyền Nhà nước thật sự không phảicủa số đông nhân dân, của người lao động, mà chỉ là một bộ máycủa thiểu số giai cấp thống trị, bóc lột
Trong các cuộc cách mạng điển hình trên thế giới xảy ra
từ thế kỷ XVI đến đầu thế kỷ XX, Hồ Chí Minh chỉ thấy duynhất có cuộc cách mạng Tháng Mười Nga (1917) là thành côngđến nơi Cuộc cách mạng đó chẳng những xóa bỏ hoàn toàn chế
độ phong kiến và giai cấp tư sản phản động, “biến người nô lệthành người tự do”, mà còn thiết lập được chế độ dân chủ vô sản
và đưa đất nước phát triển theo con đường đi lên chủ nghĩa xãhội và chủ nghĩa cộng sản
Vì vậy, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ, cách mạng Việt Nam muốn thắnglợi hoàn toàn, nhân dân được giải phóng thật sự và đem lại
2
4
bộc, “đầy tớ trung thành” của nhân dân, kiên quyết chống
lại thói quan liêu, cửa quyền “đứng trên nhân dân, đè đầu cưỡi cổ
dân”
Mọi quyết định, mọi việc làm của cơ quan Nhà nước và
của đội ngũ cán bộ công chức trái với lợi ích cơ bản và nguyện
vọng chính đáng của đông đảo quần chúng nhân dân đều trái với
bản chất và tính chất Nhà nước của dân
Nhà nước do dân tức là, Nhà nước do dân lựa chọn, bầu
ra những đại biểu của mình và được nhân dân ủng hộ, giúp đỡ,
đóng thuế để nhà nước chi tiêu, hoạt động Đồng thời được nhân
dân phê bình, xây dựng Do đó tất các cơ quan nhà nước phải
dựa vào nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý
kiến và chịu sự kiểm sót của nhân dân Chính vì vậy mọi quyết
định của Nhà nước có liên quan đến sự sinh tồn và lợi ích của
nhân dân phải được đông đảo quần chúng nhân dân tham gia bàn
bạc, thảo luận và quyết định
Như vậy, nhân dân không chỉ là người trực tiếp xây dựng
bộ máy Nhà nước, góp ý kiến quyết định các chủ trương, chính
sách, pháp luật của Nhà nước mà còn là người trực tiếp hoặc gián
tiếp tham gia quản lý xã hội, quản lý Nhà nước Nhà nước phải
biết “Đem tài dân, sức dân, của dân làm lợi cho dân … Chính
phủ chỉ giúp kế hoạch cổ động”, chứ không phải bao cấp, làm
thay dân để dân ỷ lại, chờ đợi Để làm được điều đó, đương
nhiên cần phải có một cơ chế, một hệ thống thể chế – luật hóa –
quá trình Nhà nước thể hiện là cơ quan quyền lực của dân và
nhân dân tham gia xây dựng Nhà nước của mình
Trang 12Nhà nước vì dân tức là, bản chất Nhà nước của giai cấp
công nhân mang tính chất nhân dân sâu sắc còn được biểu hiện
cụ thể bằng mọi hoạt động, mọi việc làm của Nhà nước đều phải
vì lợi ích của nhân dân Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Chúng ta tranh
được tự do, độc lập rồi mà dân cứ chết đói, chết rét, thì tự do, độc
lập cũng không làm gì Dân chỉ biết rõ giá trị của tự do, của độc
lập khi mà dân được ăn no, mặc đủ” Và Người nhấn mạnh:
“Chúng ta phải thực hiện ngay:
Làm cho dân có ăn
Làm cho dân có mặc
Làm cho dân có chỗ ở
Làm cho dân có học hành”
Để làm được những việc to lớn, nặng nề và đầy khó khăn
ấy, Hồ Chí Minh đòi hỏi Đảng, Nhà nước và các đoàn thể nhân
dân cho đến các công chức, những nhà lãnh đạo của dân không
chỉ lo toan những vấn đề quốc gia đại sự, lo đối nội và đối ngoại
vì mục tiêu ích quốc, lợi dân mà còn phải chăm lo cho dân từ cái
kim sợi chỉ đến chuyện tương, cà, mắm, muối hàng ngày của
nhân dân Vì vậy, Hồ Chí Minh đòi hỏi: “… chính sách của Đảng
và Chính phủ là phải hết sức chăm nom đến đời sống của nhân
dân Nếu dân đói, Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân ốm là
Đảng và Chính phủ có lỗi” Từ đó Hồ Chí Minh yêu cầu:
“… Đảng và chính quyền từ trên xuống dưới, đều phải hết sức
quan tâm đến đời sống của nhân dân Phải lãnh đạo tổ chức
phải luôn luôn nêu cao và thực hành cần – kiệm – liêm –chính, chí công vô tư
Công chức cách mạng khác với các loại công chức xưakia là họ có vốn lý luận chính trị của chủ nghĩa Mác-Lênin vàđường lối, chính sách của Đảng Cộng sản làm nền tảng Họkhông chỉ cần vững vàng về chính trị, tư tưởng mà còn phải giỏi
về chuyên môn, nghiệp vụ, dùng được ngoại ngữ (thành thạo mộtvài thứ tiếng như Trung Quốc, Pháp, Anh, Nga …), và có sứckhỏe tốt
Đó cũng là những chuẩn mực cơ bản của việc xây dựng
đội ngũ công chức được Hồ Chí Minh xác định khá sớm qua cácsắc lệnh do Người ký được công bố từ những năm 1948-1950.Những chuẩn mực đó còn là cơ sở để xây dựng các ngạch bậccông chức gắn liền với chế độ lương và phụ cấp trách nhiệm chotừng loại ngành nghề sau này
Làm được như vậy, bộ máy Nhà nước của dân, do dân, vì
dân sẽ có một đội ngũ công chức, cán bộ vừa hồng vừa chuyên
như Hồ Chí Minh đã nhiều lần chỉ ra
Để thể hiện nhà nước vì dân, Hồ Chí Minh còn chú ý mốiquan hệ giữa người chủ nhà nước là nhân dân với cán bộ nhànước là công bộc của dân, do dân bầu ra, được nhân dân thừa ủyquyền Là người phục vụ, nhưng cán bộ nhà nước đồng thời làngười lãnh đạo, hướng dẫn nhân dân "Nếu không có nhân dânthì chính phủ không đủ lực lượng Nếu không có chính phủ thìnhân dân không ai dẫn đường" Cán bộ là đày tớ của nhân dân làphải trung thành, tận tụy, cần kiệm liêm chính , là người lãnhđạo thì phải có trí tuệ hơn người, sáng suốt, nhìn xa trông rộng,
gần gũi với dân, trọng dụng hiền tài Cán bộ phải vừa hồng vừa
chuyên