Thái Thị Hạnh Ly - Cam nghĩ trong đêm thanh tĩnh

Tác phẩm Lí Bạch sáng tác bài thơ “Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh” trong hoàn cảnh nào?. Sàng tiền minh nguyệt quang, Nghi thị địa thượng sương.Ánh trăng sáng đầu giường Ngỡ là sương trê

GV: THÁI THỊ HẠNH LY – Trường THCS Cát Hanh

Câu hỏi: Đọc thuộc bài thơ “Xa ngắm thác núi Lư” (phần phiên

âm và dịch thơ) của Lí Bạch Nêu ý nghĩa của bài thơ?

Trả lời: Bài thơ

Phiên âm:

Nhật chiếu Hương Lô sinh tử yên

Dao khan bộc bố quải tiền xuyên

Phi lưu trực há tam thiên xích

Nghi thị Ngân Hà lạc cử thiên

Dịch thơ:

Nắng rọi Hương Lô khói tía bay

Xa trông dòng thác trước sông này Nước bay thẳng xuống ba nghìn thước Tưởng dải Ngân Hà tuột khỏi mây

Ý nghĩa: Với những hình ảnh tráng lệ, huyền ảo, bài thơ đã miêu tả một cách sinh động vẻ đẹp nhìn từ xa của thác nước chảy từ đỉnh Hương Lô thuộc dãy núi Lư, qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên đằm thắm và phần nào bộc lộ tính cách mạnh

mẽ, hào phóng của tác giả.

Bài 8 – Tiết 37

Tiết 37:

Phiếu học tập “KWL”

K

(Những điều đã biết)

W

(Những điều muốn biết)

L

(Những điều đã học được)

-………

-………

- ………

- ………

- ………

- ……….

-………

-………

- ………

- ………

- ………

- ……….

-………

-………

- ………

- ………

- ………

- ……….

Tên bài học: ………

Tên học sinh: ……… Lớp Trường ………

Phần mộ của Lí Bạch ở Thanh Sơn – Đương Đồ

Tiết 37

I Giới thiệu tác giả, tác phẩm

1 Tác giả

2 Tác phẩm

Lí Bạch sáng tác bài thơ “Cảm nghĩ trong đêm

thanh tĩnh” trong hoàn cảnh nào?

Bài thơ “Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh”

được sáng tác lúc tác giả sống tha phương nơi đất khách quê người.

Tiết 37

II Đọc và tìm hiểu chung:

1 Đọc

Nguyên tác bằng chữ Hán của Lí Bạch

Phần phiên âm được phát thảo bằng chữ thư pháp

Sàng tiền minh nguyệt quang Nghi thị địa thượng sương

Cử đầu vọng minh nguyệt

Đê đầu tư cố hương

Cách đọc:

Đọc giọng chậm,

buồn, tình cảm;

ngắt nhịp 2/3

Tiết 37

II Đọc và tìm hiểu chung:

1 Đọc

2 Đề tài:

Bài thơ viết về đề tài nào?

Vọng nguyệt hoài hương

3 Thể thơ: Ngũ ngôn tứ tuyệt

Về hình thức, bài này giống với bài nào em đã học?

Giống ở điểm nào?

Toàn bài thơ biểu đạt nội dung gì?

Từ đó, em hãy xác định phương thức biểu đạt

mà nhà thơ sử dụng?

Có người cho rằng hai câu đầu chỉ thuần túy tả cảnh còn hai câu sau

chỉ tập trung tả tình Em có đồng ý như vậy không ?

4 Bố cục: 2 phần

- Hai câu cuối: Tình cảm của nhà thơ

Vậy, nếu phân bố cục cho bài thơ, em sẽ phân như thế nào ?

Tiết 37

III Tìm hiểu chi tiết văn bản:

1 Hai câu đầu:

Sàng tiền minh nguyệt quang, Nghi thị địa thượng sương.

(Ánh trăng sáng đầu giường Ngỡ là sương trên mặt đất)

Cảnh được miêu tả trong khoảng thời gian nghệ thuật

nào?

Em hiểu thế nào là đêm thanh tĩnh?

- Cảnh vật:

+ Thời gian : đêm thanh tĩnh

+ Hình ảnh: “minh nguyệt quang”, “địa thượng sương” Ánh sáng

trăng bàng bạc, mờ ảo như sương đêm

 Một đêm trăng đẹp lung linh và huyền ảo

- Nhà thơ:

+ Cảm nhận: nghi (ngỡ)  Vẫn đang thao thức tận hưởng vẻ đẹp

của trăng + Tình cảm : Nhà thơ rất yêu thiên nhiên và đặc biệt có cảm xúc

Cảnh đêm thanh tĩnh được gợi tả bằng hình ảnh

tiêu biểu nào?

Những chi tiết trên cho thấy ánh sáng trăng ở đây

được cảm nhận như thế nào?

Lời thơ gợi ra một cảnh đêm trăng ra sao? Từ ngữ nào chứng tỏ có sự xuất hiện của

nhân vật trữ tình ở đây?

Tại sao nhà thơ lại “nghi” là “địa thượng sương”

khi tiếp nhận ánh sáng trăng?

ngắm trăng như thế nào?

Giả sử nếu thay chữ “sàng” bằng chữ “án”, “trác”

(bàn) thì ý nghĩa của câu thơ sẽ thay đổi như thế nào?

Tại sao chỉ tả trăng mà lại gợi cả một đêm

thanh tĩnh?

Xuất phát từ tình cảm như thế nào mà tác giả lại

miêu tả một cảnh tượng đẹp như vậy?

mạnh với trăng

Hình ảnh Lí Bạch luôn gắn liền với trăng

Sàng tiền minh nguyệt quang Nghi thị địa thượng sương

(Ánh trăng sáng đầu giường Ngỡ là sương trên mặt đất)

Nêu cảm nhận của em về cảnh được tả trong hai câu thơ đầu?

- Cảnh vật:

+ Thời gian : đêm thanh tĩnh

+ Hình ảnh: “minh nguyệt quang”, “địa thượng sương” Ánh sáng

trăng bàng bạc, mờ ảo như sương đêm

 Một đêm trăng đẹp lung linh và huyền ảo

- Nhà thơ:

+ Cảm nhận: nghi (ngỡ)  Vẫn đang thao thức tận hưởng vẻ đẹp

của trăng + Tình cảm : Nhà thơ rất yêu thiên nhiên và đặc biệt có cảm xúc mạnh với trăng

Như vậy, ở hai câu đầu có phải là thuần túy tả cảnh hay không?

Tiết 37

III Tìm hiểu chi tiết văn bản:

1 Hai câu đầu:

2 Hai câu cuối:

Cử đầu vọng minh nguyệt

Đê đầu tư cố hương

(Ngẩng đầu ngắm vầng trăng sáng Cúi đầu nhớ quê cũ)

Cảnh vẫn được duy trì ở từ ngữ nào?

- Cảnh vật: “minh nguyệt”  vẫn là ánh sáng trăng tràn ngập

- Tình: “tư cố hương”  Nhớ quê

- Nghệ thuật:

Cử đầu (ngẩng đầu) > < đê đầu (cúi đầu)

Vọng minh nguyệt (nhìn trăng sáng) > < Tư cố hương (nhớ quê cũ)

 Nỗi nhớ quê hương – một tình cảm luôn thường trực và sâu nặng trong lòng nhà thơ

Cụm từ nào trong câu thơ cho thấy cái tình được bộc lộ rất rõ nét?

Sàng tiền minh nguyệt quang Nghi thị địa thượng sương

Cử đầu vọng minh nguyệt

Đê đầu tư cố hương

Tiết 37

IV TỔNG KẾT:

1 Nghệ thuật:

Câu hỏi: Tìm các động từ được sử

dụng trong bài thơ? Chủ ngữ của những động từ ấy là ai? Việc sử dụng những động từ đó có tác dụng gì?

Ti t 37 ết 37 : CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH (Lí Bạch)

THẢO LUẬN NHÓM:

(2 phút)

Nghi thị (sương)

Ti t 37 ết 37 : CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH (Lí Bạch)

Cử (đầu) Vọng (minh nguyệt)

Tiết 37:

Phiếu học tập “KWL”

K

(Những điều đã biết)

W

(Những điều muốn biết)

L

(Những điều đã học được)

-………

-………

- ………

- ………

- ………

- ……….

-………

-………

- ………

- ………

- ………

- ……….

-………

-………

- ………

- ………

- ………

- ……….

Tên bài học: ………

Tên học sinh: ……… Lớp Trường ………

Hãy phân tích bài thơ

“Cảm nghĩ trong đêm

thanh tĩnh” của nhà

thơ Lí Bạch.

Tiết 37

IV LUYỆN TẬP:

Có người dịch “Tĩnh dạ tứ” thành hai câu thơ sau:

Đêm thu trăng sáng như sương

Lí Bạch ngắm cảnh nhớ thương quê nhà

Dựa vào những điều đã phân tích ở trên, em hãy nhận xét

về hai câu thơ dịch ấy.

Hai câu th d ch ơ dịch ịch nêu tương đối đủ ý và thể hiện được tình cảm của nhà thơ nhưng so với nguyên tác vẫn có điểm khác:

- Lí Bạch không dùng phép so sánh, “sương” chỉ xuất hiện

trong cảm nghĩ của nhà thơ nhưng hai câu dịch lại sử dụng phép

so sánh.

- Bài thơ ẩn chủ ngữ, không nói rõ là Lí Bạch nhưng hai câu dịch nói đích danh tên nhà thơ.

- Bài thơ có 5 động từ nhưng ở hai câu dịch chỉ còn lại 3

- Bài thơ còn cho ta biết tác giả ngắm trăng như thế nào qua

chữ “sàng tiền”, còn ở hai câu dịch không đề cập tới.

Tiết 37

Thử dịch “Tĩnh dạ tứ” theo thể thơ lục bát?

1 Đầu giường trăng sáng chan hòa ,

Trăng lan mặt đất ngỡ là sương đêm.

Ngẩng đầu trăng toả êm đềm,

Cúi đầu da diết nhớ miền quê xưa.

2 Trước giường ngắm ánh trăng soi Ngỡ là mặt đất sương rơi nhẹ nhàng Ngẩng đầu thấy ánh trăng vàng Cúi đầu thương nhớ vô vàn cố hương

Tiết 37

Củng cố:

- Đọc lại phần phiên âm và phần dịch thơ của bài thơ

- Đọc phần “Ghi nhớ” ở sgk

- Học thuộc bài thơ, bài

giảng

của bài văn biểu cảm

+ Đọc tr ớc các đoạn văn ví dụ + Trả lời các câu hỏi ở sgk

+ Lập dàn ý cho đề bài: Cảm xúc về ng ời thân

Về nhà



KÍNH CHÚC: SỨC KHỎE, HẠNH PHÚC, THÀNH ĐẠT

TIẾT HỌC ĐẾN ĐÂY LÀ HẾT XIN CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ

CÙNG CÁC EM!