Tiết 72: c/ Phút chia tay của hai cha con:GV dẫn dắt giới thiệu bài: ở phần đầu văn bản, chúng ta đã đợc nghe bác ba kể về cuộc gặp gỡ của 2 cha con ngời cán bộ kháng chiến với những giâ
Trang 1Tuần 15- Bài 15
Ngày soạn: 12/10/2013
Ngày dạy: 17/10/2013
Ký duyệt của Ban giám hiệu:
Tiết 72: Văn bản
Chiếc lợc ngà
Nguyễn Quang Sỏng
A Mục tiờu cần đạt :
Giỳp học sinh nắm đợc:
1 Kiến thức:
- Cảm nhận được tỡnh cha con sõu nặng trong hoàn cảnh ộo le của cha con ụng Sỏu trong truyện
- Nắm được nghệ thuật miờu tả tõm lý nhõn vật, đặc biệt là nhõn vật bộ Thu, nghệ thuật xõy dựng tỡnh huống truyện bất ngờ và tự nhiờn của tỏc giả, lời kể chuyện dung dị đậm chất Nam bộ
- Tích hợp với phần tiếng việt ở bài kiểm tra Tiếng Việt và ở bài ôn tập tập làm văn: Phơng thức kể chuyện
2 Kĩ năng: Rốn luyện kỹ năng đọc diễn cảm, biết phỏt hiện những chi tiết nghệ
thuật đỏng chỳ ý trong một truyện ngắn
3 Giáo dục: Giáo dục học sinh biết trân trọng nâng niu tình cảm gia đình, tình
cha con sâu nặng
B Các kĩ năng sống cơ bản đợc giáo dục trong bài: kĩ năng tự nhận thức, xác định
giá trị, kiểm soát cảm xúc, thể hiện sự tự tin, thể hiện sự cảm thông, t duy phê phán, sáng tạo
C Các phơng pháp, phơng tiện dạy học cơ bản:
- Phơng pháp: vấn đáp, nêu vấn đề, thuyết trình, thảo luận
- Phơng tiện dạy học: máy chiếu, một số tài liệu
D Chuẩn bị :
- Giáo viên: Soạn bài Đọc tác phẩm truyện của Nguyễn Quang Sỏng
- Học sinh : Ôn lại nội dung bài đã học ở tiết 71, soạn bài mới theo hớng dẫn
và câu hỏi phần Đọc- hiểu văn bản sgk
E.Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động dạy và học:
*Ổn định
*Kiểm tra: Chúng ta đã học tiết 1 của bài Chiếc lợc ngà Em hãy tóm tắt các sự việc
chính diễn ra trong phần văn bản ta đã tìm hiểu?
- anh Sáu về thăm nhà, thăm con sau tám năm trời xa cách
- đứa con gái không nhận ba, nó nhất định không gọi ba
- bữa cơm cuối cùng, anh Sáu đã phải đánh con vì con đã hất cái trứng cá mà anh gắp cho
- Đêm hôm đó Thu bỏ sang bà ngoại, má dỗ mấy cũng không về
( GV đánh giá cho điểm HS)
* Nội dung bài mới:
Tiết 71
I Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
II Đọc, tìm hiểu chung văn bản:
III Tìm hiểu văn bản
1 Cuộc gặp gỡ của cha con anh Sáu a/ Những phút giây gặp gỡ đầu tiên b/Trong ba ngày phép của anh Sáu
Trang 2Tiết 72: c/ Phút chia tay của hai cha con:
GV dẫn dắt giới thiệu bài: ở phần đầu văn bản, chúng ta đã đợc nghe bác ba kể về
cuộc gặp gỡ của 2 cha con ngời cán bộ kháng chiến với những giây phút, những tình huống thật cảm động, bất ngờ và cũng thật xót xa Khi anh Sáu về thăm nhà sau bao năm ở chiến khu, anh càng khao khát tình cảm của con thì bé Thu lại càng tỏ ra ơng bớng ngang ngạnh, xa lánh khiến anh Sáu buồn bã, đau khổ, thất vọng và trở nên bất lực Ngọn lửa nồng nàn yêu thơng của lòng cha, cứ bị những đối xử xa lánh của con dội xuống khiến ngời đọc đau lòng
Thế rồi 3 ngày nghỉ phép trôi qua, anh Sáu phải lên đờng trở lại căn cứ Không biết tình huống gì xảy ra Chúng ta cùng theo dõi
GV: Cô mời một em kể lại đoạn truyện từ “ sáng
hôm sau từ từ tuột xuống”
- GV: các em hãy quan sát đoạn trích trên
bảng ( GV chiếu đoạn văn)
Các em ạ! Sáng hôm sau, bà con bên nội bên
ngoại đến rất đông, cả con bé cũng theo ngoại nó
về Anh Sáu bận tiếp khách, chị Sáu lo chuẩn bị đồ
đạc cho chồng.
?Còn bộ Thu lỳc này như thế nào?
- vẻ mặt có cái gì hơi khác, không bớng bỉnh hay
nhăn mày cau có nữa
- vẻ mặt sầm lại buồn rầu
- cái nhìn không ngơ ngác lạ lùng nhỡn với vẻ
nghĩ ngợi sõu xa
GV: Nhớ lại lời nói, cử chỉ, thái độ của Thu đối
với anh Sáu trong 3 ngày qua, ta có cảm nhận
d-ờng nh có điều gì đó đang xao động trong thẳm sâu
tâm hồn con bé Bằng sự quan sỏt tinh tế, bỏc Ba là
người đầu tiờn nhận ra sự thay đổi của Thu Vậy
điều khác ấy là gì chúng ta sẽ tìm hiểu phần tiếp
sau –> cả lớp theo dõi bảng> cả lớp theo dõi bảng
GV: Lờn đường trong nỗi đau vỡ khụng được con
đún nhận, phút chia tay với con, anh Sáu cũng
muốn ụm con, hụn con lắm nhưng sợ con lại giãy
lên bỏ chạy nên tận lúc khoác ba lô lên vai anh
mới dám đa mắt nhìn con, thốt lên khe khẽ: Thôi“ Thôi
ba đi nghe con! ”
?Khi nghe lời chào của cha bộ Thu cú phản ứng
như thế nào ?
- Bé Thu kêu thột lờn : “Ba …a a…ba a a …a a…ba !” ba
GV: Điều này thật bất ngờ với anh Sáu, ông Ba,
mọi ngời và cả ngời đọc chúng ta nữaphải không,
bởi ai cũng tởng con bé chỉ đứng yên đó thôi Từ
đây bé Thu đột ngột thay đổi hoàn toàn khác hẳn bé
III Tìm hiểu văn bản:
c/ Phút chia tay của hai cha con:
Trang 3Thu của 2 ngày trớc
-> Em hãy đọc thật diễn cảm đoạn truyện từ Thôi, ba đi nghe con
“ Thôi ! ” … Ba…a a ba” … Ba…a a ba” Ba … Ba…a a ba” a a ba ” … Ba…a a ba”
- GV chiếu - HS theo dõi đoạn truyện trên bảng-nghe bạn đọc- GV: đánh giá việc đọc của HS
? Em hình dung và cảm nhận thế n o ào về tiếng
bé Thu gọi ba ? ( kêu thét chứ không phải là reo, là gọi).
- Tiếng kêu to, kéo dài nh thét, đến lạc cả giọng
- Tiếng kêu chất chứa cảm xúc mạnh mẽ, nỗi xúc
động nghẹn ngào
- Khụng phải là tiếng kêu thét sợ hãi gọi má mà
là tiếng gọi ba- tiếng núi của tỡnh yờu thương ruột thịt
GV: Em cảm nhận rất đúng Tiếng ba lần đầu tiên trong đời Thu đợc gọi, và cũng là tiếng ba lần
đầu tiên trong đời anh Sáu đợc nghe Tiếng gọi thõn thương ấy đứa trẻ nào cũng gọi đến thành quen nhưng với cha con Thu là nỗi khỏt khao của 8 năm trời xa cỏch thương nhớ.
Có lẽ không có lời bình nào hay hơn lời của chính tác giả : Tiếng kêu của nó nh“ Thôi tiếng
xé, xé sự im lặng và xé cả ruột gan mọi ngời, nghe thật xót xa Đó là tiếng ba mà nó cố đè nén trong bao nhiêu năm nay, tiếng ba nh vỡ tung ra từ đáy lòng nó T” iếng gọi ba ấy âm vang suốt câu chuyện, đọng lại mãi trong tâm khảm ngời đọc chúng ta kể cả khi gấp cuốn sách lại rồi
? Trong đoạn văn tự sự trên tác giả đã kết hợp
ph-ơng thức biểu đạt nào ?Có tác dụng gì?
- Dòng văn tự sự kết hợp yếu tố biểu cảm,
nghị luận- lời bình luận trữ tình của ngời kể chuyện)
- Tác dụng : Không chỉ kể sự việc mà còn
làm lay động tâm hồn ngời đọc
GV: với phơng thức ấy tác giả đã hóa thân vào các nhân vật trong tận cùng của cung bậc cảm xúc, tận cùng của nỗi đau, của những yêu thơng máu thịt Phơng thức biểu đạt này xuyên suốt trong toàn
bộ tác phẩm, góp phần làm nên thành công của truyện.-> đó cũng là yêu cầu mà các em cần đạt khi viết bài văn tự sự trong chơng trình tập làm văn
? Cùng với tiếng gọi ba đó là những hành động“ Thôi ”
nào của bé Thu?
- Vừa kêu nó vừa chạy xô tới, nhanh
nh một con sóc, nó chạy thót lên và dang hai tay ôm chặt lấy cổ ba nó,
- Vừa ôm chặt cổ ba vừa nói trong
Trang 4tiếng khóc “ ThôiBa! Không cho ba đi nữa! Ba ở nhà với con”
- Nó hôn ba cùng khắp Nó hôn tóc, hôn cổ, hôn vai và hôn cả vết thẹo dài trên má
? Khi miêu tả hành động cử chỉ của bé Thu, tác giả dùng biện pháp nghệ thuật gì ?
(GV gợi ý: các em hãy chú ý đến từ loại, kiểu câu
đợc sử dụng)
- Động từ mạnh, phép liệt kê, tăng tiến, kiểu câu cảm thán
? Những biện pháp nghệ thuật đó đã góp phần
diễn tả những hành động của bé Thu nh thế nào
và thể hiện tình cảm gì của Thu đối với ba ?
-> Hành động dồn dập, gấp gáp, hối hả, cuống quýt, mỗi lúc một nhanh, một mạnh mẽ, mãnh liệt
-> Khao khát cháy bỏng của Thu đợc ôm ấp
ngời ba thân yêu Tình yêu, nỗi nhớ mong cha dồn nén suốt những năm qua bùng lên mạnh mẽ
-> Trong hành động mạnh mẽ cuống quýt đó d-ờng nh có cả sự hối tiếc, ân hận , xót xa
? Em thấy xúc động nhất với hành động nào của
bé Thu? Vì sao vậy?
- Khóc không cho ba đi
? Những giọt nớc mắt của những cung bậc cảm xúc nào đang dâng trào trong Thu?
-> Thu khóc vì thơng, ân hận day dứt vì đã không
phải với ba; vì khi Thu hiểu ra mọi lẽ thì ba lại phải
đi xa, tiếp tục cuộc đời chiến đấu gian khổ
GV: Thu lại trở về vẹn nguyên là một cô bé con,
có thể Thu cứng cỏi trớc ngời xa lạ nhng Thu lại vô cùng bé nhỏ, mềm yếu trong vòng tay của ba nó
- Hôn vết thẹo
? Vì sao bé Thu hôn lên cả vết thẹo trên mặt cha? ( cái vết thẹo trớc đây từng làm cho nó sợ hãi?)
- Thu không chỉ yêu ba mà còn
thơng ba, v dà d ờng nh bé dằn vặt vì đã làm ba buồn Tám năm xa cách, ba mong nhớ biết bao, chỉ có ba ngày về thăm con, vậy mà nó lại xa
lánh, khiến ba đau khổ thêm Cái vết thẹo làm
cho nó không nhận ra ba lại là vết thơng do tây bắn- nó càng thêm thơng xót, cảm thấy có lỗi với ba Bé hôn ba cùng khắp , hôn cả vết sẹo,
nh một sự đền bù, chuộc lỗi
GV: Có thể nói lúc này đây tất cả những gì thuộc
về ba nó đều trở nên đẹp đẽ, thiêng liêng
: Những cảm nhận của các em đều rất tinh tế Các em đã thực sự sống cùng bé Thu để lắng nghe
và chia sẻ những cung bậc cảm xúc của bé Nhng mới tối qua bé còn bỏ sang bà ngoại, má dỗ mãi không về.
? Vậy mà tại sao sáng nay thỏi độ, tỡnh cảm thay đổi một cỏch đột ngột, kỳ lạ đến khú hiểu và rất cảm động nh vậy?
- Do Thu về bên ngoại đợc ngoại giải thích,
em nhận ra sự thật cái vết thẹo đã làm thay
Trang 5đổi khuôn mặt của ba em
GV: Đợc bà giải thích thì Thu nằm im lăn lộn thỉnh thoảng thở dài nh ngời lớn Đó là phút tỉnh ngộ của Thu để dẫn đến sự thay đổi của em trong buổi sáng hôm nay
? Đến đây ta hiểu nguyên nhân sâu xa của thái
độ bớng bỉnh không nhận ba hôm trớc của bé Thu và sự thay đổi trong hành động của em hôm nay đều xuất phát từ đâu?
- đều xuất phát từ tình yêu ba
GV: Các em biết rồi đấy Anh Sáu ra đi khi bé cha
đầy tuổi Hình ảnh ngời ba duy nhất trong bé là hình ba trong bức ảnh chụp chung với mỏ Người
ba với gương mặt khụng cú vết thẹo dài Khi đã cú hỡnh ảnh người ba ấy, em ngõy thơ và rất trẻ con
đinh ninh rằng ba khụng thay đổi và cơng quyết khụng gọi ba với bất kỡ một người nào khỏc ngoài
ngời ba ấy Bé Thu đã yêu ba bằng một tình yêu
hồn nhiên, ngây thơ, nguyên sơ, đến tụn thờ, trung thành tuyệt đối Bây giờ Thu đã hiểu ra anh Sáu chính là cha nó chỉ vì cái thẹo trên má mà anh khác với ngời cha trong ảnh của nó
Như vậy, trong lũng cụ bộ, tỡnh yờu dành cho
ba luụn là một tỡnh cảm thống nhất, mónh liệt Dự cỏch biểu hiện tỡnh yờu ấy thật khỏc nhau trong hai hoàn cảnh, nhưng nú vẫn xuất phỏt từ một cội nguồn trong trỏi tim đứa trẻ luụn khao khỏt tỡnh cha.
? Còn tõm trạng anh Sỏu như thế nào trước những thay đổi đột ngột của bộ Thu lỳc này ?
- Anh Sáu khóc
GV: Khi trớc bé Thu nói trống, nhất định không chịu gọi ba- anh Sáu khổ tâm không khóc đợc Nhng bây giờ anh đã thỏa lòng, đúng lúc chia tay lên đờng con anh đã gọi anh là ba, anh còn
đợc nhận nhiều hơn thế ấy vậy mà giờ đây
đáng lẽ đợc cời trong hạnh phúc thì anh lại
khóc
? Em có hiểu tại sao không?
- Anh khóc vì quá xúc động, vì hạnh phúc quá lớn,
quá bất ngờ
GV: Đó là giọt nớc mắt sung sớng hạnh phúc của một ngời cha cảm nhận đợc tình ruột thịt từ con mình Một ngời lính đã dày dạn với chiến trờng và quen với cái chết cận kề lại là ngời vô cùng yếu mềm trong tình cảm cha con Thế là sau bao mong chờ đau khổ, anh đã đợc đón nhận một niềm vui vô bờ.
?Anh Sáu là thế, còn bác Ba và những ngời
Trang 6chứng kiến cảnh chia tay nh thế nào?
- Phỳt giõy ấy khiến mọi người xung quanh khụng
ai cầm được nước mắt và bỏc Ba bỗng thấy khú thở như cú bàn tay ai nắm chặt trỏi tim mỡnh
? Bởi vì sao mà tất cả mọi ngời, kể cả chúng ta
đều có cảm xúc ấy?
- vì xúc động trớc tình cảm của 2 cha con
- Thơng hoàn cảnh éo le của cha con anh Sáu Giây phút hạnh phút thật ngắn ngủi quá Lúc
ba con nhận nhau cũng là lúc phải chia tay
GV: Đó cũng chính là sự hi sinh lặng thầm của
ng-ời lính CM đấy các em ạ Lúc này đây có lẽ chúng
ta đều ao ớc giá nh không có chiến tranh để cha con anh Sáu và bao gia đình khác không phải chịu cảnh sinh li.
GV: Thơng con lắm nhng anh Sáu vẫn phải ra đi vì nhiệm vụ Bé Thu tất nhiên không hiểu điều đó, bé chỉ hiểu đơn giản bây giờ bé có ba rồi, ba phải ở nhà với bé, nhất định không cho ba đi nữa
? Bé đã làm cách nào để giữ ba ở lại?
- Bé càng xiết chặt hơn, nghĩ hai tay không giữ đợc ba, nó dang cả hai chân câu chặt ba nó
- Hình nh Thu nghĩ nếu mình cố hết sức thì ba sẽ ở nhà với mình
? Nhng cuối cùng Thu đã để cho ba đi, vì sao
vậy?
- Bà ngoại bảo: để ba đi rồi ba về mua cho cây lợc
- Mọi ngời đều xúm lại vỗ về, mẹ nó nói nó: để ba đi rồi thống nhất ba về
?Có phải vì thích cây lợc mà bé đồng ý cho ba đi không? ? Liệu có phải chỉ vì thế hay còn có lý do nào khác? (bé Thu là một đứa bé rất cứng cỏi … Ba…a a ba” )
- Có thể vì thích lợc (vì con gái mà, là
em bé, dỗ dành cho quà là nghe ngay)
- Thích lợc là một phần nhng Thu hiểu
là ba phải đi vì nhiệm vụ kháng chiến, nó không thể giữ ba đợc nữa
- Và Thu tin là ba sẽ về, ba hứa mua lợc là ba sẽ về
GV: Vậy thì bé để ba đi không phải vì cây lợc Cây lợc chỉ là cái cớ để nhen lên trong hai cha con niềm hi vọng về ngày trở về Ngày ấy ông Sáu
sẽ đợc nghe tiếng ba ngay từ giây phút đầu tiên, Thu đợc đón ba, gọi ba, ngay từ phút đầu tiên.
? Qua những chi tiết này em thấy Thu không phải chỉ là một cô bé cá tính cứng cỏi Thu cũng vẫn
là một cô bé nh thế nào?
- Bé Thu vẫn là một cô bé con ngây thơ
GV: Một lần nữa ta lại thấy nhà văn tỏ ra rất am
Trang 7hiểu tâm lí trẻ thơ.
GV: Bắt đầu từ đây, chiếc lược ngà bước vào cõu chuyện, trở thành một chứng nhõn õm thầm cho tỡnh cha con thiờng liờng, bất tử.
? Theo dõi diễn biến tâm trạng nhân vật bé Thu trong những ngày anh Sáu ở nhà và trong giây phút chia tay em có nhận xét gì tính cách nhân vật bé Thu? Tâm trạng anh Sáu nh thế nào? Nhận xét gì về tình cảm cha con anh Sáu?
- Bé Thu: Cỏ tớnh mạnh mẽ, quyết liệt, dứt khoát, rạch ròi, nhất quán trong tính cách; rất yêu thơng ba một tình yêu nồng nàn, sâu sắc, mãnh liệt, thiêng liêng… và cũng rất hồn nhiờn ngõy thơ trẻ con
- Anh Sáu: sung sớng, hạnh phúc
- Tình cha con thắm thiết sâu nặng
* GV: Các em đã khái quát đợc nét cơ bản trong tính cách, tâm trạng nhân vật => chốt ý ghi bảng
GV chuyển ý: Chúng ta vừa chứng kiến một cuộc chia tay đẫm nớc mắt Nớc mắt của cha con anh Sáu, của những ngời chứng kiến Mỗi giọt nớc mắt là một cung bậc cảm xúc, có giọt nớc mắt hạnh phúc, có giọt nớc mắt tiếc nuối, có giọt nớc mắt xúc động, xót thơng Chiến tranh luôn đẩy con ngời ta vào những tình cảnh xót
xa nh thế.
Liệu anh Sáu có trở về hay không, liệu bé Thu có nhận đợc chiếc lợc mà ba hứa mua hay không ta cùng tiếp tục theo dõi câu chuyện.
- GV gọi 1 HS kể tóm tắt đoạn cuối – cả lớp cùng chú ý lắng nghe- GV đánh giá việc tóm tắt của HS
GV: Chúng ta cùng bác Ba, anh Sáu trở lại nơi căn cứ vô cùng gian khổ, ác liệt: có ngày không gạo
ăn, ăn toàn là bắp, có đêm biệt kích vây bắt đến ba lần
? ở cái nơi mà ranh giới sống chết là vô cùng mong manh ấy anh Sáu luôn mang tõm trạng nào ?
- Anh rất nhớ con
- Nhng bây giờ cùng với nỗi nhớ con trong anh còn có nỗi ân hận vì đã đánh con
GV: ai trong hoàn cảnh ấy cũng có thể hành động
Trang 8nh anh Sáu Vậy mà anh vẫn tự trách, tự giầy
vò mình, anh ân hận vô cùng
? Cho thấy một ngời cha nh thế nào?
- Yêu con đến quên cả bản thân mình, ngời
cha lúc nào cũng nâng niu, rộng lợng với
con
GV: Nỗi nhớ con choán hết nỗi lòng anh, càng nhớ
con anh càng ân hận, dằn vặt, càng nhớ con
anh càng khao khát thực hiện đợc lời dặn của
đứa con gái bé bỏng tội nghiệp.
? Anh Sáu đã làm gì để thực hiện điều đó?
? Nhng tại sao anh không mua lợc nh lời con dặn
mà lại tự tay làm lợc?
- Sống bí mật ở rừng, trong điều kiện chiến
tranh chắc anh không mua đợc
- Nếu anh tự tay làm thì ý nghĩa của món
quà tăng thêm, tự tay làm sẽ gửi gắm đợc
tấm lòng ngời cha Đó là món quà mang tình
yêu, sự chăm chút của anh cho con, là vật kỉ
niệm của tình cha
GV: Cho nên việc làm cây lợc trở thành bổn phận
của ngời cha trở thành một tiếng gọi khẩn cầu của
tình phụ tử Với tình cảm đó anh quyết làm cây lợc
? Anh đã bắt tay làm lợc nh thế nào, các em hãy
chú ý lên bảng –> cả lớp theo dõi bảng cô mời một bạn đọc đoạn
truyện này
? Tại sao khi bắt đợc khúc ngà voi anh lại hớn hở
nh một đứa trẻ đợc quà?
- vì đó là cơ hội để anh có thể đáp ứng đợc
lòng mong mỏi của con
GV: Tác giả đã liệt kê một cách tỉ mỉ, kĩ lỡng từng
việc làm, từng hành động của anh Sáu trong quá
trình làm lợc
?Các em hãy quan sát đoạn trích, tìm những chi
tiết kể về việc anh Sáu làm lợc?
- HS trả lời, gv gạch chân các ý
?Dựa trên những chi tiết đó, em hình dung hình
ảnh anh Sáu khi làm lợc và miêu tả lại?
(HS trình bày theo các chi tiết:
- ca từng chiếc răng lợc , thận trọng ,
và cố công nh ng ời thợ bạc
- mỗi ngày ca đợc một vài răng
- gò lng tẩn mẩn khắc từng nét: “ Thôiyêu nhớ tặng Thu con của ba”
- đêm nhớ con, lấy cây lợc ra ngắm nghía, mài lên tóc cho thêm bóng thêm mợt
? Qua đó em hãy nhận xét anh Sáu đã làm lợc
nh thế nào?
(Đây có phải là công việc lao động bình thờng, cái lợc
bình thờng không? Theo em, việc làm chiếc lược cú
ý nghĩa đối với anh Sáu như thế nào ? )
Gv bình:
- Tình yêu con đã biến ngời chiến sĩ thành
một nghệ nhân với tác phẩm nghệ thuật vô cùng
quý giá của mình Anh thực sự tìm thấy niềm vui,
niềm say mê khi làm cây lợc cho con Hình nh lúc
=> Thu: Tỡnh yờu ba chỏy bỏng, mónh liệt
Anh Sáu: hạnh phỳc, thương con, thương mỡnh
- Tình cha con thắm thiết sâu nặng
2 Hình ảnh chiếc l ợc ngà
Trang 9làm lợc là lúc anh đợc sống cùng con gái, đợc
tâm tình, trò chuyện với con gái
- Cây lợc nhỏ xinh khiến anh đỡ day dứt ân
hận hơn mỗi khi nghĩ đến con… Nh Bác ba nói:
cây lợc cha chải đợc mái tóc của con nhng nó nh gỡ
rối đợc phần nào tâm trạng anh Nó trở thành vật
thiêng liêng an ủi anh, nuôi dỡng tình cha con sâu
nặng và cảm động
- Cây lợc ánh lên niềm hi vọng sẽ có ngày
anh Sáu đợc gặp lại con, trao tận tay nó món quà kỉ
niệm này, tự tay mình cầm cây lợc chải tóc cho
con
? Chứng kiến cảnh anh Sáu làm lợc ta thấy tình
cảm ngời cha với con nh thế nào?
* HS trả lời- GV đánh giá ( chúng ta đều thấy đợc
tình yêu thơng vô bờ bến của anh Sáu giành cho bé
Thu qua từng cử chỉ, hành động của anh khi làm
l-ợc cho con) - chốt ý ghi bảng:
GV: Đoạn truyện nh một thớc phim quay
chậm, quay cận cảnh hình ảnh một ngời
cha đang cặm cụi, tỉ mẩn làm lợc cho con
gái, ngời cha ấy làm lợc không chỉ bằng đôi
tay khéo léo mà còn làm bằng cả trái tim
chan chứa yêu thơng
Khi chiếc lợc hiện hình xinh xắn là khi
nỗi khao khát gặp con trong anh càng mạnh
mẽ hơn, cháy bỏng hơn bao giờ hết …a a…ba Nh
-ng tất cả đều ở chữ nh“ Thôi ng đó bởi chiến tranh”
là chiến tranh: khắc nghiệt, trớ trêu, tàn nhẫn,
đau khổ, mất mát và nớc mắt Anh Sáu không
đợc trở về gặp con, không đợc ôm trong vòng
tay đứa con gái bé bỏng của mình, tự tay cầm
cây lợc chải đầu cho con Tỡnh cảnh đau
thư-ơng lại đến với cha con anh Anh Sỏu đó hi
sinh trong một trận càn của giặc khi cha kịp
hoàn thành tõm nguyện
? Mời một bạn đọc lời kể của ông Ba về những
phút cuối đời của ông Sáu từ chỗ Trong giờ“ Thôi
phút … Ba…a a ba” ” … Ba…a a ba”
Chiếu …
? Điều gì ám ảnh ông Ba khi chứng kiến những
giây phút cuối cùng của ngời đồng đội?
- ánh mắt nhìn một hồi lâu, khi ngời bạn
hứa sẽ mang lợc về cho con anh mới
nhắm mắt đi xuôi
GV: Giây phút trớc lúc ra đi anh Sáu không thể nói
nên lời trăng trối, có lẽ bởi quá đau đớn do vết
thơng , cũng có thể ranh giới giữa sự sống và
cái chết đang rất mỏng manh, chỉ có ánh mắt
trao gửi lại đồng đội những điều muốn nói
?Theo em cái nhìn ấy nói lên điều gì?
- ánh mắt thay cho lời trao gửi, nhắn nhủ :
Hãy mang chiếc lợc về cho Thu- con gái yêu
của anh
GV: Cô cũng đồng cảm với các em ánh mắt đau
đáu ấy nh gửi gắm bao điều, đôi mắt không
- Anh Sáu đã tự tay làm cho con một chiếc lợc bằng ngà
Trang 10nói nhng nói bao điều ánh mắt khắc khoải day dứt vì thực hiện lời hứa với con cha trọn vẹn
Cho nên chỉ khi bác Ba nói anh mới yên lòng nhắm mắt đi xuôi
GV: Hình ảnh cuối cùng trong tâm trí anh Sáu là
hình ảnh đứa con yêu, ý nghĩ cuối cùng anh nghĩ về
con và lời cuối cùng mà anh trao gửi qua ánh mắt
là nhờ ngời đồng đội mang lợc về trao cho con gái.
? Chứng kiến giây phút cuối cùng trong cuộc đời
của anh Sáu- Em có suy nghĩ gì về tình cha con?
- Tình cha con mãnh liệt và tha thiết –> cả lớp theo dõi bảng nh ông
Ba ngời kể chuyện nói “ Thôichỉ có tình cha con là
không thể chết đợc”
GV: - Với ông Ba, đôi mắt ấy có sức ám ảnh ghê gớm nó không chỉ đơn giản là lời trao gửi
mà còn là đặt trách nhiệm Chính vì đôi mắt
ấy mà ông Ba đã nguyện phải thực hiện lời hứa với ngời đã mất bằng bất cứ giá nào Đó cũng là vẻ đẹp của tình đồng đội của ngời lính
CM trong chiến tranh
- Và các em ạ, sau này rất tình cờ ông Ba đã
gặp lại Thu- giờ đã là một cô giao liên dũng cảm Ông Ba đã thực hiện đợc ớc nguyện cuối cùng của ngời đồng đội cũ trao tận tay chiếc
l-ợc cho Thu, chiếc ll-ợc mà bản thân ông cũng gìn giữ bao năm nh một báu vật.
GV:
? Dựa trên tất cả những gì vừa tìm hiểu, các em hãy
cùng suy nghĩ thảo luận:
* GV nêu câu hỏi để HS thảo luận:
? Chiếc lợc ngà giờ đây có phải chỉ là một món
quà không hay còn có thêm ý nghĩa nào nữa ?
- Yêu cầu thảo luận nhóm: HS cùng một bàn, thời
gian thảo luận 3 phút
- GV yêu cầu đại diện nhóm trình bày kết quả
thảo luận
- Chiếc lợc là kỉ vật anh Sáu để lại cho bé
Thu
- Chiếc lợc không chỉ là món quà của ngời cha cho con gái mà còn là hình ảnh của cha,
là tình yêu mà cha gửi cho con
- Là cầu nối cha và con, quá khứ- hiện tại, ngời đã khuất- ngời đang sống
- Chiếc lợc ngà, một minh chứng cho tình cha con , tình đồng chí đồng đội nồng thắm mà không đạn bom nào có thể hủy diệt đợc…
- Chiếc lợc ngà là biểu tượng bất diệt của tỡnh cha con ụng Sỏu và bộ Thu
- GVnhận xét: kết quả thảo luận cho thấy các
em đã hiểu đợc sâu sắc nội dung ý nghĩa của truyện ngắn Đúng thế, ta có thể khái quát
rằng Chiếc lợc ngà là biểu tượng bất diệt của tỡnh cha con ụng Sỏu và bộ Thu
Anh Sáu:
=> dồn hết tõm sức làm lợc
làm lược bằng cả trỏi tim chan chứa yờu thương con
Khỏt khao được gặp con
-> Anh Sáu hết lòng yêu
th-ơng con