xử lý nước thải trong nhà máy thủy sản

Qua phân tích mẫu nước thải chưa qua hệ thống xử lý tại nhà máy chế biến thủy sản cho thấy hàm lượng ô nhiễm hữu cơ BOD cao gấp 20 đến 40 lần; hàm lượng vi sinh coliform vượt gấp ngàn l

I MỞ ĐẦU

 Theo Nafiqad, hiện nay nước ta có hơn 300 cơ

sở chế biến thuỷ sản, và khoảng 220 nhà máy chuyên sản xuất các sản phẩm đông lạnh phục

vụ xuất khẩu, có tổng công suất 200 tấn/ngày.

 Hằng ngày, các cơ sở này thải ra lượng nước thải rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp không chỉ đến môi trường sinh thái, hoạt động sản xuất nông nghiệp mà qua đó còn ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân, nhất là khu vực nông thôn.

Nguyên liệu

Rửa

Sơ chế Rửa Phân cỡ, loại

Rửa Xếp khuôn Cấp đông

Mạ băng Bao gói Bảo quản

Nước thải

Nước thải Nước thải Nước thải

Nước thải Nước thải Nước thải

Nước thải Nước thải Nước thải

Nước thải Nước thải Nước thải

Nước thải

Nước thải Nước thải Nước thải

Nước thải

Nước thải Nước thải Nước thải

Nước thải

Nước thải Nước thải Nước thải

II QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ

III NGUỒN GÂY Ô NHIỄM NƯỚC THẢI

1/.Ô nhiễm do các chất rắn lơ lửng như bùn, cát, đất,…từ quá trình làm sạch nguyên liệu, dụng cụ thiết bị chế biến

2/ Ô nhiễm màu: do các chất màu (máu

cá,…)

3/ Ô nhiễm photpho từ các mảnh xương,

vây cá vụn,trong khâu quay tăng trọng

4/ Ô nhiễm hữu cơ do ruột, mỡ,

nhớt,…trong quá trình xử lý

5/ Ô nhiễm hóa học do chất khử trùng:

chlorine,hóa chất tẩy rửa, vệ sinh nhà

xưởng

 Số liệu điều tra cho thấy, cứ sản xuất 1 tấn cá tra fillet đông lạnh xuất xưởng sẽ thải ra môi

trường 0,45 tấn phế thải (đầu,xương, nội

tạng,…).

 Lượng chất thải cũng phụ thuộc vào mùa vụ

khai thác hải sản, chất lượng nguyên liệu (lúc vào mùa cá rộ thì sản xuất nhiều nên phế thải nhiều nhưng hết vụ cá chế biến ít dẫn đến chất thải ít, nguyên liệu it thì càng ít phế thải) kết hợp của 2 yếu tố này đã gây hiện tượng lúc quá nhiều chất thải, lúc lại rất ít và đó cũng là khó

khăn cho các nhà quản lý xí nghiệp khi muốn

xây dựng cho riêng mình một hệ thống xử lý

chất thải có công suất phù hợp.

Ngoài các chất thải trên thì nhà máy chế biến thuỷ sản đông lạnh còn có một lượng nhỏ Clorine dùng để làm vệ sinh nhà

xưởng khi sử dụng sẽ sinh ra Cl2 tán phát vào không khí có thể gây hại về đường hô hấp cho người lao động, tuy nhiên lượng

sử dụng không nhiều, khoảng 60 tấn/

năm

Qua phân tích mẫu nước thải chưa qua hệ thống xử lý tại nhà máy chế biến thủy sản cho thấy hàm lượng ô nhiễm hữu cơ

(BOD) cao gấp 20 đến 40 lần; hàm lượng

vi sinh (coliform) vượt gấp ngàn lần và hàm lượng chất rắn lơ lửng trong nước (SS)

vượt hơn 100 lần tiêu chuẩn nước thải

công nghiệp cho phép thải vực nước dùng làm mục đích sinh hoạt Kết quả phân tích nước thải đầu vào tại nhà máy thủy sản

chế biến cá tra đông lạnh

STT Tên chỉ tiêu Đơn vị Xưởng A Xưởng B Tổng

IV BIỆN PHÁP XỬ LÝ NƯỚC THẢI

Căn cứ vào qui trình chế biến cho thấy

nguồn gốc nước thải sản xuất gây ô

nhiễm của nhà máy chủ yếu từ các công đoạn rửa nguyên liệu, sơ chế và rửa máy móc thiết bị, nhà xưởng sau mỗi ca sản

xuất, quay tăng trọng

Từ các thành phần có trong nước thải tiến hành lựa chon công nghệ xử lý nước thải

 Quy trình xử lý nước thải lựa chọn theo phương

Bậc 2 Keo tụ, lắng lọc, khử trùng

Bao gồm các công đoạn như sau:

- Lọc rác bằng máy lọc rác tự động

- Thu gom, cân bằng nước thải và tách

dầu mở

- Xử lý bậc 1 bằng phương pháp sinh học hiếu khí trong bể AEROTEN

- Xử lý bậc 2 bằng phương pháp hóa lý: keo tụ, lắng lọc và khử trùng

Bể tuyển nổi

bồn chứa

váng mỡ

SƠ ĐỒ QUI TRÌNH XỬ LÝ NƯỚC THẢI TRONG NHÀ MÁY CHẾ

BIẾN CÁ TRA ĐƠNG LẠNH

Nước

thải SCR

Hầm bơm tiếp nhận điều hòaBể Bể lắngđợt 1 AerotankBể Bể lắngđợt 2

Bể tiếp xúc Chlorine Nước ra

Bể nén bùn

Bể phân hủy bùn hiếu khí

Sân phơi bùn

Máy thổi khí

Chú thích

nước thải bùn nước tách bùn ống dẫn khí nén Máy thổi khí

Chlorine

Mô tả công nghệ xử lý nước thải

 1/ Bể thu gom nước thải có song chắn rác:

 Nước thải từ quá trình sản xuất được thu gom về

bể thu gom Trước khi vào bể thu gom và điều

hòa, nước dẫn qua lưới chắn rác nhằm loại bỏ các chất lơ lửng có kích thước lớn hơn 2 mm ra khỏi nước thải như: da, nội tạng,xương,

giấy,…Những rác này nếu không lấy ra sẽ làm

hỏng các thiết bị bơm nước thải theo sau, bít các valve, đường ống công nghệ giảm hiệu quả xử lí

và tính ổn định của các đơn nguyên xử lý nước thải phía sau.

Hình 1 : song chắn rác

2/ Bể điều hòa:

Nước thải được bơm sang bể điều hoà

hiện hữu Chức năng của bể này là điều hoà lưu lượng và nồng độ các chất ô

nhiễm trong nước thải (pH, BOD, COD,

chất dinh dưỡng) .Đồng thời máy thổi khí cung cấp oxy vào nước thải nhằm tránh

sinh mùi hôi thối tại đây và làm giảm

khoảng 20-30% hàm lượng COD, BOD có trong nước thải

 Những lợi ích do bể này mang lại là:

 Giảm lưu lượng cực đại trong những giờ sản xuất cao điểm.

 Giảm nồng độ các chất ô nhiểm hữu cơ cao cho quá trình xử lí sinh học theo sau.

 Tối ưu quá các điều kiện cho quá trình xử lý sinh học theo sau bao gồm việc giảm tải lượng hữu cơ, giảm và làm chậm lại sự dao động tải lượng hữu cơ trong quá trình sản xuất, giảm nồng độ độc chất trong nước thải (hoá chất dùng để diệt khuẩn trong phân xưởng sản xuất)

 kiểm soát được pH

 Bể được khuấy trộn tốt bằng máy thổi khí (air blower) với hệ thoóng ống phân phối bố trí dưới đáy bể, đảm bảo điều kiện hiếu khí cho toàn bộ thể tích bể để ngăn ngừa nước thải ở điều kiện kỵ khí ( septic) và gây mùi hôi thối Lưu lượng khí cách tính toán là : 0.01- 0.015

m 3 / m 3 min.

 Nước thải từ bể điều hòa được đưa

được bơm vào bể tuyển nổi khí hoà tan

bằng bơm nước thải nhún chìm Chúc

năng của bể tuyển nổi này là tách dầu mỡ, cặn lơ lửng SS, và phosphorus ra khỏi

nước thải bằng phương pháp kết tủa hoá học để chuẩn bị điều kiện tối ưu cho bể

sinh học hiếu khí hoạt động tốt hơn Phần

mỡ được tách ra sẽ được đưa qua

bồn chứa váng mỡ và được xử lý để

làm thức ăn chăn nuôi Phần nước

thải được đưa vào bể bể lắng.

2

2 Bể tuyển nổi:Bể tuyển nổi:

Hình 1: Các chất

rắn được đưa lên

mặt bể tuyển nổi

Hình 2: Bể tuyển nổi

4 Bể lắng 1:

Nước thải từ bể tuyển nổi được dẫn qua bểlắng sơ bộ nhằm loại bỏ cặn thô như: cát,sỏi, phần da, xương, vi nhỏ, Các loại cặnnày có tỷ trọng lớn hơn nước nên có thể tựlắng riêng biệt không cần tác động qua lại vớinhau dựa trên lực trọng trường

- Nhằm bào vệ các thiệt bị cơ khí dễ bị màimòn, tránh đóng cặn trong các đường ốnghoặc mương dẫn, giảm cặn ở các công đoạn

xử lý sau, tránh giảm thể tích hữu dụng củacác bể xử lý và tăng tần số làm sạch các bểnày

Tại bể sinh hoc hiếu khí (Aeroten) diển ra quá trình

sinh học hiếu khí được duy trì nhờ không khí cấp từ máy thổi khí

Tại đây, các vi sinh vật ở dạng hiếu khí (bùn hoạt tính)

sẽ phân huỷ các chất hữu cơ còn lại trong nước thải thành các chất vô cơ ở đơn giản như: CO2,

H2O…theo phản ứng sau:

 Chất hữu cơ + Vi sinh vật hiếu khí → H2O+CO2 + Sinh khối mới +…

 Hiệu suất xử lý của bể làm thoáng tính theo COD,

BOD đạt khoảng 90 - 95% Từ bể Aeroten, nước thải được dẫn sang bể keo tụ và lắng, tại đây diễn ra quá trình phân tách giữa nước thải và bùn hoạt tính.

55 Bể Aerotank Bể Aerotank

về bể aerotank

Hình 2: bể aeroten

6 Bể lắng 2:

Từ bể aerotank nước và bùn hoạt tínhđược dẫn về bể lắng 2 Tại đây diễn raquá trình phân tách giữa nước thải và bùnhoạt tính Bùn hoạt tính lắng xuống đáy và

1 phần sẽ được tuần hoàn lại bể aerotanknhằm duy trì hàm lượng VSV Phần nướcthải ở phía trên được dẫn qua bể khửtrùng

Bể lắng

Cơ chế:

Bể lắng 2 sẽ loại bỏ 1 phần chất rắn lơlững sau các công đoạn xử lý sơ cấp, cácloại bông keo tụ hóa học nhờ quá trìnhlắng của các hạt kết tụ trong hỗn hợphuyền phù Các hạt rắn này liên kết lại vớinhau làm tăng sinh khối lượng hạt lắngnên sẽ lắng nhanh hơn

Nước thải sau khi ra khỏi Bể lắng 2 sẽ

chảy vào bồn tiếp xúc khử trùng hiện hữu nhằm tiêu diệt toàn bộ vi khuẩn, virus gây hại cho người và nguồn nước tiếp nhận

Bể được thiết kế các vách ngăn để cho

Chlorine và nước thải tiếp xúc tối ưu Thời gian lưu nước trong bể là 30 phút với hàm lưọng Chlorine dư là 0.5 mg/ lít đủ đảm

bảo khử trùng

77 Bể khử trùng (bể tiếp xúc Chlorine): Bể khử trùng (bể tiếp xúc Chlorine):

Ngăn khử trùng khi chứa nước

Sân phơi bùn

 8 Bể nén bùn:

Phần bùn dư từ bể lắng 2 và bể lắng 1được đưa vào bể nén bùn trọng lực Tổnghàm lượng chất rắn từ bể lắng 1 khoảng3-4%, bể lắng 2 thấp hơn 0.75%

Sau quá trình nén bùn tổng hàm lượngchất rắn sẽ tăng lên 4-5% Nước sau khitách bùn được dẫn ngược về bể thu gom

- Nén bùn trọng lực giúp làm giảm kíchthước của công trình xử lý bùn tiếp theonhư bể phân hủy bùn hiếu khí, tiết kiệmchi phí nhân công và năng lượng

 9 Bể phân hủy bùn hiếu khí:

 Bùn từ bể lắng 1 có khả năng gây ô nhiễm cao do khó bảo quản, có mùi khó chịu, Do đó cần được xử lý trong các bể phân hủy hiếu khí để làm mất mùi, dễ làm khô, đảm bảo vệ sinh và có thể bảo tồn thành phần phân bón rất có lợi cho cây trồng.

Tại sân phơi bùn, sau khi lắng trọng lực, nước trong sẽ chảy về hố ga thu gom để

xử lý cùng với nước thải đầu vào Bùn sau khi tách nước được sử dụng làm phân

bón sinh học

Nước thải sau khi xử lý có nồng độ các

chất ô nhiễm đạt tiêu chuẩn thải ra nguồn

nước tiếp nhận loại B của tiêu chuển

Việt Nam TCVN- 5945: 2005

STT Tên chỉ tiêu Đơn vị TCVN