Ảnh hưởng của môi trường lên sự biểu hiện của gen

- Khái niệm: Là hiện tượng di truyền các tính trạng mà các gen xác định chúng nằm trên nhiễm sắc thể giới tính... - Ý nghĩa của hiện tượng di truyền liên kết với giới tính:+ Phân biệt s

Nêu khái niệm, ý nghĩa của hiện tượng

di truyền liên kết với giới tính?

- Khái niệm: Là hiện tượng di truyền các

tính trạng mà các gen xác định chúng nằm trên nhiễm sắc thể giới tính.

- Ý nghĩa của hiện tượng di truyền liên kết với giới tính:

+ Phân biệt sớm giới tính vật nuôi để tiện cho việc chăn nuôi đem lại lợi ích kinh tế cao

+ Phát hiện sớm các bệnh di truyền, bệnh

do dối loạn cơ chế phân li, tổ hợp của cặp nhiễm sắc thể giới tính

Hoa phù dung

Vì sao trên cùng một cây mà màu sắc hoa phù dung lại khác nhau trong một ngày ?

Tiết 14 - Bài 13

I MỐI QUAN HỆ GiỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG

 Gen (ADN)  mARN  Polipeptit  Protein  Tính trạng.

Hãy giải thích mối quan hệ giữa gen và tính trạng thể hiện theo sơ đồ trên?

Gen (ADN )→ mARN→ Pôlipeptit → Prôtêin → tính tr ng ạ

TT nu

qđ qđ

I MỐI QUAN HỆ GiỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG

 Gen (ADN)  mARN  Polipeptit  Protein  Tính trạng.

Trên thực tế con đường từ Gen tới sự biểu hiện tính trạng có đơn giản không?

Hoa phù dung

Vì sao trên cùng một cây mà màu sắc hoa phù dung lại khác nhau trong một ngày ?

I MỐI QUAN HỆ GiỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG

 Gen (ADN)  mARN  Polipeptit  Protein  Tính trạng.

- Quá trình biểu hiện của gen qua nhiều

bước nhưng có thể bị nhiều yếu tố môi

trường bên trong cũng như bên ngoài chi phối.

Môi Trường

Kiểu HìnhKiểu Gen

*Tóm tắt:

II SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG

1 Ví dụ 1 : Giống Thỏ

Himalaya Tại sao các tế bào

của cùng một cơ thể, có cùng một kiểu gen lại biểu hiện ra những kiểu hình khác nhau, ở các bộ phận cơ thể khác nhau?

- Các tế bào ở đầu mút cơ thể, nhiệt độ thấp, tổng hợp được sắc tố melanin, lông đen.

- Các tế bào ở vùng thân nhiệt cao, gen không biểu hiện,

không tổng hợp được melanin, lông trắng.

TNCM: Cạo :

lông trắng trên lưng + buộc đá lạnh

KQ: Ở lưng, : phần buộc đá lạnh, lông mọc lên có màu đen

Toàn thân lông trắng

Tai, bàn chân, đuôi, mõm lông đen

KG KH MT Trường

* Nhiệt độ cao làm biến tính prôtêin

( Enzim) tham gia điều hòa biểu hiện

của gen  sắc tố mêlanin không

được tổng hợp  lông thỏ có màu

trắng.

Theo các em nhiệt độ cao có thể ảnh hưởng đến sự biểu hiện của gen tổng hợp mêlanin như thế nào?

VD 2: Hoa cẩm tú cầu

Điều kiện nào ảnh hưởng đến màu sắc của hoa cẩm tú cầu ?

KG KHMT Ngoài

Cùng Kiểu Gen nhưng màu sắc tùy thuộc vào pH của đất.

VD 3 : Bệnh phêninkêtô niệu ở người

* Do một gen lặn nằm trên NST thường quy định

* Gây rối loạn chuyển hóa axit amin

phêninalanin

* Hậu quả: thiểu năng trí tuệ.

* Phát hiện sớm + ăn kiêng giảm thức ăn có phêninalanin phát triển bình thường.

KG + KH Thay Đổi MT Thay Đổi

Hãy tìm thêm ví dụ về mức độ biểu hiện của kiểu gen phụ thuộc vào điều kiện môi trường?

Bê sinh đôi

20 0 C 35 0 C

AA

aa

Hình: Vai trò c a ki u gen và nh h ủ ể ả ưở ng c a nhi t ủ ệ

đ môi tr ộ ườ ng đ i v i màu s c hoa Liên hình ố ớ ắ

Từ các ví dụ trên, ta

có thể kết luận về mối quan hệ giữa KG-môi trường- KH như thế

nào?

- Kiểu hình của cơ thể không chỉ

phụ thuộc vào kiểu gen mà còn phụ thuộc vào điều kiện môi trường

- Bố mẹ không truyền cho con

những tính trạng đã có sẵn mà chỉ truyền một kiểu gen

- Kiểu gen quy định khả năng phản ứng của cơ thể trước môi trường

- Môi trường quy định kiểu hình cụ

thể trong giới hạn mức phản ứng do kiểu gen quy định

- Kiểu hình là kết quả tương tác

giữa kiểu gen với môi trường cụ thể

Ở cây rau mác,cùng 1 kiểu gen, khi

ở các môi trường khác nhau sẽ biểu hiện kiểu hình như thế nào ?

Vd: gà ở

+ Nuôi r t t t : ấ ố 3kg lông vàng

+ Nuôi t t: ố 2.5kg lông vàng

+ Nuôi bình th ườ ng: 2kg lông vàng

+ Nuôi không t t: ố 1kg lông vàng

M c ph n ng là gì? M c ph n ng nào giúp SV ứ ả ứ ứ ả ứ

d thích nghi h n v i MT? ễ ơ ớ

→ ch đ dinh d ế ộ ưỡ ng nh h ả ưở ng l n đ n tr ng ớ ế ọ

l ượ ng nh ng ít nh h ư ả ưở ng đ n màu lông ế

Tính tr ng s ạ ố

l ượ ng Tính tr ng ch t l ượ ng ạ ấ

- Khái niệm: Mức phản ứng của kiểu gen là tập hợp các kiểu hình của cùng một kiểu

gen tương ứng với các môi trường khác

nhau.

-Tính trạng số lượng thường có mức phản

ứng rộng (trọng lượng cơ thể), tính trạng chất lượng thường có mức phản ứng hẹp

( màu sắc lông, chiều cao).

Hỏi: Ý nghĩa thực tiễn của mức phản ứng.

Những tính trạng có mức phản ứng rộng  đầu tư vào BPKT Tính trạng có mức phản ứng hẹp  đầu tư vào chọn giống.

Hỏi: Tại sao sinh vật sinh sản sinh dưỡng

dễ xác định mức phản ứng hơn sinh vật sinh sản hữu tính.

Sinh vật sinh sản sinh dưỡng các cơ thể

sinh ra có cùng kiểu gen, dễ xác định mức

phản ứng hơn sinh vật sinh sản hữu tính.

Tại sao các nhà khoa học lại khuyên nông dân không nên chỉ trồng một giống lúa duy nhất (cho dù là giống lúa có năng suất cao) trên một diện tích rộng trong một vụ mùa?

Trên cánh đồng, không nên chỉ trồng một giống lúa, vì nếu năm đó thời tiết bất lợi thì

cả cánh đồng bị mất mùa

2 Mềm dẻo kiểu hình ( thường biến ):

a Khái niệm :

Độ cao so với mặt nước biển (m) Độ cao so với mặt nước biển (m)

50

Mức phản ứng của 2 KG khác nhau (a và b) của loài cỏ

thi (Achillea millefolium) với cao so với mặt nước biển.

-

-

2 Mềm dẻo kiểu hình ( thường biến ):

a Khái niệm :

b Cơ chế :

Mềm dẻo kiểu hình (thường biến) là những biến đổi kiểu hình của cùng một kiểu gen trước những điều kiện môi trường khác nhau.

-Kiểu gen quy định mức độ mềm dẻo kiểu hình.

-Mỗi kiểu gen chỉ có thể điều chỉnh kiểu hình trong một phạm vi nhất định

Thường biến chịu tác động trực tiếp bởi môi trường, không di truyền được

2 Mềm dẻo kiểu hình ( thường biến ):

c Ý nghĩa :

- Giống Kĩ thuật năng suất

- Đẩy mạnh công tác giống: chọn cải tạo, lai giống.

- Tăng cường các biện pháp kĩ thuật: Xử lí, chăm sóc, phồng trừ bệnh…

- Xác định đúng thời gian thu hoạch.

- Giúp sinh vật thích nghi với môi trường

Hỏi: Ý nghĩa của sự mềm dẻo kiểu hình?

- Cây bàng rụng lá vào mùa

 Di truyền được.

 Xuất hiện riêng lẻ, vô hướng

 Không di truyền được.

 Xuất hiện đồng loạt, định hướng

Đa số có hại nhưng là nguồn nguyên liệu cho tiến hóa và chọn giống.

Có lợi, giúp sinh vật thích nghi với môi trường, có ý nghĩa gián tiếp với tiến hóa

và chọn giống.