GIẢI BÀI TOÁN HỖN HỢP BẰNG SƠ ĐỒ ĐƯỜNG CHÉO

1. Bài toán xác định thành phần hỗn hợp chứa 2 chất (hoặc xác định công thức) Bài toán dạng này thường cho biết khối lượng mol trung bình, tỉ khối của hỗn hợp hoặc số nguyên tử cacbon trung bình (bài toán hữu cơ). Sơ đồ đường chéo được lập trên cơ sở sau Chất A – số mol là nA – khối lượng mol là MA Chất B – số mol là nB – khối lượng mol là MB MA M1 = MB - M MB M2 = M – MA Bài tập 1: Hỗn hợp X gồm 2 khí CO2 và N2 có . Vậy thành phần % theo khối lượng của hỗn hợp là A. 50; 50 B. 38,89; 61,11 C. 20; 80 D. 45; 55 Giải: áp dụng sơ đồ đường chéo ta có NO2 44 8 =36 N¬2 28 8  Đáp án B Bài tập 2: Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp X gồm hai rượu no, đơn chức , kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng thì thấy . Phần trăm số mol của mỗi rượu trong hỗn hợp X (theo thứ tự tăng dần chiều dài mạch cacbon) là: A. 40; 60 B. 75; 25 C. 25; 75 D. 35; 65 Giải: Gọi công thức phân tử chung của 2 rượu là CnH2n+2O Giải: áp dụng sơ đồ đường chéo ta có C2H5OH 2 0,75 2,25 C3H7OH 3 0,25 Vậy % số mol 2 rượu là 75% và 25%  Đáp án B Bài tập 3: Tỉ khối của hỗn hợp C2H6 và C3H8 so với H2 là 18,5. Vậy thành phần % theo thể tích của hỗn hợp là A. 50; 50 B. 38,89; 61,11 C. 20; 80 D. 45; 55 Giải: áp dụng sơ đồ đường chéo ta có C2H6 30 7

GIẢI BÀI TOÁN HỖN HỢP BẰNG SƠ ĐỒ ĐƯỜNG CHÉO

GV : Nguyễn Vũ Minh

1

1 Bài toán xác định thành phần hỗn hợp chứa 2 chất (hoặc xác định công thức)

Bài toán dạng này thường cho biết khối lượng mol trung bình, tỉ khối của hỗn hợp hoặc số nguyên

tử cacbon trung bình (bài toán hữu cơ) Sơ đồ đường chéo được lập trên cơ sở sau

Chất A – số mol là nA – khối lượng mol là MA

Chất B – số mol là nB – khối lượng mol là MB

d Vậy thành phần % theo khối lượng của hỗn

M =36

2844

442

Bài tập 2: Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp X gồm hai rượu no, đơn chức , kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng

thì thấy n CO2 :n H2O =9:13 Phần trăm số mol của mỗi rượu trong hỗn hợp X (theo thứ tự tăng dần chiều dài mạch cacbon) là:

4

A 40; 60 B 75; 25 C 25; 75 D 35; 65

Giải: Gọi công thức phân tử chung của 2 rượu là CnH2n+2O

5

O H n nCO O

n O H

Giải: áp dụng sơ đồ đường chéo ta có

2,25C3H7OH 3 0,25

Vậy % số mol 2 rượu là 75% và 25% → Đáp án B

6

Bài tập 3: Tỉ khối của hỗn hợp C2H6 và C3H8 so với H2 là 18,5 Vậy thành phần % theo thể tích của hỗn

7

8 3

6

→

H C

H C

n n

1

%3

112

V

362

O

→ Đáp án B

Bài tập 5: Hỗn hợp X gồm 2 khí CO2 và H2S có 19,5

2

=

H X

d Thể tích dung dịch KOH 1M (ml) tối thiểu

để hấp thụ hết 4.48 lít hỗn hợp X (đktc) trên là:

9

Giải: 0,2

4,22

48,

2,02

214

V X

Giải: áp dụng sơ đồ đường chéo ta có

319,0681,1

319,0681

,1

319,0

0

81 35 0 79

35 0

81 35

2.Bài toán pha trộn hai dung dịch có nồng độ khác nhau

Dung dịch 1: có khối lượng m1, thể tích V1, nồng độ C1 (C% hoặc CM), khối lượng riêng d1

Dung dịch 2: có khối lượng m2, thể tích V2, nồng độ C2 (C2 > C1), khối lượng riêng d2

Dung dịch thu được có m = m1 + m2, V = V1 + V2, nồng độ C (C1< C < C2), khối lượng riêng d

Sơ đồ đường chéo và công thức tương ứng với mỗi trường hợp là

15

Đối với nồng độ C%

m1 C1 C2 – C 

Cm2 C2 C1 – C 

Đối với nồng độ CM

V1 C1 C2 – C 

16

) 1 (

1

2 2

1

C C

C C m

1

2 2

1

C C

C C V

CV2 C2 C1 – C 

Đối với khối lượng riêng

dV2 d2 d1 – d 

17

) 3 (1

2 2

1

d d

d d V

* Pha chế 2 dung dịch có nồng độ phần trăm khác nhau

Bài tập 1: Hoà tan 200 gam dung dịch NaOH 10% với 600 gam dung dịch NaOH 20% được dung dịch

20600

A 27 B 25,5 C 54 D 37

Giải: áp dụng sơ đồ đường chéo ta có

13 m2 0 37 - 13

→ Đáp án D

20

3724

1320

2 2

Bài tập 3: Lấy m1 gam dung dịch HCl 45% pha với m2 gam dung dịch HCl 15%, thu được dung dịch

25 m2 45 25 - 10

→ Đáp án C Bài tập 4: Hoà tan 200 gam SO3 vào m gam dung dịch H2SO4 49% ta được dung dịch H2SO4 78,4% Giá

trị của m là

Giải: phương trình hoá học của phản ứng

22

×

gNồng độ dung dịch H2SO4 tương ứng là 122,5%

m1= 200 122,5 78,4 – 49 = 29,4

78,4 m2 49 122,5 – 78,4 = 44,1

23

) ( 300 4

, 29

200 1 , 44 1

, 44

4 , 29

2 2

Giải: CuSO4.5H2O CuSO4.

250g 160g

100g 64( )

250

100160

300 15 39

A 1,5M B 1,2M C 1,6M D 0,15M

Giải: áp dụng sơ đồ đường chéo ta có

V1= 200 1 2 - C

CV2 = 300 2 C - 1

27

M C

C

C

6,11

2300

→ Đáp án C

28

7 Từ 300ml dung dịch NaOH 2M và nước cất, pha chế dung dịch NaOH 0,75M Thể tích nước cất (ml)

,1

75,0300

Giải: áp dụng sơ đồ đường chéo ta có

V1=800 a 1,5 - 0,5 =1

0,5V2=200 1,5 0,5 – a

→ Đáp án D

31

25,05

,0

1200

9 Một dung dịch có khối lượng riêng 1,2g/ml Thêm vào đó nước nguyên chất (d = 1g/ml) Dung dịch

mới có khối lượng riêng là (giả sử thể tích dung dịch và thể tích nước lấy bằng nhau)

Giải: áp dụng sơ đồ đường chéo ta có

V1 1 1,2 - d

dV2 1,2 d – 1

32

1,11

1

2,1

V

→ Đáp án A

10 Biết khối lượng riêng của etanol và benzen lần lượt là 0,78g/ml và 0,88g/ml Cần trộn 2 chất trên với tỉ

lệ thể tích là bao nhiêu để thu được một hỗn hợp có khối lượng riêng là 0,805g/ml? (giả sử khối lượng riêng được đo trong cùng điều kiện và thể tích hỗn hợp bằng tổng thể tích các chất đem trộn)

Giải: áp dụng sơ đồ đường chéo ta có

33

V1 0,78 0,88 - 0,805 =0,075

0,805V2 0,88 0,805 – 0,78= 0,025

→ Đáp án B

34

1

3025,0

075,0

2

→

V V

Chú ý: - Sơ đồ đường chéo không áp dụng cho các trường hợp pha trộn hai dung dịch của 2

chất tan khác nhau

- Trường hợp pha loãng dung dịch bằng nước cất thì coi nước như 1 dung dịch có C = 0%

- Trường hợp pha chất rắn vào dung dịch thì nồng độ của chất rắn là nồng độ tương ứng với lượng chất tan trong dung dịch

- Khối lượng riêng của H 2 O bằng 1g/ml

35