kết hợp ppdh đàm thoại với ppdh thảo luận nhóm nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh_tiểu luận tốt nghiệp cử nhân giáo dục chính trị

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘIKẾT HỢP PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ĐÀM THOẠI VỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THẢO LUẬN NHÓM NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRONG DẠ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

KẾT HỢP PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC ĐÀM THOẠI VỚI

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THẢO LUẬN NHÓM NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC

HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC PHẦN CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC

GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10

NGƯỜI THỰC HIỆN : CAO VĂN NGHIÊM GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: ThS. VŨ THỊ THANH NGA

Kiên Giang tháng 08 năm 2010

PHỤ LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU1.Tính cấp thiết của đề tài……… trang…

2.Lịch sử nghiên cứu đề tài………trang…

3.Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài……… trang…

4.Phạm vi nghiên cứu của đề tài……… trang…

5.Phương pháp nghiên cứu ……… trang

6.Kết cấu của đề tài……… trang…

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG I : Cơ sở lý luận của việc kết hợp PPDH đàm thoại với PP thảo

luận nhóm nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong dạy học phầnCông dân với đạo đức

1.1.Phương pháp đàm thoại và phương pháp thảo luận nhóm trong dạy học GDCD1.1.1.PPDH và PPDH môn GDCD ………trang

1.1.2.Phương pháp đàm thoại trong dạy học GDCD trang

1.1.3.Phương pháp thảo luận nhóm trong dạy học GDCD trang

1.2.Môn GDCD ở trường THPT và đặc thù tri thức của phần công dân với đạo đức– GDCD lớp 10

1.2.1.Môn GDCD trong trường phổ thông trang

1.2.2.Chương trình GDCD lớp 10 phần Công dân với đạo đức…trang

1.3.Kết hợp PPDH đàm thoại với PP thảo luận nhóm nhằm phát huy tính tích cựchọc tập của học sinh

1.3.1.Cơ sở của việc kết hợp PPDH đàm thoại với PP thảo luận nhóm nhằmphát huy tính tích cực học tập của học sinh ….trang 1.3.2.Phát huy tính tích cực trong học tập của học sinh …trang

CHƯƠNG II Thực trạng giảng dạy môn GDCD ở trường THPT Hòa Hưng vàviệc giáo dục đạo đức cho học sinh

2.1.Một vài nét khái quát về trường THPT Hòa Hưng, huyện Giồng Riềng , tỉnhKiên Giang ……… trang…

2.2.Thực trạng dạy học GDCD và việc kết hợp phương pháp đàm thoại với phươngpháp thảo luận nhóm trong dạy học Công dân với đạo đức ở trường THPT HòaHưng – Giồng Riềng………trang……

CHƯƠNG III: Một số giải pháp để nâng cao hiệu quả của việc kết hợp

PPDH đàm thoại với PP thảo luận nhóm trong dạy học phần Công dân với đạo đức

3.1.Một số giải pháp cơ bản

3.1.1.Đối với các cấp quản lý………trang…

3.1.2.Đối với giáo viên dạy GDCD……… trang…

3.1.3.Đối với học sinh……….trang…

3.2.Vận dụng việc kết hợp phương pháp đàm thoại với phương pháp thảo luậnnhóm để dạy học bài 11: Một số phạm trù cơ bản của đạo đức học – GDCD lớp 10.PHẦN KẾT LUẬN ……… …trang TÀI LIỆU THAM KHẢO trang

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài :

Từ những thập kỷ cuối thế kỷ XX, trên thế giới đã có nhiều quốc gia tiến hànhchuẩn bị và triển khai cải cách giáo dục, tập trung vào giáo dục phổ thông mà trọngđiểm là cải cách chương trình và SGK nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, trựctiếp góp phần cải thiện chất lượng nguồn nhân lực Trong xu thế đó, Việt Nam tatiến hành đổi mới với mục tiêu : Xây dựng nội dung chương trình, phương phápgiáo dục , SGK phổ thông mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệtrẻ, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước, phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt Nam, tiếp cận trình độgiáo dục phổ thông ở các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới

Định hướng đổi mới phương pháp dạy và học đã được xác định trong Nghịquyết Trung ương 4 khóa VII (1 - 1993), Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12 -1996), được thể chế hóa trong Luật Giáo dục (12 - 1998), được cụ thể hóa trong cácchỉ thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đặc biệt là chỉ thị số 15 (4 - 1999) Luật Giáodục , điều 24.2, đã ghi: "Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tíchcực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớphọc, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiếnthức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập chohọc sinh" Có thể nói cốt lõi của đổi mới dạy và học là hướng tới hoạt động học tậpchủ động, chống lại thói quen học tập thụ động

Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông phải là một quá trình đổi mới từmục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, đánh giá chất lượng giáo dục đếnnhững hoạt động quản lý cả quá trình này Toàn bộ chương trình cần coi trọng thựchành, vận dụng,…phương pháp dạy học cũng phải được đổi mới với định hướng hỗtrợ cho quá trình tự học, tự phát hiện, tự chiếm lĩnh tri thức mới và thực hành theonăng lực của người học Chỉ có đổi mới phương pháp chúng ta mới có thể tạo được

sự thay đổi thực sự trong giáo dục, mới có thể đào tạo được lớp người năng động,sang tạo, có tiềm năng cạnh tranh trí tuệ trong giai đoạn hiện nay.

Hiện nay, vấn đề đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) nói chung và PPDHmôn giáo dục công dân (GDCD) nói riêng, đặc biệt là kết hợp phương pháp đàmthoại với phương pháp thảo luận nhóm và các phương pháp khác, đang được bànluận và thực hiện như là một vấn đề cấp bách để nâng cao chất lượng giáo dục vàđào tạo

Khác với các môn khoa học khác, GDCD là một môn học trực tiếp trang bịcho học sinh một cách có hệ thống những tri thức về thế giới quan, tư tưởng chínhtrị, đạo đức, pháp luật nhằm góp phần quan trọng vào việc giáo dục học sinh trởthành người công dân có ích cho xã hội Vì vậy việc đổi mới PPDH môn giáo dụccông dân hiện nay được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm bởi “Con người làđộng lực của sự nghiệp xây dựng xã hội mới đồng thời là mục tiêu của Chủ nghĩa

xã hội” [Đảng Cộng sản Việt Nam - Văn kiện Hội nghị lần thứ IV BCHTW khóaVII, Hà Nội, NXB CTQG, 1993, tr 19], và bởi “điều đặc biệt đáng lo ngại là một

bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng,theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân vì tương lai của bản thân, đấtnước” [Đảng Cộng sản Việt Nam - Văn kiện Hội nghị lần thứ II BCHTW khóaVIII, Hà Nội, NXB CTQG, 1997, tr 29]

Vì vậy Đảng ta đã chủ trương: “Tăng cường giáo dục công dân, giáo dục tưtưởng đạo đức, lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác - Lê nin, đưa việc giảng dạy tưtưởng Hồ Chí Minh vào nhà trường phù hợp với lứa tuổi và từng bậc học”; “đổimới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều,rèn luyện tư duy sáng tạo của người học, nâng cao năng lực tự học của học sinh”.Đồng thời chỉ thị số 30/ 1998 của Bộ trưởng Bộ GD - ĐT cũng đã chỉ rõ: “MônGDCD ở các trường THPT có vị trí hàng đầu trong việc định hướng phát triển nhân

Môn GDCD lớp 10, đđặc biệt là phần “Cơng dân với đạo đức” cónhiệm vụ giúp học sinh nắm được những kiến thức cơ bảncủa triết học duy vật biện chứng về tự nhiên và xãhội, về sự vận động và phát triển theo những quy luậtkhách quan, về vấn đề con người có thể nhận thứcđược những quy luật ấy Biết vận dụng những kiến thứcđó vào thực tiễn cuộc sống Nắm vững được một sốphạm trù cơ bản của đạo đức học, các yêu cầu cơ bảncủa người công dân Việt Nam trong thời kỳ CNH , HĐH.Có khả năng đánh giá được các hành vi hiện tượng đạođức trong đời sống xã hội, biết tự điều chỉnh bản thânphù hợp các chuẩn mực đạo đức tiến bộ Gĩp phần giáo dụctồn diện học sinh về đức – trí – thể - mỹ, bồi dưỡng những người chủ tương laicủa đất nước là những người vừa hồng – vừa chuyên Sẵn sàng đương đầu với khĩkhăn, gian khổ để cùng nhau xây dựng quê hương đất nước đàng hồng hơn và tươiđẹp hơn!

Trước tình hình bức xúc đĩ, lại một lần nữa Đảng và Nhà nước ta xác định việc

giáo dục đạo đức con người hiện nay với Nghị quyết Trung ương 4 khố VII về

“chiến lược phát triển con người” Nghị quyết Trung ương 2 Khố VIII về cơng tác

giáo dục và đào tạo, Nghị quyết Trung ương khố VIII về “giữ gìn bản sắc dân

tộc”, đến Đại hội X của Đảng nhấn mạnh “phát triển giáo dục và đào tạo” nĩi

khơng tiêu cực và hình thành tính trung thực trong giáo dục và đào tạo, khoa học

cơng nghệ là quốc sách hàng đầu.Vấn đề nêu trên địi hỏi nhà trường THPT cần

phải xem xét giáo dục đạo đức cho học sinh thơng qua mơn giáo dục cơng dân là

nhiệm vụ hết sức quan trọng Lúc sinh thời Bác Hồ đã từng nhắc nhở: “lành dữ

phải đâu là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên” hay “vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người”

Để thực hiện mục tiêu này thì vấn đề đổi mới nội dung, đổi mới phương phápdạy học Giáo dục cơng dân là vấn đề đặt ra, trong đĩ đổi mới phương pháp là quyếtđịnh Khơng phải đổi mới hồn tồn phương pháp mà vấn đề là sự kết hợp phươngpháp dạy học đàm thoại với phương pháp dạy học thảo luận nhĩm để phát huy tínhtích cực học tập của học sinh Tuy nhiên, trong quá trình đổi mới phương pháp GVchưa quan tâm đến việc kết hợp hai phương pháp này và các phương pháp hỗ trợkhác Vì thế, chưa nâng cao chất lượng và phát huy tính tích cực học tập của họcsinh Do vậy, việc kết hợp hai phương pháp này là vấn đề cấp thiết cĩ ý nghĩa cả về

lý luận và thực tiễn Chính vì vậy, tơi đã chọn viết đề tài : “Kết hợp phương pháp

dạy học đàm thoại với phương pháp dạy học thảo luận nhĩm nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong dạy học phần Cơng dân với đạo đức – Giáo dục cơng dân lớp 10” để làm tiểu luận tốt nghiệp.

2.Lịch sử nghiên cứu vấn đề :

Vấn đề phương pháp dạy học và kết hợp các phươngpháp dạy học đã có khá nhiều người nghiên cứu, tìmhiểu Tuy nhiên vấn đề kết hợp phương pháp dạy họcđàm thoại với phương pháp dạy học thảo luận nhómnhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong dạyhọc phần Công dân với đạo đức – Giáo dục công dânlớp 10 là vấn đề tương đối còn mới mẽ, ít ai nghiêncứu, nếu có chỉ với gĩc độ lý luận mà thôi Đây làvấn đề hoàn toàn không trùng lắp với các vấn đềnghiên cứu từ trước đến nay

3 Mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu của đề tài:

-.Mục đích:

Thông qua việc tìm hiểu, nghiên cứu các phương phápdạy học môn GDCD lớp 10 ở trường THPT , đề tài nàyxin đề xuất việc sư û dụng phương pháp dạy học đàmthoại và phương pháp thảo luận nhóm trong giảng dạyphần Công dân với đạo đức - GDCD lớp10 làm phongphú thêm kinh nghiệm giảng dạy của bản thân và tưliệu tham khảo cho đồng nghiệp trong quá trình giảngdạy

- Nhiệm vụ :

+ Tiàm hiểu, khảo sát việc sử dụng các phương phápdạy học GDCD lớp 10 đang được sử dung hiện nay, cụ thểlà kết hợp phương pháp dạy học đàm thoại với phươngpháp dạy học thảo luận nhóm

+ Tìm hiểu tâm lí học tập và kết quả học tập củahọc sinh khối lớp 10

+ Rút ra nhận xét, đánh giá và đề xuất việc kếthợp phương pháp dạy họcđàm thoại với phương pháp dạyhọc thảo luận nhóm nhằm phát huy tính tích cực học tậpcủa học sinh trong dạy học phần Công dân với đạo đức -GDCD lớp 10

4 Phạm vi nghiên cứu:

- Nghiên cứu thực trạng việc giảng dạy môn GDCD ởtrường THPT hiện nay

- Nghiên cứu phương pháp dạy học đàm thoại kết hợpvới phương pháp dạy học thảo luận nhóm được sử dụngđể giảng dạy phần Công dân với đạo đức – Giáo dụccông dân lớp 10

5 Phương pháp nghiên cứu :

Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng một sốphương pháp nghiên cứu sau đây:

- Phương pháp điều tra, khảo sát

- Phương phapù phỏng vấn, trao đổi, trò chuyện

- Phương pháp tìm hiểu và phân tích tài liệu

- Phương pháp lịch sử- cụ thể

6 Kết cấu của đề tài:

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệutham khảo, nội dung của đề tài được kết cấu thành 3chương

- Chương 1: Cơ sở lý luận của việc kết hợp PPDH đàm thoại với PP thảoluận nhĩm nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong dạy học phầnCơng dân với đạo đức

- Chương 2: Thực trạng giảng dạy mơn GDCD ở trường THPT Hịa Hưng và việc giáo dục đạo đức cho học sinh

- Chương 3: Một số giải pháp để nâng cao hiệu quả của việc kết hợp PPDH đàm thoại với PP thảo luận nhĩm trong dạy học phần Cơng dân với đạo đức

Chương 1:

Cơ sở lý luận của việc kết hợp PPDH đàm thoại với PP thảo luận nhĩm nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong dạy học phần Cơng dân với đạo đức.

1.1.Phương pháp đàm thoại và phương pháp thảo luận nhĩm trong dạy học mơn GDCD :

1.1.1.Phương pháp dạy học và phương pháp dạy học mơn GDCD:

-Phương pháp:

Phương pháp là thuật ngữ bắt nguồn từ tiếng HyLạy "metodos" có nghĩa là con đường, cách thức để đạtđược mục đích nhất định Phương pháp là hình thức vậnđộng bên trong của nội dung Bởi vậy phương pháp baogiờ cũng có tính mục đích, tính cấu trúc và luôn gắnliền với nội dung Người ta chỉ có thể hành động cóphương pháp khi có một biểu tượng rõ nét về đối tượnghoặc hiểu và ý thức được mục đích đã định sẵn Khôngcó phương pháp vạn năng cho mọi đối tượng, mọi mụcđích Tuy nhiên, khi đã có phương pháp hành động đúngđắn thì bản thân phương pháp lại có tác dụng làm chonội dung ngày càng hoàn thiện hơn và vận động vào ýthức của người hành động, đồng thời nó cũng giúpđạt được mục đích ở mức độ mới về chất Nói cáchkhác, mục đích và nội dung quy định phương pháp nhưngphương pháp cũng có tác động lại nội dung làm cho nộidung có chất lượng cao hơn

-Phương pháp dạy học:

Phương pháp dạy học chính là con đường, cách thứcdạy học nhằm đạt được mục đích dạy học Đây là mộtquá trình gồm hai mặt của một hoạt động, hoạt độngcủa thầy và hoạt động của trò Do đó phương pháp dạyhọc phản ánh mối quan hệ tác động qua lại giữa hoạtđộng dạy và hoạt động học, trong đó hoạt động dạy giữvai trò chủ đạo và hoạt dộng học giữ vai trò chủ động,tự giác, tích cực

Theo Nguyễn Ngọc Quang ( trong " Phương pháp dạy đạihọc- 1978" ) cho rằng : Phương pháp dạy học là cách thứclàm việc của thầy và trò dưới sự chỉ đạo của thầynhằm làm cho trò nắm vững kiến thức, kĩ năng, kĩ xảomột cách tự giác, tích cực, tự lực phát triển những nănglực nhận thức và hành động, hình thành thế giới quankhoa học và đạo đức cách mạng

Theo quan điểm triết học thì mọi hoạt động của conngười đều bao gồm hai phạm trù : mục đích và phươngpháp Sau khi đã có mục đích thì tất cả mọi con đường,cách thức, phương tiện cần đến hoạt động để đạt đượcmục đích đều là phương pháp hoạt động Như thế với mọihoạt động giáo dục ta hoàn toàn có thể coi cách thứclựa chon nội dung giáo dục để đạt dược mục đích giáo dụcnhất định như là một phương pháp giáo dục Thậm chíngay cả việc lựa chọn một trong các loại hình giáo dụchay lừa chọn đa dạng các loại hình trường lớp cũng là

phương pháp giáo dục, dạy học để đạt được mục đích giáodục, dạy học.

Lê Nguyên Long- trong cuốn " Thử đi tìm phương phápdạy học hiệu quả " thì lại cho rằng: phương pháp vẫnđược coi là cách thức, con đường, phương tiện để đạtđược mục đích nhưng là cách thư , con đường, phương tiệnxét về khía cạnh của qúa trình Quá trình dạy học ở đâylà sự diễn biến trong không gian và thời gian nhất địnhcủa một hoạt động đặc thù, hoạt động dạy học thôngqua sự truyền thụ của giáo viên và sự lĩnh hội của họcsinh những nội dung đã xác định theo chương trình mônhọc xác định được phân phối theo kế hoạch chặt chẽ ởtừng lớp học, cấp học nhằm đạt được mục đích dạy họcvà giáo dục nhất định Và ông đưa ra định nghĩa: Phươngpháp là những con đường, cách thức và phương tiện tácđộng qua lại giữa người dạy ( giáo viên ) và người học( học sinh ) nhằm đảm bảo sự lĩnh hội nội dung học tậpđể đạt được mục đích giáo dục đề ra

Theo quan niệm thông thường cho rằng phương pháplà con đường đi tới nhận thức sự thật khách quan hay làtập hợp các phương tiện tác động vào đối tượng để đạtđược mục đích đặt ra Quan niệm đơn giản đó cho rằngphương pháp là sản phẩm chủ quan của tư duy Thực racon người không thể làm việc gì nếu không có nhữngkiến thức nhất định vềđối tượng hoặc những tri thứcvề những vật xung quanh ảnh hưởng trực tiếp đến mụcđích cụ thể của mình Chính vì vậy các nhà lí luận về

phương pháp nêu rõ : chúng ta phải có những quy luậtvận động nội tại của đối tượng trước khi xác địnhphương pháp, tức là phương pháp có chủ thể và kháchthể Một số nhà nghiên cứu định nghĩa :"Phương pháplà hình thức lí giải thực tiễn veal mặt thực hành và líthuyết xuất phát từ quy luật vận đong của khách thểđược nghiên cứu " Phương pháp nhận thức của con ngườicó nội dung khách quan và chủ quan Bởi vì : " những quyluật khách quan mà con người nhận thức được tạo nênmặt khách quan của phương pháp, còn những thủ thuậtthao tác nảy sinh trên cơ sở những quy luật đó mà conngười sử dụng để nhận thức và cải biến các hiệntượng tạo nên mặt chủ quan của phương pháp " ( Lí luậndạy học đại cương - Nguyễn Ngọc Quang - 1989 ).

Có ý kiến cho rằng phương pháp là những thủthuật, phương tiện của người thầy để cung cấp kiếnthức cho học sinh Từ đó họ coi phương pháp dạy họckhông mang tính giai cấp, thời đại và là kinh nghiệmchung của mọi dân tộc Như vậy phương pháp dạy học làmột vấn đề phức tạp, có nhiều quan niệm khác nhaunhưng chúng ta cần có cách hiểu thống nhất về phươngpháp dạy học là con đường, Cách thức, phương tiện đểđạt được mục đích dạy học Nó gắn liền với quá trìnhgiáo dục và có sự tác động qua lại giữa hoạt động củathầy và hoạt động học của trò trong quá trình dạy học

-Phương pháp dạy học GDCD: Là cách thức hoạt động phối hợp thống nhất của

người dạy và người học (giảng viên và học viên) nhằm phát hiện những quy luật

của quá trình dạy học môn GDCD, xây dựng hệ thống các nguyên tắc, hình thức vàphương pháp dạy học cụ thể để tổ chức thành công hoạt động dạy học môn GDCD

ở trường Trung học

1.1.2 Phương pháp đàm thoại trong dạy học GDCD:

PPDH đàm thoại: là quá trình tương tác giữa GV và HS, được thực hiện

thong qua hệ thống câu hỏi và câu trả lời tương ứng về một (NDDH) nội dung dạyhọc kết quả là dưới sự dẫn dắt của GV, HS thể hiện được suy nghĩ, ý tưởng củamình, khám phá và lĩnh hội được nội dung bài học

Ưu điểm: Phương pháp đàm thoại là cách thức tốt nhất để kích thích tư duy

độc lập của học sinh, dạy cho HS cách suy nghĩ đúng đắn và giúp cho Hs hiểu nộidung học tập hơn là học vẹt, học thuộc lòng; Khuuyến khích lôi cuốn HS vào môitrường học tập, tạo không khí sôi nổi trong lớp học, rèn luyện cho HS kỹ năng tưduy độc lập, kỹ năng trình bày ý tưởng của mình bằng ngôn ngữ, tạo nên sự mạnhdạn, tự tin trước nơi đông người cho HS Trong khi HS trả lời các câu hỏi sẽ tự bộc

lộ ưu điểm và hạn chế trong kiến thức cũng như cách lập luận trình bày

Hạn chế: Tuy nhiên, phương pháp này đòi hỏi GV phải có sự chuẩn bị rất

công phu, quá trình tổ chức mất nhiều thời gian, Gv khó kiểm soát vì có nhiều tìnhhuống ngẫu nhiên xảy ra khi trao đổi, không thu hút được toàn bộ học sinh thamgia hoạt động học tập

1.1.3 Phương pháp thảo luận nhóm trong dạy học GDCD :

Thảo luận nhóm: là PPDH trong đó nhóm lớn ( lớp học) được chia thành

các nhóm nhỏ để tất cả các thành viên trong lớp đều được làm việc, được bàn bạc,trao đổi về một chủ đề cụ thể và đưa ra ý kiến chung của nhóm mình về vấn đề đó

Ưu điểm: Nhờ thảo luận nhóm mà kiến thức của học sinh sẽ giám bớt tính

chủ quan, phiến diện, làm tăng tính khách quan khoa học Kiến thức trở nên sâusắc, bền vững, dễ nhớ và nhớ nhanh hơn do được giao lưu học hỏi giữa các thànhviên trong nhóm HS được rèn luyện kỹ năng diễn đạt, phương pháp tư duy; Tạo

điều kiện cho GV nhận được nhiều thong tin phản hồi từ phía HS, thu được nhữngtri thức kinh nghiệm qua các ý kiến phát biểu có suy nghĩ và sang tạo của HS;Giúp các thành viên trong nhóm chia sẻ các băn khoăn, kinh nghiệm của bản than,cùng nhau xây dựng nhận thức mới; Tăng cường tính tích cực chủ động của HS,giúp HS tập trung vào bài học, phát triển được các kỹ năng tư duy, óc phê phán, các

kỹ năng giao tiếp xã hội quan trọng khác

Hạn chế: Tuy nhiên, phương pháp này tốn nhiều thời gian; phụ thuộc nhiều

vào tinh thần tham gia của các thành viên trong nhóm, nếu một số ít HS tham giathì hiệu quả không cao; đồng thời phương pháp này dễ tạo ra trạng thái mệt mỏi, trìtrệ

1.2.Môn GDCD ở trường THPT và đặc thù tri thức của phần công dân với đạo đức – GDCD lớp 10.

1.2.1.Môn GDCD trong trường phổ thông:

- Vị trí, mục tiêu, cấu trúc, chức năng, nhiệm vụ của môn GDCD trong trường phổ thông:

+Vị trí: Mỗi môn học trong trường phổ thông đều có một vị trí nhất định,

việc xây dựng các môn học trong hệ thống chương trình đều xuất phát từ mục tiêuđào tạo con người đáp ứng được yêu cầu của đất nước Điều 27 Luật Giáo dụcnước ta chỉ rõ : “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàndiện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển nănglực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt NamXHCN, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tụchọc lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

+Mục tiêu: Từ mục tiêu chung của giáo dục phổ thông, mục tiêu của cấp

THPT được xác định như sau: “Giáo dục THPT nhằm giúp học sinh củng cố vàphát triển những kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổthong và những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học

đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống laođộng”.

+Cấu trúc: Chương trình môn GDCD ở trường THPT cấu trúc thành năm

phần:

Phần 1: Công dân với việc hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học.Phần 2: Công dân với đạo đức

Phần 3: Công dân với kinh tế

Phần 4: Công dân với các vấn đề chính trị - xã hội

Phần 5: Công dân với pháp luật

Ngoài ra chương trình còn dành một số thời gian cho các hoạt động thựchành, ngoại khóa, các vấn đề gắn với tình hình địa phương Toàn bộ chương trìnhmôn GDCD bậc THPT được cấu trúc hợp lý, phù hợp với đặc trưng của các lĩnhvực tri thức riêng lẻ và khả năng tiếp thu của học sinh

+Chức năng:

Chức năng giáo dưỡng: Trang bị cho học sinh một cách tương đối có hệ

thống những tri thức phổ thong cơ bản, thiết thực của các môn khoa học Mác –Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam,pháp luật của Nhà nước Việt Nam

Chức năng giáo dục: Bước đầu giáo dục cho học sinh những quan điểm

khoa học và cách mạng, tư duy mới về thế giới và thời đại, về con người và cộngđồng, về các quá trình xã hội diễn ra trên thế giới và trên đất nước ta, về cuộc đấutranh trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội giữa cái tiến bộ và cái bảo thủ, lạchậu Trên cơ sở đó hình thành niềm tin có cơ sở khoa học về chế độ XHCN – lýtưởng cao đẹp mà con người luôn luôn mơ ước

Chức năng phát triển: Bước đầu phát triển ở học sinh phương pháp tư duy

biện chứng trong nhận thức và hành động, biết phân tích, đánh giá các hiện tượng

xã hội theo quan điểm khoa học và tiến bộ, biết kế thừa những giá trị tốt đẹp của

dân tộc và nhân loại, biết ủng hộ cái mới đúng đắn và tích cực đấu tranh chống lạicái cũ, lỗi thời, lạc hậu Từng bước hình thành ở học sinh thói quen và kĩ năng vậndụng những tri thức đã học vào cuộc sống, có định hướng đúng đắn về chính trị, tưtưởng, đạo đức trong các hoạt động xã hội, trong cuộc sống hiện tại và sau này.

+Nhiệm vụ: Là một môn khoa học xã hội, với những đặc thù tri thức môn

học, môn GDCD trong trường THPT có nhiệm vụ góp phần đào tạo học sinh thànhnhững người lao động mới, hình thành ơ học sinh những phẩm chất tốt đẹp củangười công dân tương lai Trực tiếp giáo dục cho học sinh những tri thức cần thiết

để trên cơ sở những tri thức đó học sinh hiểu đúng quy luật phát triển tất yếu của tựnhiên, xã hội và tư duy, nhận thức đúng đắn rằng cuộc sống của cá nhân và cộngđồng phải phù hợp với quy luật khách quan của sự phát triển lịch sử xã hội, biếtcách sống trong điều kiện cụ thể, có ý thức vươn tới những chuẩn mực xã hội tốtđẹp

1.2.2.Chương trình GDCD lớp 10 phần Công dân với đạo đức.

- Vị trí, mục tiêu, cấu trúc, chương trình GDCD 10

+Vị trí: “Tăng cường giáo dục công dân, giáo dục tư tưởng đạo đức, lòngyêu nước, chủ nghĩa Mác - Lê nin, đưa việc giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh vàonhà trường phù hợp với lứa tuổi và từng bậc học”; “đổi mới mạnh mẽ phương phápgiáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện tư duy sáng tạocủa người học, nâng cao năng lực tự học của học sinh” Đồng thời chỉ thị số 30/

1998 của Bộ trưởng Bộ GD - ĐT cũng đã chỉ rõ: “Môn GDCD ở các trường THPT

có vị trí hàng đầu trong việc định hướng phát triển nhân cách của học sinh”

+Mục tiêu: Học song chương trình GDCD lớp 10, HS cần đạt được các yêu

cầu sau :

*Về kiến thức: Nhận biết được nội dung cơ bản của thế giới quan duy vật và

phương pháp luận biện chứng; hiểu được bản chất của thế giới là vật chất, vận động

và phát triển theo những quy luật khách quan là thuộc tính vốn có của thế giới vật

chất, con người có thể nhận thức và vận dụng được những quy luật ấy; thấy đượcmối quan hệ biện chứng giữa hoạt động của chủ thể với khách thể qua các mốiquan hệ: thực tiễn với nhận thức, tồn tại xã hội với ý thức xã hội, con người là chủthể của lịch sử và là mục tiêu phát triển của xã hội Nắm vững một số phạm trù cơbản của đạo đức học có quan hệ trực tiếp đến mục tiêu đào tạo THPT; nắm đượccác yêu cầu cơ bản về đạo đức của người công dân Việt Nam trong giai đoạn hiệnnay.

*Về kĩ năng: Vận dụng được những tri thức Triết học với tư cách là thế giới

quan, phương pháp luận để phân tích các hiện tượng tự nhiên, xã hội thong thường

và các hiện tượng đạo đức, kinh tế, nhà nước, pháp luật sẽ được học ở các phầnsau; Có kỹ năng phân tích, đánh giá các quan điểm, các hành vi, hiện tượng đạođức trong đời sống hằng ngày ở gia đình, ở trường và ngoài xã hội.Biết tự điềuchỉnh, hoàn thiện bản than theo các yêu cầu đạo đức xã hội

*Về thái độ: Tôn trọng những quy luật khách quan của tự nhiên và đời sống

xã hội, khắc phục những biểu hiện duy tâm trong cuộc sống hằng ngày, phê pháncác hiện tượng mê tín dị đoan và tư tưởng không lành mạnh trong xã hội; có quanđiểm phát triển, ủng hộ và làm theo cái mới, cái tiến bộ, tham gia tích cực và cótrách nhiệm đối với các hoạt động cộng đồng; Tôn trọng các giá trị đạo đức xã hội;

có tình cảm và niềm tin đối với các quan điểm đạo đức đúng đắn, dám phê pháncác thái độ và hành vi đạo đức lệch lạc; có quyết tâm học tập, rèn luyện, tự hoànthiện bản than theo các yêu cầu đạo đức của xã hội

+Cấu trúc chương trình GDCD lớp 10 : Học sinh được học các tri thức

của phần 1 và 2 (Công dân với việc hình thành thế giới quan, phương pháp luận

khoa học Công dân với đạo đức.) Đây là những tri thức thuộc bộ môn Triết học và

Đạo đức học

-Vị trí, mục tiêu, đặc thù tri thức của phần Công dân với đạo đức.

+Vị trí: Công dân với đạo đức (phần 2) là một trong năm phần quan trong

của chương trình GDCD trong trường THPT

+Mục tiêu: Học song phần Công dân với đạo đức, học sinh cần đạt được

các yêu cầu sau:

*Về kiến thức: Nắm vững một số phạm trù cơ bản của đạo đức học có quan

hệ trực tiếp đến mục tiêu đào tạo THPT; nắm được các yêu cầu cơ bản về đạo đứccủa người công dân Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

*Về kĩ năng: Có kỹ năng phân tích, đánh giá các quan điểm, các hành vi,

hiện tượng đạo đức trong đời sống hằng ngày ở gia đình, ở trường và ngoài xãhội.Biết tự điều chỉnh, hoàn thiện bản than theo các yêu cầu đạo đức xã hội

*Về thái độ: Tôn trọng các giá trị đạo đức xã hội; có tình cảm và niềm tin

đối với các quan điểm đạo đức đúng đắn, dám phê phán các thái độ và hành vi đạođức lệch lạc; có quyết tâm học tập, rèn luyện, tự hoàn thiện bản than theo các yêucầu đạo đức của xã hội

+Đặc thù tri thức của phần Công dân với đạo đức: Những tri thức về Đạo

đức học là sự tiếp nối phần đạo đức của môn GDCD bậc trung học cơ sở, nhữngchuẩn mực đạo đức học sinh được học ở các lớp dưới được nâng lên thành nhữnggiá trị đạo đức, tư tưởng, chính trị, lối sống của con người Việt Nam thời kỳCNH,HĐH, nhằm giúp học sinh giải quyết hợp lý, có hiệu quả các mối quan hệ xãhội

+Nội dung chương trình phần Công dân với đạo đức: Gồm 7 bài với thời

lượng là 11 tiết:

-Bài 10(1 tiết): Quan niệm về đạo đức

-Bài 11(2 tiết): Một số phạm trù cơ bản của đạo đức học

-Bài 12(2 tiết): Công dân với tình yêu, hôn nhân và gia đình

-Bài 13(2 tiết): Công dân với cộng đồng

-Bài 14(2 tiết): Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

-Bài 15(1 tiết): Cơng dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại.

-Bài 16(1 tiết): Tự hồn thiện bản thân

1.3.Kết hợp PPDH đàm thoại với PP thảo luận nhĩm nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh.

1.3.1.Cơ sở của việc kết hợp PPDH đàm thoại với PP thảo luận nhĩm nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh.

-Tất yếu phải kết hợp các phương dạy dạy học, đặc biệt là phương pháp dạyhọc đàm thoại với phương pháp dạy học thảo luận nhĩm tại vì : Đối vớimôn GDCD lớp 10, đây là lớp đầu cấp tư duy trừutượng của học sinh còn hạn chêá, sự mới mẻ về nộidung kiến thức làm cho các em gặp nhiều khó khăntrong việc lĩnh hội tri thức mới Vì vậy trong quá trìnhgiảng dạy người giáo viên phải biết sử dụng vàkết hợp các phương pháp phù hợp với đặc điểmtâm sinh lý và khả năng nhận thức của học sinh thìmới đạt kết quả tốt được Thực hiện được yêu cầu này, nhất thiếtphải thực hiện kết hợp các phương pháp trong dạy học, đặc biệt là phương phápđàm thoại và phương pháp thảo luận nhĩm, nhằm phát huy tính tích cực học tậpcủa học sinh

-Kết hợp bằng cách khi sử dụng phương pháp đàm thoại, đưa ra câu hỏi chocác em thảo luận nhĩm và ngược lại, trong quá trình thảo luận nhĩm nhất thiếtphải cĩ đàm thoại, cĩ câu hỏi cho các em trao đổi với nhau và giáo viên trao đổivới học sinh nhằm chiếm lĩnh được nội dung tri thức

-Trong quá trình kết hợp khơng chỉ sử dụng duy nhất đàm thoại với thảo luậnnhĩm mà phải cĩ sự kết hợp nhuần nhuyễn với các phương pháp hỗ trợ khác như:thuyết trình giảng giải, nêu vấn đề, động não,…

1.3.2.Phát huy tính tích cực trong học tập của HS

-Thế nào là tính tích cực học tập?

Tính tích cực (TTC) là một phẩm chất vốn có của con người, bởi vì để tồn tại

và phát triển con người luôn phải chủ động, tích cực cải biến môi trường tự nhiên,cải tạo xã hội Vì vậy, hình thành và phát triển TTC xã hội là một trong nhữngnhiệm vụ chủ yếu của giáo dục

Tính tích cực học tập - về thực chất là TTC nhận thức, đặc trưng ở khát vọnghiểu biết, cố gắng trí lực và có nghị lực cao trong qúa trình chiếm lĩnh tri thức TTCnhận thức trong hoạt động học tập liên quan trước hết với động cơ học tập Động

cơ đúng tạo ra hứng thú Hứng thú là tiền đề của tự giác Hứng thú và tự giác là haiyếu tố tạo nên tính tích cực Tính tích cực sản sinh nếp tư duy độc lập Suy nghĩđộc lập là mầm mống của sáng tạo Ngược lại, phong cách học tập tích cực độc lậpsáng tạo sẽ phát triển tự giác, hứng thú, bồi dưỡng động cơ học tập TTC học tậpbiểu hiện ở những dấu hiệu như: hăng hái trả lời các câu hỏi của giáo viên, bổ sungcác câu trả lời của bạn, thích phát biểu ý kiến của mình trước vấn đề nêu ra; haynêu thắc mắc, đòi hỏi giải thích cặn kẽ những vấn đề chưa đủ rõ; chủ động vậndụng kiến thức, kĩ năng đã học để nhận thức vấn đề mới; tập trung chú ý vào vấn

đề đang học; kiên trì hoàn thành các bài tập, không nản trước những tình huống khókhăn…

TTC học tập thể hiện qua các cấp độ từ thấp lên cao như:

+ Bắt chước: gắng sức làm theo mẫu hành động của thầy, của bạn…

+ Tìm tòi: độc lập giải quyết vấn đề nêu ra, tìm kiếm cách giải quyết khácnhau về một số vấn đề…

+ Sáng tạo: tìm ra cách giải quyết mới, độc đáo, hữu hiệu

Phải nói rằng phương pháp chủ đạo để rèn luyện nhân cách cho học sinhtrong giảng dạy môn GDCD là phải thông qua việc thực hành của các em Hơn bất

cứ môn học nào, GDCD là môn học không chỉ đo bằng điểm số mà còn phải bằngchứng thực, kiểm tra bằng hành vi, điều đó thể hiện rõ trong quá trình tích cực, tự

giác học tập của học sinh Nếu rèn luyện cho học sinh có được phương pháp, tinhthần tự học, tự rèn luyện thì sẽ tạo cho học sinh lòng say mê, ham học, khơi dậy nộilực vốn có của bản thân đồng thời giúp học sinh tự rèn luyện những phẩm chất đạođức, thế giới quan khoa học thông qua nội dung bài học và như vậy kết quả học tập

sẽ được nhân lên gấp bội Để đạt được kết quả đó điều cơ bản và quan trọng là giáoviên phải sử dụng PPDH, cách thức tổ chức dạy học như thế nào để phát huy tínhtích cực, tự giác học tập của học sinh

Chức năng quan trọng bậc nhất của dạy học hiện nay là hình thành cho họcsinh năng lực tự phát hiện vấn đề, tìm kiếm và xử lý thông tin, biết đưa ra các giảipháp giải quyết vấn đề, mục đích cơ bản của học tập là “học để hiểu”, để “vậndụng”, để “sáng tạo” Do vậy không thể giữ mãi lối mòn mà cần phải đổi mới, đadạng hóa, linh hoạt lựa chọn cách dạy phù hợp với mục đích, nội dung, thời gian,trình độ người học trên tinh thần lấy học sinh làm trung tâm

Từ thập kỷ cuối cùng của thế kỷ XX, các tài liệu giáo dục ở nước ngoài vàtrong nước, một số văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo thường nói tới việc cầnthiết phải chuyển dạy học lấy GV làm trung tâm sang dạy học lấy HS làm trungtâm, dạy học tập trung vào người học, dạy học căn cứ vào người học, dạy họchướng vào người học,…nhấn mạnh hoạt động và vai trò của Hs trong quá trình dạyhọc, khác với cách tiếp cận truyền thống lâu nay là nhấn mạnh hoạt động dạy và vaitrò của GV

Lịch sử phát triển giáo dục cho thấy, trong nhà trường một thầy dạy cho mộtlớp đông học trò, cùng lứa tuổi và trình độ tương đối đồng đều thì Gv khó có điềukiện chăm lo cho từng HS nên đã hình thành kiểu dạy “thông báo đồng loạt” GVquan tâm trước hết đến việc hoàn thành trách nhiệm của mình là truyền đạt cho hếtnội dung quy định trong chương trình và SGK, cố gắng làm cho mọi HS hiểu vànhớ những điều Gv giảng Cách dạy này đẻ ra cách học tập thụ động, thiên về ghinhớ, ít chịu suy nghĩ, cho nên đã hạn chế chất lượng, hiệu quả dạy và học, không

đáp ứng yêu cầu phát triển năng động của xã hội hiện đại Để khắc phục tình trạngnày, các nhà sư phạm kêu gọi phải phát huy tính tích cực chủ động của HS, thựchiện “dạy học phân hóa”, quan tâm đến nhu cầu, khả năng của mỗi cá nhân HStrong tập thể lớp, dạy học lấy HS làm trung tâm.

Trên thực tế, trong quá trình dạy học HS vừa là đối tượng của hoạt động dạy,lại vừa là chủ thể của hoạt động học Thông qua hoạt động học, dưới sự chỉ đạo của

GV, HS phải tích cực chủ động cải biến chính mình về kiến thức, kĩ năng, thái độ,hoàn thiện nhân cách, không ai làm thay cho mình được Vì vậy, nếu HS không tựgiác chủ động, không chịu học, không có phương pháp học tốt thì hiệu quả của việcdạy sẽ rất hạn chế Do đó, khi đã coi trọng vị trí hoạt động và vai trò của HS thìđương nhiên phải phát huy tính tích cực chủ động của HS

Để giáo dục tri thức khoa học, môn GDCD sử dụng các PPDH chung giốngcác bộ môn khoa học khác trong nhà trường phổ thông như: thuyết trình, đàm thoại,trực quan Thực hiện dạy và học tích cực không có nghĩa là gạt bỏ các phươngpháp dạy học truyền thống Trong hệ thống các phương pháp dạy học quen thuộcđược đào tạo trong các trường sư phạm nước ta từ mấy thập kỷ gần đây cũng đã cónhiều phương pháp tích cực Nói chung thì các phương pháp thực hành là “tíchcực” hơn các phương pháp trực quan, các phương pháp trực quan thì “tích cực” hơncác phương pháp dùng lời…

Đổi mới PPDH, thực hiện dạy và học tích cực cần phải phát triển các phươngpháp nghiêng về thực hành, trực quan theo kiểu tìm tòi, phát hiện, sáng tạo… Điều

đó đòi hỏi người giáo viên phải biết kế thừa, phát hiện những mặt tích cực củaphương pháp dạy học truyền thống đồng thời tiếp thu và vận dụng một số phươngpháp dạy học mới phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh và đối tượng học sinh

Có thể phát huy được tính tích cực đồng thời phù hợp với đặc trưng của bộmôn cũng như điều kiện, hoàn cảnh của hầu hết các trường trung học hiện nay phải

phương pháp học tập theo nhĩm, liên hệ thực tế, điều tra khảo sát, dạy học theo dựán Đây là những phương pháp được xem là hiện đại, cĩ thể phát huy cao độ tínhtích cực, năng động, sáng tạo của học sinh Tuy nhiên trong quá trình thực hiện cácPPDH này, hiệu quả như thế nào cịn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: điều kiện cơ sởvật chất, trang thiết bị, khả năng, trình độ của học sinh cũng như năng lực, kinhnghiệm và cả sự nhiệt tình tâm huyết của người giáo viên

Quan niệm về dạy học tích cực thì cĩ rất nhiều quan điểm Nhưng quan điểmdạy học lấy học sinh làm trung tâm là quan điểm hiệu quả nhất

Chương 2:

Thực trạng việc kết hợp PPDH đàm thoại với PP thảo luận nhĩm trong dạy học phần Cơng dân với đạo đức ở trường THPT Hịa Hưng – huyện Giồng Riềng – tỉnh Kiên Giang.

2.1.Một vài nét khái quát về trường THPT Hịa Hưng, huyện Giồng Riềng , tỉnh Kiên Giang :

+Lịch sử thành lập: Trường THPT Hịa Hưng – xã Hịa Hưng – huyện

Giồng Riềng – tỉnh Kiên Giang được thành lập năm 2007

+Vị trí địa lý: Hịa Hưng là xã vùng xa của huyện Giồng Riềng - tỉnh Kiên

Giang, phía Đơng -Bắc giáp với huyện Thốt Nốt Thành phố Cần Thơ, phía

Tây-Nam giáp với thành phố Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang Trên địa bàn xã Hịa Hưng,

gồm cĩ 01 Trường Trung học phổ thơng Trường được xây dựng năm 2007, cơ sởvật chất của trường THPT vơ cùng thiếu thốn tất cả các phịng đều là cây lá tạm bợkhi mới thành lập Hiện nay được sự quan tâm của cấp uỷ Đảng, chính quyền đặc