bài thơ việt bắc của tố hữu_chuyên đề ôn thi đại học môn văn

+ Hình ảnh: Nhiều hình ảnh mang đậm tính dân tộc núi, nguồn…, hình ảnhmang tính giai cấp được sử dụng một cách tự nhiên và sáng tạo +Ngôn ngữ:Cặp đại từ nhân xưng “ta”- “mình” và cấu trú

Ôn thi Đại học môn Văn chuyên đề: Bài thơ Việt BắcCâu 1: Cảm nhận của Anh (Chị ) về đoạn thơ sau :

Những đường Việt Bắc của ta,Đêm đêm rầm rập như là đất rung

Quân đi điệp điệp trùng trùng,ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan

Dân công đỏ đuốc từng đoàn,Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay

Nghìn đêm thăm thẳm sương dày,Đèn pha bật sáng như ngày mai lên

Tin vui chiến thắng trăm miền,Hòa Bình, Tây Bắc, Điện Biên vui về

Vui từ Đồng Tháp, An Khê,Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng

- Trích dẫn đoạn thơ “Những đường… đèo De, núi Hồng”

II Thân bài

- Vẻ đẹp hùng tráng của Việt Bắc được thể hiện qua:

+ Không gian Việt Bắc rộng lớn, kì vĩ: “Những đường … của ta”

+ Sự trưởng thành của cách mạng qua những cuộc hành quân: “Đêm đêm… đất

+ Sức mạnh vô song của dòng người ra trận: “Quân đi…mũ nan”

+ Sức mạnh đoàn kết, ý chí vững vàng gan thép của nhân dân và bộ đội: “Dân công… lửa bay”

+ Sự vươn mình trỗi dậy, sức sống tiềm tàng mãnh liệt của một dân tộc anh

hùng: “Nghìn đêm… ngày mai lên”

+ Những chiến công kì diệu của quân và dân ta tạo lên niềm vui sướng rộn ràng

của triệu triệu trái tim hướng về Tổ quốc: “Tin vui…núi Hồng”

- Vẻ đẹp hùng tráng ấy được thể hiện qua giá trị nghệ thuật: giọng thơ rắn rỏi,gân guốc; nhịp thơ hối hả, gấp gáp; sử dụng ngôn từ đắc địa; sử dụng linh hoạtcác phép tu từ: so sánh, hoán dụ, liệt kê, điệp từ, cường điệu… tạo lên âmhưởng hùng tráng xuyên suốt cả đoạn

- Tâm trạng của nhân vật trữ tình (tác giả): phơi phới niềm vui, sung sướng tựhào, say sưa hào sảng, căng tràn nhiệt huyết, đầy lí tưởng và hoài bão…

- Khái quát nội dung nghệ thuật

III Kết bài

- Khẳng định lại vẻ đẹp hùng tráng của Việt Bắc trong kháng chiến

- HS nhận xét, đánh giá về đoạn trích, nêu cảm xúc của bản thân

Câu 2: Một trong những đặc điểm nổi bật của thơ Tố Hữu là giọng thơ tâm tình,

ngọt ngào và tính dân tộc đậm đà Hãy chứng minh điều đó qua đoạn trích ViệtBắc (trích Việt Bắc) của Tố Hữu

Gợi ý trả lời:

a.Yêu cầu về kỹ năng:

- Biết cách làm bài văn nghị luận văn học với kỹ năng chính là chứng minhphân tích

- Bố cục bài làm rõ ràng, chặt chẽ; văn viết trôi chảy, không mắc lỗi diễn đạt…

b.Yêu cầu về kiến thức:

Trên cơ sở những hiểu biết về Tác gia Tố Hữu và trích đoạn Việt Bắc được học,học sinh có thể trình bày nhiều cách khác nhau nhưng phải đáp ứng được các ýchính sau đây:

* Giọng thơ tâm tình, ngọt ngào, tha thiết:

- Bài thơ Việt Bắc nói chung và trích đoạn được học nói riêng được viết theo lối

đối đáp giao duyên nam nữ, gần với ca dao- dân ca Đó là giọng thơ tha thiết,mặn nồng của người đi, kẻ ở ( mình-ta; ta-mình)

- Âm hưởng trữ tình sâu nặng từ khúc hát dạo đầu đến những lời nhắn gửi, giãibày, nỗi nhớ da diết trong toàn đoạn thơ

* Tính dân tộc đậm đà:

- Ở phương diện nội dung:

+ Bức tranh chân thực, đậm đà bản sắc dân tộc về thiên nhiên và con người ViệtBắc được tái hiện trong tình cảm thiết tha, gắn bó sâu sắc của tác giả

+ Tác phẩm đã đề cập đến truyền thống ân nghĩa thủy chung

- Ở phương diện nghệ thuật:

+ Thể thơ lục bát được tác giả sử dụng nhuần nhuyễn với những câu thơ lúchùng tráng, lúc tha thiết, sâu lắng, nhẹ nhàng

+ Kết cấu: Cách cấu tứ gần với lối đối đáp giao duyên của nam nữ trong cadao- dân ca

+ Hình ảnh: Nhiều hình ảnh mang đậm tính dân tộc (núi, nguồn…), hình ảnhmang tính giai cấp được sử dụng một cách tự nhiên và sáng tạo +Ngôn ngữ:Cặp đại từ nhân xưng “ta”- “mình” và cấu trúc lời hỏi, lời đáp đối ứng được sửdụng xuyên suốt trong toàn bài thơ gần với hình thức ca dao về tình cảm lứađôi

+ Nhạc điệu: Nhiều từ ngữ được lặp lại nhiều lần (nhớ, ta, mình…) tạo âm điệunhịp nhàng, tha thiết, ngọt ngào, sâu lắng nhưng không đơn điệu (lúc hùngtráng, lúc trang nghiêm)

+ Chất liệu văn học và văn hóa dân gian được vận dụng phong phú, đa dạng,đặc biệt là ca dao trữ tình

Đánh giá: Việt Bắc là đỉnh cao của thơ Tố Hữu và cũng là một thi phẩm xuất

sắc của văn học Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Pháp Thành công đó,môt phần chính là ở giọng thơ tâm tình ngọt ngào và tính dân tộc đậm đà Vớinhững đặc điểm trên, Tố Hữu đã thực sự lôi cuốn người đọc đến với tác phẩmnày và đã làm cho tác phẩm có sức sống lâu bền trong lòng nhân dân

Câu 3: Phân tích vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên và con người qua đoạn thơ

sau:

“Ta về, mình có nhớ ta

Ta về , ta nhớ những hoa cùng người

Rừng xanh hoa chuối đỏ tươiĐèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng.

Ngày xuân mơ nở trắng rừngNhớ người đan nón chuốt từng sợi giang

Ve kêu rừng phách đổ vàngNhớ cô em gái hái măng một mìnhRừng thu trăng rọi hòa bìnhNhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung”

(Trích “Việt Bắc”- Tố Hữu- Văn học 12- tập 1, NXB Giáo dục)

Gợi ý trả lời:

a/ Yêu cầu về kỹ năng:

Học sinh biết cách làm bài văn nghị luận về một tác phẩm, đoạn trích thơ Kếtcấu chặt chẽ, bố cục rõ ràng, diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ,ngữ pháp

b/ Yêu cầu về kiến thức:

Trên cơ sở hiểu biết về nhà thơ Tố Hữu và bài thơ Việt Bắc cũng như cái haycái đẹp của đoạn thơ, học sinh có thể trình bày, sắp xếp theo nhiều cách khácnhau nhưng phải đảm bảo các ý chính sau: - Giới thiệu tác giả- tác phẩm- đoạntrích - Nhà thơ đã lựa chọn thật đắt hình ảnh đối xứng: Hoa- Người, tượngtrưng cho vẻ đẹp của thiên nhiên và con người Việt Bắc Hoa là vẻ đẹp tinh túynhất của thiên nhiên, kết tinh từ hương sắc đất trời, tương xứng với con người

+ Màu xanh trầm tĩnh của rừng già chuyển sang màu trắng tinh khôi của rừnghoa mơ khi mùa xuân đến Trắng cả không gian “trắng rừng”, trắng cả thời gian

“ngày xuân” Màu trắng tinh khôi tạo nên vẻ đẹp dịu dàng, tinh khiết trongngày xuân.

+ Bức tranh mùa hè với màu vàng của rừng phách và rộn rã tiếng ve kêu Tiếngve- ấn tượng của thính giác đã đem lại ấn tượng thị giác “rừng phách đổ vàng

Sự chuyển mùa được biểu hiện qua sự chuyển màu trên thảo mộc cỏ cây

+ Khép lại bộ tranh tứ bình là cảnh đêm thu huyền ảo với ánh trăng soi cùngvới khúc hát ngợi ca hòa bình

- Vẻ đẹp của con người: Đan xen giữa vẻ đẹp của thiên nhiên là vẻ đẹp của conngười trong lao động và sinh hoạt Đó là những con người cần cù, chịu thương,chịu khó, ân tình và rất mực thủy chung Sự đan xen ấy tạo nên sự hài hòa,quấn quýt giữa thiên nhiên và con người

- Âm hưởng chung của đoạn thơ là nỗi nhớ nhung tha thiết Nhịp thơ lục bátnhịp nhàng, uyển chuyển, bâng khuâng, êm đềm như khúc hát ru Mười câu thơgiàu tính tạo hình, giàu âm hưởng, cấu trúc hài hòa, cân đối

- Đoạn thơ ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên và con người Việt Bắc Qua đó thểhiện tấm lòng, tình cảm của người cán bộ kháng chiến đối với vùng đất ViệtBắc nghĩa tình

Câu 4:Phân tích đoạn thơ sau trong bài Việt Bắc của Tố Hữu:

Đoạn thơ gồm năm câu lục bát nhắc lại những cảnh thân thiết và tươi đẹp nhất

về cánh và người Việt Bắc trong hồi ức cùa người cán bộ cách mạng miền xuôi,

ở đây chính là nhà thơ

Ta về mình có nhớ ta

Ta về ta nhớ những hoa cùng người

Đây là hai câu thơ mở đầu nhưng nó mang cảm xúc chung cho toàn đoạn “Ta”

là người ra đi mà cũng là chính tác giả Ở đây đoạn thơ kết cấu theo lối đối đápthông thường trong dân ca truyền thống Do đó, đây chính là lời hỏi ngọt ngàocủa người ra đi với người ở lại dề liên tưởng dây là một thiếu nữ địa phương

Và câu hỏi tu từ này là cái cớ bày tó tình yêu của một chàng trai miền đồngbằng với cô gái miền cao

“Hoa và người” thực là nỗi nhớ về thiên nhiên và con người Việt Bắc Ở đây,thiên nhiên hòa điệu với con người, giữa chúng ngoài mối quan hệ tương hỗcòn có mối tương sinh lẫn nhau Việt Bắc sinh ra con người và con người làmnống ấm quê hương Việt Bắc

Tiếp theo, tám dòng lục bát còn lại như là một bức tranh tứ bình về thiên nhiên

và con người nơi đây Với bốn dòng lục, nhà thơ đã miêu tả phong cảnh núirừng qua bốn mùa, mỗi mùa là một bức tranh thiên nhiên có nét đẹp riêng biệt.Qua đây, ta thấy chỉ riêng đoạn thơ này đã thấm đậm tính chất dân gian

Đầu tiên là bức tranh tả cảnh và khơi gợi cho chúng ta tình cảm mến thươngcủa mùa đông Việt Bắc Tại sao Lại là mùa đông? Vì đây là hồi ức của tác giảtrong giờ phút chia tay Chúng ta còn nhớ, vào một đém mùa đông 1946, HồChí Minh đã kêu gọi toàn dân kháng chiến Đặc biệt ở Hà Nội, những ngườilính cảm tử sau hai tháng giam chân địch trong thành phố đã bí mật vượt sôngHồng đế lên căn cứ cách mạng Việt Bắc Sự kiện này, đến tận bây giờ vẫn sốngmãi bởi một khúc hát quen thuộc:

Đêm cái đêm rét quá chân cầuAnh, anh đã hẹn ngày mai trở lạiSông, sông Hổng bên bờ hát mãi

Tỏ niềm tin khúc khải hoàn ca

Lưu Trọng Lư trong Một mùa đông đã từng viết:

Đôi mắt em lặng buồn,Nhìn tôi mà không nói

Tình đôi ta vời vợi,

Có nói cũng vô cùngTrời hết một mùa đôngKhông một lần đã nói

Thế mà, ở chốn núi rừng heo hút này đột ngột bừng lên màu đỏ tươi của hoachuối rừng như những bó đuốc thắp lên sáng rực Vẻ đẹp nên thơ và rực rờ cùa

Việt Bắc vào mùa đồng gợi cho người đọc những rung động sâu xa Thông quabức tranh, ta thấy dù mùa đông lạnh giá nhưng sự sông núi rừng vẫn cứ nhưtuôn trào, cảm giác đem đến cho lòng người sự ấm áp lại.

Thiên nhiên đáng yêu như thế, còn con người thì sao? Ta xét tiếp câu hát:

Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng

Thời gian được xác định bởi yếu tô' “ngày xuân” Chính ấn tượng thời gian nàytạo sự vận động, sinh sôi nảy nở Không gian ở đây như là cổ tích Mới vừa rồimàu xanh bạt ngàn điểm hoa chuối đỏ, bây giờ nở bung ra những rừng mơtrắng muốt thoảng hương thơm Cái màu trắng dìu dịu tinh khiết ấy phủ lẽn cảcánh rừng, gợi lên trong lòng ta một cảm giác thơ mộng bâng khuâng Ngoài ramàu trắng của hoa mơ gợi cho người ta cái thanh thoát hơn, đem lại cho lòngngười sự thanh thản, thảnh thơi Câu thơ làm cho ta thấy dường như màu xanh

đã bị lấn lướt Mùa xuân ớ đây không tưng bừng như mùa xuân của Xuân Diệu

mà nó đến một cách lặng lẽ, âm thầm nhưng không kém niềm vui

Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang

Mùa xuân miêu tả trong câu thơ rất đặc trưng cho mùa xuân Việt Bắc Sợi giang

là sản phẩm cùa Việt Bắc Do vậy, người lao động dó là người Việt Bắc chứkhông phải là người miền xuôi Nhìn thấy được từng sợi giang, tức là conngười được nhìn ở tầm gần

Thế rồi, khoảnh khắc của mùa xuân cũng qua mau, qua mau, con người tiếp tụcsống cuộc sống của họ

Ve kêu rừng phách đổ vàngNhớ cô em gái hái măng một mình

Bức tranh gợi sự chú ý cho người đọc bằng thị giác, lẫn thính giác Đầu tiên,cái độc đáo ờ đây chính là âm thanh, âm thanh mùa hạ, tiếng “ve kêu” Câu thơtạo ra hình ảnh nhân hóa Con ve là loài vật, vậy mà nó biêt kêu, biết gọi, nóxui khiến rừng phách “đổ vàng'’ Chúng ta nên dành một ít thời gian để tìmhiểu cái rừng phách kì lạ này Phách là một loài cây thân gỗ ở rừng Việt Bắc, nởhoa vàng vào đầu mùa hạ

Tiếng ve kêu râm ran đây đó báo hiệu mùa hạ, nhưng lúc này đã là cuối hạ Lácây bắt đầu chuyến sang màu vàng, cả rừng phách thay áo mới, chiếc áo vàngóng ánh dưới ánh nắng mặt trời Cảnh thiên nhiên đẹp và rực rỡ thêm lại cànglãng mạn hơn, vì trong cánh rừng bạt ngàn ấy có thêm bóng dáng của một sơn

nữ “hái măng một mình” Đọc tới đây khiến ta liên tưởng đến một hình ảnhtương tự trong thơ Nguyễn Bính, nhà thơ của đồng quê trong phong trào Thơmới

Thơ thần đường chiều một khách thơSay nhìn ra rặng núi xanh lơKhí trời lặng lẽ và trong trẻoThấp thoáng rừng mơ cô hái mơ.

Đây là khố thơ thứ nhất trong bài thơ Cô hái mơ Ta thấy có sự giống nhau rấtngẫu nhiên: cũng là rừng núi và cô gái đang lăm việc Chỉ có điều ớ đây là “háimơ” chứ không phái “hái măng”

Từ “hái” ở đây dường như không thể thay thế bàng một động từ khác như bẻ,đốn vì chỉ có nó mới phù hợp với nét dịu dàng, uyển chuyến, mềm mại của cỏgái mà thôi Ta hãy thử tưởng tượng bức tranh mùa hạ như thế này đẹp biết bao!Cảnh thiên nhiên tuyệt mĩ như thế lại khảm chạm thêm vào hình ảnh một ngườithiếu nữ nhẹ nhàng làm việc Quả thật bức tranh vừa đẹp vừa có hồn Rỏ rằngthiên nhiên và con người đã hòa quyện vào nhau, tô điểm cho nhau

Cuối cùng đoạn thơ kết thúc bằng hình ảnh mùa thu cũng không kém phần đẹpđẽ:

Rừng thu trăng rọi hòa bìnhNhớ ai tiếng hát ân tình thủy chungCâu thơ đã xác định rõ, đây là mùa thu Thiên nhiên mùa thu được miêu tả bằngánh trăng Việc sứ dụng hình ảnh trăng thật ra cũng không có gì độc đáo và mới

mẻ Tuy nhiên, đặt vào hoàn cảnh Việt Bắc lúc bấy giờ, ta thấy được niềm mơước hòa bình của người cán bộ cũng như toàn dân Việt Bắc Tất cả iéu nói lênniềm tin tưởng chiến thắng sẽ đến với cách mạng, với đất nước

Câu thơ thiếu cụ thể nên con người ở đây cũng thiếu cụ thể Từ “ai” nhòa đi đểtạo nền cho cả đoạn và cũng nhằm trả lời cho câu hỏi đầu tiên: “Mình về có nhớ

ta chăng?” Tuy hỏi thế nhưng trong lòng họ vẫn biết rằng con người ấy vẫnthủy chung, son sắt Đây là lời đồng vọng trong tâm hồn của cả người đi vàngười ở lại

Qua đây ta thấy bao trùm cả đoạn thơ là tình cảm nhớ thương tha thiết tiếp tục

âm hưởng chung của nghệ thuật ca dao Câu thơ lục bát nhịp nhàng, uyểnchuyển, ý nọ gợi ý kia cứ trào lên dào dạt trong lòng người ra đi và người ở lại.Đặc biệt là qua cách xưng hô “mình” với “ta” Ở đây điệp từ “nhớ” dùng đểxoáy sâu vào cảm hứng chủ đạo là hồi ức Bên cạnh đó, nhạc điệu dịu dàngtrầm bổng khiến cả đoạn thơ mang âm hưởng bâng khuâng, êm êm như mộtkhúc hát ru — khúc hát ru ki niệm Có lẽ khúc hát ru này không của ai khác mà

là của “ta” và cho người nhận là “mình” Cả “ta” và “mình” đều cùng chung nỗinhớ, cùng chung “tiếng hát ân tình” và ân tình sâu nặng ấy mãi còn lưu luyến

vấn vương trong những tâm hồn chung thủy.

Có thể nói đây là đoạn thơ hay và có giá trị nhất trong bài Việt Bắc Cảnh hiênnhiên và con người trong đoạn thơ được miêu tả hết sức tuyệt vời và tươi đẹptràn ngập sức sống Và với giọng thơ ngọt ngào, tâm tình khiến đoạn thơ nhưmột bản tình ca về lòng chung thủy, sắt son của người cách mạng đối với nhândân, quê hương Việt Bắc

Câu 5: Cảm nhận đoạn thơ sau trong bài “Việt Bắc" của Tố Hữu:

Ta về, mình có nhớ ta

Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung

“Ôi! Nỗi nhớ, có bao giờ thế!” Nỗi nhớ đi qua thời gian, vượt qua không gian.Nỗi nhớ thấm sâu lòng người Và nỗi nhớ ấy cứ ray rứt, da diết trong tầm hồnngười chiến sĩ cách mạng miền xuôi khi xa rồi Việt Bắc thân yêu - nơi đã từngnuôi nấng mình trong những ngày kháng chiến gian lao

Ta về, mình có nhớ ta

Ta về, ta nhớ những hoa cùng ngườiRừng xanh hoa chuối đỏ tươiĐèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng

Ngàv xuân mơ nờ trắng rừngNhớ người đan nón chuốt từng sợi giang

Ve kêu rừng phách đổ vàngNhớ cô em gái hái măng một mìnhRừng thu trăng rọi hòa bìnhNhớ ai-tiếng hát ân tình thủy chung

Trong cùng một đoạn thơ ngắn nhưng từ “nhớ” đã được lặp lại năm lần Nỗinhớ xuyên suốt từ câu đầu đến câu cuối đoạn Hai dòng đầu là lời khơi gợi,

“nhắc khéo”: mình có nhớ ta không? Riêng ta, ta vần nhớ! Cách xưng hô gợi vẻthân mật, tình cảm đậm đà tha thiết Ta với mình tuy hai mà một, tuy một màhai

Người ra đi nhớ những gì? Việc Bắc có gì để mà nhớ, đế mà thương? Câu thơ

đã trình bày rất rõ?

Ta về, ta nhớ những hoa cùng người

Núi rừng, phong cảnh Việt Bắc được ví như “hoa” Nó tươi thắm, rực rỡ và

“thơm mát” Trong bức tranh thiện nhiên ấy, hình ảnh con người hiện lên giản

dị, chân chất, mộc mạc mà cao đẹp vô cùng! Con người và thiên nhiên lồng vàonhau, gắn kết với nhau tạo nên cái phong thái riêng của Việt Bắc

Bốn mùa đất nước đi qua trong những câu thơ ngắn gọn bằng các hình ảnh, chitiết chắt lọc, đặc trưng Mỗi mùa mang một hương vị độc dáo riêng

Mùa đông, rừng biếc xanh, điểm lên những bông hoa chuối “đỏ tươi” và ánhnắng vàng rực rỡ Xuân đến, cả khu rừng bừng sáng bởi màu trắng của hoa mơ

Hè sang, có ve kêu và có “rừng phách đổ vàng" Và khi thu về, thiên nhiêndược thắp sáng bởi màu vàng dìu dịu của ánh trăng Đoạn thơ tràn ngập nhữngmàu sắc chói lọi, rực rờ: xanh, đỏ, vàng, trắng Những màu sắc ấy đập mạnhvào giác quan của người đọc Tiếp xúc với những câu thơ của Tố Hữu, ta nhưđược chiêm ngưỡng một bức tranh sinh động Trong đó, những gam màu được

sử dụng một cách hài hòa tự nhiên càng tôn thêm vẻ đẹp của núi rừng Việt Bắc.Thời gian vận hành nhịp nhàng trong những dòng thơ Nó bước những bước rắnrỏi, vững chắc khiến ta chẳng thế thấy phút giao mùa Thiên nhiên Việt Bắc cònđược mô tả theo chiều dọc thời gian Buổi sáng hoa “mơ nở trắng rừng”, trưanắng vàng rực rỡ và khi đêm về, trăng rọi bàng bạc khắp nơi Núi rừng ViệtBắc như một sinh thế đang biến dổi trong từng khoảnh khắc

Và cái phong cảnh tuyệt vời, đáng yêu ấy càng trơ nên hài hòa nắng ấm, sinhđộng hẳn lên khi xuất hiện hình ảnh cùa con người Con người đang lồng vàothiên nhiên, như một đóa hoa đẹp nhất, có hương thơm ngào ngạt nhất Mồi câuthơ tả cảnh đi cặp với một câu thơ tả người Cảnh và người đan xen vào nhaumột cách hài hòa Đây là những con người lao động, gắn bó, hăng say với côngviệc Kẻ “dao gài thắt lưng”, người “đan nón”, “cô em gái hái măng một mình”

và tiếng hát ân tình cua ai đó vang lên giữa đêm rừng núi xôn xao Hình ảnhcon người làm nét đẹp cúa thiên nhiên thêm rực rỡ Chính họ đã gợi nên nỗinhớ da diết cho người ra đi Đọc đoạn thơ, ta có cảm nhận những vẻ dẹp bình dị

mà trong sáng của tâm hồn người Việt Bắc Ở đó họ đối xừ với nhau bằng tìnhnghĩa mặn mà, chân thật, bằng sự thủy chung “trước sau như một” Họ đã nuôichiến sĩ, nuôi cách mạng, nuôi cuộc kháng chiến cùa dân tộc Những conngười Việt Bắc tuy bình dị nhưng thật anh hùng

Khơi gợi hình ảnh thiên nhiên và con người nơi đây, Tố Hữu đã thể hiện mộttình cảm tha thiết, ân tình sâu nặng và nỗi nhớ thương sâu sắc Ta với mình,mình với ta đã từng:

Thương nhau chia củ sắn lùiBát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng

Đã từng san sẻ những ngọt bùi, gian nan vất vả như thế! Ta, mình làm sao có

thể quên nhau được Tình cám mến thương ấy đã ăn sâu vào tâm hồn kẻ ở,người đi Vì thế, khi ra đi, nhớ là nỗi niềm khắc đậm sâu trong tâm khảm, tìnhcảm của tác giả.

Giọng thơ lục bát nhẹ nhàng mà sâu lắng Cả khổ thơ ôm chứa niềm lạc quan,vui sống và tin tưởng vào cuộc sống Nó mang âm điệu trữ tình, thể hiện tìnhyêu thiên nhiên, con người tha thiết và tấm lòng yêu nước thiết tha của Tố Hữu.Cuối đoạn thơ vang lên tiếng hát ngọt ngào khơi gợi bao kỉ niệm Ki niệm ấytheo mãi dấu chân người đi và quấn quýt bên lòng kẻ ở lại

Những câu thơ cùa Tô Hữu có tính khái quát cao so với toàn bài Lời thơ giản

dị mà trong sáng thể hiện niềm rung động thật sự trước vẻ đẹp của núi rừng vàcon người Việt Bắc Nỗi nhớ trong thơ của Tố Hữu đã đi vào tâm hồn ngườiđọc, như khúc dân ca ngọt ngào đê lại trong lòng ta những tình cảm sâu lắng,dịu dàng

Câu 6: Việt Bắc cũng rất tiêu biểu cho giọng thơ tâm tình ngọt ngào tha thiết

của Tố Hữu và nghệ thuật biểu hiện giàu tính dân tộc của thơ ông".Hãy chứngminh điều đó qua đoạn trích

Gợi ý trả lời:

Thơ Tố Hữu dễ đến với mọi tấm lòng, không chỉ vì nội dung, mà còn do giọngthơ tâm tình ngọt ngào tha thiết và nghệ thuật biểu hiện giàu tính dân tộc Điềunày được bộc lộ khá rõ trong phần đầu bài thơ Việt Bắc cùa sách giáo khoa Văn12

Giọng thơ tâm tình ngọt ngào tha thiết của Tố Hữu trong “Việt Bắc” (phần đầu)

- Bài thơ nói đến nghĩa tình cách mạng nhưng thi sĩ lại dùng giọng của tìnhthương, lời của người yêu để trò chuyện, giãi bày tâm sự Cả bài thơ được viếttheo lối đối đáp giao duyên của nam nữ trong ca dao dân ca và phần đầu nàycũng thế - nó là lời giãi bày tâm sự giữa người đi (người về xuôi) với người ởlại là đồng bào Việt Bắc Mười lăm năm cách mạng thành Mười lăm năm ấythiết tha mặn nồng, người đi người ở thành mình - ta, ta - mình quấn quít bênnhau trong một mối ân tình sâu nặng:

Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồnGiọng thơ tâm tình ngọt ngào tha thiết ấy tạo nên âm hưởng trữ tình sâu đậmcùa khúc hát ân tình cách mạng Việt Bắc: từ khúc hát dạo đầu Mình về mình cónhớ ta đến những lời nhắn gửi, giãi bày Minh đi có nhớ những ngày Mình vềrừng núi nhớ ai Ta đi ta nhớ những ngày - Minh đây ta đó đắng cay ngọt bùi ;đến những nỗi nhớ da diết sâu nặng:

Nhớ gì như nhớ người yêu

Trăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nươngNhớ từng bản khói cùng sươngSớm khuya bếp lửa người thương đi về.

Nhớ người mẹ nắng cháy lưngĐịu con lên rẫy bẻ từng bắp ngô

* Nghệ thuật biểu hiện giàu tính dân tộc trong “Việt Bắc” (phần đầu)

Thể thơ: Trong phần đầu (cũng như cả bài thơ) Tố Hữu đã sử dụng thế thơ dântộc nhất là thể thơ lục bát Thi sĩ đã sử dụng rất nhuần nhuyễn thể thơ này và cónhững biến hóa, sáng tạo cho phù hợp với nội dung, tình ý câu thơ Có câu thathiết, sâu lắng như bốn câu mở đầu, có câu nhẹ nhàng thơ mộng(Nhớ gì nhưnhớ người yêu ), lại có đoạn hùng tráng như một khúc anh hùng ca (Nhữngđường Việt Bắc của ta Đèn pha bật sáng như ngày mai lên)

Kết cấu: Kết cấu theo lối đối đáp giao duyên của nam nữ trong ca dao dân ca làkết cấu mang đậm tính dân tộc, và nhờ hình thức kết cấu này mà bài thơ có thể

đi suốt 150 câu lục bát không bị nhàm chán

Hỉnh ảnh: Tố Hữu có tài sử dụng hình ảnh dân tộc một cách tự nhiên và sángtạo trong bài thơ: Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn; mưa nguồn suối lũ;bước chân nát đá (sáng tạọ từ câu ca dao: trông cho chân cứng đá mềm) Cónhững hình ánh chắt lọc từ cuộc sống thực cũng đậm tính dân tộc: miếng cơmchấm muối, mối thù nặng vai; hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son và đặc biệt làhình ảnh đậm đà của tình giai cấp:

Thương nhau, chia củ sắn lùiBát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng

* Ngôn ngữ: Tính dân tộc được thể hiện rõ nhất trong cặp đại từ nhân xưng “ta

- mình, mình - ta” quấn quít với nhau và đại từ phiếm chỉ “ai” Đây là một sángtạo độc đáo và cũng là một thành công trong ngôn ngữ thơ ca của Tô Hữu

*Nhạc điệu: Trong bài thơ là nhạc điệu dân tộc -từ thể thơ lục bát: nhịp nhàng,tha thiết, ngọt ngào, sâu lắng nhưng biến hóa, sáng tạo, khóng đơn điệu (có lúchùng tráng như cảnh Việt Bắc ra quân”, trang nghiêm như cảnh buổi họp cùaTrung ương, Chính phủ )

Giọng thơ tâm tình ngọt ngào tha thiết và nghệ thuật biểu hiện giàu tính dân tộccùa Tố Hữu đã góp phần quan trọng vào thành công cùa bài thơ Việt Bắc làmcho nó nhanh chóng đến với người đọc và sông lâu bền trong lòng nhân dân ta

từ khi ra đời cho đến hôm nay.

Câu 7: Bình giảng đoạn thơ sau trong bài Việt Bắc của Tố Hữu:

Mình đi, có nhớ những ngàyHắt hiu lau xám, đậm đà lòng son

Phần mở đầu bài Việt Bắc gồm có 20 câu thơ, là lời đưa tiễn của kẻ ở lại đốivới người về, cùa “ta” đối với “mình” Đoạn thơ 8 câu dưới đây (từ câu 9 đếncâu 16) nằm trong phần mở đầu bài thơ Việt Bắc:

Mình đi, có nhở những ngàyHắt hiu lau xám, đậm đà lòng son

Đoạn thơ đầy ắp ki niệm về Việt Bắc, “Quê hương Cách mạng dựng nên Cộnghòa", mà “ta” hỏi “mình đi có nhớ” Hai chủ thể trữ tình, là người ở lại, là đồngbào Việt Bắc, là cô gái Việt Bắc, đang hát lời tiễn đưa “tha thiết bên ơn”

“Mình” cũng là một chủ thể trữ tình phiếm chỉ, ước lệ, cùng với “ta” tạo nênmột cặp nhân vật trong giao duyên, đưa tiễn, ở đây là người cán bộ kháng chiến

về xuôi, trong đó có nhà thơ Mỗi cặp lục bát nhắc lại một kỉ niệm về Việt Bắc.Những chi tiết nghệ thuật vừa cụ thể, vừa mang ý nghĩa tượng trưng giàu sácthái biêu cảm

Các câu lục trong đoạn thơ là những câu hỏi tu từ nối tiếp xuất hiện, như nhắcnhở, như gợi nhớ gợi thương: “Mình đi, có nhớ những ngày” , “Mình về, cónhớ chiến khu” , “Mình về, rừng núi nhớ ai” , “Mình đi, có nhớ những nhà” Điệp ngữ “có nhớ" làm cho cảm xúc thơ lắng đọng, giọng thơ trở nên tha thiếtbồn chồn, ngọt ngào sâu lắng Hai tiếng “mình di” và “mình về” được luânphiên giao hoán, chuyến đổi, một cách diễn đạt biến hóa, sinh động, có giá trịgợi lên cảnh tiễn đưa nhiều bâng khuâng, hình ảnh người cán bộ kháng chiến vềxuôi mỗi lúc một đi xa dần, nhưng trong lòng vẫn mang theo tiếng hát và nỗi

Các câu bát trong đoạn thơ đều được tạo thành hai vế tiểu đối 4/4 cânxứng hài hòa Những kỉ niệm sâu sắc chứa chan ân tình ân nghĩa đối với kẻ ở,người về được nhắc lại gợi lên bao nỗi niềm “bâng khuâng trong dạ, bồn chồnbước đi’’

Mình đi, có nhớ “Mưa nguồn suối lũ // những mây cùng mù’ Cảnh mưa •răngnguồn, lũ ngập đầy suối, mây mù bao phủ núi rừng là sự khắc nghiệt của thờitiết, của thiên nhiên Việt Bắc Mưa, lũ, mây, mù còn mang ý nghĩa tượng trưngcho những gian khổ, thứ thách mà quân và dân ta phải trải qua trong nhữngnăm dài máu lửa

Mình về, có nhớ “Miếng cơm chấm muối // mối thù nặng vai?" Tố Hữu đã lấycái cụ thể “Miếng cơm chấm muối” đế nói lên cái trừu tượng: gian khổ thiếuthốn “Mối thù nặng vai” cũng là một hình ảnh cụ thể biểu cảm Mối thù đốivới quân xâm lược đè nặng đôi vai, luôn luôn nhắc nhở nuôi dường ý chí chiếnđấu để giải phóng đất nước, giành lại tự do, hòa bình cho nhân dân Không baogiờ có thế quên “mối thù nặng vai” ấy

Hỏi núi rừng “nhớ ai”, cũng là hỏi “mình về, có nhớ” Nghệ thuật nhân hóa vàđại từ “ai” phiếm chỉ gợi lên bao man mác bâng khuâng

Mình về, rừng núi nhớ aiTrám bùi dể rụng / / măng mai để giàTrám bùi, măng mai là nguồn lương thực vô tận của núi rừng Việt Bắc để •nuôi

bộ đội đánh giặc trong nhữiig tháng ngày gian khổ Hương vị núi rừng ấy tượngtrưng cho mối tình Việt Bắc sâu nặng ân nghĩa Các từ ngữ: “để rụng”, “để già”thoáng chút bùi ngùi, cô đơn thương nhớ

Kỉ niệm thứ tư, ta hỏi “minh đi, có nhớ”

Mình đi, có nhở những ngàyHắt hiu lau xám // đậm đà lòng sonHai câu thơ có hình ảnh tượng trưng và tương phản đặc sắc “Những nhà” đượcnhà thơ nói đến là tất cả đồng bào các dân tộc Việt Bắc “Hắt hiu lau xám” làcảnh hoang vu hoang vắng của núi rừng, biểu tượng cho sự nghèo đói, thiếuthôn vật chất Tương phản với “hắt hiu lau xám” là “đậm đà lòng son”, mộthình ảnh ẩn dụ rất đẹp ca ngợi tâm lòng son sắt thủy chung Câu thơ “hắt hiulau xám, đậm đà lòng son” là một câu thơ hay và đẹp Đẹp ở hình tượng và hay

vì giàu sắc thái biểu cảm Qua thủ pháp tương phản, Tố Hữu ca ngợi đồng bàoViệt Bắc tuy còn nghèo khổ, thiếu thôn nhưng giàu tình yêu nước, gắn bó thủychung với cách mạng và kháng chiến

Cùng với chữ “ta”, chữ “mình” xuất hiện với tần số cao trong bài Việt Bắccũng như trong đoạn thơ này, đã tạo nên sắc điệu trữ tình thắm thiết, đậm đàtính dân tộc Tố Hữu đã vận dụng cách nói và cách thể hiện tình cảm của dângian trong ca dao, dân ca một cách sáng tạo Tình cảm cách mạng và khángchiến, tình Việt Bắc, tình lưu luyến của lứa đôi, của kẻ ở người về được diễn tảqua hai tiếng “mình-ta” ấy.

Trong chín năm kháng chiến chông Pháp, Tô' Hữu đã sổng và hoạt động tạiViệt Bắc, đã cùng đồng chí, đồng bào, bộ đội trải qua những tháng ngày giankhổ mà hào hùng, vinh quang Lời đưa tiễn thiết tha, sâu láng, bồi hồi tronglòng kẻ ở người về Cảm xúc ấy là tiếng lòng cùa “mình - ta” cũng là tiếng lòngcủa nhà thơ

“Thơ là tiếng lòng trang trải" Việt Bắc là tiếng lòng trang trải cùa người cán bộkháng chiến với bao “ân tinh thủy chung”

Câu 8: Bức tranh “Việt Bắc ra quân” là một bức tranh hùng tráng, tràn đầy khí

thế Phân tích đoạn sau để làm sáng tỏ:

Những đường Việt Bắc của ta

Đèn pha bật sáng như ngày mai lênBức tranh “Việt Bắc ra quân” đã được Tố Hữu miêu tả thật là hoành tráng, vớihào khí ngất trời của những con người mới xuất quân mà như đã cầm chắcchiến thắng trong tay

Hai câu đầu là nét tả khái quát Tác giả tả con đường ra trận nhưng là để nói lênkhí thế dũng mãnh của những người ra trận

Những đường Việt Bắc cứa taĐêm đêm rầm rập như là đất rungTưởng như mặt đất cũng đang chuyển động dưới bàn chân những người chiến

sĩ trong mội cuộc ra quân vĩ đại từ khắp các ngã đường của căn cứ địa cáchmạng

Hai câu 3, 4 là hình ảnh “quân đi” rất đẹp Đẹp trong đội ngũ "điệp điệp trùngtrùng” như một sức mạnh vô tận đẹp trong “ánh sao đầu súng bạn cùng mũnan” gợi nhớ hình ảnh “đầu súng trăng treo” trong thơ Chính Hữu Cái ánh sao

ở đây vừa như gần gũi thân quen với mũ nan của anh, lại như rực sáng lí tưởngtrẽn đầu mũi súng người lính Một hình ảnh thơ vừa hiện thực, vừa lảng mạn,gợi nhiều liên tưởng đẹp về anh bộ đội cụ Hồ

Hai câu 5, 6 là hình ảnh nhửng đoàn dân công phục vụ tiền tuyến:

Dân công đỏ đuốc từng đoànBước chân nát đá, muôn tàn lửa bay.

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, ban ngày là của địch nhưng ban đêm làcủa ta Hình ảnh những đoàn dân công đỏ đuốc đi trong đêm là đúng với hiệnthực Nhưng với ánh đuốc đỏ rực ấy cùng với “muôn tàn lửa hay” thì lại lãngmạn biết bao Có khác gì một hội hoa đăng! Còn “bước chân nát đá” là bướcchân của những con người đạp bằng mọi chông gai đế đi tới Lấy ý từ câu cadao “trông cho chân cứng đá mềm”, Tố Hữu đã sáng tạo nên một hình ảnh thơvừa quen thuộc vừa mới lạ để ngợi ca sức mạnh của những con người chiếnthắng

Hai câu cuối là hình ảnh những đoàn xe ra trận mà đèn pha bật sáng quét sạchmàn sương đêm dày thăm thẳm của núi rừng Việt Bắc Rất hiện thực mà cũngrất lãng mạn Đằng sau cái nghĩa thực, câu thơ còn mang nghĩa bóng - nghĩatượng trưng - trong một hình ảnh lạc quan phơi phới

Đèn pha bật sáng như ngày mai lên.

Ngày mai đã lên từ trong đêm dày thăm thẳm nhờ đèn pha bật sáng, nhờ sứccon người tỏa sáng Bởi họ đã cầm chắc chiến thắng trong tay ngay từ khi mớixuất quân Câu thơ để lại nhiều dư vị, dư vang về một cảnh ra quân hoành tráng,đầy hào khí

Chỉ 8 câu thơ, Tố Hữu đã dựng lên bức tranh “Việt Bắc ra quân” thật đẹp Bứctranh không chỉ làm sông dậy những ngày tháng hào hùng cùa quân dân ta trêncăn cứ địa thần thánh mà còn đem đên cho ta niềm tin yêu quê hương cáchmạng anh hùng Nó xứng đáng là một trong những đoạn thơ hay nhất của bàithơ Việt Bắc

Câu 9: Việt Bắc là một trong những bài thơ thể hiện rất đậm đà tính dân tộc

được thể hiện trong nghệ thuật thơ Tố Hữu Hãy làm rõ điều đó

Gợi ý trả lời:

"Từ cuộc sống hiện đại, thơ anh ngày càng bắt nguồn trở lại vào hồn thơ cổđiển của dân tộc - Nguyễn Đình Thi đã nhận xét như thế về thơ Tố Hữu Đọcthơ Tố Hữu, ta thấy nhận xét của Nguyễn Đình Thi thật đúng và cảm nhận đượctính dân tộc đậm đà, thấy phảng phất trong "hồn thơ" của một thời quá khứ.Việt Bắc là một trong số rất nhiều bài thơ mang nét “cổ điển” như thế Đọc ViệtBắc ta cảm nhận được sức mạnh của bản sắc dân tộc ấy

Tính dân tộc trong thơ Tố Hữu, trước tiên thể hiện ở hình thức thể hiện Có lẽViệt Bắc là bài thơ lục bát hay nhất của Tố Hữu, trong đó âm điệu lục bát đãnhuần nhuyễn, tinh diệu, đến mức mẫu mực:

Mình về rừng núi nhớ aiTrám bùi để rụng, măng mai để giàMình đi có nhớ những nhàHắt hiu lau xám đậm đà lòng son.

Nhớ sao tiếng mõ rừng chiềuChày đêm nện cối đều đều suối xa

Nhớ gì như nhớ người yêuTrăng lên đầu núi nắng chiều lưng nương

Những câu thơ lục bát ấy có thể xếp bên cạnh những câu ca dao dân gian,những câu lục bát cổ điển hay nhất của ta Tiếng Việt trong những câu ấy thậtbình dị mà đằm thắm, thật trong trẻo mà sâu lắng Lời thơ quyện thật chặt vớinhững tiết tấu co duỗi mềm mại, cất lên như những nét nhạc, những giai điệubằng ngôn từ

Nhưng nói đến Việt Bắc có lẽ cái gây ấn tượng đậm nhất trong người đọc là cáicấu trúc độc đáo của nó Tố Hữu đã tái hiện một bức tranh hoành tráng trải ratrong một thời gian dài tới mười lăm năm (Nhớ khi kháng Nhật thuở còn ViệtMinh) bao quát một không gian rộng, bao quát toàn bộ Việt Bắc (từ "Mái đìnhHồng Thái, cây đa Tân Trào" đến "Nhớ từ Cao Lạng nhớ sang Nhị Hà") Bàithơ muốn có xu hướng trở thành diễn ca lịch sử (kiểu như "Ba mươi năm đời ta

có Đảng sau này!) Nhưng sở dĩ nó không là diễn ca hẳn, bởi vì thi sĩ đã tìmđến một kết cấu truyền thống của lối Hát giao duyên Cả bài thơ dài như mộtcuộc hát đối đáp nam nữ Tựa như những khúc trữ tình trong Giã bạn hay Tiễndặn người yêu Cả bài thơ dài chủ yếu là lời của hai nhân vật Người ở lại rừngnúi chiến khu là cô gái Việt Bắc, người về xuôi là anh cán bộ cách mạng Tựanhư "liền chị - liền anh" trong hát Quan họ Cuộc chia tay lớn của cán bộ Đảng

và Chính phủ kháng chiến với Việt Bắc được thu vào cuộc chia tay của một đôitrai gái Nói khác hơn, tác giả đã chọn tình yêu của đôi trai gái làm một gócnhìn để bao quát toàn cảnh Việt Bắc, với "Mười lăm năm ấy thiết tha mặnnồng" Chuyện chung đã hóa thành chuyện riêng, chuyện cách mạng của dânnước trở thành chuyện tình yêu của lứa đôi

Một sự kiện chính trị đã chuyển hoá thành thơ ca theo cách tâm tình hoá chính

là một đặc trưng của lối thơ trữ tình - chính trị của Tố Hữu Việc "dời đô" (ViệtBắc là thủ đô kháng chiến - Tố Hữu gọi là "Thủ đô gió ngàn") đã thành câuchuyện ân tình chung thủy của người cách mạng với rừng núi chiến khu, vớiđồng bào, với quá khứ, với chính mình.Đôi trai gái xưng hô theo lối rất dângian: Ta - mình Nỗi băn khoăn lớn nhất của ta và mình trong cuộc chia tay giã

bạn là ân tình - chung thuỷ:

Mình về thành thị xa xôiNhà cao còn nhớ núi đồi nữa chăng?

Phố cao còn nhớ bản làngSáng đèn còn nhớ mảnh trăng giữa rừng

"Mình về mình có nhớ ta" đã là chuyện chung thuỷ! Nhưng "mình đi mình cónhớ mình" thì ân tình chung thuỷ đã được đẩy tới một mức thật sâu Mình đikhỏi Việt Bắc là đi khỏi thời gian khổ, nơi gian khổ, có thể mình quên ta phụ ta.Nhưng mình có nhớ chính mình chăng, có phụ chính mình được chăng? Bởiquên Ta cũng chính là quên Mình đó Những câu hỏi thâm thúy ân tình như vậy

đã giúp Tố Hữu dân gian hoá, truyền thống hoá một vấn đề của cách mạng, vấn

đề của hôm nay Người con trai cũng trả lời, cũng ghi lòng tạc dạ với một tinhthần như thế

Ta về mình có nhớ ta

Ta về ta nhớ những hoa cùng ngườiNhà cao chẳng khuất non xanhPhố đông càng giục chân nhanh bước đường

Mình đi mình lại nhớ mìnhNguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêuKết câu đối đáp hài hoà với lối thơ lục bát giàu chất dân gian như thế đã làmcho bài Việt Bắc của Tố Hữu có cái dáng dấp của một bài hát giao duyên đượcviết theo lối dân gian Nó làm cho bài thơ gần gũi với tâm hồn quần chúng và

dễ dàng gia nhập vào mạch văn hoá dân gian, trở thành những lời hát ru Thậmchí có thể trình bày bài thơ theo lối diễn xướng dân gian rất thích hợp

Có lẽ cũng cần phải nói thêm về phong vị cổ điển của nó Đây là một nét truyềnthống khác của thơ Tố Hữu Trong bài "Kính gửi cụ Nguyễn Du", chúng ta thấykhông khí lục bát thật trang trọng Thi sĩ đã dùng những thi liệu của“TruyệnKiều" để tâm tình với tác giả "Truyện Kiều", ông cũng dùng hình thức lẩy Kiều,tập Kiều để làm cho bài thơ có phong vị cổ điển Còn ở đây không riêng chúng

ta đã thấy kết cấu trữ tình của bài thơ, giọng điệu tứ bình của bài có phầnnghiêng hẳn về cổ điển Câu lục bát ở những chỗ ấy thường chặt chứ khônglỏng, chữ "đúc" nhiều, chữ "nước" ít Hình thức tiểu đối được sử dụng đầy vàbiến hoá nhịp nhàng Nhưng có lẽ đáng nói hơn vẫn là lối vẽ thiên nhiên trongcác câu thơ lục bát ấy Nói riêng đoạn "Hoa cùng người”, có thể thấy ngay, thi

sĩ tạo hình theo lối xây dựng bộ tranh trữ tình - một hình thức rất phổ biến của

nghệ thuật cổ điển Hoa và người soi chiếu nhau, tôn vinh lẫn nhau.Còn bứctranh dường như đã tái hiện trọn vẹn đầy đủ nhịp vận hành luân chuyển củathiên nhiên và

Câu 10: Cảm nhận về đoạn thơ sau trong bài Việt Bắc của Tố Hữu:

ấy trong Việt Bắc của Tố Hữu Tập trung, tiêu biểu nhất là ở đoạn thơ:

“Ta về mình có nhớ ta

Nhớ ai tiếng hát ân tình thuỷ chung”

Việt Bắc tràn đầy nỗi nhớ của người kháng chiến về xuôi với quê hương cáchmạng trong mười lăm năm "thiết tha mặn nồng tình nghĩa Biết bao chữ ''nhớ”vang lên trong bài thơ cùng với bao nhiêu nỗi nhớ của người ra đi và người ởlại Nhớ chiến khu, nhớ "mái đình Hồng Thái, cây đa Tân Trào'', nhớ nhữngđêm "quân đi điệp điệp trùng trùng", nhớ "ngọn cờ đỏ thắm gió lồng cửa hang"

và cả "nhớ gì như nhớ người yêu" Giữa rất nhiều nỗi nhớ ấy, hiện lên một nỗinhớ vừa đằm thắm thiết tha lại vừa bâng khuâng man mác:

Ta về mình có nhớ ta

Nhớ ai tiếng hát ân tình thuỷ chung

Mười câu thơ trên là đoạn thơ thứ năm của bài thơ Việt Bắc, tự nó đã có tínhhoàn chỉnh Đó là bức tranh toàn cảnh và tiêu biểu của Việt Bắc qua bốn mùatrong năm Bức tranh ấy rực rỡ, tươi tắn nhưng cũng bâng khuâng, man mác vì

nó được lọc qua nỗi nhớ của người về xuôi Nỗi nhớ được bộc lộ tha thiết trongbuổi chia tay:

Ta về mình có nhớ ta

Ta về ta nhớ những hoa cùng người

Hai lần "ta về" láy lại ở đầu câu - cùng một thời điểm chia tay, nhưng câu trên

là hỏi người, câu dưới là giãi bày lòng mình Cái giọng thơ tâm tình của TốHữu ở đây thật ngọt ngào dễ thương Cuộc chia tay giữa người kháng chiến vàngười Việt Bắc, giữa miền ngược với miền xuôi đã trở thành một cuộc giã bạn