Nghệ Thuật Dựng Phim

đã tr thành nhà biên k ch cho phim qu ng cáo.

 Quá trình làm phim (Filmmaking) là t ng h p các công đo n đ t o nên m t ổ ợ ạ ể ạ ộ

b phim là xây d ng ý tộ ự ưởng, c t truy n cho đ n giai đo n th c hi n ý tố ệ ế ạ ự ệ ưởng

và cu i cùng là quá trình phân ph i phim đ n khán gi Th hi n qua 5 công ố ố ế ả ể ệ

 Phát tri n k ch b n: ể ị ả

 Ti n s n xu t: ề ả ấ

 Ti n s n xu t: NSX d a vào k ch b n đã hoàn thành đ đ a ra ngân qu ề ả ấ ự ị ả ể ư ỹ phù h p đ xây d ng đ i ng làm phim và bi n k ch b n thành m t b ợ ể ự ộ ủ ế ị ả ộ ộ phim hoàn ch nh ỉ

 Đ i ngũ làm phim trong giai đo n này: ộ ạ

 S n xu t: ả ấ

 S n xu t: ả ấ

 Đây là quá trình tr c ti p quay và t o ra các c nh phim ự ế ạ ả

 Đ i ngũ làm phim s có thêm các v trí m i nh : ộ ẽ ị ớ ư

 Giám sát k ch b n ( ị ả script supervisor),

 Biên t p viên hình nh ( ậ ả picture editor)

 Và âm thanh (sound editor).

 Trong s n xu t phim r t c n 1 công c , đó là ả ấ ấ ầ ụ máy quay phim

 H u kỳ: ậ

 H u kỳ: ậ

 Các c nh quay s đ ả ẽ ượ c d ng, s p x p thành m t b phim hoàn ch nh b i nh ng ự ắ ế ộ ộ ỉ ở ữ

ng ườ i d ng phim Đ u tiên các k thu t viên này s l a ch n các c nh quay t t ự ầ ỹ ậ ẽ ự ọ ả ố

nh t, sau đó c t và ch nh s a ( ấ ắ ỉ ử trimming) sao cho chúng có th ti p n i nhau m t ể ế ố ộ cách tr n tru đ t o thành b phim ơ ể ạ ộ

 Trimming đượ c th c hi n c c kì t m , đôi khi t i t ng khuôn hình ho c t ng giây vì ự ệ ự ỉ ỉ ớ ừ ặ ừ

nó quy t đ nh ch t l ế ị ấ ượ ng c a b phim ủ ộ

 B phim s đ ộ ẽ ượ c chi u th cho đ o di n và nhà s n xu t ki m tra, nó đ ế ử ạ ễ ả ấ ể ượ c coi là hoàn ch nh ( ỉ locked) ch khi nh ng ngỉ ữ ườ i này th c s hài lòng ự ự

 Các biên t p viên âm thanh là nh ng ngậ ữ ười ch u trách nhi m giai đo n ti p ị ệ ạ ếtheo c a quá trình h u kỳ ủ ậ

 Âm thanh, bao g m âm thanh thu ngoài tr ồ ườ ng quay, các hi u ng âm thanh, âm ệ ứ thanh n n, nh c phim, tho i s đ ề ạ ạ ẽ ượ ồ c l ng sao cho kh p v i ph n hình nh ớ ớ ầ ả

 Cu i cùng b phim s đố ộ ẽ ược chi u th cho m t lế ử ộ ượng khán gi nh t đ nh đả ấ ị ược

ch n l c k , và nh ng ph n h i c a l n chi u th này có th d n đ n vi c ọ ọ ỹ ữ ả ồ ủ ầ ế ử ể ẫ ế ệbiên t p ho c th m chí quay l i m t s đo n phim.ậ ặ ậ ạ ộ ố ạ

 Phát hành:

 Phát hành:

 Đây là công đo n cu i cùng c a quá trình làm phim Các b phim s đ ạ ố ủ ộ ẽ ượ c phát hành

d ướ i d ng các cu n phim cho r p chi u, sau đó s là ạ ộ ạ ế ẽ DVD, VCD ho c tr ặ ướ c đây là băng t ừ VHS

 Đ qu ng bá, các đo n phim qu ng cáo ( ể ả ạ ả trailer) đượ c tung ra tr ướ c khi phim hoàn thành nhi u tháng, chúng đ ề ượ c chi u vào đ u các b phim r p ho c hi n nay đ ế ầ ộ ở ạ ặ ệ ượ c

đ a lên ư Internet thông qua các trang web chính th c c a phim ho c các trang chia s ứ ủ ặ ẻ phim nh ư Youtube

 G n đ n ngày chi u ra m t, phim s đ ầ ế ế ắ ẽ ượ c qu ng cáo trên ả truy n hình ề , báo, t p chí ạ , trên các áp phích phim và các ph ươ ng ti n thông tin đ i chúng khác ệ ạ

 Phim s đ ẽ ượ c chi u ra m t trong các bu i l trang tr ng, ho c trong các ế ắ ổ ễ ọ ặ liên hoan phim

 Hi n nay các b phim th ệ ộ ườ ng đ ượ c phát hành không ch gi i h n trong m t qu c gia ỉ ớ ạ ộ ố

mà th ườ ng đ ượ c nhà s n xu t h p tác v i các nhà phân ph i đ phát hành qu c t ả ấ ợ ớ ố ể ố ế Khi đó phim s đ ẽ ượ c l ng ti ng ho c thêm ph đ tùy thu c yêu c u c a nhà phân ồ ế ặ ụ ề ộ ầ ủ

ph i ố

 K ch b n phim là khâu đ u tiên và thi t y u c a vi c s n xu t ra m t b ị ả ầ ế ế ủ ệ ả ấ ộ ộphim Trong k ch b n ch rõ n i dung, s h i, s c nh, s lị ả ỉ ộ ố ồ ố ả ố ượng và đ c đi m ặ ểnhân v t, nh ng tình hu ng, hành đ ng và đ i tho i ậ ữ ố ộ ố ạ

 Có 4 lo i k ch b n chính:ạ ị ả

 K ch b n đi n nh ị ả ệ ả

 K ch b n dành cho phim truy n hình, ị ả ề

 K ch b n dành cho phim tài li u ị ả ệ

 Và k ch b n dành cho phim qu ng cáo ị ả ả

 K ch b n đi n nh:ị ả ệ ả

 Đ ượ c vi t ra cho nh ng b phim nh a dùng đ chi u t i các r p trên màn nh r ng ế ữ ộ ự ể ế ạ ạ ả ộ

K ch b n đi n nh có th d a trên m t ti u thuy t, truy n ng n ho c có th là do ị ả ệ ả ể ự ộ ể ế ệ ắ ặ ể nhà biên k ch t sáng tác ị ự

  

 K ch b n Phim truy n hình:ị ả ề

 K ch b n Phim truy n hình:ị ả ề

 Đ ượ c vi t cho nh ng b phim chi u trên truy n hình Đi m khác bi t so v i k ch b n ế ữ ộ ế ề ể ệ ớ ị ả

đi n nh là phim truy n hình có th g m m t ho c nhi u t p, vì v y k ch b n phim ệ ả ề ể ồ ộ ặ ề ậ ậ ị ả

có th chia thành nhi u k ch b n nh ể ề ị ả ỏ

 Ngày nay, màn nh nh là ph ả ỏ ươ ng ti n gi i trí ph bi n nh t trên th gi i nên ngày ệ ả ổ ế ấ ế ớ càng nhi u hãng s n xu t phim truy n hình ra đ i B i th , c h i dành cho ng ề ả ấ ề ờ ở ế ơ ộ ườ i

vi t k ch b n truy n hình r t r ng m ế ị ả ề ấ ộ ở

 K ch b n đi n nh hi n là m t v n đ đang khi n các nhà làm phim Vi t Nam đau ị ả ệ ả ệ ộ ấ ề ế ệ

đ u Bên c nh công cu c săn bùng các k ch b n hay, hi n nhi u nhà s n xu t phim ầ ạ ộ ị ả ệ ề ả ấ

l n c a n ớ ủ ướ c ta đang ph i mua k ch b n phim truy n c a n ả ị ả ệ ủ ướ c ngoài v i giá không ớ

h r S l ề ẻ ố ượ ng nh ng nhà biên k ch Vi t Nam còn quá ít và ch t l ữ ị ệ ấ ượ ng chuyên môn

ch a cao ư

 Tình hình th c t này là m t thách th c l n, nh ng cũng t o ra c h i không nh cho ự ế ộ ứ ớ ư ạ ơ ộ ỏ

nh ng b n tr yêu thích ngh vi t k ch b n ữ ạ ẻ ề ế ị ả

 K ch b n Phim tài li u:ị ả ệ

 K ch b n Phim tài li u:ị ả ệ

 K ch b n phim tài li u t ị ả ệ ươ ng đ i khác v i hai th lo i k ch b n trên V ph ố ớ ể ạ ị ả ề ươ ng di n ệ nào đó k ch b n phim tài li u g n gi ng v i kí s , phóng s Dù có th cũng có m t ị ả ệ ầ ố ớ ự ự ể ộ câu chuy n, nh ng nhân v t và s s p đ t, nh ng phim tài li u t p trung vào “ng ệ ữ ậ ự ắ ặ ư ệ ậ ườ i

th c vi c th c”, “s ki n th c” , tiêu tr t i đa tính h c u và th ự ệ ự ự ệ ự ừ ố ư ấ ườ ng có m t b ộ ộ khung đ c bi t, linh ho t h n đ thích ng v i v n đ xã h i đ ặ ệ ạ ơ ể ứ ớ ấ ề ộ ượ c quan tâm

 Ng ườ i xem phim tài li u th ệ ườ ng ít chú ý đ n k ch b n Nh ng ng ế ị ả ư ườ i làm trong ngh ề luôn hi u r ng k ch b n phim tài li u quan tr ng không kém trong phim nh a hay ể ằ ị ả ệ ọ ự truy n hình b i chính k ch b n thu hút, d n ng ề ở ị ả ẫ ườ i xem đ n v n đ trung tâm và ế ấ ề truy n đi thông đi p c a ng ề ệ ủ ườ i làm phim.

 K ch b n dành cho Phim qu ng cáo:ị ả ả

 K ch b n dành cho Phim qu ng cáo:ị ả ả

 Đây là m t lo i hình còn khá m i m nh ng l i vô cùng sôi đ ng t i Vi t Nam ộ ạ ớ ẻ ư ạ ộ ạ ệ

 K ch b n dành cho phim qu ng cáo ph i đáp ng đ ị ả ả ả ứ ượ c các yêu c u: c c kỳ ng n g n, ầ ự ắ ọ súc tích và n t ấ ượ ng, thu hút công chúng, kh c sâu trong trí nh c a h , nêu b t ắ ớ ủ ọ ậ

đ ượ c giá tr và đi m đ c bi t có m t không hai c a đ i t ị ể ặ ệ ộ ủ ố ượ ng đ ượ c qu ng cáo B i ả ở

n u nh ng b phim truy n hình đ ế ữ ộ ề ượ c tính b ng t p, phim truy n nh a đ ằ ậ ệ ự ượ c tính

b ng gi hay phút thì phim qu ng cáo đ ằ ờ ả ượ c tính b ng giây ằ

 Nh ng năm v tr ữ ề ướ c, phim qu ng cáo chi u trên truy n hình Vi t Nam th ả ế ề ệ ườ ng đ ượ c

th c hi n t i các n ự ệ ạ ướ c khác nh Thái Lan, Trung Qu c Nh ng hi n nay, v i s ư ố ư ệ ớ ự

xu t hi n ngày càng nhi u và chuyên nghi p h n c a các công ty v truy n thông và ấ ệ ề ệ ơ ủ ề ề

qu ng cáo, không ít ng ả ườ ố i t t nghi p các lĩnh v c khác nhau, đ c bi t là báo chí, ệ ự ặ ệ văn h c, ngôn ng h c đã tr thành nhà biên k ch cho phim qu ng cáo ọ ữ ọ ở ị ả

 T i sao b n không b t đ u suy nghĩ v hạ ạ ắ ầ ề ướng phát tri n tể ương lai c a mình ủtrong lĩnh v c này khi k ch b n cho phim qu ng cáo t i Vi t Nam v n còn ự ị ả ả ạ ệ ẫtrong tình tr ng “hi m”?ạ ế

 Công vi c c a ngệ ủ ười biên t p phim (d ng phim) đ n gi n là dùng máy móc ậ ự ơ ả(các công c , ph n m m) b đi nh ng đo n phim không c n thi t và n i ghép ụ ầ ề ỏ ữ ạ ầ ế ố

nh ng m nh khác nhau c a b phim thành m t b phim hoàn ch nh ữ ả ủ ộ ộ ộ ỉ

thanh (sound editers) đ k t h p hình nh và âm thanh v i nhau Cũng gi ng nh ng ể ế ợ ả ớ ố ư ườ i quay phim

và ng ườ i biên t p âm thanh, ng ậ ườ i d ng phim cũng ph i tuân th theo nh ng ch đ o c a ng ự ả ủ ữ ỉ ạ ủ ườ i đ o ạ

di n đ mang l i m t b phim hoàn thi n ễ ể ạ ộ ộ ệ

 M t s trong nh ng y u t quan tr ng nh t trong mô t công vi c c a m t ộ ố ữ ế ố ọ ấ ả ệ ủ ộ biên t p phim: ậ

 Đ c k ch b n quay và làm vi c v i đ o di n đ hi u t m nhìn c a đ o di n ọ ị ả ệ ớ ạ ễ ể ể ầ ủ ạ ễ

 Tham gia các bu i ghi hình đ hi u rõ h n v t ng đo n, t ng c nh quay và l u ý ổ ể ể ơ ề ừ ạ ừ ả ư trong đ u mình xem đ o di n đã ch n nh ng c nh quay nào, hình thành trong đ u ầ ạ ễ ọ ữ ả ầ mình v b c c c a phim ề ố ụ ủ

 Sau khi đã capture, hãy xem k t ng c nh quay, t ng footage c n thi t cho b phim, ỹ ừ ả ừ ầ ế ộ

 Chèn âm nh c, đ i tho i và hi u ng âm thanh vào phim ạ ố ạ ệ ứ

 Xem l i phim, ch nh s a và hoàn thành m t b n d ng thô, cho các đ o di n và nhà ạ ỉ ử ộ ả ự ạ ễ

s n xu t xem (Vi c hoàn thành b n thô đ u tiên có th m t đ n ba tháng đ i v i ả ấ ệ ả ầ ể ấ ế ố ớ

m t b phim 90 phút) ộ ộ

 Ch nh s a theo yêu c u c a đ o di n và nhà s n xu t, hoàn thành b n phim đ phát ỉ ử ầ ủ ạ ễ ả ấ ả ể hành cho các nhà s n xu t phim (Vi c này có th m t m t tháng hoàn t t đ i v i 1 ả ấ ệ ể ấ ộ ấ ố ớ phim dài 90 phút).

 Nh ng k năng c n có c a m t ng ữ ỹ ầ ủ ộ ườ i biên t p phim: ậ

 M t biên t p phim c n ph i có c hai k năng: k thu t làm phim và ngh thu t làm ộ ậ ầ ả ả ỹ ỹ ậ ệ ậ phim.

 N u b n không thích làm vi c liên t c nhi u gi , có tính v i vàng ho c thích làm vi c ế ạ ệ ụ ề ờ ộ ặ ệ

m t mình thì công vi c c a m t biên t p phim không ph i dành cho b n ộ ệ ủ ộ ậ ả ạ

 Đ ng th i, n u b n không th làm vi c t t v i nh ng ng ồ ờ ế ạ ể ệ ố ớ ữ ườ i khác, đang tìm ki m ế ngh thu t ca ng i cá nhân ho c không s n sàng đ theo k p v i thay đ i công ngh , ệ ậ ợ ặ ẵ ể ị ớ ổ ệ

b n s đ ạ ẽ ượ c h nh phúc h n trong m t công vi c khác h n là m t biên t p phim ạ ơ ộ ệ ơ ộ ậ

 Nh ng n u b n thích công vi c c th và m t ph n c a m t ekip s n xu t l n trong ư ế ạ ệ ụ ể ộ ầ ủ ộ ả ấ ớ ngành công nghi p phim nh, biên t p phim có th là ngh nghi p cho b n ệ ả ậ ể ề ệ ạ

 N u b n đang quan tâm tr thành m t ngế ạ ở ộ ười biên t p phim, đây là m t s k ậ ộ ố ỹnăng biên t p phim b n s c n:ậ ạ ẽ ầ

 Có ki n th c v các ngành công nghi p đi n nh và s n xu t phim ế ứ ề ệ ệ ả ả ấ

 Có ki n th c v các thi t b ch nh s a (các ph n m m d ng phim) và s n sàng đ ế ứ ề ế ị ỉ ử ầ ề ự ẵ ể theo k p v i nh ng thay đ i trong công ngh ị ớ ữ ổ ệ

 Có ki n th c t t v nhi p nh, các hi u ng hình nh đ c bi t và các hi u ng âm ế ứ ố ề ế ả ệ ứ ả ặ ệ ệ ứ thanh.

 Có kh năng làm vi c đ c l p, m t mình vào nh ng công vi c chi ti t ả ệ ộ ậ ộ ữ ệ ế

 Bi t cách k t h p các c nh phim l i v i nhau theo trình t , logic ho c k t h p chúng ế ế ợ ả ạ ớ ự ặ ế ợ

v i các đo n phim có s n (các footage) ớ ạ ẵ

 Ph i có k năng giao ti p đ làm vi c t t v i các đ o di n, quay phim, biên t p viên ả ỹ ế ể ệ ố ớ ạ ễ ậ

âm thanh, biên t p viên hi u ng đ c bi t và nhà s n xu t âm nh c ậ ệ ứ ặ ệ ả ấ ạ

 Biên t p phim là m t ngh thu t mà nhi u ngậ ộ ệ ậ ề ười yêu phim còn ch a có cái ưnhìn đúng m c và đánh giá h t t m quan tr ng c a nó M t cách khách quan ự ế ầ ọ ủ ộ

mà nói thì biên t p có s c m nh và ti ng nói ngang v i biên k ch và đ o di n ậ ứ ạ ế ớ ị ạ ễ

 Gi ng nh m t m u nố ư ộ ẫ ước hoa, s hoàn h o c a m t tác ph m đi n nh d a ự ả ủ ộ ẩ ệ ả ựtrên ba n t, ba y u t hòa quy n vào nhau m t cách đ ng đi u và hài hòa ố ế ố ệ ộ ồ ệ

nh t: ấ

 Base note (n t tr m), ố ầ

 Head note (n t cao) ố

 Và heart note (n t trung) ố

 Base note:

 Cách b phim đ ộ ượ c biên t p, ch nh s a, c t ghép giai đo n h u kì Đây là cái n n ậ ỉ ử ắ ở ạ ậ ề

đ tôn lên hai n t nh c kia vì v y nó r t quan tr ng, n n không v ng thì nhà xây đ p ể ố ạ ậ ấ ọ ề ữ ẹ

c nào cũng vô d ng ỡ ụ

 Head note:

 K ch b n, biên k ch c a b phim Đây là y u t g n nh t i th ị ả ị ủ ộ ế ố ầ ư ố ượ ng ta quy t đ nh có ế ị nên xem m t b phim hay không vì nó là n t ộ ộ ấ ượ ng đ u tiên, là trông m t b t hình ầ ặ ắ dong Vì v y nên nhi u khi b n thân ta cũng g p ph i nh ng cú l a ngo n m c ậ ề ả ặ ả ữ ừ ạ ụ

 Heart note:

 Là tài năng c a đ o di n Đúng nh tên g i thì nó là trái tim, là linh h n c a b ủ ạ ễ ư ọ ồ ủ ộ phim M t đ o di n tài ba có th che b t ch d c a k ch b n và đ a m t k ch b n ộ ạ ễ ể ớ ỗ ở ủ ị ả ư ộ ị ả bình th ườ ng lên m t t m cao hoàn toàn m i ộ ầ ớ

 Chính vì s quan tr ng đ n v y c a công đo n biên t p mà nhi u đ o di n ự ọ ế ậ ủ ạ ậ ề ạ ễtheo ch nghĩa c u toàn và khó tính m t cách kh t khe còn t tay biên t p ủ ầ ộ ắ ự ậphim c a mình ủ

 Có th k ra nh ng cái tên vĩ đ i/l n nh Akira Kurosawa, Stanley Kubrick, ể ể ữ ạ ớ ưDavid Lean, Gaspar Noé, anh em nhà Coen

 Đ i v i nh ng nhà làm phim th c th thì ch c n sai l ch m t hai khung hình ố ớ ữ ự ụ ỉ ầ ệ ộthôi cũng đã có th nh hể ả ưởng t i s thành b i m t phân c nh trong m t h ớ ự ạ ộ ả ắ ọ

 Đi u đáng ti c là thái đ làm vi c nghiêm túc nhi u lúc đ n m c phát xít nh ề ế ộ ệ ề ế ứ ư

v y ngày nay ta không còn đậ ược ch ng ki n nhi u n a.ứ ế ề ữ

 N u nói đ n m t ví d v công vi c biên t p thì có l đáng nh và kinh kh ng ế ế ộ ụ ề ệ ậ ẽ ớ ủ

nh t ph i nh c đ n b phim 'Apocalyse Now' c a đ o di n Francis Ford ấ ả ắ ế ộ ủ ạ ễCoppola

 Walter Murch (người hai l n th ng gi i Oscar cho biên t p v i 'The English ầ ắ ả ậ ớPatient và chính 'Apocalpyse Now') đã miêu t trong cu n sách 'In the Blink of ả ố

an Eye' c a mình r ng đó là m t c n ác m ng Ông đủ ằ ộ ơ ộ ược giao h n 14,500 phút ơphim (tương đương 242 ti ng) và cho ra b n chi u r p dài 153 phút T c là t ế ả ế ạ ứ ỉ

l ch n 1:96! ệ ọ

 T t nhiên đây ch là m t trấ ỉ ộ ường h p hi h u còn các b phim khác thì không ợ ữ ộ

đ n m c kinh hoàng nh v y nh ng qua đây ta cũng có th hình dung đế ứ ư ậ ư ể ược biên t p phim không h và ch a bao gi là m t công vi c d dàng dù là ngày ậ ề ư ờ ộ ệ ễ

x a hay th i đi m hi n t i Nó không ch đ n thu n là b n ng i ch n ra ư ờ ể ệ ạ ỉ ơ ầ ạ ồ ọ

nh ng c nh phim t t nh t c a m t đo n quay, c t ghép chúng vào v i nhau ữ ả ố ấ ủ ộ ạ ắ ớ

mà linh h n c a công vi c này n m ch : làm sao đ k t n i b phim l i v i ồ ủ ệ ằ ở ỗ ể ế ố ộ ạ ớnhau m t cách nh p nhàng, uy n chuy n, th ng nh t và ngh thu t nh t.ộ ị ể ể ố ấ ệ ậ ấ

 Vào cu i th k XIX, lúc này đi n nh m i manh nha và m t lĩnh v c ngh ố ế ỉ ệ ả ớ ộ ự ệthu t h t s c tr và m i m Lúc đó khái ni m biên t p phim v n còn hoàn ậ ế ứ ẻ ớ ẻ ệ ậ ẫtoàn xa l , đ n gi n là h làm phim cho đ n lúc máy quay ch y h t cu n ạ ơ ả ọ ế ạ ế ộphim mà thôi D n d n s nh t nh o đó làm khán gi mau chán và bu c các ầ ầ ự ạ ẽ ả ộnhà làm phim ph i tuân theo quy lu t và dòng ch y c a s thay đ i Thay đ i ả ậ ả ủ ự ổ ổ

ho c là ch t.ặ ế

 Khái ni m chuy n c nh (transition) t đó m i ra đ i và tr thành m t th vũ ệ ể ả ừ ớ ờ ở ộ ứkhí t i thố ượng c a b t kì ai đã, đang và s h c làm phim m t cách chuyên ủ ấ ẽ ọ ộnghi p Có nhi u kĩ thu t phong phú và đa d ng, có nh ng đi u truy n th ng ệ ề ậ ạ ữ ề ề ố

và cách tân, có nh ng phong cách đã g n nh tuy t ch ng, l i th i hay bây ữ ầ ư ệ ủ ỗ ờ

gi m i đờ ớ ượ ưc a chu ng nh ng có m t đi u đã độ ư ộ ề ược đúc k t và mãi mãi luôn ếđúng: không có kĩ thu t nào là đúng, sai, hay, d c M i kĩ thu t đ u có ch ậ ở ả ỗ ậ ề ỗ

đ ng c a nó và n u đứ ủ ế ược s d ng đúng ch đúng lúc thì chuy n c nh có th ử ụ ỗ ể ả ểtác đ ng c c kì l n v m t c m xúc v i ngộ ự ớ ề ặ ả ớ ười xem