hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại công ty cổ phần đầu tư bất động sản hà nội

Quá trình hình thành và phát tri n .... Quá trình hình thành và phát tri n ...

SINH VIÊN TH C HI N : PH M TH H NG HOAN

HÀ N I - 2011

3

L i đ u tiên, em xin g i l i cám n sâu s c nh t t i cô giáo Ths Nguy n Thanh Huy n,

ng i đã tr c ti p h ng d n em trong su t quá trình th c hi n khóa lu n t t nghi p

Nh có s ch b o và h ng d n t n tình c a cô, em đã tìm ra đ c nh ng đi m thi u

sót c a mình trong quá trình th c hi n, giúp em có th k p th i s a ch a đ hoàn thành

khóa lu n m t cách t t nh t

Em xin g i l i c m n t i ban lãnh đ o tr ng i h c Th ng Long, các th y cô

giáo trong t b môn Kinh t tr ng i h c Th ng Long đã t o đi u ki n cho em

đ c th c hi n khóa lu n và giúp đ em hoàn thành đ tài c a mình

Em c ng xin cám n các cô chú và các anh ch cán b nhân viên công tác t i

Phòng Tài chính – K toán, công ty C ph n đ u t b t đ ng s n Hà N i đã quan tâm

và t n tình giúp đ , cung c p tài li u th c t cho em đ em có th hoàn thành khóa

lu n c a mình

Xin g i l i c m n đ n gia đình và b n bè đã đ ng viên, khích l em trong su t

quá trình th c hi n khóa lu n

Sinh viên

5

NGHI P XÂY L P 1

1.1 c đi m ho t đ ng kinh doanh c a ngành xây d ng c b n và s n ph m xây l p 1

1.1.1 c đi m s n ph m xây l p 1

1.1.2 c đi m t ch c k toán trong doanh nghi p xây l p 3

1.2 Vai trò và nhi m v t ch c h ch toán k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m trong doanh nghi p xây l p 4

1.2.1 Vai trò t ch c h ch toán k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m xây l p 4

1.2.2 Nhi m v t ch c h ch toán k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m xây l p 5

1.3 Chi phí s n xu t và giá thành s n ph m trong doanh nghi p xây l p 5

1.3.1 Chi phí s n xu t và phân lo i chi phí s n xu t trong doanh nghi p xây l p 5

1.3.1.1 Chi phí s n xu t 5

1.3.1.2 Phân lo i chi phí xây l p 6

1.3.2 Giá thành s n ph m xây l p và phân lo i s n ph m xây l p 10

1.3.2.1 Giá thành s n ph m xây l p 10

1.3.2.2 Phân lo i giá thành s n ph m xây l p 10

1.4 M i quan h gi a chi phí s n xu t và giá thành s n ph m trong doanh nghi p xây l p 12

1.5 Công tác k toán t p h p chi phí s n xu t trong doanh nghi p xây l p 13

1.5.1 i t ng và ph ng pháp t p h p chi phí s n xu t 13

1.5.1.1 i t ng t p h p chi phí s n xu t 13

1.5.1.2 Ph ng pháp t p h p chi phí s n xu t 13

1.5.2 T ch c h ch toán chi phí s n xu t 14

1.5.2.1 Tài kho n s d ng 14

1.5.2.2 Trình t h ch toán t ng h p chi phí s n xu t 17

1.5.3 H ch toán t ng h p chi phí s n xu t đ tính giá thành s n ph m xây l p 29

1.5.3.1 H ch toán t ng h p chi phí s n xu t 29

1.5.3.2 Ph ng pháp đánh giá s n ph m xây l p d dang cu i k 30

1.5.4 i t ng và ph ng pháp tính giá thành s n ph m xây l p 31

1.5.4.1 i t ng và k tính giá thành s n ph m xây l p 31

1.5.4.2 Ph ng pháp tính giá thành và th tính giá thành s n ph m xây l p 32

1.6 c đi m t ch c h ch toán theo ph ng th c khoán g n trong xây l p 35

1.6.1 H ch toán t i đ n v giao khoán 35

1.6.2 H ch toán t i đ n v nh n khoán 37

1.7 Công tác t ch c s k toán t p h p chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m 38

1.7.1 Hình th c s k toán Nh t ký – S cái 39

1.7.2 Hình th c s k toán “Nh t ký chung” 40

1.7.3 Hình th c s k toán “Ch ng t ghi s ” 41

1.7.4 Hình th c “Nh t ký ch ng t ” 42

1.7.5 Hình th c k toán trên máy vi tính 43

CH NG 2:TH C TR NG CÔNG TÁC K TOÁN T P H P CHI PHÍ S N

PH N U T B T NG S N HÀ N I 45

2.1 T ng quan v Công ty C ph n u t B t đ ng s n Hà N i 45

2.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n 45

2.1.1.1 Quá trình hình thành và phát tri n 45

2.1.1.2 Thành tích đ t đ c 46

2.1.2 c đi m t ch c s n xu t kinh doanh 47

2.1.2.1 c đi m v l nh v c kinh doanh 47

2.1.2.2 c đi m v quy trình công ngh 48

2.1.3 c đi m t ch c b máy qu n lý 49

2.1.4 c đi m t ch c công tác k toán 52

2.1.4.1 T ch c b máy k toán: 52

2.1.4.2 Hình th c s k toán: 54

2.1.4.3 Các chính sách, ch đ k toán áp d ng: 55

2.2 Th c tr ng công tác k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m xây l p t i Công ty C ph n u t B t đ ng s n Hà N i 55

2.2.1 c đi m chi phí s n xu t và giá thành s n ph m xây l p 55

2.2.1.1 Hình th c giao khoán và vi c l p d toán 55

2.2.1.2 Tài kho n s d ng 57

2.2.1.3 T ch c mã hóa ban đ u 58

2.2.2 T ch c k toán chi phí s n xu t 59

2.2.2.1 i t ng k toán t p h p chi phí s n xu t: 59

2.2.2.2 K toán chi phí nguyên li u, v t li u tr c ti p 61

2.2.2.3 K toán chi phí nhân công tr c ti p 71

2.2.2.4 K toán chi phí s d ng máy thi công 78

2.2.2.5 K toán chi phí s n xu t chung 81

2.2.2.6 K toán t p h p chi phí s n xu t 104

2.2.3 Tính giá thành s n ph m xây l p t i Công ty C ph n u t B t đ ng s n Hà N i 107

2.2.3.1 i t ng tính giá thành và k tính giá thành 107

2.2.3.2 Ki m kê, đánh giá s n ph m d dang cu i k 107

2.2.3.3 Tính giá thành s n ph m xây l p t i Công ty C ph n u t B t đ ng s n Hà N i 107

CH NG 3 : M T S GI I PHÁP NH M HOÀN THI N CÔNG TÁC K TOÁN T P H P CHI PHÍ S N XU T VÀ TÍNH GIÁ THÀNH S N PH M XÂY L P T I CÔNG TY C PH N U T B T NG S N HÀ N I 111

3.1 Ý ngh a và yêu c u c a vi c hoàn thi n công tác k toán t p h p chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m xây l p 111

3.2 Nh n xét và đánh giá khái quát công tác t p h p chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m xây l p t i công ty C ph n đ u t b t đ ng s n Hà N i 113

3.2.1 Nh n xét chung 113

3.2.2 u đi m 113

3.2.3 Nh c đi m 115

3.3 M t s ý ki n nh m hoàn thi n công tác t p h p chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m t i công ty C ph n đ u t b t đ ng s n Hà N i 117

3.3.1 Chi phí nguyên v t li u 117

7

3.3.2 Phát tri n ngu n nhân l c, gi m chi phí nhân công 119

3.3.3 T ch c v n d ng h th ng tài kho n k toán phù h p 120

3.3.4 H ch toán đúng kho n m c CPSDMTC 121

3.3.5 Hoàn thi n quy trình luân chuy n ch ng t 122

3.3.6 Th c hi n th ng nh t k k toán 123

K T LU N 124

DANH M C S

S đ 1.1: S đ k toán t p h p chi phí nguyên v y li u tr c ti p 19

S đ 1.2: S đ k toán chi phí nhân công tr c ti p 20

S đ 1.3: S đ k toán chi phí s d ng máy thi công (Doanh nghi p có đ i máy thi công riêng và phân c p qu n lý, t ch c k toán riêng) 21

S đ 1.4: K toán chi phí s d ng máy thi công (Tr ng h p công ty t ch c đ i MTC riêng bi t, phân c p qu n lý và th c hi n cung c p d ch v máy l n nhau gi a các b ph n) 22

S đ 1.5: K toán t p h p chi phí s d ng MTC (Tr ng h p công ty t ch c đ i MTC riêng bi t, phân c p qu n lý và th c hi n bán lao v l n nhau gi a các b ph n trong n i b ) 22

S đ 1.6: K toán t p h p chi phí s d ng máy thi công (Tr ng h p không t ch c đ i MTC riêng bi t ho c t ch c đ i MTC riêng bi t nh ng không t ch c k toán riêng cho đ i) 23

S đ 1.7: Công tác k toán t p h p chi phí s d ng máy thi công (Tr ng h p doanh nghi p thuê ngoài ca máy thi công) 24

S đ 1.8: K toán t p h p chi phí s n xu t chung 26

S đ 1.9: K toán thi t h i trong s n xu t t i doanh nghi p xây l p (Tr ng h p thi t h i phá đi làm l i do đ n v xây l p gây ra ho c do ch đ u t yêu c u và ch u b i th ng) 28

S đ 1.10: K toán thi t h i trong doanh nghi p xây l p (tr ng h p thi t h i do ng ng s n xu t) 29

S đ 1.11: K toán t ng h p chi phí s n xu t t i doanh nghi p xây l p 30

S đ 1.12: K toán t i đ n v giao khoán khi đ n v nh n khoán không t ch c b máy k toán riêng 36

S đ 1.13: S đ k toán t i đ n v giao khoán khi đ n v nh n khoán có t ch c b máy k toán riêng và đ c phân c p qu n lý tài chính 36

S đ 1.14: K toán ph ng th c khoán g n t i đ n v nh n khoán ( n v nh n khoán không h ch toán k t qu riêng) 37

S đ 1.15: K toán theo ph ng th c khoán g n t i đ n v nh n khoán ( n v nh n khoán h ch toán k t qu riêng) 37

S đ 1.16: T ch c s theo hình th c “Nh t ký – S cái” 39

S đ 1.17: T ch c s theo hình th c “Nh t ký chung” 40

S đ 1.18: T ch c s theo hình th c “Ch ng t ghi s ” 41

S đ 1.19: T ch c s theo hình th c “Nh t ký ch ng t ” 42

S đ 1.20: T ch c s theo hình th c “K toán trên máy vi tính” 43

S đ 2.1: Quy trình thi công xây l p Công ty C ph n đ u t b t đ ng s n Hà N i 48

S đ 2.2: S đ b máy t ch c Công ty 49

S đ 2.3: S đ b máy k toán t i Công ty CP T B t đ ng s n Hà N i 52

S đ 2.4: Trình t ghi s k toán trên máy vi tính 54

9

Bi u 1.1: M u th tính giá thành s n ph m xây l p nh sau: 35

Bi u 2.1: b ng k t qu ho t đ ng kinh doanh c a Công ty 3 n m g n đây 46

Bi u 2.2: H p đ ng khoán g n xây l p chi xí nghi p tr c ti p thi công 57

Bi u 2.3: B ng t ng h p kinh phí th m d toán 60

Bi u 2.4: Gi y đ ngh t m ng 62

Bi u 2.5: Phi u chi 63

Bi u 2.6: Hóa đ n GTGT mua nguyên v t li u 64

Bi u 2.7: Phi u nh p kho 65

Bi u 2.8: Phi u xu t kho 66

Bi u 2.9: B ng kê ch ng t mua v t t 67

Bi u 2.10: B ng T ng h p thanh toán hóa đ n GTGT mua NVL 68

Bi u 2.11: S chi ti t TK 6211 n m 2009 (trích) 69

Bi u 2.12 : S cái TK 621 n m 2009 (trích) 70

Bi u 2.13: Biên b n xác nh n kh i l ng công vi c hoàn thành 72

Bi u 2.14: B ng ch m công nhân công tr c ti p thi công 73

Bi u 2.15: B ng thanh toán l ng nhân công tr c ti p thi công 73

Bi u 2.16: B ng t ng h p ti n l ng công nhân tr c ti p thi công 74

Bi u 2.17: S chi ti t TK 622 n m 2009 76

Bi u 2.18: S cái TK 622 n m 2009 77

Bi u 2.19: Nh t ký ho t đ ng máy ph c v (trích) 79

Bi u 2.20: Hóa đ n giá tr gia t ng thuê máy thi công 80

Bi u 2.21: B ng t ng h p chi phí s d ng máy thi công thuê ngoài 81

Bi u 2.22: B ng thanh toán l ng nhân viên kh i biên ch tháng 9 84

Bi u 2.23: B ng trích các kho n theo l ng c a nhân viên kh i biên ch 85

Bi u 2.24: Báo cáo s n l ng c a Xí nghi p xây d ng s 6 tháng 9/2009 (trích) 86

Bi u 2.25: Trích B ng phân b ti n l ng tháng 9 n m 2009 c a nhân viên kh i biên ch 87

Bi u 2.26: Trích B ng phân b các kho n trích theo l ng tháng 9 n m 2009 c a nhân kh i biên ch n m 2009 87

Bi u 2.27: B ng t ng h p l ng và các kho n trích theo l ng nhân viên kh i biên ch n m 2009 88

Bi u 2.28: B ng thanh toán l ng nhân viên gián ti p ph trách công trình tháng 9 n m 2009 89

Bi u 2.29: B ng t ng h p thanh toán l ng nhân viên gián ti p ph trách công trình n m 2009 89

Bi u 2.30 S chi ti t TK 6271 n m 2009 91

Bi u 2.31 Hóa đ n GTGT chi phí CCDC dùng cho xí nghi p tháng 9 92

Bi u 2.32: B ng t ng h p thanh toán hóa đ n GTGT mua CCDC n m 2009 93

Bi u 2.33: S chi ti t TK 6273 n m 2009 94

Bi u 2.34: B ng kh u hao tài s n c đ nh t i xí nghi p xây d ng s 6 tháng 9 n m 2009 95

Bi u 2.35: B ng phân b chi phí kh u hao tài s n n m 2009 96

Bi u 2.36: S chi ti t TK 6274 n m 2009 98

Bi u 2.37: Hóa đ n GTGT CP mua ngoài dùng cho xí nghi p tháng 9 99

Bi u 2.38: B ng t ng h p hóa đ n chi phí d ch v mua ngoài n m 2009 100

Bi u 2.39: S chi ti t TK 6278 n m 2009 101

Bi u 2.40: B ng t ng h p chi phí s n xu t chung n m 2009 102

Bi u 2.41: S cái TK 627 n m 2009 103

Bi u 2.42: B ng t ng h p chi phí s n xu t n m 2009 104

Bi u 2.43: S chi ti t TK 154 n m 2009 105

Bi u 2.44: S cái TK154 n m 2009 106

Bi u 2.45: Th tính giá thành s n ph m xây l p hoàn thành 108

Bi u 2.46: S Nh t Ký chung 109

Bi u 3.1: Phi u xu t kho v t li u mua ngoài xu t dùng tr c ti p 119

Bi u 3.2: Th tính giá thành s n ph m xây l p 122

11

Trong b i c nh Công nghi p hóa – Hi n đ i hóa đ t n c và xu h ng h i nh p toàn c u, vi c đ u t phát tri n kinh t - xã h i, h t ng k thu t các ngành, các vùng đang tr thành m i quan tâm hàng đ u Xây d ng c b n gi v trí quan tr ng trong s

đ u t phát tri n này Xây d ng c b n là ngành s n xu t v t ch t quan tr ng mang tính ch t công nghi p nh m t o ra c s v t ch t cho n n kinh t qu c dân i u đó không ch có ý ngh a làm cho kh i l ng công vi c c a ngành xây d ng c b n t ng lên mà song song v i nó là s v n đ u t c ng không ng ng gia t ng V n đ đ t ra là

ph i có bi n pháp đ qu n lý và s d ng v n hi u qu , nh m ti t ki m chi phí và h giá thành, kh c ph c tình tr ng th t thoát v n trong đi u ki n thi công xây l p

Chuy n sang n n kinh t th tr ng, các doanh nghi p đ c ch đ ng trong

ho t đ ng SXKD, t trang tr i đ c chi phí b ra và kinh doanh có lãi Công tác k toán v i ch c n ng cung c p thông tin cho các đ i t ng khác nhau đ ra đ c quy t

đ nh phù h p v i yêu c u qu n lý c a t ng đ i t ng ngày càng gi vai trò quan tr ng trong t ch c qu n lý SXKD c bi t đ i v i các doanh nghi p xây l p, t ch c công tác k toán nói chung, k toán t p h p CPSX và tính giá thành s n ph m nói riêng

nh m theo dõi và qu n lý CPSX chính xác, hi u qu , đ m b o tính đúng, tính đ giá thành s n ph m xây l p có ý ngh a r t l n trong công tác qu n lý chi phí - giá thành Chính vì v y, đ có th c nh tranh trên th tr ng, công tác k toán t p h p CPSX và tính giá thành s n ph m xây l p là ph n không th thi u đ c đ i v i các doanh nghi p xây l p khi th c hi n ch đ k toán, h n n a nó có ý ngh a to l n và chi

ph i ch t l ng công tác k toán trong toàn doanh nghi p

Trong b i c nh c nh tranh ngày càng gay g t và s khan hi m c a các ngu n l c, Công ty C ph n đ u t b t đ ng s n Hà N i - Doanh nghi p thành viên thu c T ng Công ty đ u t và phát tri n nhà Hà N i (HANDICO) đã đ c bi t chú ý t i công tác

qu n lý s n xu t, qu n lý CPSX nh m ti t ki m chi phí và h giá thành s n ph m xây

l p, t ng l i nhu n và kh n ng c nh tranh B máy k toán trong Công ty đã qu n lý

ch t ch CPSX, cung c p k p th i các thông tin c n thi t theo yêu c u qu n lý kinh t

c a Công ty, Nhà n c và các c p có th m quy n Tuy nhiên công tác t p h p CPSX

và tính giá thành s n ph m xây l p c a Công ty còn b c l m t s b t c p, làm gi m

hi u qu công tác qu n lý chi phí và h giá thành

Xu t phát t vai trò c a k toán CPSX và tính giá thành s n ph m xây l p trong doanh nghi p, qua th i gian th c t p, tìm hi u t i Công ty C ph n đ u t b t đ ng s n

Hà N i, d i s h ng d n c a cô giáo Th.s Nguy n Thanh Huy n cùng s ch b o

c a các cán b phòng Tài chính - K toán Công ty, em đã hoàn thành khóa lu n t t nghi p v i đ tài:

“Hoàn thi n công tác k toán t p h p chi phí s n xu t và tính giá thành s n

ph m xây l p t i Công ty C ph n đ u t b t đ ng s n Hà N i”

Ngoài ph n m đ u, k t lu n, danh m c tài li u tham kh o thì bài khóa lu n

Ch ng 3: M t s gi i pháp nh m hoàn thi n công tác k toán t p h p chi phí

s n xu t và tính giá thành s n ph m xây l p t i Công ty C ph n đ u t b t đ ng s n

Hà N i

Em xin chân thành c m n cô giáo Th.s Nguy n Thanh Huy n, Ban lãnh đ o

và cán b Phòng Tài chính K toán Công ty C ph n đ u t b t đ ng s n Hà N i đã

h ng d n, t o đi u ki n giúp em hoàn thành bài khóa lu n này

1

1.1 c đi m ho t đ ng kinh doanh c a ngành xây d ng c b n và s n ph m xây l p

1.1.1 c đi m s n ph m xây l p

Xây d ng là ngành s n xu t v t ch t góp ph n t o nên c s v t ch t k thu t c a

n n kinh t Ho t đ ng c a ngành xây d ng là ho t đ ng hình thành n n n ng l c s n

xu t cho các ngành, các l nh v c khác nhau trong n n kinh t Nói m t cách c th h n

s n xu t xây d ng bao g m các ho t đ ng: xây d ng m i, m r ng, khôi ph c, c i t o

l i, hay hi n đ i hóa các công trình hi n có thu c m i l nh v c trong n n kinh t qu c dân (nh công trình giao thông th y l i, các khu công nghi p, các công trình qu c phòng, các công trình dân d ng khác)

Xí nghi p xây l p (XNXL) là đ n v kinh t c s , là n i tr c ti p SXKD, g m

m t t p th lao đ ng nh t đ nh có nhi m v s d ng các t li u lao đ ng và đ i t ng lao đ ng đ s n xu t ra các s n ph m xây l p ph c v cho nhu c u tái s n xu t cho n n kinh t

Ngành xây d ng là ngành s n xu t đ c l p có nh ng đi m đ c thù v m t kinh t ,

t ch c qu n lý và k thu t chi ph i tr c ti p vi c t ch c công tác k toán nói chung

và t ch c k toán CPSX và tính giá thành s n ph m nói riêng S chi ph i này th

đ c th hi n nh sau:

- S n ph m xây l p mang tính ch t riêng l :

S n ph m s n xu t xây l p không có s n ph m nào gi ng s n ph m nào, m i s n

ph m có yêu c u v m t thi t k m thu t, k t c u, hình th c, đ a đi m xây d ng khác nhau Chính vì v y, m i SPXL đ u có yêu c u v t ch c qu n lý, t ch c thi công và

bi n pháp thi công phù h p v i đ c đi m c a t ng công trình c th , có nh v y vi c

s n xu t thi công m i mang l i hi u qu cao và đ m b o cho s n xu t đ c liên t c

Do s n ph m có tính đ n chi c và đ c s n xu t theo đ n đ t hàng nên chi phí

b vào s n xu t thi công c ng hoàn toàn khác nhau gi a các công trình, ngay c khi công trình thi công theo các thi t k m u nh ng đ c xây d ng nh ng đ a đi m khác nhau v i các đi u ki n thi công khác nhau thì CPSX c ng khác nhau

Vi c t p h p các CPSX, tính giá thành và xác đ nh k t qu thi công xây l p c ng

đ c tính cho t ng SPXL riêng bi t, s n xu t xây l p đ c th c hi n theo đ n đ t hàng c a khách hàng nên ít phát sinh chi phí trong quá trình l u thông

- S n ph m xây d ng c b n xây d ng c b ncó giá tr l n, kh i l ng công trình l n,

th i gian thi công t ng đ i dài

Các công trình xây d ng c b n th ng có th i gian thi công r t dài Trong th i gian s n xu t thi công xây d ng ch a t o ra s n ph m cho xã h i nh ng l i s d ng nhi u v t t , nhân l c c a xã h i Do đó khi l p k ho ch xây d ng c b n c n cân

nh c, th n tr ng nêu rõ các yêu c u v v t t , ti n v n, nhân công Vi c qu n lý theo dõi quá trình s n xu t thi công ph i ch t ch , đ m b o s d ng v n ti t ki m, b o đ m

ch t l ng thi công công trình

Do th i gian thi công t ng đ i dài nên kì tính giá th ng không xác đ nh hàng tháng nh trong s n xu t công nghi p mà đ c xác đ nh theo th i đi m thi công công trình, h ng m c công trình hoàn thành hay th c hi n bàn giao thanh toán theo giai

đo n quy c tùy thu c vào k t c u đ c đi m k thu t và kh n ng v v n c a đ n v xây l p Vi c xác đ nh đúng đ n đ i t ng tính giá thành s góp ph n to l n trong vi c

qu n lý s n xu t thi công và s d ng đ ng v n đ t hi u qu cao nh t

- Th i gian s d ng s n ph m xây l p t ng đ i dài

Các công trình xây d ng c b n th ng có th i gian s d ng dài nên m i sai l m trong quá trình thi công th ng khó s a ch a ph i phá đi làm l i gây lãng phí và có th

s đ l i h u qu nghiêm tr ng khó kh c ph c Do đ c đi m này mà trong quá trình thi công c n ph i th ng xuyên ki m tra giám sát ch t l ng công trình

- S n ph m xây d ng c b n đ c s d ng t i ch , đ a đi m xây d ng luôn thay đ i theo đ a bàn thi công

Khi ch n đ a đi m xây d ng ph i đi u tra nghiên c u kh o sát th t k v đi u

ki n kinh t , đ a ch t, th y v n, k t h p các yêu c u v phát tri n kinh t , v n hóa, xã

h i tr c m t c ng nh lâu dài Chính vì th c n nghiên c u các đi u ki n v ngu n cung c p nguyên v t li u, ngu n l c lao đ ng, ngu n tiêu th s n ph m và đ m b o

đi u ki n thu n l i khi công trình đi vào ho t đ ng SXKD sau này

Khi m t công trình xây d ng c b n hoàn thành, phát sinh các chi phí nh đi u

đ ng công nhân, máy móc thi công, chi phí v xây d ng các công trình t m th i cho công nhân và cho máy móc thi công khi chuy n đ n m t công trình khác

C ng do đ c đi m này mà các đ n v xây l p th ng s d ng l c l ng lao đ ng thuê ngoài t i ch , n i thi công công trình, đ gi m b t các chi phí di d i

- S n xu t xây d ng c b n th ng đ c di n ra ngoài tr i ch u tác đ ng tr c ti p b i

đi u ki n môi tr ng, thiên nhiên, th i ti t và do đó vi c thi công xây l p m t m c

đ nào đó mang tính ch t th i v

3

Do đ c đi m này, trong quá trình thi công c n t ch c qu n lý lao đ ng, v t t

ch t ch đ m b o thi công nhanh đúng ti n đ khi đi u ki n môi tr ng th i ti t thu n

l i Trong đi u ki n th i ti t không thu n l i nh h ng đ n ch t l ng thi công, có

th s phát sinh các kh i l ng công trình ph i phá đi làm l i và các thi n h i phát sinh

do ng ng s n xu t, doanh nghi p c n có k ho ch đi u đ cho phù h p nh m ti t ki m chi phí h giá thành

1.1.2 c đi m t ch c k toán trong doanh nghi p xây l p

Nh ng đ c đi m ho t đ ng kinh doanh, đ c đi m s n ph m, đ c đi m t ch c

s n xu t và qu n lý ngành ph n nào chi ph i công tác k toán trong các doanh nghi p xây l p d n đ n nh ng khác bi t nh t đ nh th hi n ch y u n i dung, ph ng pháp, trình t h ch toán CPSX, phân lo i chi phí c c u giá thành xây l p

Theo kho n m c giá thành, CPSX đ n v xây l p bao g m 4 kho n m c sau:

- Chi phí nguyên v t li u tr c ti p

- Chi phí nhân công tr c ti p

- Chi phí s d ng máy thi công (đây là kho n m c chi phí ch phát sinh trong ho t

ph ng pháp h s , t l …

D toán đ c l p theo t ng kho n m c chi phí nên CPSX c ng đ c phân lo i theo chi phí NVL tr c ti p, chi phí nhân công tr c ti p, chi phí s d ng máy thi công, chi phí s n xu t chung đ so sánh gi a d toán và th c t

C n c vào đ c đi m, tính ch t, s l ng , ch ng lo i v t t , hàng hóa và yêu

c u qu n lý mà các Doanh nghi p xây l p th ng áp d ng ph ng pháp kê khai

th ng xuyên đ h ch toán hàng t n kho Ph ng pháp kê khai th ng xuyên là

ph ng pháp theo dõi và ph n ánh th ng xuyên, liên t c, có h th ng tình hình nh p,

xu t, t n v t t , hàng hoá trên s k toán Do vi c thi công xây l p di n ra t i công

tr ng, v t t g m nhi u ch ng lo i, giá tr l n nên đòi h i ph i có s ki m kê, giám sát và qu n lý ch t ch tránh lãng phí, th t thoát, v t đ nh m c

1.2 Vai trò và nhi m v t ch c h ch toán k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m trong doanh nghi p xây l p

1.2.1 Vai trò t ch c h ch toán k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n ph m xây l p

T ch c k toán CPSX chính xác, h p lý và tính đúng, tính đ giá thành công trình xây l p có ý ngh a r t l n trong công tác qu n lý chi phí, giá thành công trình xây

d ng, trong vi c ki m tra tính h p pháp, h p l c a chi phí phát sinh doanh nghi p nói chung và các t đ i xây d ng nói riêng

V i ch c n ng là ghi chép, tính toán, ph n ánh và giám đ c th ng xuyên liên

t c s bi n đ ng c a v t t , tài s n, ti n v n, k toán s d ng th c đo hi n v t và

th c đo giá tr đ qu n lý chi phí Thông qua s li u do k toán t p h p chi phí, tính giá thành, ng i qu n lý doanh nghi p bi t đ c chi phí và giá thành th c t c a t ng công trình, h ng m c công trình trong quá trình SXKD Qua đó, nhà qu n tr có bi n pháp h giá thành, đ a ra nh ng quy t đ nh phù h p v i ho t đ ng SXKD c a doanh nghi p H giá thành s n ph m mà v n đ m b o ch t l ng là đi u ki n quan tr ng đ doanh nghi p kinh doanh trên th tr ng

Vi c phân tích đúng đ n k t qu ho t đ ng SXKD ch có th d a trên giá thành

ph m s n xu t chính xác V ph n giá thành thì tính giá thành l i ch u nh h ng c a

k t qu t ng h p CPSX xây l p Do v y, t ch c t t công tác k toán CPSX và tính giá thành s n ph m xây l p đ xác đ nh n i dung, ph m vi chi phí c u thành trong giá thành c ng nh l ng giá tr các y u t chi phí đã d ch chuy n vào s n ph m hoàn thành là yêu c u r t c n thi t đ i v i các doanh nghi p nói chung và doanh nghi p xây

l p nói riêng

Tính đúng, tính đ giá thành s n ph m là ti n đ đ xác đ nh k t qu ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p, tránh tình tr ng lãi gi , l th t nh m t s n m tr c đây Do chuy n t n n kinh t k ho ch hóa t p trung sang n n kinh t th tr ng, các doanh nghi p đ c ch đ ng ho t đ ng SXKD theo ph ng h ng riêng và ph i t

chu trách nhi m v k t qu kinh doanh c a mình có th c nh tranh đ c trên th

tr ng, công tác k toán CPSX và tính giá thành s n ph m xây l p còn ph i th c hi n

đ ng theo nh ng quy lu t khách quan

Nh v y, k toán CPSX và tính giá thành s n ph m xây l p là không th thi u

đ c đ i v i các doanh nghi p xây l p khi th c hi n ch đ k toán, h n n a là nó có

ý ngh a to l n và chi ph i ch t l ng công tác k toán trong toàn doanh nghi p

5

1.2.2 Nhi m v t ch c h ch toán k toán chi phí s n xu t và tính giá thành s n

ph m xây l p

Do đ c thù c a ngành xây d ng c b n và c a s n ph m xây d ng nên vi c qu n

lý v đ u t xây d ng r t khó kh n ph c t p, trong đó ti t ki m CPSX, h giá thành

s n ph m là m t trong nh ng m i quan tâm hàng đ u, là nhi m v h t s c quan tr ng

c a doanh nghi p Do đó nhi m v đ t ra cho k toán CPSX và tính giá thành SPXL là:

- Xác đ nh đ i t ng t p h p CPSX và đ i t ng tính giá thành s n ph m phù h p v i t ch c s n xu t doanh nghi p

- Ph n ánh đ y đ , k p th i toàn b CPSX th c t phát sinh

- Ki m tra tình hình th c hi n các đ nh m c chi phí v t t , chi phí nhân công, chi phí s d ng máy thi công và các chi phí d toán khác, phát hi n

k p th i kho n chênh l ch so v i đ nh m c, các kho n thi t h i, m t mát,

h h ng… trong thi công công trình đ đ xu t bi n pháp ng n ch n k p

th i

- Tính giá thành SPXL chính xác, k p th i theo t ng kho n m c

- Ki m tra vi c th c hi n k ho ch giá thành c a doanh nghi p theo t ng công trình, h ng m c công trình, t ng lo i s n ph m lao v , v ch ra kh

n ng và các bi n pháp h giá thành m t cách h p lý và có hi n qu

- nh k ki m kê và đánh giá kh i l ng xây l p d dang theo nguyên t c quy đ nh

- ánh giá đúng đ n k t qu ho t đ ng SXKD t ng công trình, h ng m c công trình, t ng t đ i thi công… trong t ng th i k nh t đ nh k p th i l p báo cáo v CPSX, tính giá thành công trình xây l p, cung c p chính xác

k p th i các thông tin h u d ng v CPSX và giá thành s n ph m ph c v yêu c u qu n lý c a lãnh đ o doanh nghi p

1.3 Chi phí s n xu t và giá thành s n ph m trong doanh nghi p xây l p

1.3.1 Chi phí s n xu t và phân lo i chi phí s n xu t trong doanh nghi p xây l p

1.3.1.1 Chi phí s n xu t

Chi phí SXKD là m t ph m trù kinh t quan tr ng g n li n v i s n xu t và l u thông hàng hóa ó là nh ng hao phí lao đ ng xã h i đ c bi u hi n b ng ti n trong quá trình ho t đ ng kinh doanh Chi phí c a doanh nghi p là t t c nh ng chi phí phát sinh g n li n v i doanh nghi p trong quá trình hình thành, t n t i và ho t đ ng SXKD

Trong các doanh nghi p xây l p quá trình s n xu t đ c ti n hành đúng ch c

n ng ch y u c a quá trình s n xu t nói chung ó là quá trình k t h p c a ba y u t

c b n: t li u lao đ ng (nhà x ng, máy móc thi t b , TSC …), đ i t ng lao đ ng (nguyên li u, v t li u, nhiên li u…) và s c lao đ ng c a con ng i (s c lao đ ng tr c

ti p và gián ti p) Quá trình s d ng các y u t c b n trong s n xu t c ng đ ng th i là quá trình doanh nghi p ph i chi ra nh ng CPSX t ng ng chi phí kh u haoTSC , chi phí NVL, và trong n n kinh t th tr ng các y u t trên đ c bi u hi n b ng ti n

V y CPSX xây l p là bi u hi n b ng ti n toàn b hao phí v lao đ ng s ng và lao

đ ng v t hóa mà doanh nghi p đã b ra đ ti n hành các ho t đ ng s n xu t và xây l p trong m t th i kì nh t đ nh

Tuy nhiên trong quá trình xây l p doanh nghi p phát sinh r t nhi u kho n chi phí ngoài ho t đ ng s n xu t xây l p Theo ch đ k toán hi n hành, ch nh ng chi phí phát sinh liên quan đ n quá trình s n xu t xây l p nh m t o ra SPXL m i đ c coi là CPSX xây l p

1.3.1.2 Phân lo i chi phí xây l p

Trong doanh nghi p xây d ng, CPSX bao g m nhi u lo i khác nhau v c n i dung, tính ch t, công d ng, vai trò, v trí nên yêu c u qu n lý c a t ng lo i chi phí

c ng khác nhau

Vi c xác đ nh CPSX phát sinh nh m đ n vi c đ t đ c m c tiêu cu i cùng là doanh thu, l i nhu n Tuy nhiên, chi phí đ c phân lo i d a trên nhi u g c đ (góc nhìn) khác nhau và vi c phân lo i chi phí không n m ngoài m c đích ph c v nhu c u

qu n tr doanh nghi p

Phân lo i CPSX là vi c s p x p chi phí theo t ng lo i, t ng nhóm khác nhau theo

nh ng đ c tr ng nh t đ nh M t s cách phân lo i ch y u đ c s d ng ph bi n trong h ch toán CPSX trên góc đ n k toán tài chính

- Phân lo i chi phí s n xu t theo y u t chi phí

Theo cách phân lo i này, m i lo i CPSX mang m t n i dung kinh t riêng, ngoài

ra không phân bi t chi phí đó phát sinh l nh v c ho t đ ng s n xu t nào, đâu và

m c đích hay tác d ng c a chi phí nh th nào

Ta có th phân lo i nh sau:

 Chi phí nguyên v t li u: Là toàn b chi phí v các lo i NVL, ph tùng thay th ,

v t li u thi t b xây d ng c b n mà doanh nghi p đã s d ng trong quá trình

s n xu t s n ph m

7

 Chi phí nhân công: Là toàn b ti n công, ti n l ng ph i tr , các kho n trích BHXH, BHYT, KPC , BHTN c a công nhân s n xu t trong doanh nghi p

 Chi phí công c , d ng c : Là ph n giá tr hao mòn c a các lo i công c , d ng

c trong quá trình s n xu t xây l p

 Chi phí kh u hao TSC : Là toàn b s kh u hao TSC s d ng đ c trích chi phí vào ho t đ ng s n xu t xây l p c a doanh nghi p

 Chi phí d ch v mua ngoài: Là toàn b s ti n mà doanh nghi p ph i tr v các

dch v bên ngoài s d ng vào quá trình xây l p c a doanh nghi p nh ti n

đi n, ti n n c, đi n tho i…

 Chi phí khác b ng ti n: Là toàn b các kho n chi phí phát sinh trong quá trình

s n xu t xây l p doanh nghi p ngoài các y u t trên và đ c thanh toán b ng

ti n

Vi c phân lo i chi phí theo n i dung kinh t ch rõ quá trình ho t đ ng xây l p doanh nghi p ph i phân b ra các lo i chi phí gì, nó là c s đ k toán t p h p CPSX theo y u t , ph c v vi c l p b ng thuy t minh báo cáo tài chính, là c s đ phân tích,

ki m tra d toán CPSX và l p k ho ch cung ng v t t , là c s đ tính m c tiêu hao

v t ch t và thu nh p qu c dân

- Phân lo i chi phí s n xu t theo kho n m c tính giá thành

Theo cách phân lo i này thì các kho n m c chi phí có cùng m c đích và công

d ng thì đ c x p vào cùng kho n m c chi phí trong giá thành s n ph m Theo quy

đ nh hi n hành giá thành c a s n ph m xây l p bao g m các kho n m c chi phí sau :

 Chi phí nguyên v t li u tr c ti p : bao g m các chi phí v t li u chính, v t li u

ph , v t k t c u, giá tr thi t b kèm theo v t ki n trúc c n thi t tham gia c u thành th c th s n ph m xây l p c đi m c a nguyên v t li u tr c ti p là chuy n h t giá tr m t l n vào s n ph m sau khi tham gia vào quá trình s n xu t

và thay đ i hình thái v t ch t ban đ u

 Chi phí nhân công tr c ti p : là chi phí v ti n công, ti n l ng, các kho n ph

c p cao tính ch t l ng c a nhân công tr c ti p xây l p c n thi t đ hoàn ch nh

s n ph m xây l p, kho n m c này không bao g m các kho n trích BHXH, BHYT, KPC , BHTN tính trên ti n l ng c a công nhân tr c ti p s n xu t s n

ph m xây l p và chi phí ti n l ng nhân viên qu n lý đ i, nhân viên đi u khi n máy thi công

 Chi phí s d ng máy thi công : là toàn b chi phí s d ng xe, máy thi công

ph c v tr c ti p cho ho t đ ng s n xu t công trình

Chi phí s d ng máy thi công g m hai chi phí là chi phí th ng xuyên và chi phí

t m th i

 Chi phí th ng xuyên: g m các chi phí x y ra hàng ngày m t cách

th ng xuyên cho quá trình s d ng máy thi công nh chi phí v nhiên li u,

d u m , các chi phí v t li u ph khác; ti n l ng c a công nhân đi u khi n và công nhân ph c v máy thi công; kh u hao TSC là xe máy thi công; các chi phí v thuê máy, chi phí s a ch a th ng xuyên xe máy thi công

 Chi phí t m th i: là nh ng chi phí phát sinh m t l n có liên quan đ n

vi c xây l p, tháo, v n chuy n, di chuy n máy và các kho n chi phí v nh ng công trình t m ph c v cho vi c s d ng máy thi công nh lán che công

tr ng, b đ máy khu v c thi công

Các chi phí th ng xuyên đ c tính tr c ti p m t l n vào chi phí s d ng máy thi công trong kì còn chi phí t m th i không h ch toán m t l n vào chi phí s d ng máy thi công mà đ c phân b d n theo th i gian s d ng các công trình t m ho c theo

th i gian thi công trên công tr ng Chi phí t m th i c ng có th đ c ti n hành trích

tr c vào chi phí s d ng máy thi công Khi s d ng xong công trình t m, s chênh

l ch gi a chi phí th c t phát sinh v i chi phí trích tr c đ c x lý theo quy đ nh Chi phí s d ng máy thi công không bao g m kho n trích BHXH, BHYT, KPC , BHTN theo t l quy đ nh trên ti n l ng c a công nhân đi u ki n máy thi công- kho n này đ c tính vào chi phí s n xu t chung Chi phí s d ng máy thi công

c ng không bao g m các kho n sau: l ng công nhân v n chuy n, phân ph i v t li u cho máy; v t li u là đ i t ng ch bi n c a máy, các chi phí x y ra trong quá trình máy ng ng s n xu t, các chi phí l p đ t l n đ u cho máy móc thi công, chi phí s d ng máy móc thi t b khác và các chi phí có tính ch t qu n lý, ph c v chung

Tr ng h p doanh nghi p thi công toàn b ng th công ho c thi công toàn b ng máy, các chi phí phát sinh không đ a vào kho n m c chi phí s d ng máy thi công mà

đ c t p h p vào các kho n m c chi phí NVL tr c ti p, chi phí nhân công tr c ti p, chi phí s n xu t chung

 Chi phí s n xu t chung: là các CPSX c a đ i, công tr ng xây d ng g m:

l ng nhân viên qu n lý đ i xây d ng, các kho n trích theo ti n l ng theo t l quy đ nh c a nhân viên qu n lý đ i và công nhân tr c ti p xây l p, công nhân

s d ng máy thi công, chi phí kh u hao TSC dùng chung cho ho t đ ng c a

đ i, chi phí v t li u, chi phí CCDC và các chi phí khác phát sinh trong kì liên quan đ n ho t đ ng c a đ i

9

- Phân lo i chi phí s n xu t theo ph ng pháp t p h p chi phí s n xu t vào các đ i

t ng ch u chi phí

Theo cách phân lo i này, toàn b CPSX đ c chia thành hai lo i:

 Chi phí tr c ti p: Là các CPSX quan h tr c ti p v i t ng đ i t ng ch u chi phí (t ng lo i s n ph m đ c s n xu t, t ng công vi c đ c th c hi n…) Các chi phí này đ c k toán c n c tr c ti p vào các ch ng t ph n ánh chúng đ

t p h p tr c ti p cho t ng đ i t ng liên quan

 Chi phí gián ti p: Là nh ng CPSX liên quan đ n nhi u đ i t ng ch u chi phí, chúng c n đ c ti n hành phân b cho các đ i t ng ch u chi phí theo tiêu th c phân b thích h p

Cách phân lo i này có tác d ng trong vi c xác đ nh ph ng pháp k toán t p h p

và phân b CPSX cho các đ i t ng t p h p chi phí m t cách h p lý

- Phân lo i chi phí theo m i quan h gi a chi phí s n xu t và kh i l ng lao v s n

ph m hoàn thành

Theo cách này chi phí đ c phân lo i theo cách ng x c a chi phí hay là xem xét s bi n đ ng c a chi phí khi m c đ ho t đ ng thay đ i Chi phí đ c phân thành

ba lo i:

 Bi n phí: Là nh ng kho n chi phí có quan h t l thu n v i kh i l ng công

vi c hoàn thành, th ng bao g m: chi phí nguyên v t li u, chi phí nhân công, chi phí bao bì,… Bi n phí trên m i đ n v s n ph m luôn là m t m c n đ nh

 nh phí: Là nh ng kho n chi phí c đ nh khi kh i l ng công vi c hoàn thành thay đ i Tuy nhiên, n u tính trên m t đ n v s n ph m thì đ nh phí l i bi n đ i

nh phí th ng bao g m: chi phí kh u hao TSC s d ng chung, ti n l ng nhân viên, cán b qu n lý,…

 H n h p phí: Là lo i chi phí mà b n thân nó g m các y u t bi n phí và đ nh phí m c đ ho t đ ng c n b n, chi phí h n h p th hi n các đ c đi m c a

đ nh phí, quá m c đó nó l i th hi n đ c tính c a bi n phí H n h p phí th ng

g m: chi phí s n xu t chung, chi phí bán hàng, chi phí qu n lý doanh nghi p… Cách phân lo i trên giúp doanh nghi p có c s đ l p k ho ch, ki m tra chi phí, xác đ nh đi m hòa v n, phân tích tình hình ti t ki m chi phí, tìm ra ph ng h ng nâng cao ch t l ng và h giá thành s n ph m

1.3.2 Giá thành s n ph m xây l p và phân lo i s n ph m xây l p

c a c ch th tr ng là tái s n xu t m r ng t c là giá tiêu th hàng hóa sau khi bù

đ p chi phí đ u vào v n ph i b o đ m có lãi Do đó, vi c qu n lý, h ch toán công tác giá thành sao cho v a h p lý, chính xác v a b o đ m v ch ra ph ng h ng h th p giá thành s n ph m có vai trò vô cùng quan tr ng

1.3.2.2 Phân lo i giá thành s n ph m xây l p

Có r t nhi u cách phân lo i giá thành s n ph m Tùy theo tiêu chí l a ch n mà giá thành s n ph m có th đ c phân lo i thành các tr ng h p sau :

- Phân lo i theo th i đi m tính và ngu n s li u tính giá thành

Theo cách phân lo i này thì chi phí đ c chia thành giá thành d toán, giá thành

k ho ch, giá thành đ nh m c và giá thành th c t

 Giá thành d toán: là ch tiêu giá thành đ c xây d ng trên c s thi t k k thu t đã đ c duy t, các đ nh m c kinh t k thu t do Nhà n c quy đ nh, tính theo đ n giá t ng h p cho t ng khu v c thi công và phân tích đ nh m c

C n c vào giá tr d toán, ta có th xác đ nh đ c giá thành c a s n ph m xây

đ c xác đ nh trong nh ng đi u ki n trung bình v s n xu t thi công, v t ch c qu n

lý, v hao phí lao đ ng v t t … cho t ng lo i công trình ho c công vi c nh t đ nh Giá thành d toán có tính ch t c đ nh t ng đ i và mang tính ch t xã h i

 Giá thành k ho ch: giá thành k ho ch đ c xác đ nh tr c khi b c vào kinh doanh trên c s giá thành th c t k tr c và các đ nh m c, các d toán chi phí

11

c a k k ho ch Ch tiêu này đ c xác l p trên c s giá thành d toán g n li n

v i đi u ki n c th , n ng l c th c t c a t ng doanh nghi p trong m t th i k

M c h giá thành dtoán

± Chênh l ch

đ nh m c Giá thành k ho ch là c n c đ so sánh, phân tích tình hình th c hi n k ho ch giá thành, là m c tiêu ph n đ u h giá thành c a doanh nghi p

 Giá thành đ nh m c: C ng nh giá thành k ho ch, giá thành đ nh m c c ng

đ c xác đ nh tr c khi b t đ u s n xu t s n ph m Giá thành đ nh m c đ c xây d ng trên c s các đ nh m c v chi phí hi n hành t i t ng th i đi m nh t

đ nh trong k k ho ch (th ng là ngày đ u tháng) nên giá thành đ nh m c luôn thay đ i phù h p v i s thay đ i các đ nh m c chi phí đ t đ c trong quá trình

th c hi n k ho ch giá thành

 Giá thành th c t : là ch tiêu đ c xác đ nh sau khi k t thúc quá trình s n xu t

s n ph m d a trên c s chi phí th c t phát sinh trong quá trình s n xu t s n

ph m

Các phân lo i này có tác d ng trong vi c qu n lý và giám sát chi phí, xác đ nh

đ c các nguyên nhân v t đinh m c chi phí trong kì h ch toán T đó, đi u ch nh k

ho ch ho c đ nh m c chi phí cho phù h p

- Phân lo i theo ph m vi phát sinh chi phí

Theo ph m vi phát sinh chi phí, ch tiêu giá thành đ c chia thành giá thành s n

 Giá thành tiêu th : (hay còn g i là giá thành toàn b ) là ch tiêu ph n ánh toàn

b các kho n chi phí phát sinh liên quan đ n vi c s n xu t, tiêu th s n

ph m Giá thành tiêu th đ c tính theo công th c :

th c phân b chi phí bán hàng và chi phí qu n lý doanh nghi p cho t ng s n ph m nên cách phân lo i này ch còn mang ý ngh a h c thu t, nghiên c u

1.4 M i quan h gi a chi phí s n xu t và giá thành s n ph m trong doanh nghi p xây l p

V m t b n ch t, CPSX và giá thành s n ph m xây l p là bi u hi n c a quá trình SXKD Chúng gi ng nhau v ch t vì đ u bi u hi n b ng ti n nh ng hao phí v lao

đ ng s ng và lao đ ng v t hóa mà doanh nghi p đã b ra đ thi công xây l p các công trình, h ng m c công trình, nh ng khác nhau v m t l ng:

 CPSX ch tính nh ng chi phí phát sinh trong m t th i k nh t đ nh (tháng, quý,

n m) còn giá thành s n ph m bao g m nh ng CPSX có liên quan đ n kh i

l ng s n ph m hoàn thành trong k mà không xét đ n nó đ c chi ra vào th i

k nào Trong giá thành s n ph m s n xu t ra có th bao g m c nh ng chi phí

đã cho ra trong k tr c (ho c trong nhi u k tr c) đ ng th i CPSX chi ra trong k này l i n m trong giá thành s n ph m c a k sau

 CPSX và giá thành s n ph m xây l p th ng nh t v m t l ng trong tr ng

h p: i t ng t p h p CPSX và đ i t ng tính giá thành là công trình, h ng

m c công trình đ c hoàn thành trong k tính giá thành ho c giá tr kh i l ng xây l p d dang đ u k và cu i k b ng nhau

Nh v y là có s khác nhau song gi a giá thành s n ph m và chi phí xây l p có

m i quan h m t thi t v i nhau, trong đó tài li u h ch toán chi phí xây l p là c s đ tính giá thành s n ph m xây l p N u nh xác đ nh vi c tính giá thành s n ph m xây

l p là công tác ch y u trong h ch toán k toán thì chi phí xây l p có tác d ng quy t

đ nh đ n s chính xác c a giá thành s n ph m xây l p

M i quan h gi a CPSX và giá thành s n ph m đ c th hiên qua s đ

Chi phí xây l p d dang đ u k Chi phí xây l p phát sinh trong k

Giá thành s n ph m xây l p Chi phí xây l p d dang cu i k

ho t đ ng, đ c đi m c a t ng công trình thi công và đáp ng đ c yêu c u qu n lý

c a doanh nghi p m i t o đi u ki n t t nh t đ t ch c công vi c k toán t p h p CPSX Vi c xác đ nh đ i t ng h ch toán CPSX trong doanh nghi p xây l p c n

ph i d a vào nh ng đ c đi m sau :

- c đi m t ch c thi công c a doanh nghi p

- Quy trình công ngh k thu t s n xu t ra s n ph m xây l p

- a đi m phát sinh chi phí, m c đích công d ng c a chi phí

- Yêu c u v trình đ qu n lý c a doanh nghi p

- n v tính giá thành áp d ng trong doanh nghi p

Trong s n xu t xây l p, do đ c đi m s n ph m có tính đ n chi c nên đ i

t ng h ch toán CPSX th ng là theo đ n đ t hàng ho c c ng có th đó là m t

h ng m c công trình, m t b ph n c a m t h ng m c công trình, nhóm h ng m c công tình, m t ngôi nhà trong dãy nhà…

1.5.1.2 Ph ng pháp t p h p chi phí s n xu t

Ph ng pháp k toán t p h p CPSX là ph ng pháp s d ng đ t p h p và phân

lo i chi phí theo kho n m c chi phí trong gi i h n c a m i đ i t ng k toán chi phí Trong các doanh nghi p xây l p ch y u dùng các ph ng pháp t p h p chi phí sau :

- Ph ng pháp ghi tr c ti p: Áp d ng trong tr ng h p các CPSX có quan h tr c

ti p v i t ng đ i t ng t p h p chi phí riêng bi t Ph ng pháp ghi tr c ti p đòi

h i ph i t ch c vi c ghi chép ban đ u (ch ng t g c) theo t ng đ i t ng, trên c

s đó, k toán t p h p s li u t các ch ng t g c theo t ng đ i t ng liên quan và ghi tr c ti p và tài kho n c p 1, c p 2 ho c chi ti t theo t ng đ i t ng Ph ng pháp ghi tr c ti p đ m b o vi c t p h p CPSX theo t ng đ i t ng chi phí v i m c

các CPSX có liên quan đ n nhi u đ i t ng theo t ng đ a đi m phát sinh chi phí, trên c s đó t p h p các ch ng t k toán theo t ng đ a đi m phát sinh chi phí (t ,

đ i s n xu t, công tr ng…) Sau đó ch n tiêu th c phân b đ tính toán, phân b CPSX đã t p h p cho các đ i t ng có liên quan

Phân b chi phí đ c ti n hành nh sau:

 Xác đ nh h s phân b trên c s tiêu chu n phân b h p lý theo công th c

H = C / T Trong đó : H là h s phân b

C là t ng chi phí đã t p h p c n phân b

T là t ng tiêu chu n dùng phân b

 Xác đ nh CPSX c a t ng đ i t ng t p h p chi phí

Ci = Ti x H Trong đó : Ci là chi phí phân b cho t ng đ i t ng

Ti là tiêu chu n phân b cho t ng đ i t ng

tr c ti p cho xây d ng công trình

- Quy t toán giá tr kh i l ng đã

15

ho t đ ng, n u h ch toán theo t ng đ i t ng s d ng nguyên li u, v t li u thì ph i m chi ti t theo t ng đ i t ng s d ng đ cu i k k t chuy n chi phí, tính giá thành th c

t c a t ng đ i t ng công trình

- TK 622- Chi phí nhân công tr c ti p : ph n ánh các kho n ti n l ng, ti n công ph i

tr cho công nhân tr c ti p xây l p các công trình, công nhân ph c v xây l p (k c công nhân v n chuy n, b c d v t t trong ph m vi m t b ng thi công và công nhân chu n b thi công và thu d n hi n tr ng) không phân bi t công nhân do doanh nghi p

qu n lý hay thuê ngoài

+ h ch toán kho n m c chi phí nhân công tr c ti p k toán s d ng TK622- Chi phí nhân công tr c ti p

+ K t c u TK 622

- T p h p chi phí nhân công tr c

ti p tham gia vào quá trình s n

xu t s n ph m, thi công các công

- TK 623- Chi phí s d ng máy thi công: Dùng đ t p h p và phân b chi phí s d ng

xe, máy thi công ph c v tr c ti p cho ho t đ ng xây l p công trình trong tr ng h p doanh nghi p th c hi n xây l p công trình theo ph ng th c thi công h n h p v a th công v a k t h p b ng máy

TK 623 có 6 TK c p 2:

TK 6231- Chi phí nhân công

TK 6232- Chi phí v t li u

TK 6233-Chi phí d ng c s n xu t

TK 6234- Chi phí kh u hao máy thi công

TK 6237- Chi phí d ch v mua ngoài

TK 6238- Chi phí b ng ti n khác

- TK 627- Chi phí s n xu t chung : là nh ng chi phí có liên quan đ n vi c t ch c,

ph c v và qu n lý thi công c a các đ i xây l p công tr ng xây d ng Chi phí s n

xu t chung là chi phí t ng h p bao g m nhi u kho n chi phí khác nhau th ng có m i quan h gián ti p v i các đ i t ng xây l p TK này có 6 TK c p 2 :

TK 6271- Chi phí nhân viên xí nghi p, qu n lý đ i thi công

- Quy t toán giá tr kh i l ng công trình đã t m ng

- Các kho n ghi gi m chi phí s n

xu t chung

- K t chuy n chi phí s n xu t chung vào bên N TK 154

Tài kho n 627 không có s d cu i k

- TK 154- Chi phí SXKD d dang: Dùng đ t ng h p chi phí SXKD ph c v cho vi c tính giá thành s n ph m xây l p, s n ph m công nghi p, d ch v trong doanh nghi p xây l p

Tài kho n dùng đ t p h p chi phí SXKD ph c v cho vi c tính giá thành s n

ph m xây l p, s n ph m công nghi p, d ch v , lao v c a doanh nghi p xây l p, k toán s d ng TK 154- Chi phí s n xu t kinh doanh d dang

Tài kho n này đ c m chi ti t theo đ a đi m phát sinh chi phí (đ i s n xu t, công trình, phân x ng…), theo công trình, h ng m c công trình, các giai đo n công

vi c c a h ng m c công tình ho c nhóm h ng m c công tình, chi ti t cho t ng lo i s n

1.5.2.2 Trình t h ch toán t ng h p chi phí s n xu t

Chi phí s n xu t bao g m nhi u lo i v i tính ch t và n i dung khác nhau Vi c

t p h p chi phí đ c ti n hành theo m t trình t h p lý, khoa h c thì m i có th tính giá thành m t cách chính xác, k p th i Trình t này ph c thu c vào tính ch t, đ c

đi m s n xu t t ng ngành ngh , t ng doanh nghi p, tình đ qu n lý và h ch toán… i

v i doanh nghi p xây l p trình t h ch toán CPSX và tính giá thành s n ph m xây l p

đ c ti n hành theo các b c sau:

- B c 1: T p h p các chi phí c b n có liên quan tr c ti p đ n t ng đ i t ng

s d ng (công trình, h ng m c công trình…)

- B c 2: Tính toán và phân b lao v các ngành SXKD ph có liên quan tr c

ti p cho t ng công trình, h ng m c công trình trên c s kh i l ng lao v ph c v và

đ n giá c a lao v đó

- B c 3: T p h p và phân b chi phí s n xu t chung cho các công trình, h ng

m c công trình có liên quan theo ph ng th c phù h p

- B c 4: Ki m kê, đánh giá s n ph m d dang cu i k

- B c 5: Tính giá thành s n ph m xây l p theo đ i t ng tính giá thành (công trình, h ng m c công trình…)

a H ch toán chi phí nguyên v t li u tr c ti p

- N i dung và quy đ nh h ch toán

Chi phí nguyên v t li u tr c ti p ph i tính theo giá th c t khi xuât s d ng nh

ph ng pháp th c t đích danh, bình quân gia quy n, nh p tr c xu t tr c (FIFO),

nh p sau xu t tr c (LIFO) Vi c l a ch n và s d ng ph ng pháp tính giá hàng t n kho nào tùy thu c vào m i doanh nghi p sao cho h p lý và đ m b o tính nh t quán trong su t niên đ k toán

Chi phí nguyên v t li u tr c ti p bao g m t t c các chi phí v nguyên v t li u

tr c ti p dùng cho thi công xây l p nh : V t li u chính, v t li u ph , nhiên li u, v t k t

c u, thi t b g n li n v i v t ki n trúc…

Chi phí nguyên v t li u chính bao g m nguyên v t li u mà khi tham gia vào quá trình s n xu t nó c u thành th c th chính c a s n ph m nh : g ch, ngói, cát, đá, s t, thép, xi m ng… Nguyên v t li u chính th ng đ c xây d ng đ nh m c và đ c qu n

lý theo đ nh m c đó Chi phí nguyên v t li u chính liên quan tr c tr c ti p đ n t ng

đ i t ng t p h p chi phí nh công trình, h ng m c công trình… nên s đ c t p h p theo ph ng pháp ghi tr c ti p Còn n u chi phí nguyên v t li u chính liên quan đ n nhi u đ i t ng ch u chi phí thì ph i dùng ph ng pháp phân b gián ti p cho t ng đ i

Chi phí nhiên li u trong s n xu t xây l p th ng đ c s d ng trong các công trình c u đ ng giao thông, dùng nhiên li u nh a d i đ ng và đ c tính vào chi phí nguyên v t li u tr c ti p, đ c h ch toán gi ng nh t p h p chi phí v t li u ph

- Ch ng t s d ng đ h ch toán bao g m :

Phi u nh p kho, phi u l nh v t t , phi u xu t kho…

Hóa đ n GTGT, hóa đ n mua hàng…

19

B ng phân b nguyên li u, s chi ti t chi phí

- Trình t k toán

S đ 1.1: S đ k toán t p h p chi phí nguyên v t li u tr c ti p

b H ch toán chi phí nhân công tr c ti p

- N i dung và quy đ nh h ch toán

Chi phí nhân công tr c ti p trong xây l p là nh ng kho n ti n ph i tr , ph i thanh toán cho công nhân tr c ti p s n xu t s n ph m, tr c ti p tham gia thi công, xây d ng công trình

Chi phí nhân công tr c ti p tham gia vào quá trình s n xu t s n ph m xây l p bao g m: ti n l ng, l ng ph , các kho n ph c p có tính ch t c đ nh và các kho n ph i tr v ti n l ng cho công nhân thuê ngoài Riêng đ i v i ho t đ ng xây l p chi phí nhân công tr c ti p không bao g m chi phí c a công nhân v n hành máy thi công và các kho n trích theo ti n l ng BHXH, BHYT, KPC , BHTN c a công nhân tr c ti p s n xu t mà đ c t p h p vào chi phí s n xu t chung

- Ch ng t s d ng : H p đ ng làm khoán, b ng ch m công, b ng thanh toán kh i

l ng hoàn thành, phi u chi

TK 621

Giá tr NVL xu t dùng tr c ti p cho ho t đ ng xây l p

TK 111, 112, 331

Mua NVL không nh p kho s

d ng tr c ti p cho thi công

- Trình t k toán

S đ 1.2: S đ k toán chi phí nhân công tr c ti p

c H ch toán chi phí s d ng máy thi công

- N i dung và quy đ nh h ch toán

Máy thi công là các lo i xe máy ch y b ng đ ng l c ( i n, x ng d u, khí nén…)

đ c s d ng tr c ti p đ thi công xây l p các công trình nh : Máy tr n bê tông, c n

c u, m y đào xúc đ t, máy i, máy đóng c c, ô tô v n chuy n đ t đá công tr ng… Các lo i ph ng ti n thi công này doanh nghi p có th t trang b ho c thuê ngoài

 Ch ng t s d ng

Nh t trình xe máy, phi u theo dõi ho t đ ng xe, máy thi công

H p đ ng thuê máy, hóa đ n GTGT, phi u chi

B ng tính l ng c a công nhân đi u khi n máy thi công, b ng phân b kh u hao

 Ph ng pháp h ch toán

Ti n l ng ngh phép th c t phát sinh

21

Tr ng h p 1: N u doanh nghi p xây l p t ch c đ i máy thi công riêng bi t và có

phân c p qu n lý đ theo dõi riêng chi phí nh 1 b ph n s n xu t đ c l p

S đ 1.3: S đ k toán chi phí s d ng máy thi công (Doanh nghi p có đ i

máy thi công riêng và phân c p qu n lý, t ch c k toán riêng)

K t chuy n chi phí NVL tr c ti p

K t chuy n chi phí nhân công tr c ti p

K t chuy n chi phí SXC

TK 334

TK 133

 N u các b ph n trong doanh nghi p không tính k t qu riêng mà th c hi n theo ph ng th c cung c p d ch v máy l n nhau gi a các b ph n

- Trình t k toán

S đ 1.4: K toán chi phí s d ng máy thi công (Tr ng h p công ty t ch c

đ i MTC riêng bi t, phân c p qu n lý và th c hi n cung c p d ch v máy l n nhau

gi a các b ph n)

+ N u các b ph n trong doanh nghi p tính k t qu riêng (Doanh nghi p th c

hi n bán d ch v máy l n nhau gi a các b ph n trong n i b )

- Trình t k toán

S đ 1.5: K toán t p h p chi phí s d ng MTC (Tr ng h p công ty t ch c

đ i MTC riêng bi t, phân c p qu n lý và th c hi n bán lao v l n nhau gi a các b

23

Tr ng h p 2: N u doanh nghi p không t ch c đ i máy thi công riêng, ho c có t

ch c đ i máy thi công riêng nh ng không phân c p thành b máy k toán đ c l p đ

theo dõi chi phí thì chi phí phát sinh đ c t p h p vào TK 623- Chi phí s d ng máy

thi công

- Trình t h ch toán

S đ 1.6: K toán t p h p chi phí s d ng máy thi công (Tr ng h p không

t ch c đ i MTC riêng bi t ho c t ch c đ i MTC riêng bi t nh ng không t ch c

k toán riêng cho đ i)

Ti n l ng ngh phép ph i tr

K t chuy n ho c phân

b chi phí s d ng MTC

Tr ng h p 3: Doanh nghi p xây l p thuê ngoài ca máy thi công Nh v y toàn b

chi phí thuê máy thi công s t p h p trên tài kho n 623- Chi phí s d ng máy thi công

- Trình t h ch toán

S đ 1.7: Công tác k toán t p h p chi phí s d ng máy thi công (Tr ng h p

doanh nghi p thuê ngoài ca máy thi công)

d H ch toán chi phí s n xu t chung

- N i dung và quy đ nh h ch toán

Chi phí s n xu t chung c a ho t đ ng xây l p là nh ng chi phí có liên quan đ n

vi c t ch c, ph c v và qu n lý thi công c a các đ i xây l p các công tr ng xây

d ng Chi phí s n xu t chung là chi phí t ng h p bao g m nhi u kho n chi phí khác nhau th ng có m i quan h gián ti p v i các đ i t ng xây l p nh : Ti n l ng nhân viên qu n lý đ i xây d ng, kho n trích BHXH, BHYT, KPC , BHTN theo t l (%) quy đ nh trên ti n l ng c a công nhân tr c ti p xây, l p, công nhân s d ng, ph c v máy thi công và nhân viên qu n lý đ i (thu c biên ch doanh nghi p), kh u hao TSC dùng cho ho t đ ng c a đ i và nh ng chi phí khác liên quan đ n ho t đ ng chung c a

đ i xây l p

K toán chi phí s n xu t chung c n tôn tr ng nh ng quy đ nh sau:

+ Ph i t ch c h ch toán chi phí s n xu t chung theo t ng công trình, h ng m c công trình đ ng th i ph i chi ti t theo các đi u kho n quy đ nh

+ Th ng xuyên ki m tra tình hình th c hi n d toán chi phí s n xu t chung

+ khi th c hi n khoán chi phí s n xu t chung cho các đ i xây d ng thì ph i qu n

lý t t chi phí đã giao khoán, t ch i không thanh toán cho các đ i nh n khoán s chi phí s n xu t chung ngoài d toán, b t h p lý

25

+ Tr ng h p chi phí s n xu t chung có liên quan đ n nhi u đ i t ng xây l p khác nhau, k toán ph i ti n hành phân b chi phí s n xu t chung cho các đ i t ng theo tiêu th c h p lý

- Ch ng t s d ng

Phi u xu t kho, b ng tính và phân b CCDC, B ng tính và phân b kh u hao

B ng ch m công, b ng phân b ti n l ng và các kho n trích theo l ng

Hóa đ n giá tr gia t ng, phi u chi, gi y báo n c a ngân hàng…

- Trình t k toán

S đ 1.8: K toán t p h p chi phí s n xu t chung

Phân b chi phí tr tr c

TK 627

TK 334

Các kho n ghi gi m CPSXC

TK 154 (CT, HMCT)

K t chuy n chi phí SXC

c a công nhân viên toàn đ i

27

e K toán các kho n thi t h i trong s n xu t xây l p

Các kho n thi t h i trong quá trình s n xu t là không th tránh kh i các doanh nghi p s n xu t c bi t đ i v i doanh nghi p xây l p do đ c thù c a ngành đó là các công trình thi công ngoài tr i, ch u nh h ng tr c ti p c a đi u ki n t nhiên, thiên nhiên vì v y th ng xuyên phát sinh nh ng kho n thi t h i, r i ro b t ng ngoài d toán Các kho n thi t h i phát sinh có th do ng ng s n xu t hay sai ph m trong quá trình thi công d n đ n ph i phá đi làm l i

- Thi t h i phá đi làm l i

+ N i dung

Nguyên nhân gây ra thi t h i có th do thiên tai, h a ho n, do l i c a bên giao

th u (bên A) s a b n thi t k hay thay d i m t s b ph n thi t k c a công trình; ho c

có th do bên thi công (bên B) gây ra do t ch c s n xu t không h p lý, ch đ o thi công không ch t ch , sai ph m k thu t c a công nhân ho c do các nguyên nhân khác

t bên ngoài

Tùy thu c vào m c đ thi t h i và nguyên nhân gây ra thi t h i có th có bi n pháp x lý thích h p

Giá tr thi t h i v phá đi làm l i là s chênh l ch gi a giá tr kh i l ng ph i phá

đi làm l i v i giá tr v t t thu h i đ c

Giá tr c a kh i l ng phá đi làm l i bao g m các phí t n v nguyên v t li u, nhân công, chi phí s d ng máy thi công và chi phí s n xu t chung đã b ra đ xây

d ng kh i l ng xây l p đó và các chi phí phát sinh dùng đ phá kh i l ng xây l p

đó Các phí t n đ th c hi n xây d ng kh i l ng xây l p b phá đi th ng đ c xác

đ nh theo chi phí đ nh m c vì r t khó có th xác đ nh m t cách chính xác giá tr th c t

c a kh i l ng phá đi làm l i

Trong tr ng h p các sai ph m k thu t nh , không c n thi t ph i phá đi làm l i

mà ch c n s a ch a, đi u ch nh thì chi phí th c t phát sinh dùng đ s a ch a đ c

t p h p vào chi phí phát sinh các kho n có liên quan nh khi s n xu t

Giá tr thi t h i phá đi làm l i có th đ c x lý nh sau:

 N u do thiên tai gây ra đ c xem nh kho n thi t h i b t th ng

 N u do bên giao th u gây ra thì bên giao th u ph i b i th ng thi t h i, bên thi công coi nh th c hi n xong kh i l ng công trình và bàn giao tiêu th

 N u do bên thi công gây ra thì có th tính vào giá thành, ho c tính vào kho n thi t h i b t th ng sau khi tr đi ph n giá tr b t ng i ph m l i ph i

b i th ng thi t h i và ph n giá tr ph li u thu h i đ c

- Quy trình h ch toán

S đ 1.9: K toán thi t h i trong s n xu t t i doanh nghi p xây l p (Tr ng

h p thi t h i phá đi làm l i do đ n v xây l p gây ra ho c do ch đ u t yêu c u và

ch u b i th ng)

- Thi t h i do ng ng s n xu t

+ N i dung

Thi t h i ng ng s n xu t là nh ng kho n thi t h i x y ra do vi c đình ch s n

xu t trong m t th i gian nh t đ nh vì nh ng nguyên nhân khách quan hay ch quan nào đó Ng ng s n xu t có th do th i ti t, do th i v ho c do tình hình cung c p nguyên nhiên v t li u, nhân công, máy móc thi công và các nguyên nhân khác

Các kho n thi t h i phát sinh do ng ng s n xu t bao g m: ti n l ng ph i tr trong th i gian ng ng s n xu t, giá tr nguyên nhiên v t li u, đ ng l c phát sinh trong

th c t phát sinh

Thu GTGT (N u có)

Giá tr thi t h i

b t b i th ng

Giá tr thi t h i tính vào CP khác

Thi t h i do ch đ u

t ph i b i th ng