thực tiễn và luận chứng khoa học cho các giải pháp đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức trên địa bàn tphcm

Bài học qua các vụ án về các băng, nhóm tội phạm bị triệt phá thời gian qua cho thấy một trong những nguyên nhân tồn tại của chúng ta là đã để cho nhiều đối tượng có tiền án, tiền sự tập

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TP.HỒ CHÍ MINH

Đề tài:

“THỰC TIỄN VÀ LUẬN CỨ CHO CÁC GIẢI PHÁP ĐẤU TRANH PHÒNG, CHỐNG TỘI PHẠM CÓ TỔ CHỨC

TRÊN ĐỊA BÀN TP.HỒ CHÍ MINH”

TP Hồ Chí Minh, tháng 6 năm 2007

Bài phát biểu khai mạc hội nghị chuyên đề về đề tài:

“THỰC TIỄN VÀ LUẬN CỨ CHO CÁC GIẢI PHÁP ĐẤU TRANH PHÒNG, CHỐNG TỘI PHẠM CÓ TỔ CHỨC TRÊN ĐỊA BÀN

TP.HỒ CHÍ MINH”

Kính thưa đồng chí

Kính thưa các đồng chí lãnh đạo Viện KSND, Sở Khoa học và Cơng nghệ Thành phố!

Kính thưa các đồng chí đại biểu, các nhà khoa học về tham dự Hội thảo!

Nhân loại đang bước vào thế kỷ 21 với những thành tựu trong khoa học, cơng nghệ trong sự phát triển kinh tế xã hội, trong quan hệ hợp tác giữa các khu vực, các quốc gia, các dân tộc Song bên cạnh đĩ, cộng đồng quốc tế đang phải đối mặt với những thách thức và thảm họa Một trong những thảm họa đang được cả nhân loại quan tâm đĩ là tội phạm cĩ tổ chức Tội phạm cĩ

tổ chức đã trở thành hiểm họa lớn của tồn nhân loại, nĩ đang hủy hoại sức khỏe, trí tuệ của con người, xâm phạm an ninh quốc tế

Đối với Việt Nam, tội phạm nĩi chung, tội phạm cĩ tổ chức nĩi riêng đang là mối đe dọa của mọi người, là mối quan tâm của mọi tầng lớp xã hội Tội phạm cĩ tổ chức cùng với các tội phạm và các tệ nạn xã hội khác đã và đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển kinh tế xã hội, ảnh hưởng đến cơng cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Trong hơn 30 năm qua từ ngày Thành phố Hồ Chí Minh được hồn tồn giải phĩng, đặc biệt là từ năm 1986, thực hiện đường lối đổi mới tồn diện của Đảng, nền kinh tế thành phố Hồ Chí Minh đã cĩ những bước phát triển vượt bậc làm thay đổi bộ mặt của xã hội Đời sống vật chất và tinh thần của đại bộ phận các tầng lớp nhân dân cơ bản đã được cải thiện Tuy nhiên, bên cạnh những ảnh hưởng tích cực của nền kinh tế thị trường, mặt trái của nĩ đối với

xã hội cũng diễn biến phức tạp đã làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội, trong đĩ tội phạm cĩ tổ chức Theo thống kê của Bộ Cơng an từ 1990 đến nay trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh đã xảy ra hơn 3.000 vụ tội phạm cĩ tổ chức, trong

đĩ cĩ nhiều vụ án tội phạm cĩ tổ chức quy mơ lớn xuyên quốc gia, quốc tế như

vụ Nguyễn Văn Mười Hai, vụ TAMEXCO, vụ buơn lậu Tân Trường Sanh, vụ EPCO- Minh Phụng, vụ án Trương Văn Cam, v.v là những điển hình, đe doạ

sự ổn định chính trị - xã hội của thành phố Bên cạnh những thành tích đã đạt được trong cơng tác phịng chống tội phạm nĩi chung, phịng chống tội phạm

cĩ tổ chức nĩi riêng thực hiện Chương trình quốc gia phịng chống tội phạm của Chính phủ, vấn đề phịng ngừa, đấu tranh chống tội phạm cĩ tổ chức đang

là những vấn đề bức xúc cần giải quyết trong thời gian tới của thành phố

Tội phạm có tổ chức là một vấn đề mới và là một thách thức của nước ta

và thành phố những năm cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21 đòi hỏi phải tập trung các nỗ lực để đấu tranh phòng, chống

Theo Công ước Liên Hợp Quốc về phòng chống tội phạm có tổ chức mà

Chính phủ Việt Nam đã ký cam kết tham gia tháng 12 năm 2000 thì Tội phạm

có tổ chức là các tội phạm có cơ cấu từ 3 người trở lên, đã tồn tại trong một thời gian với mục đích phạm tội xuyên quốc gia nghiêm trọng nhằm trực tiếp hay gián tiếp đạt được các lợi ích tài chính, vật chất thông qua các thủ đoạn bạo lực, hối lộ tham nhũng

Các nhà Tội phạm học đã khái quát 9 đặc điểm phát triển của tội phạm

có tổ chức:

- Bắt đầu bằng nhóm các tội phạm nhỏ và dần dần phạm các tội nghiêm trọng hơn và có lợi nhuận hơn để kiếm tiền

- Sử dụng các biện pháp giả mạo và bạo lực để phạm tội

- Với số tiền có được họ có thể kiếm vũ khí và tuyển dụng thêm người

để thành lập băng, nhóm

- Với số nhân viên mới và vũ khí, chúng mở rộng các hoạt động của chúng và càng kiếm được nhiều tiền

- Chúng sử dụng tiền bất hợp pháp để hối lộ các cán bộ nhà nước để bảo

vệ cho các hợp đồng của chính quyền

- Thâm nhập vào các liên đoàn lao động để gây sức ép với chính quyền

và các tổ chức kinh doanh để trục lợi

- Hối lộ và mua chuộc các phương tiện thông tin đại chúng để bảo vệ tổ chức của chúng và chống lại báo chí và các nhà chính trị

- Thâm nhập vào hoặc lợi dụng việc kinh doanh hợp pháp nhằm hợp pháp hóa đồng tiền thu được qua rửa tiền để tạo ra bộ mặt đầu tư trong tương lai

- Khi đã lớn mạnh tới một chừng mực nhất định, thâm nhập vào chính quyền địa phương và trung ương

Tội phạm có tổ chức gây ra nhiều vụ án, nhiều hành vi phạm tội khác nhau Trong đó có thể có cả các tội giết người, cố ý gây thương tích, gây rối Song mục đích chung cuối cùng của tội phạm có tổ chức cao là thu lợi về vật chất qua các hoạt động phạm tội, bất hợp pháp, hoặc bán hợp pháp Đặc biệt là các tên cầm đầu có xu hướng làm giàu bằng cách dùng số tiền chiếm đoạt được

để đầu tư vào các nhà hàng, khách sạn hoặc buôn lậu từng bước mua chuộc,

nghiên cứu khoa học, đánh giá đúng thực trạng tình hình và đề ra các giải pháp đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh đã và đang là một vấn đề bức xúc Vì vậy, việc Sở Khoa học và công nghệ giao cho Viện Kiểm sát nhân dân thành phố tổ chức nghiên cứu đề tài khoa học này có tính cấp thiết cao

Mục tiêu đề tài là xây dựng các luận cứ khoa học cho các giải pháp đấu

tranh phòng chống tội phạm có tổ chức, góp phần đảm bảo An ninh quốc gia,

trật tự an toàn xã hội trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới

Dưới góc độ Tội phạm học, Xã hội học, Ban chủ nhiệm đề tài tập trung

nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm có tổ chức trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh Từ đó xác định những nguyên nhân làm phát sinh tội phạm có tổ chức; những nguyên nhân hạn chế, tồn tại của các cơ quan quản lý Nhà nước, các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc áp dụng các giải pháp, biện pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm có tổ chức trước năm 2006, đồng thời đề xuất những giải pháp khả thi nhằm đấu tranh phòng, chống có hiệu quả đối với tội phạm có tổ chức trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

Đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức, có thể nghiên cứu trên nhiều góc độ khác nhau Đề tài này chúng tôi tập trung nghiên cứu dưới góc độ

Tội phạm học, Xã hội học Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng, nguyên

nhân, điều kiện Khái quát toàn bộ hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm

có tổ chức, từ đó hình thành các quan điểm lý luận chỉ đạo cho các hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm có tổ chức

Đề tài tập trung nghiên cứu, khảo sát những vấn đề sau:

- Nghiên cứu những cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý về tội phạm có tổ chức, đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức

- Nghiên cứu, đánh giá thực trạng tình hình tội phạm có tổ chức và công tác đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian gần đây

- Đưa ra các kiến nghị, đề xuất, giải pháp đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức, góp phần đảm bảo An ninh quốc gia, Trật tự an toàn xã hội trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Đề tài đã tập trung nghiên cứu, khảo sát tình hình và kết quả đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh ( có so sánh với số liệu chung cả nước ) từ 1990, đặc biệt từ năm 1998 khi Chính phủ ban hành Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm đến nay

Ban chủ nhiệm đề tài đã tiến hành nghiên cứu các Báo cáo tổng kết hàng năm, báo cáo các chuyên đề của CATP, Viện KSNDTP, TANDTP

Để góp phần đưa ra các đánh giá đúng thực trạng tình hình, đề xuất các giải pháp phòng chống tội phạm có tổ chức có tính khả thi trên địa bàn thành phố, hôm nay Ban chủ nhiệm đề tài tổ chức Hội thảo khoa học về chủ đề nghiên cứu

Ban chủ nhiệm đề tài chúng tôi trân trọng đề nghị các đồng chí lãnh đạo, các cán bộ quản lý, các nhà khoa học có mặt trong hội nghị chuyên đề hôm nay phát biểu tập trung vào 3 vấn đề chính sau:

1- Đánh giá thực trạng tình hình tội phạm có tổ chức hiện nay trên địa bàn thành phố

2- Đánh giá kết quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức ở TP Hồ Chí Minh trong những năm gần đây Nêu những ưu, nhược điểm của cuộc đấu tranh này

3- Đề xuất các phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức trên địa bàn TP Hồ Chí Minh

Xin trân trọng cám ơn các đồng chí và các nhà khoa học

NHỮNG NGUYÊN NHÂN, ĐIỀU KIỆN LÀM PHÁT SINH TỘI PHẠM

CÓ TỔ CHỨC - MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẤU TRANH PHÒNG NGỪA

TPCTC TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

GSTS NGUYỄN XUÂN YÊM

TS PHAN ĐÌNH KHÁNH VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN TP HỒ CHÍ MINH

Lý luận về tội phạm học xã hội chủ nghĩa khẳng định nguyên nhân và điều kiện của tình trạng phạm tội luôn luôn mang tính nguồn gốc và bản chất

xã hội, đồng thời cũng được coi như là một thực tế tội phạm diễn ra trong một không gian, thời gian nhất định Nguyên nhân và điều kiện của tình trạng tội phạm là hệ thống những ảnh hưởng và quá trình biến đổi xã hội trong những giai đoạn lịch sử nhất định làm phát sinh hoặc tạo ra những hoàn cảnh thuận lợi cho việc phát sinh, tồn tại tình trạng phạm tội

Khái quát thực tế về tội phạm có tổ chức hiện nay ở nước ta, có thể thấy được là tội phạm có tổ chức ở nước ta có xu hướng phát triển gia tăng và diễn biến phức tạp Về nguyên nhân phát sinh, phát triển tội phạm có tổ chức có thể

khẳng định là đa dạng và phức tạp Có thể khái quát lại một số nguyên nhân và điều kiện chủ yếu sau:

- Về mặt khách quan có thể dễ dàng nhận thấy và do tác động ảnh hưởng

bởi mặt trái của nền kinh tế thị trường ở nước ta làm nảy sinh những hiện

tượng tiêu cực tạo điều kiện cho sự hình thành và phát triển tội phạm có tổ chức Điều này dễ nhận thấy ở các quốc gia có nền kinh tế thị trường phát triển

đã lâu nhưng vẫn còn hình thành và tồn tại các băng nhóm, các tổ chức tội phạm như ''Maphia'' ở Italia; băng YAKUZA (ở Nhật bản ); băng 14K (ở Hồng Kông); Hội Tam Hoàng v.v

- Đất nước ta trải qua hơn 20 năm đổi mới, chúng ta chuyển từ cơ chế quản lý kinh tế quan liêu, bao cấp, sang quản lý kinh tế theo cơ chế thị trường

có sự quản lý của Nhà nước Bên cạnh những thành tựu, kết quả to lớn thì cũng kéo theo những tiêu cực ảnh hưởng, tác động đến sự hình thành và phát triển tội phạm có tổ chức Công tác quản lý kinh tế, quản lý xã hội của ta trong giai đoạn chuyển đổi từ nền kinh tế bao cấp sang cơ chế quản lý thị trường đã không kịp thời nắm bắt, thay đổi cả về tư duy lẫn trình độ quản lý, hoặc bị buông lỏng, tiêu cực, tham nhũngv.v Vì vậy, đã xuất hiện nhiều sơ hở, thiếu sót, từ đó tội phạm có tổ chức lợi dụng hình thành và phát triển

- Trong những năm tiến tới đổi mới, với chính sách hoàn lương giúp đỡ người có quá khứ lầm lỗi trở về với cộng đồng xã hội để họ được giúp đỡ, để

họ bớt đi sự mặc cảm của xã hội là đúng với quan điểm, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước ta, đúng với truyền thống dân tộc Việt Nam Song quá

trình vận dụng ở các cấp, các ngành mà nhất là ở cơ sở còn nhiều sơ hở lỏng lẻo, thiếu chặt chẽ dẫn đến tả khuynh hoặc né tránh, hoặc vận dụng tràn lan, tiêu cực Bài học qua các vụ án về các băng, nhóm tội phạm bị triệt phá thời gian qua cho thấy một trong những nguyên nhân tồn tại của chúng ta là đã để cho nhiều đối tượng có tiền án, tiền sự tập trung ở địa bàn, tập hợp ở một tổ chức và cho giữ những cương vị chủ chốt trong tổ chức hay đơn vị kinh tế tư nhân dẫn đến khi có điều kiện, thời cơ những đối tượng này với bản chất lưu manh sẵn có, cộng với sự buông lỏng, tiêu cực trong công tác quản lý của ta, lại sẵn có những ''vỏ bọc'' công khai hợp pháp thì hoạt động phạm tội của chúng xảy ra là tất yếu (vụ Khánh Trắng l 6/22 tên bị truy tố có tiền án, tiền sự chiếm 73%)

- Quá trình quốc tế hóa nền kinh tế thị trường trên thế giới, tội phạm nói chung và tội phạm có tổ chức, tội phạm mang tính chất quốc tế nói riêng cũng

có xu hướng gia tăng cả về quy mô và tính chất Vì vậy, bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, với chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước ta, sự tác động tiêu cực do mặt trái của cơ chế thị trường sẽ làm cho bức tranh tội phạm ở Việt Nam không chỉ dừng lại ở những tội phạm truyền thống mà nó sẽ phát sinh, phát triển những loại tội phạm mới với quy mô, mức độ, phương thức thủ đoạn hoạt động sẽ tinh vi xảo quyệt hơn, hậu quả sẽ cực kỳ nghiêm trọng

Cơ chế thị trường có tác động to lớn trong việc kích thích sản xuất tăng trưởng và cạnh tranh kinh tế, kích thích tiến bộ khoa học kỹ thuật, tác động nhiều mặt lên sự phát triển kinh tế xã hội Ơ nền kinh tế thị trường lợi ích cá nhân được khuyến khích và được pháp luật bảo hộ Khi đó con người sẽ năng động tích cực hơn, khôn ngoan và tỉnh táo hơn, mạnh dạn và linh hoạt, thậm chí mạo hiểm hơn Nhưng khi lợi ích cá nhân (đang có xu hướng tuyệt đối hóa lợi ích cá nhân) lấn át lương tri và đạo đức; Năng động, linh hoạt và mạo hiểm bất chấp đạo lý và pháp luật thì sẽ xuất hiện hàng loạt những hành vi phi đạo đức như tội phạm, tệ nạn và những hành động tội phạm khác như khủng

bố, hủy hoại môi trường v.v Hơn 15 qua (l986 -2002) cơ chế thị trường ở nước ta mới chỉ là những bước khởi đầu mà đã làm phát sinh ''tình trạng tham nhũng và sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên (1)

Những băng nhóm tội phạm có tổ chức như cướp của, cướp đoạt, bảo kê các hoạt động dịch vụ, buôn bán vận chuyển các chất ma túy, tổ chức hoạt động mại dâm như Khánh Trắng, Tin Palet, Xiêng Phênh - Vũ Xuân Trường, Trương Văn Cam phát triển và diễn biến phức tạp

Trong lĩnh vực kinh tế, những vụ án tham nhũng, buôn lậu, cố ý làm trái

tổ chức gia tăng gây hậu quả cực kỳ nghiêm trọng như: Vụ EPCO - Minh Phụng, Tân Trường Sanh, Mua bán, lắp đặt điện kế điện tử tại Tp Hồ Chí Minh là sự phản ánh tâm lý xã hội tiêu cực nảy sinh từ những mặt trái của nền kinh tế thị trường

- Trong những năm gần đây trong xã hội đã xuất hiện sự phân tầng, một

số người trở nên giàu có và một số khác còn sống ở dưới mức nghèo khổ, thiếu thốn Đa số người trở lên giàu có do làm ăn chính đáng, lương thiện thì bên cạnh đó còn một số người lợi dụng sơ hở thiếu sót trong quản lý kinh tế, xã hội của nhà nước tìm mọi cách làm ăn bất chính, thu vén cho cá nhân Hiện nước

ta còn 17,7% hộ nghèo, 3 triệu người ở độ tuổi lao động chưa có công ăn việc làm ; Sự phân hóa giàu nghèo diễn ra ngày càng rõ nét và phổ biến ở mọi thành phần kinh tế; giữa thành thị và nông thôn ngày càng có sự phân hóa Như vậy nếu nhìn từ góc độ xã hội học và tội phạm học thì biên độ của sự giàu nghèo, trong đó làm giầu như thế nào? Nếu làm giàu không chính đáng là đồng nghĩa với những tiêu cực cũng là một trong những nguyên nhân, điều kiện làm nảy sinh tội phạm nói chung và tội phạm có tổ chức nói riêng

+ Vấn đề mở rộng kinh tế, giao lưu văn hóa giữa nước ta với bên ngoài tạo ra điều kiện nước ta tham gia vào sự phân công lao động quốc tế và tính đa dạng hóa ngành nghề phát triển, quan hệ văn hóa, khoa học công nghệ đồng nghĩa với những cơ hội đó là sự thách thức to lớn về an ninh quốc gia, trật tự

an toàn xã hội, về văn hóa, lối sống v.v Thông qua tác động tiêu cực từ ngoài đã và đang là ''chất men'' ủ những mầm mống của lối sống ích kỷ, thực dụng vì đồng tiền, những bệnh hoạn xã hội (bà đỡ của tệ nạn và tội phạm) Trong quá trình đó, tội phạm nói chung và tội phạm có tổ chức nói riêng cũng

bị ảnh hưởng, tác động trực tiếp những mặt tiêu cực này Hoạt động của tội phạm hình sự, tội phạm về ma túy từ chỗ những tên hoạt động đơn lẻ dần dần liên kết với nhau thành những băng, ổ nhóm hoạt động không chỉ ở nội địa, ở một địa bàn đến các tổ chức tội phạm hình sự, hoạt động liên tỉnh, liên quốc gia với nhiều loại hình hoạt động phạm tội khác nhau

+ Mặt khác, tình hình tội phạm nói chung và tội phạm có tổ chức nói riêng diễn biến phức tạp và phát triển còn tùy thuộc vào các yếu tố chủ quan (chủ thể quản lý đất nước - xã hội) Như hiệu lực quản lý nhà nước trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, ý thức tôn trọng luật pháp và làm theo pháp luật

của mọi tầng lớp trong xã hội, tinh thần thái độ tự giác tham gia phòng chống

tội phạm của quần chúng là yếu tố cơ bản có tính chất quyết định xu hướng phát triển hay giảm tình hình tội phạm nói chung và tội phạm có tổ chức nói riêng

Về phương tiện nghiệp vụ: Đối tượng đấu tranh của lực lượng Công an nhân dân là tội phạm kinh tế, xâm phạm trật tự an toàn xã hội, tội phạm về ma

túy, nhất là tội phạm có tổ chức chúng luôn tìm cách khai thác và sử dụng mọi khả năng, thành tựu của khoa học công nghệ; những sơ hở yếu kém của ta để phục vụ hoạt động phạm tội như lợi dụng sự phát triển của khoa học hiện đại

để trao đổi thông tin, rửa tiền, lừa đảo trên mạng vi tính ; phương tiện đi lại thuận lợi nhanh chóng, công cụ phương tiện phục vụ cho hoạt động phạm tội cũng có kỹ thuật công nghệ cao hơn v.v Trong khi đó điều kiện trang thiết bị của ta còn thiếu thốn, hạn chế nên chưa đủ khả năng kiểm soát thông tin, kiểm soát tẩy rửa tiền, lừa đảo bằng thẻ tín dụng, tội phạm trên mạng vi tính, tàng thư so sánh tội phạm v.v nên dẫn đến hiệu quả đấu tranh còn hạn chế

Về con người: năng lực, trình độ của cán bộ, chiến sĩ trong các cơ quan bảo vệ pháp luật có lúc, có nơi chưa được trang bị, bồi dưỡng cập nhật những vấn đề mới, sự phát triển của khoa học công nghệ, về phương thức thủ đoạn mới của bọn tội phạm, kiến thức pháp luật cũng như kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ đa dạng phục vụ cho hoạt động phòng ngừa, điều tra, truy tố, xét xử v.v còn chưa thường xuyên, liên tục

Do tác động ảnh hưởng tiêu cực của cơ chế thị trường nên công tác bồi dưỡng, trau dồi phẩm chất đạo đức, lập trường của một số ít cán bộ ở các cấp chính quyền, cơ quan Nhà nước, cơ quan bảo vệ pháp luật bị sói mòn, bị lung lay; bị mua chuộc, lôi kéo thậm chí bị thoái hóa biến chất trước sức mạnh đồng tiền và những nhu cầu thấp hèn khác nên vô tình, hoặc cố ý bao che, làm ngơ trước những hành vi phạm tội Như các vụ Khánh Trắng, Tin Palét, Minh Samasa, Sơn Điền, Năm Cam v.v tồn tại hoạt động nhiều năm, gây bất bình

dư luận sau đó mới bị xử lý

- Đối với lực lượng Công an nhân dân, các mặt công tác nghiệp vụ cơ bản ở nhiều đơn vị, địa phương, nhiều lúc chưa được coi trọng như: Công tác điều tra nghiên cứu nắm tình hình, công tác quản lý hành chính về an ninh, trật

tự, (quản lý nhân khẩu, hộ khẩu; quản lý nghề nghiệp và phương tiện đặc biệt; quản lý trật tự công cộng ), công tác điều tra cơ bản, công tác quản lý giáo dục đối tượng đã có tiền án, tiền sự thiếu chặt chẽ, phân loại không chính xác dẫn đến buông lỏng quản lý, không có đối sách phù hợp để tham mưu cho cấp

ủy Đảng và Chính quyền cơ sở có biện pháp hữu hiệu ngăn ngừa những đối tượng này lợi dụng hoạt động phạm pháp

Công tác xây dựng và sử dụng lực lượng cộng tác viên của lực lượng Công an nhân dân còn kém hiệu quả, thiếu và yếu cả về số lượng và chất lượng nên có nhiều địa bàn, nhiều đối tượng trọng điểm hoạt động phạm pháp mà không nắm và quản lý được, dẫn đến nhiều băng nhóm tội phạm tồn tại phát triển hoạt động phạm tội

vụ, mối quan hệ phối hợp trong việc phát hiện những dấu hiệu về sự nhen nhóm tập hợp lực lượng, hình thành tổ chức tội phạm; có những nơi, có lúc quần chúng không dám tố giác và tích cực đấu tranh phòng chống tội phạm

- Sự phối hợp giữa các lực lượng nghiệp vụ của ngành Công an nhân dân nhiều lúc thiếu đồng bộ, nhịp nhàng dẫn đến hiệu quả công tác phòng ngừa và đấu tranh đối với tội phạm nói chung và tội phạm có tổ chức nói riêng còn ít hiệu quả Ơ đây cần nhấn mạnh thêm là giữa lực lượng Cảnh sát hình sự, Cảnh sát kinh tế, Cảnh sát phòng chống tội phạm về ma túy, Cảnh sát điều tra, Cảnh sát quản lý hành chính và lực lượng nghiệp vụ khác còn có những khoảng cách nhất định mà nguyên nhân của nó là sự cục bộ, thiếu tinh thần đoàn kết hiệp đồng vì mục đích chung, có nơi còn cục bộ nặng về thành tích

mà chưa có ý thức toàn cục để tạo ra sức mạnh tổng hợp trong đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức

- Đối với công tác kiểm sát điều tra, truy tố, xét xử của ngành kiểm sát

và tòa án còn có nhiều nơi, nhiều vụ án chưa được kịp thời, nghiêm minh dẫn tới bỏ lọt tội phạm hoặc xử nhẹ tội đối với những tên cầm đầu, chỉ huy có nhiều tiền án, tiền sự; chúng có nhiều mối quan hệ và tiềm lực kinh tế tấn công mua chuộc hoặc bọn đàn em tay chân ở ngoài chạy tội, khống chế, đe dọa nhân

chứng, người bị hại v.v

Một số giải pháp phòng ngừa tội phạm có tổ chức

Phòng ngừa và đấu tranh chống các loại tội phạm nói chung, tội phạm

có tổ chức nói riêng là nhiệm vụ trọng tâm của các cơ quan bảo vệ pháp luật và lực lượng Công an nhân dân, là một trong những biện pháp nghiệp vụ cơ bản chiến lược của ngành Tội phạm có tổ chức mới xuất hiện ở Việt Nam tuy số lượng chưa nhiều, trình độ, quy mô tổ chức chưa lớn Song hậu quả tác hại do chúng gây ra là hết sức nghiêm trọng đến An ninh quốc gia và trật tự an toàn

xã hội Nên công tác phòng ngừa tội phạm có tổ chức phải được xem như là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác phòng, chống tội phạm của toàn xã hội, trong đó lực lượng Công an nhân dân làm nòng cốt

a Tăng cường các biện pháp phòng ngừa xã hội:

+ Xây dựng ý thức phòng ngừa đối với các chủ thể tham gia các mối quan hệ xã hội: Chủ thể tham gia các mối quan hệ xã hội là con người, tổ chức,

cơ quan Nhà nước, các đoàn thể quần chúng đây là những nhân tố có ý nghĩa quyết định trong công tác phòng ngừa tội phạm nói chung và tội phạm có tổ chức nói riêng Vì vậy, vấn đề tuyên truyền sâu rộng để các chủ thể nhận thức

rõ công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm là trách nhiệm của mọi người, của cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, của toàn xã hội Mỗi chủ thể trên

cơ sở chức năng, nhiệm vụ của mình mà góp phần tham gia vào công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm ở mức độ khác nhau, tạo nên phong

trào toàn dân tham gia phòng chống tội phạm nói chung, tội phạm có tổ chức nói riêng

+ Thực hiện lành mạnh hóa các mối quan hệ xã hội, chống các hiện tượng tiêu cực, sơ hở mà tội phạm lợi dụng hoạt động phạm tội Đó là nâng cao hơn nữa vấn đề tuyên truyền phổ biến trong các tầng lớp xã hội về những xâm nhập, ảnh hưởng chính trị xấu từ bên ngoài vào nước ta của các thế lực thù địch, phần tử xấu nhằm phá hoại ta về mọi mặt; trong đó có vấn đề lợi dụng bàn tay của các tổ chức tội phạm để phá hoại ta về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội

+ Phòng ngừa về đạo đức và xây dựng môi trường sống: Mỗi xã hội đều

có hệ thống những chuẩn mực đạo đức, nó được coi như là những giá trị của xã hội hoặc là sự ưu việt của xã hội Phá vỡ hay đánh mất những thang giá trị xã hội đó là làm cho con người dễ đi vào những hành vi lệch hướng, vi phạm

pháp luật phạm tội Vì vậy, phòng ngừa đạo đức và xây dựng môi trường xã

hội lành mạnh cần phải được bắt nguồn từ ngay mỗi gia đình, nhà trường và

ngoài xã hội nhằm giáo dục cho mọi người biết tôn trọng và giữ gìn, phát huy

những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp, bản sắc văn hóa dân tộc, hành động

vì cái thiện, chống lại tội ác; bịt kín những sơ hở trong điều kiện tác động với mặt trái của cơ chế thị trường đến việc hình thành những băng, nhóm tội phạm

có tổ chức

+ Cần chú trọng đến công tác phòng ngừa tái phạm và tệ nạn xã hội: Phòng ngừa tệ nạn nhằm hạn chế và ngăn chặn không để chúng xâm nhập vào mỗi người, mỗi gia đình; chống những ảnh hưởng của văn hóa phẩm độc hại, những tệ nạn xã hội, những hủ tục lạc hậu, lối sống phi đạo đức chính là làm hạn chế đến tình hình tội phạm và sự phát triển những đường dây, ổ nhóm tội phạm có tổ chức Thực tiễn đấu tranh triệt phá các băng, nhóm tội phạm có tổ chức vừa qua cho thấy những đối tượng cầm đầu, cốt cán trong băng, nhóm tội phạm đều đã từng có tiền án, tiền sự; thậm chí có nhiều tên tái phạm nhiều lần

Vì vậy, vấn đề chống tái phạm tội là hết sức quan trọng nhằm hạn chế những người có quá khứ lầm lỗi tiếp tục phạm tội Các cấp, các ngành và chính quyền cần quan tâm hơn nữa tạo điều kiện công ăn, việc làm đồng thời thường xuyên giáo dục, giám sát răn đe và động viên không để họ tái phạm

b Tăng cường các giải pháp phòng ngừa nghiệp vụ cơ bản

Trong những năm qua do tình hình hoạt động của tội phạm nói chung, tình hình hoạt động của tội phạm có tổ chức nói riêng có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp Thực tiễn qua các vụ án điều tra khám phá băng nhóm tội phạm có tổ chức cho thấy chúng ta đã xác định hoạt động của chúng là đa

điều tra cơ bản, chúng ta mới có thể triển khai, bố trí các hoạt động nghiệp vụ điều tra trinh sát đi sâu vào các băng ổ nhóm tội phạm, phát hiện những tên cầm đầu, chỉ huy băng nhóm phục vụ tốt công tác phòng ngừa và đấu tranh triệt phá tội phạm có tổ chức

+ Phối hợp các ngành chức năng ở cơ sở để tiến hành rà soát, xắp xếp lại các hoạt động dịch vụ như vận chuyển, bốc vác, giữ trật tự v.v ở các khu vực tập trung buôn bán giao lưu, những nơi tập trung các hoạt động dịch vụ, vui chơi giải trí, vùng giáp ranh, các tuyến và mặt hàng trọng điểm v.v lực lượng Công an cơ sở làm tôt vai trò tham mưu cho cấp ủy Đảng và Chính quyền, các ngành chức năng trong quản lý, giám sát chặt chẽ các hoạt động này Đối với các tập thể hoạt động kinh doanh dịch vụ không để tập trung nhiều đối tượng đã có tiền án, tiền sự ở một địa bàn, một loại hình dịch vụ + Cần theo dõi, quản lý chặt chẽ các loại đối tượng có dấu hiệu tổ chức hoạt động phạm tội như: Cưỡng đoạt tài sản, bảo kê, đâm thuê chém mướn v.v Nhằm quán triệt phương châm triệt phá ngay từ khi chúng nhen nhóm hình thành tổ chức hoạt động phạm tội

+ Ơ những địa bàn trọng điểm cần phải xây dựng mạng lưới cơ sở để quản lý, theo dõi quán xuyến địa bàn Cần đặc biệt chú trọng tới công tác theo dõi những tên cầm đầu chỉ huy băng nhóm, phát hiện mối quan hệ của chúng với những đối tượng khác, băng nhóm khác v.v

+ Do những tên cầm đầu, chỉ huy có nhiều tiền án, tiền sự, chúng thường

có tiềm lực kinh tế và đứng đằng sau chỉ huy bọn đàn em, chân tay Vì vậy cần chú trọng điều tra, nghiên cứu về mối quan hệ xã hội, về kinh tế bất minh Quá trình tiến hành công tác nghiên cứu, điều tra cần tiến hành thường xuyên, liên tục, chú ý những đối tượng cầm đầu, chỉ huy và phải đảm bảo tính khách quan, thận trọng

+ Làm tốt công tác quản lý hành chính để phòng ngừa và phát hiện tội phạm có tổ chức Thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức cho

thấy hầu hết các băng nhóm đều tìm cách thành lập các tổ chức trá hình, núp

dưới danh nghĩa công khai hợp pháp hoặc bán hợp pháp để câu kết, tụ tập, lôi kéo hình thành tổ chức và tiến hành các hoạt động phạm tội Do đó làm tốt các mặt công tác quản lý hành chính như quản lý hộ khẩu, tạm trú, tạm vắng, quản

lý tốt nghề nghiệp và phương tiện đặc biệt, quản lý tốt trật tự công cộng, thường xuyên duy trì công tác tuần tra, kiểm soát v.v là nhằm phát hiện, chấn

chỉnh kịp thời những vi phạm để phòng ngừa, đấu tranh ngăn chặn, bịt kín mọi

sơ hở mà bọn tội phạm có thể lợi dụng để hoạt động phạm pháp

+ Lực lượng trinh sát, Cảnh sát quản lý hành chính cần làm tốt chức năng tham mưu cho cấp ủy và chính quyền cơ sở dựa vào các văn bản pháp luật, thể lệ quản lý hành chính của Nhà nước để ban hành các quy chế, quy tắc,

thể lệ quản lý các hoạt động kinh doanh dịch vụ như: bốc xếp, vận chuyển, bảo

vệ giữ gìn trật tự, mở các hoạt động kinh doanh dịch vụ, hành nghề đặc biệt v.v cần quy định rõ về các mặt như mô hình tổ chức, điều kiện hoạt động, chế độ quản lý, giá cả, các nghề được làm, nghĩa vụ thuế v.v đặc biệt chú ý là không để những đối tượng có nhiều tiền án, tiền sự đứng đầu các tổ chức này

+ Tăng cường công tác trực ban hình sự của lực lượng Công an nhân dân ở các thành phố, thị xã lớn cần tổ chức xây dựng lực lượng Cảnh sát phản ứng nhanh (Cảnh sát 113) để giải quyết các yêu cần khẩn cấp theo đường dây nóng điện thoại 113

+ Cần khai thác và sử dụng có hiệu quả những thành tựu của khoa học

kỹ thuật và công nghệ vào công tác phòng ngừa đấu tranh chống tội phạm có

tổ chức Trang bị phương tiện kỹ thuật hiện đại, hệ thống thông tin, mạng vi tính nối mạng trong toàn quốc mà trước mắt là ở những địa bàn trọng điểm phức tạp, ở Bộ Công an, các thành phố lớn

+ Tăng cường công tác vận động quần chúng cung cấp những tin tức, tài liệu về hoạt động của tội phạm, một mặt phải đảm bảo an toàn cho quần chúng tích cực, mặt khác cũng cần kịp thời đưa ra xét xử những đối tượng trọng điểm, vụ án trọng điểm để tạo khí thế quần chúng tích cực tham gia đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức Mặt khác cần đẩy mạnh đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực trong bộ máy Nhà nước, trong các cơ quan bảo vệ pháp luật nhằm ngăn chặn và làm hạn chế những cơ sở, điều kiện mà tội phạm có tổ chức lợi dụng hoạt động phạm tội

c Tăng cường công tác điều tra, xử lý tội phạm có tổ chức

Thực tiễn điều tra khám phá các băng nhóm tội phạm có tổ chức thì hầu hết là phải xác lập chuyên án điều tra mới đạt hiệu quả cao Vì vậy, cần kịp thời xác lập chuyên án và thành lập ban chuyên án nhằm phối kết hợp các lực lượng, phương tiện và biện pháp nghiệp vụ nhằm đạt hiệu quả cao cho chuyên

án

Nhiệm vụ quan trọng bậc nhất của các chuyên án điều tra tội phạm có tổ chức là nhằm đánh trúng, đánh mạnh bằng được số cầm đầu, chỉ huy (vì đa số chúng thường có vỏ bọc tinh vi rất khó nhận biết nếu không sử dụng chuyên án trinh sát để điều tra) Mặt khác cần coi trọng tiến hành điều tra lại những vụ án

do tội phạm có tổ chức gây ra trước đó

- Ban chuyên án sau khi thành lập cần tiến hành xây dựng kế hoạch điều tra tỷ mỷ, cụ thể, chi tiết, phân công trách nhiệm cho từng đơn vị, cá nhân và quy định thời gian cụ thể cho từng công việc trong kế hoạch điều tra

trường hợp cần tranh thủ sự ủng hộ, chỉ đạo của cấp ủy và chính quyền địa phương) Chống tư tưởng cục bộ địa phương sợ mất thành tích cho rằng ở đơn

vị, địa phương mình không có tội phạm có tổ chức, nên chỉ điều tra, truy tố, xét xử theo từng vụ án đơn lẻ

- Cần lựa chọn những điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán có đủ năng lực và phẩm chất, có tinh thần trách nhiệm cao, có kinh nghiệm và sáng tạo, tham gia vào công tác điều tra, truy tố, xét xử

- Phối kết hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa cơ quan cảnh sát điều tra và trinh sát ngay từ khi khởi tố vụ án, trong quá trình điều tra đến khi kết thúc vụ

án Những trường hợp đặc biệt cần có sự phối hợp, hỗ trợ đến khi kết thúc xét

xử vụ án

- Củng cố vững chắc chứng cứ đã thu thập được, khẩn trương thu thập chứng cứ mới và khai thác mở rộng vụ án nhằm phục vụ cho việc đấu tranh triệt phá toàn bộ băng nhóm tội phạm hoạt động có tổ chức

- Quá trình đấu tranh khai thác cần vận dụng linh hoạt chiến thuật xét hỏi bị can do tính chất phức tạp của vụ án, của các đối tượng khi bị bắt giữ và những tên chỉ huy cầm đầu băng nhóm có nhiều kinh nghiệm đối phó Vì vậy, quá trình xét hỏi cần nghiên cứu kỹ, tỷ mỷ để tìm ra những mắt xích yếu nhất

để đột phá để xét hỏi làm cho bị can dễ dàng nhận tội và khai báo hành vi cùng đồng bọn phục vụ tốt cho việc xét hỏi bị can khác

- Triệt để khai thác và sử dụng tổng hợp các biện pháp nghiệp vụ trinh sát trong buồng giam để phục vụ cho công tác xét hỏi bị can và thu thập tài liệu chứng cứ mở rộng vụ án

- Khai thác triệt để khả năng của các biện pháp khoa học kỹ thuật, nghiệp vụ khắc phục cho công tác điều tra như ghi âm, ghi hình bí mật, kiểm soát thông tin, kiểm duyệt thư tín v.v

- Phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan điều tra với viện kiểm sát và tòa án trong quá trình điều tra, giám sát điều tra và truy tố, xét xử

d Từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật, các văn bản pháp quy nhằm phát huy hiệu quả của pháp luật trong công tác đấu tranh, ngăn chặn tội phạm có tổ chức

Về công tác phòng ngừa, đấu tranh ngăn chặn tội phạm có tổ chức đòi hỏi tài năng, trí tuệ, bản lĩnh và lòng dũng cảm, sáng tạo của cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng Công an nhân dân và các cơ quan bảo vệ pháp luật là yếu tố hàng đầu quyết định hiệu quả công tác này Tuy vậy, trong thực tiễn điều tra khám phá và công tác xử lý tội phạm có tổ chức thời gian vừa qua cho thấy rằng hiện nay cơ sở pháp lý để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động này ở nước ta còn chưa đầy đủ và gặp nhiều khó khăn như: Vụ xét xử băng nhóm

Phúc Bồ ở Hà Nội thì hầu hết nhân chứng không có mặt tại phiên tòa, việc định tội đối với những hành vi phạm tội có tổ chức cũng gặp nhiều khó khăn

Xây dựng và từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật là một trong những biện pháp quan trọng góp phần phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm nói chung, tội phạm có tổ chức nói riêng Thực tế khi nghiên cứu về tội phạm

có tổ chức trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam còn nhiều vướng mắc và bất cập so với thực tế đấu tranh phòng, chống tội phạm có tổ chức hiện nay

Pháp luật hình sự Việt Nam hiện nay, về khái niệm tội phạm có tổ chức hiện được đưa vào chế định đồng phạm - phạm tội có tổ chức (trên thực tế

chưa đạt mức độ ''có tổ chức'', hành vi ''phạm tội có tổ chức'' mới chỉ được liệt

vào tình tiết tăng nặng của một số tội danh cụ thể)

Hiện nay trong Bộ Luật hình sự năm 1999 chưa có khái niệm tội phạm

có tổ chức, chưa có những điều luật quy định về nguyên tắc xử lý, về khung hình phạt cho loại tội phạm có tổ chức Trong công tác điều tra, truy tố, xét xử việc vận dụng còn bộc lộ nhiều lúng túng, sơ hở và còn có những quan điểm khác nhau Theo chúng tôi: tội phạm có tổ chức đã xuất hiện ở nước ta mặc dù

số lượng chưa nhiều song tác hại do chúng gây ra là rất nghiêm trọng Vì vậy, cần phải xây dựng luật chống tội phạm có tổ chức hoặc bổ sung, sửa đổi Bộ luật hình sự hiện hành và quy định rõ hơn về hành vi lôi kéo thành lập tổ chức tội phạm; hành vi điều hành hoạt động phạm tội; hành vi che giấu tổ chức tội phạm, v.v làm cho pháp luật hình sự nước ta cập nhật và phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia mà Nhà nước ta đã ký cam kết tham gia

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến rộng rãi trong quần chúng nhận thức được tính chất nguy hiểm của tội phạm có tổ chức để nhân dân hiểu biết về chúng để tích cực, chủ động, phòng ngừa và phát hiện, cung cấp cho cơ quan chức năng về hoạt động của tội phạm có tổ chức

e.Tăng cường hợp tác quốc tế trong đấu tranh chống tội phạm có tổ chức

Thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức trên phạm vi quốc

tế và ở Việt Nam cho thấy sự liên kết, móc nối giữa các tổ chức tội phạm trên thế giới theo các đường dây xuyên quốc gia đã gây thiệt hại không chỉ ở phạm

vi một quốc gia mà thiệt hại đến cả cộng đồng quốc tế Vì vậy, yêu cầu hợp

tác quốc tế trong đấu tranh phòng chống tội phạm vì lợi ích của mỗi quốc gia

và lợi ích chung đối với tất cả các nước trên thế giới 1à yêu cầu cần thiết và khách quan trong tình hình hiện nay

Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn nêu trên Nhà nước ta đã quan tâm

tranh phòng chống tội phạm như Cảnh sát nhân dân Việt Nam tham gia Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (INTERPOL); Tổ chức Cảnh sát ASEANAPOL

và hợp tác với cảnh sát các nước khác đã tạo điều kiện cho việc quan hệ tiếp xúc, tiếp cận với những thông tin mới nhất, những thành tựu khoa học kỹ thuật tiên tiến trong phòng chống tội phạm Hiện nay nước ta đã tham gia ký kết các Hiệp định về tương trợ tư pháp với một số nước như Cộng hòa Liên bang Nga, Trung Quốc, Ucraina, Cộng hòa Liên bang Đức, Lào, Thái Lan Nhưng trên thực tế Hiệp định về tương trợ tư pháp còn ít phát huy tác dụng: Mối quan hệ của các cơ quan chức năng ở trong nước để phối hợp thực hiện các Hiệp định

đã ký còn kém hiệu quả Chúng ta đã phối hợp với cảnh sát các nước trong điều tra khám phá một số vụ án nghiêm trọng về kinh tế, hình sự, ma túy, tội phạm xuyên quốc gia và phòng chống khủng bố quốc tế, về dẫn độ tội phạm, trao đổi thông tin

Vì lẽ đó, Nhà nước sớm ban hành các văn bản pháp luật về các vấn đề

có liên quan đến hợp tác quốc tế trong đấu tranh phòng chống tội phạm như Hiệp định hợp tác về dẫn độ tội phạm, chống tội phạm xuyên quốc gia, rửa tiền, tội phạm trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, môi trường, luật bảo vệ nhân chứng, trao đổi về thông tin tội phạm, hợp tác tương trợ về khoa học công nghệ trong phòng chống tội phạm có tổ chức về đào tạo bồi dưỡng, trao đổi cử sĩ quan liên lạc phòng chống tội phạm có tổ chức, tội phạm xuyên quốc gia v.v nhằm phát huy sức mạnh nội lực và hợp tác quốc tế có hiệu quả cao trong phòng chống tội phạm ở trong nước và cộng đồng quốc tế

- Cần chủ động đề xuất bàn bạc với các nước xung quanh khu vực ký kết các văn bản hợp tác về phòng chống tội phạm tạo hành lang pháp lý cho các cơ quan chức năng tiến hành có hiệu quả công tác phòng chống tội phạm

có tổ chức

- Đối tượng hợp tác trước mắt và bức xúc hiện nay là:

Đối với các nước xung quanh khu vực Đông Nam á như Lào, Thái Lan, Cămpuchia về chống buôn lậu, buôn bán, vận chuyển ma túy, hoạt động mại dâm, mua bán phụ nữ trẻ em, chống cướp biển

- Việt Nam - Trung Quốc về chống buôn lậu, buôn bán hàng cấm, cướp trên tuyến đường biển, rửa tiền, buôn bán vận chuyển ma túy, mua bán phụ nữ, trẻ em

- Đối với các nước Đông Au, Cộng hòa Liên bang Đức, Cộng hòa Séc, các nước thuộc SNG, Nga về buôn lậu, cướp tài sản, cưỡng đoạt, giết người, chống khủng bố

- Cần thiết thành lập mạng lưới sĩ quan cảnh sát liên lạc ở những nước

có tình hình hoạt động phạm tội phức tạp, có đông người Việt Nam sinh sống

Có như vậy mới tạo điều kiện cao nhất để đảm bảo hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm có tổ chức

BIỆN PHÁP ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN LÝ NHÂN,

HỘ KHẨU ĐỐI VỚI NHÓM TỘI PHẠM CÓ TỔ CHỨC , TỘI PHẠM HÌNH SỰ ĐƯỢC THA VỀ NHẰM PHÁT HIỆN CÁC ĐỐI TƯỢNG

BỊ TRUY NÃ

Đại tá Tạ Qúy

Phó cục trưởng Cục CS QLHC về TTXH, Bộ Công an

Những năm gần đây tình hình an ninh trật tự (ANTT) nói chung và tình

hình tội phạm hoạt động theo kiểu “xã hội đen” nói riêng diễn biến phức tạp

Một số loại tội phạm mới xuất hiện, nhiều tội phạm nghiêm trọng xảy ra đã tác

động gây ảnh hưởng xấu trong dư luận của nhân dân Đặc biệt đáng lo ngại là

sự tái phạm, vi phạm pháp luật trở lại của một số đối tượng tù tha về, số đối

tượng phạm tội nghiêm trọng có chiều hướng gia tăng Công tác quản lý giáo

dục các loại đối tượng có liên quan đến ANTT là nhiệm vụ quan trọng của lực

lượng Công an nói chung Phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh chống tội phạm để

bảo vệ ANTT là công tác khó khăn phức tạp, trong đó quản lý đối tượng tù tha

về, đối tượng phạm tội nghiêm trọng của CSKV, CAPTX về ANTT ở cơ sở là

một trong những vấn đề có ý nghĩa quan trọng, là yêu cầu đòi hỏi tất yếu đối

với mọi Nhà nước Đối với Nhà nước ta, quá trình tiến hành công tác này không chỉ có ý nghĩa giáo dục con người mà nó còn góp phần từng bước thu

hẹp tiến tới xoá bỏ nguyên nhân điều kiện phát sinh, phát triển tội phạm Công

tác quản lý, giáo dục đối tượng theo chức năng của lực lượng Cảnh sát quản lý

hành chính về trật tự xã hội, đặc biệt là các đối tượng tù tha về, đối tượng

phạm tội nghiêm trọng ở cơ sở hiện nay của lực lượng CSKV, CATPX về

ANTT có vị trí quan trọng đấu tranh, phòng ngừa và trấn áp tội phạm, nhằm

góp phần giữ vững, ổn định về ANTT tại địa bàn cơ sở Vì vậy, tiến hành công

tác quản lý, giáo dục đối tượng ở cơ sở không những phục vụ tốt cho yêu cầu

của biện pháp quản lý hành chính về trật tự xã hội và các biện pháp nghiệp vụ

của ngành Công an, mà còn phục vụ tốt cho việc thực hiện các chủ trương

chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong công cuộc phát triển và hội

nhập của nước ta hiện nay

Công tác quản lý các đối tượng tù tha về là công tác mang tính xã hội,

đồng thời cũng là hoạt động nghiệp vụ của lực lượng Công an Vì vậy, trong

quá trình tiến hành lực lượng Công an cần coi trọng việc sử dụng và phát huy

tác dụng các biện pháp nghiệp vụ chuyên sâu để quản lý giáo dục đối tượng

Đối tượng tù tha về rất đa dạng phức tạp, có những đặc điểm khác biệt với các

loại đối tượng khác Loại đối tượng này rất đa dạng về thành phần, hoàn cảnh

gia đình; Về đặc điểm, tính chất phương thức thủ đoạn hoạt động của mỗi đối

tượng cụ thể ở mỗi địa bàn khác nhau cũng cần có các biện pháp theo dõi, quản lý, giáo dục khác nhau Trong quá trình quản lý giáo dục, lực lượng Công

an không chỉ áp dụng các biện pháp mang tính hành chính thông thường để theo dõi giám sát, quản lý mà cần phải sử dụng các biện pháp nghiệp vụ để giáo dục, tạo điều kiện cho đối tượng sớm hoà nhập cộng đồng

Nâng cao chất lượng quản lý các đối tượng tù tha về, đối tượng đã phạm tội nghiêm trọng, công tác quản lý nhân hộ khẩu nhằm phát hiện các đối tượng truy nã Nếu quản lý tốt, giám sát kết hợp với giáo dục, cảm hoá sẽ ngăn chặn được việc đối tượng tiếp tục phạm pháp hoặc cấu kết với các đối tượng khác tổ chức phạm pháp Cũng từ việc nắm địa bàn, nắm đối tượng, lực lượng Công an

có thể chủ động đấu tranh triệt phá sớm ngay từ khi các băng nhóm tội phạm

có dấu hiệu hình thành Việc ngăn chặn băng nhóm tội phạm hình sự cũng sẽ góp phần ngăn chặn các loại tội phạm có tổ chức khác như tội phạm kinh tế, tội phạm ma tuý, các loại tệ nạn xã hội sử dụng “đội quân dao búa” làm phương tiện đe doạ, thanh toán trả thù, triệt dần những “chiếc vòi bạch tuộc”, không để cho tội phạm có tổ chức, tội phạm kiểu “xã hội đen” phát triển Ngay từ bây giờ, công tác đấu tranh với loại tội phạm này phải được triển khai một các bài bản, không chút chần chừ Về lâu dài, cần chủ động ngăn ngừa từ xa qua công tác rà soát, nắm đối tượng, kết hợp với sức mạnh phong trào quần chúng tham gia giữ gìn ANTT Đồng thời, với loại tội phạm nguy hiểm này, lực lượng Công an cần ra tay trấn áp mạnh mẽ và kịp thời, không để chúng lộng hành gây tội ác

Quản lý các đối tượng tù tha về, đối tượng đã phạm tội nghiêm trọng vừa là mục tiêu vừa là biện pháp, gắn liền với việc thực hiện chức năng của Nhà nước là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong công cuộc xây dựng CNXH ở nước ta được Đảng, Nhà nước rất quan tâm Thực tế cho thấy quản lý các đối tượng tù tha về là công tác của toàn xã hội, nó có tác động và ảnh hưởng rất lớn đến các hoạt động quản lý xã hội trong các lĩnh vực của đời sống Quản lý các đối tượng tù tha về, đối tượng phạm tội nghiêm trọng là một trong các biện pháp góp phần đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, tăng cường pháp chế XHCN

Thực trạng hiện nay Công an các địa phương mới chủ yếu tập trung vào các biện pháp theo dõi quản lý, phát hiện, xử lý các vi phạm của đối tượng Các biện pháp để giáo dục, tạo điều kiện hỗ trợ cho đối tượng yên tâm cải tạo chưa được quan tâm đúng mức.Thực tế số đối tượng tù tha về tái phạm vi phạm vẫn có chiều hướng gia tăng và tỉ lệ cao ở các địa phương trong khi đó

số đối tượng tiến bộ tái hoà nhập số lượng còn hạn chế, nắm vững các chính sách, quy định pháp luật của Đảng, Nhà nước về việc quản lý, giáo dục đối với

gia đình thấy rõ trách nhiệm của mình, nắm được các nội dung yêu cầu, phương pháp biện pháp cụ thể trong việc quản lý, giáo dục con em, thân nhân của họ Đặc biệt giúp cho người thân của đối tượng hiểu rõ tâm lý đối tượng, hiểu rõ những nhu cầu chính đáng, hiểu rõ những khó khăn mà đối tượng đang vấp phải để giúp họ vượt qua, biết cảm thông chia sẻ với họ, nâng đỡ họ, động viên, cởi mở với họ để họ mau chóng hoà nhập Cần vận động những thành viên tích cực, có trách nhiệm trong gia đình, dòng họ đứng ra đảm nhiệm việc giúp đỡ giáo dục đối tượng, thường xuyên gặp gỡ, động viên, tạo các điều kiện thuận lợi cho đối tượng tái hoà nhập Tính đến nay lực lượng CSKV, CAPTX

về ANTT hiện nay quản lý 1.015.466 đối tượng trong đó có 568.159 đối tượng

có tiền án, tiền sự về chính trị; 162.021 đối tượng sưu tra; 62.623 đối tượng quản lý theo pháp luật; 222.663 đối tượng đi tù, CSGD, CSCB, TGD tha về; lực lượng CSKV, CAPTX về ANTT, CSTT, Cảnh sát quản ký đặc doanh hiện đang sử dụng 21.036 CSBM, 1.036 CTVĐ để quản lý đối tượng và địa bàn Trong những năm qua lực lượng CSKV, CAPTX về ANTT đã kiểm danh kiểm diện được 687.862 lượt đối tượng, cảm hoá giáo dục 412.204 lượt đối tượng, đưa ra kiểm điểm trước dân 59.788 đối tượng, phối hợp tìm việc làm cho 18.937 đối tượng, lập 1.763 hồ sơ đưa đối tượng vào cơ sở giáo dục, 1.987 hồ

sơ đối tượng vào trường giáo dưỡng, 2.506 đi cơ sở chữa bệnh góp phần phòng ngừa tái phạm; trả lời trên 9 triệu phiếu xác minh hai chiều giúp cho lực lượng trinh sát điều tra khám phá nhanh các vụ trọng án và ngăn ngừa tội phạm

Chính vì vậy, để nâng cao chất lượng hiệu qủa của công tác này, cần huy động sự tham gia tích cực tự giác có hiệu qủa của cả cộng đồng, phát huy vai trò của tất cả các tổ chức xã hội, các đoàn thể quần chúng Nghị quyết 39/TW

của Bộ Chính trị chỉ rõ “Suy cho cùng, nhân tố thúc đẩy các đối tượng cải tạo, phấn đấu trở thành lao động tiến bộ là bản chất tốt đẹp của chế độ, là thế mạnh, thế thắng của cách mạng…Nhân tố có tác dụng trực tiếp thúc đẩy sự cải tạo của đối tượng chính là phong trào quần chúng ở địa phương, là việc giám sát, giáo dục của quần chúng, là việc quản lý của cơ quan chính quyền dưới sự lãnh đạo của cấp uỷ Đảng cơ sở”

Quản lý các đối tượng tù tha về, đối tượng phạm tội nghiêm trọng là một nội dung quan trọng trong sự nghiệp giữ gìn ANTT Vì vậy, khi tiến hành muốn đạt hiệu qủa cần huy động và có sự tham gia đông đảo của các tổ chức

đoàn thể quần chúng, cơ quan xí nghiệp và của toàn xã hội Bác Hồ dạy: “Mọi công dân, bất kỳ già, trẻ, gái, trai, bất kỳ làm việc gì, đều có nhiệm vụ giúp chính quyền giữ gìn trật tự, an ninh, vì trật tự an ninh trực tiếp quan hệ đến lợi ích của bản thân mọi người Mấy mươi vạn con mắt soi sáng, mấy mươi vạn lỗ tai nghe ngóng thì bọn gian phi, côn đồ sẽ lòi mặt ra và sẽ phải cải tà quy chính dưới lực lượng to lớn của quần chúng”

Để đạt được mục tiêu trên, quá trình tiến hành tổ chức quản lý các đối tượng tù tha về, đối tượng phạm tội nghiêm trọng, cần tập trung thực hiện tốt một số nội dung yêu cầu cụ thể sau:

Muốn thực hiện được yêu cầu trên cần cụ thể hoá công tác này bằng các quy định, kế hoạch cụ thể để tất cả các thành viên trong xã hội và nhân dân nắm được cùng tham gia với điều kiện khả năng sẵn có Nghị quyết số 09/CP

và Quyết định 138/TTg của Thủ tướng Chính phủ đã chỉ rõ: “Tập trung vào việc toàn dân xây dựng gia đình văn hoá mới, hoà giải các mâu thuẫn, phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi, vi phạm pháp luật, gắn bó với phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới, quan tâm giáo dục phòng ngừa tội phạm”

Thực tế khảo sát trong những năm qua số đối tượng tù tha về, đối tượng phạm tội nghiêm trrọng về địa phương tái phạm phần lớn là không có nghề nghiệp và nghề nghiệp không ổn định chiếm 80% trong tổng số tái phạm Đối tượng phạm tội nghiêm trọng sau khi ra trại không có việc làm, số nằm trong biên chế Nhà nước thì bị thải hồi, một số tuy có nghề trước khi đi tù, nhưng sau khi ra trại không có điều kiện tiếp tục làm nghề cũ, một số khác không có nghề phải tự kiếm và làm thuê với các nghề khác nhau để kiếm sống Do không có thu nhập chính đáng, cuộc sống của bản thân, gia đình không ổn định trong khi đời sống vật chất của xã hội ngày càng tăng nhanh dẫn đến các đối tượng nảy sinh tình trạng tiêu cực, tiếp tục đi vào con đường phạm tội trở lại

Vì vậy, tạo việc làm cho các đối tượng tù tha về là nhiệm vụ cấp bách và có ý nghĩa chiến lược, trách nhiệm thuộc về các cơ quan chức năng và toàn xã hội

Vì vậy, quản lý các đối tượng tù tha về, đối tượng phạm tội nghiêm trọng lực lượng CSKV, CAPTX về ANTT ở cơ sở cần xác định rõ yêu cầu quản lý phải nhằm đạt được mục đích là: Cảm hoá giáo dục, cải tạo đối tượng làm cho đối tượng nhận thức được lẽ phải, làm ăn lương thiện trở thành người công dân có ích cho xã hội, không định kiến, xa lánh họ, cần quan tâm tạo điều kiện cho người lầm lỗi tiến bộ được lao động, học tập và tham gia phong trào quần chúng BVANTQ phù hợp với điều kiện từng người Đồng thời phải chủ động phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh ngăn chặn kịp thời có hiệu qủa đối với từng loại đối tượng nhằm tước bỏ những điều kiện, khả năng có thể tiếp tục phạm tội, tái phạm và vi phạm trật tự ATXH tại cơ sở Lực lượng CSKV, CAPTX về ANTT phải làm tốt chức năng tham mưu đắc lực cho cấp ủy, chính quyền cơ sở, đồng thời phải làm tốt chức năng hướng dẫn và tổ chức thực hiện

ở cơ sở, là người trực tiếp quản lý, giáo dục các đối tượng tù tha về, đối tượng phạm tội nghiêm trọng trong phạm vi địa bàn, khu vực theo đúng quy định của pháp luật và hướng dẫn chỉ đạo của Công an cấp trên

Thông qua các mặt công tác nghiệp vụ cơ bản, rà soát kỹ số nhân khẩu,

hộ khẩu trong từng địa bàn, nắm chắc và phân loại số nhân khẩu thuộc diện KT2, KT3, KT4 xác minh các trường hợp nghi vấn để xác định ĐTTN, CSKV, CAPTX về ANTT phối hợp với lực lượng trinh sát, tổ chức rà soát số đối tượng hình sự tại các tụ điểm phức tạp, các địa bàn trọng điểm phát hiện đối tượng có lệnh truy nã ở các tụ điểm này Tổ chức tuyên truyền giáo dục ý thức phòng ngừa tội phạm và đẩy mạnh phát động phong trào quần chúng tham gia phát hiện, đấu tranh và tố giác tội phạm, vận động toàn dân tham gia quản lý, giáo dục, cảm hoá những người lầm lỗi tại cộng đồng dân cư, đó là biện pháp quan trọng có tính chiến lược trước mắt và lâu dài để quần chúng nhân dân phát hiện các đầu mối, quan hệ của ĐTTN, cung cấp thông tin, tài liệu cho lực lượng Công an kịp thời bắt giữ đối tượng Đồng thời bổ sung đầy đủ các thông tin cần thiết về đối tượng truy nã (qua tàng thư hộ khẩu, tàng thư CMND, tài liệu thu thập được từ cơ sở…) đối chiếu, xác minh: chú ý làm rõ những người

ở nơi khác đến không rõ lý do; kiểm tra CMND, đối chiếu với danh sách hồ sơ ĐTTN, để phát hiện các loại ĐTTN trong số người này Chấn chỉnh việc đăng

ký, quản lý tạm trú, tạm vắng, củng cố các điểm khai báo tạm trú Giao trách nhiệm cho công an phường, xã, thị trấn trực tiếp thực hiện để gắn trách nhiệm của từng CSKV, CAPTX về ANTT Thực hiện nghiêm túc việc xác minh và trả lời các yêu cầu xác minh về hộ khẩu để phát hiện ĐTTN

Những trường hợp nghi vấn là đối tượng phải được lập danh sách để đối chiếu với tàng thư căn cước can phạm, truy nã Lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính thông qua các mặt công tác như quản lý hộ khẩu, cấp phát chứng minh nhân dân, quản lý các ngành nghề nghiệp kinh doanh có điều kiện về ANTT để phát hiện, cung cấp thông tin, tài liệu về đối tượng truy nã cho lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về TTXH hoặc các lực lượng có liên quan Phối hợp với lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về TTXH tiến hành xác minh, truy bắt các đối tượng truy nã trong phạm vi địa bàn quản lý Qua 5 năm thực hiện kế hoạch 327/BCA về tổng truy bắt đối tượng truy nã, lực lượng CSQLHC về TTXH đã trực tiếp và phối hợp với các lực lượng có liên quan phát hiện bắt 7.079 đối tượng truy nã (trong đó trực tiếp bắt 1.660 đối tượng, phối hợp bắt 4.193 đối tượng, vận động đầu thú 1.226 đối tượng), điển hình là lực lượng Công an xã của các tỉnh Sơn La, Vĩnh Phúc, Bà Rịa-Vũng Tàu, Khánh Hoà, Quảng Nam, Hà Nội… bắt 35 đối tượng có lệnh truy nã, vận động đầu thú 17 tên; lập hồ sơ đưa vào cơ sở giáo dưỡng 1.763 đối tượng, 1.987 đối tượng vào TGD, 2.506 đối tượng vào CSCB và quản lý giáo dục tại xã, phường, thị trấn 62.623 đối tượng Trong 5 năm qua lực lượng CS.QLHC về TTXH đã tổ chức kiểm tra được 10.284.353 lượt hộ với 36.812.536 nhân khẩu (trong đó KT2 là 1.760.780 hộ với 11.933.718 nhân khẩu, KT3 là 2.541.311 hộ với 15.490.611 nhân khẩu, KT4 là 754.343 hộ với 9.388.207 nhân khẩu), củng

cố 436.745 lượt điểm khai báo tạm trú, tạm vắng… Qua kiểm tra đã phát hiện

và bắt 635 đối tượng truy nã, 2.187 đối tượng buôn bán, tàng trữ, sử dụng ma tuý và hoạt động mại dâm

Tuy nhiên, trong công tác tuy bắt đối tượng có lệnh truy nã vẫn còn nhiều bất cập, nhiều sơ hở thiếu sót tồn tại Đáng chú ý là tình hình về tội phạm vẫn gia tăng và diễn biến phức tạp, số đối tượng có lệnh truy nã tiếp tục tăng trong một số năm gần đây, một số loại tội phạm nghiêm trọng như giết, cướp, hiếp dâm, lừa đảo không giảm Kết quả truy bắt đối tượng truy nã đạt tỷ

lệ chưa cao Lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH thực hiện công tác này mới đạt tỷ lệ trực tiếp bắt gần 23% Trong khi đó lực lượng này có trên 16 ngàn cán

bộ chiến sỹ được bố trí phụ trách trên 12.058 xã, phường, thị trấn Tình hình di dịch cư của nhân dân vào các tỉnh Tây Nguyên còn nhiều phức tạp, qua rà soát nắm được tại Lào Cai, Lai Châu, Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Thanh Hoá

có 3.398 hộ với 16.175 nhân khẩu di dịch cư tự do vào các tỉnh Tây Nguyên, phối hợp với lực lượng An ninh nắm số người Campuchia và Việt kiều Campuchia tại các tỉnh An Giang, Sóc Trăng, Trà Vinh, Cần Thơ, Đồng Tháp, Long An, Vĩnh Long, Tây Ninh, Bình Phước, Bình Dương, Đồng Nai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Kon Tum, Gia Lai, Lâm Đồng, TP.Hồ Chí Minh hiện có 2.284 hộ với 6.883 nhân khẩu là người Campuchia, 39.581 hộ với 164.886 nhân khẩu Việt kiều Campuchia; qua khảo sát nắm được có 43.478 người lấy chồng Trung Quốc, 1.791 người quay trở về Việt Nam mang theo 494 con lai, gần 8 vạn người lấy chồng Đài Loan, 2.758 người quay trở lại Việt Nam mang theo trên 4 nghìn con lai Bên cạnh đó số lao động theo thời vụ ở nông thôn kéo ra các thành phố, thị xã kiếm sống cũng rất phức tạp, đặc biệt là các thành phố lớn như: Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng… hàng năm có tới hàng chục nghìn nhân khẩu KT3, KT4 tạm trú trên địa bàn; ngoài ra còn có hàng vạn sinh viên theo học các trường đại học, cao đẳng, trung học… thuê nhà để ở Bên cạnh đó một số địa phương chưa chú trọng đến chất lượng đội ngũ cơ sở, nên còn tình trạng bố trí những đồng chí năng lực trình độ yếu kém,

số chờ nghỉ chế độ, chiến sỹ nghĩa vụ hoặc những đồng chí bị kỷ luật ở những đơn vị khác về làm CAPTX về ANTT; ngoài ra một số đồng chí CSKV, CAPTX về ANTT tinh thần trách nhiệm, ý thức nghiệp vụ chưa cao, làm việc còn mang tính hành chính đơn thuần, thiếu nhạy cảm trong việc phát hiện, truy bắt đối tượng có lệnh truy nã; mặt khác một số chế độ chính sách và trang bị phương tiện cho lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH còn chưa được quan tâm đúng mức như: kinh phí hỗ trợ và trang bị phương tiện đi lại, phương tiện thông tin, CCHT… còn quá ít và lạc hậu, đặc biệt là cấp cơ sở Đây cũng là những yếu tố làm ảnh hưởng đến công tác quản lý hộ khẩu và phát hiện đối tượng truy nã, đối tượng trốn thi hành án

* Một số biện pháp nâng cao chất lượng công tác quản lý đối tượng tù tha về, đối tượng phạm tội nghiêm trọng, công tác quản lý nhân hộ khẩu nhằm phát hiện các đối tượng truy nã

1 Tăng cường công tác nắm tình hình, đặc biệt là tình hình hoạt động của các băng ổ nhóm tội phạm hình sự, kinh tế, ma tuý, tội phạm có tổ chức, tội phạm hoạt động theo kiểu xã hội đen… thường xuyên thu thập củng cố hồ

sơ, tài liệu về đối tượng; chủ động làm tốt công tác điều tra cơ bản; thông qua công tác quản lý nhân hộ khẩu để nắm hộ, nắm người (số nhân khẩu KT2, KT3

và KT4) đang cư trú trên địa bàn, khu vực phụ trách nhằm phát hiện kịp thời đối tượng truy nã; lên danh sách các loại đối tượng và tổ chức phân loại để quản lý, đồng thời ghi vào sổ KV3 để theo dõi quản lý theo qui định, củng cố mạng lưới CSBM đảm bảo giám sát đối tượng và quán xuyến địa bàn phục vụ cho công tác phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm

2 Chấn chỉnh công tác kiểm tra tạm trú, tạm vắng, việc mang dùng, sử dụng CMND và giấy tờ đi lại khác của công dân… số khách sạn, nhà cho thuê nghỉ trọ, ký túc xá, hộ mặt nước đặc biệt là diện KT3, KT4… trang trại vùng sâu vùng xa, khu vực biên giới, vùng kinh tế mới, khu vực ngoại ô các thành phố, thị xã Thông qua công tác này phát hiện các đối tượng có lệnh truy nã, trốn thi hành án phạt tù hoặc các đối tượng hình sự khác lẩn trốn tại địa bàn Gắn công tác quản lý nhân hộ khẩu (thường trú, tạm trú, tạm vắng) với công tác nghiệp vụ khác để phát hiện các loại đối tượng hình sự, đối tượng truy nã

3 Tuyên truyền giáo dục bằng nhiều hình thức và biện pháp phong phú, sáng tạo giúp cho toàn dân thấy được việc quản lý, giáo dục và giúp đỡ các đối tượng tù tha về, những người lầm lỗi là việc chung của mọi người và toàn xã hội, nhân rộng các phong trào “Toàn dân tham gia tố giác tội phạm, quản lý, giáo dục cảm hoá và thuyết phục những người lầm lỗi tại địa bàn dân cư” Tham mưu đề xuất với chính quyền, cơ quan, đoàn thể và các tổ chức xã hội sắp xếp, giải quyết tạo việc làm cho đối tượng tù tha về, đây là một chính sách đúng đắn góp phần phòng ngừa tội phạm

4 Công tác quản lý, giáo dục, giúp đỡ đối tượng tù tha về là trách nhiệm của toàn xã hội, đây là việc làm lâu dài thường xuyên, liên tục đề nghị Bộ Công an cần phối hợp với các ngành Toà án, Viện kiểm sát, Bộ Lao động thương binh và xã hội đề xuất, ban hành những văn bản pháp lý để chỉ đạo thống nhất nhằm phát huy hiệu lực quản lý Nhà nước đối với đối tượng tù tha

về, lực lượng Công an tập trung thời gian vào công tác nghiệp vụ cơ bản

5 Xây dựng và củng cố lực lượng CS.QLHC về TTXH ngày một trong sạch vững mạnh về mọi mặt, thực sự là lực lượng chính quy và từng bước tinh nhuệ hiện đại để đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ chính trị trong tình hình mới; thực hiện tốt qui chế dân chủ trong công tác QLHC về TTXH; thực hiện

tốt Nghị quyết 09/CP và chương trình quốc gia phòng chống ma tuý năm 2010, chương trình 130/CP của Chính phủ về phòng chống tội phạm buôn bán phụ

nữ, trẻ em, chỉ thị 05 của Bộ về công tác nghiệp vụ cơ bản… Đây là những mặt công tác cần được quan tâm đúng mức để nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa tội phạm, góp phần thực hiện thắng lợi chương trình quốc gia phòng chống tội phạm của Chính phủ./

MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶC TRƯNG PHÁP LÝ VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM CÓ TỔ CHỨC

GS.TS Nguyễn Xuân Yêm - TS Nguyễn Phong Hòa (Bộ Công an)

Tội phạm có tổ chức là một vấn đề mới và là một thách thức của thế giới những năm cuối thế kỷ 20, đòi hỏi các quốc gia không phân biệt chế độ chính trị xã hội phải tập trung các nỗ lực để đấu tranh phòng chống Báo cáo khoa học này tập trung trình bày về một số đặc trưng pháp lý và tổ chức hoạt động phòng ngừa tội phạm có tổ chức ở nước ta trong tình hình hiện nay

I Các đặc điểm tội phạm học và đặc trưng pháp lý tội phạm có tổ chức

Với kết quả tác động của khoa học và công nghệ hiện đại, ngày nay tội phạm không còn giới hạn trong một quốc gia Tội phạm đã có mặt khắp thế giới và ngày càng được tổ chức chặt chẽ hơn, trở thành tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm quốc tế Tội phạm có tổ chức hiện đại ngày nay hoạt động theo dạng mạng lưới giống như hoạt động của các công ty kinh doanh Số thiệt hại cho xã hội của tội phạm này lớn hơn rất nhiều so với các loại tội phạm truyền thống

Theo Công ước Liên Hợp quốc về phòng chống tội phạm có tổ chức mà

Chính phủ Việt Nam đã ký cam kết tham gia tháng 12 năm 2000 thì Tội phạm

có tổ chức là các tội phạm có cơ cấu từ 3 người trở lên, đã tồn tại trong một thời gian với mục đích phạm tội xuyên quốc gia nghiêm trọng nhằm trực tiếp hay gián tiếp đạt được các lợi ích tài chính, vật chất thông qua các thủ đoạn bạo lực, hối lộ tham nhũng

Các nhà Tội phạm học hiện đại đã khái quát 9 đặc điểm phát triển của tội phạm có tổ chức:

- Bắt đầu bằng nhóm các tội phạm nhỏ và dần dần phạm các tội nghiêm trọng hơn và có lợi nhuận hơn để kiếm tiền

- Sử dụng các biện pháp giả mạo và bạo lực để phạm tội

- Với số tiền có được họ có thể kiếm vũ khí và tuyển dụng thêm người

để thành lập băng, nhóm

- Với số nhân viên mới và vũ khí, chúng mở rộng các hoạt động của chúng và càng kiếm được nhiều tiền

- Chúng sử dụng tiền bất hợp pháp để hối lộ các cán bộ nhà nước để bảo

vệ cho các hợp đồng của chính quyền

- Thâm nhập vào các liên đoàn lao động để gây sức ép với chính quyền

và các tổ chức kinh doanh để trục lợi

- Hối lộ và mua chuộc các phương tiện thông tin đại chúng để bảo vệ tổ chức của chúng và chống lại báo chí và các nhà chính trị

- Thâm nhập vào hoặc lợi dụng việc kinh doanh hợp pháp nhằm hợp pháp hóa đồng tiền thu được qua rửa tiền để tạo ra bộ mặt đầu tư trong tương lai

- Khi đã lớn mạnh tới một chừng mực nhất định, thâm nhập vào chính quyền địa phương và trung ương

Các nhà tội phạm học tư sản đã vẽ sơ đồ cấu trúc của tội phạm có tổ chức trong xã hội tư bản hiện đại (xem sơ đồ dưới)

Một số nhà tội phạm tư sản, trong đó có nhà tội phạm học Hoa Kỳ William J.Chambliss đã đưa ra khái niệm “tội phạm có tổ chức nhà nước”

Chambliss cho rằng tội phạm có tổ chức nhà nước là “những hoạt động

vi phạm pháp luật được thực hiện bởi những đối tượng thuộc cơ quan Nhà nước”, như các hoạt động ''ăn cắp bản quyền, buôn lậu, ám sát, những âm mưu

tội phạm, những hoạt động được thực hiện nhằm âm mưu phi pháp nào đó, vi phạm luật pháp'' diễn ra ở một nước Giới hạn cho những hoạt động này có thể bao gồm cả những quy định nghiêm ngặt đối với việc theo dõi giám sát công dân, các quy định về những khoản tiền kiếm được chính đáng không được dùng cho mục đích phi pháp, cấm việc bán vũ khí cho những nước tham chiến

và những đạo luật cấm việc tài trợ cho khủng bố

Chambliss cho rằng: ''Tội phạm có tổ chức nhà nước không bao giờ gồm những hoạt động tội phạm chỉ những cán bộ riêng lẻ'' bao gồm cả những vấn

đề như nhận hối lộ hoặc ''những hoạt động bạo lực phi pháp của cảnh sát đối với một cá nhân, trừ khi những hoạt động đó vi phạm luật hình sự và đó là những chính sách chính thức áp dụng” Trong các tác phẩm của mình Chambliss đưa ra những ví dụ về các loại hành động cấu thành tội phạm có tổ chức nhà nước Trong những hoạt động được đưa ra có nhiều hoạt động đa dạng như: (1) việc tài trợ cho những hoạt động bất hợp pháp của những kẻ làm việc cho Pháp, Anh và Hà Lan chống lại Tây Ban Nha và Italya trong những thế kỷ trước; (2) sự tiếp tay cho bọn hải tặc trong suốt cuộc chiến tranh năm

1812 chống lại sự tấn công của những đội tàu chiến Anh; (3) những lợi nhuận

mà Pháp kiếm được ở các nước thuộc địa qua các vụ buôn bán ở Đông á và chính những lợi nhuận đó được cung cấp cho việc duy trì các chính phủ thuộc địa; (4) việc sử dụng các hãng hàng không được tài trợ bởi CIA, hãng hàng không Hoa kỳ trong suốt cuộc chiến tranh ở Việt Nam đã sử dụng để vận

để cung cấp cho các nhóm biệt kích hoạt động chống lại chính quyền Cộng sản

ở miền Bắc Việt Nam; (5) những hoạt động rửa tiền của các ngân hàng được

Mỹ hậu thuẫn ở Ôxtrâylia trong suốt cuộc chiến tranh ở Đông Nam á; và (6) kế hoạch của các thành viên của Uỷ ban An ninh quốc gia, Cục bảo vệ và CIA, sau này được tiết lộ ở các cuộc họp thượng nghị viện năm 1986, về việc bán vũ khí cho Iran và sử dụng tiền từ các vụ buôn bán này để tài trợ cho các hoạt động của quân phiến loạn ở Nicaragoa

Cấp dưới

(Những thành viên chân rết)

Thông qua đe dọa, tấn công và giết người, chỉ huy các thành viên thực hiện mệnh lệnh của trùm băng, nhóm Cùng với hoặc thông qua các cán bộ nhà nước liên kết và tham gia trong việc kiểm soát, kiểm soát hoặc tác động

Tham nhũng

trong đội ngũ

cán bộ nhà nước

Kiểm soát trong lĩnh vực

đa quốc gia

Quán rượu, bar

Khu bến cảng

An ninh Liên đoàn lao động

Sử dụng rượu mạnh Những việc làm khác

Cố vấn Lãnh đạo

Caporegim (Hội viên)

Caporegim (Hội viên)

Caporegim (Hội viên)

Thông qua đe dọa, tấn công và giết người, chỉ huy các thành viên thực hiện mệnh lệnh của trùm băng, nhóm Cùng với hoặc thông qua các cán bộ nhà nước liên kết và tham gia trong việc kiểm soát, kiểm soát hoặc tác động

Chambliss cũng phân chia các loại tội phạm có tổ chức nhà nước khác nhau như những hoạt động được Hoa kỳ tài trợ ở Guatemala, Nicaragoa, cộng hòa Đôminic và Việt Nam Ông nói: ''những hoạt động có liên quan này không bao giờ hợp pháp'' Để minh họa cho các nghiên cứu của mình, Chambliss nói ''những tên giết người, những vụ ám sát và những hoạt động khủng bố đi cùng với các hoạt động trên là những hoạt động phạm pháp, cả đối với Hoa kỳ và những nước đã xảy ra các vụ việc đó'' Theo Chambliss, các tổ chức DEA, CIA

và FBI đều liên quan đến những hoạt động bí mật này mặc dù đôi khi họ giấu được sự liên quan của mình bằng cách tạo ra những cơ quan bù nhìn hay những tổ chức khách hàng - ví dụ như tổ chức những người Chilê hoạt động bí mật (DINA) được thành lập trong suốt thời kỳ CIA âm mưu lật đổ tổng thống Chilê Salvador Allende năm 1970

Các vụ phạm tội nội bộ được thực hiện bởi các chính phủ bao gồm cả những vụ như các vụ thử nghiệm y học về những chủ đề không được dễ chịu như các thí nghiệm đã được thực hiện sau chiến tranh thế giới II khi các chiến binh Hoa

Kỳ bị đẩy vào các vụ nổ hạt nhân và các hậu quả mà nó để lại Những thí nghiệm được tiến bởi CIA có liên quan đến những liều thuốc LSD rất cao

và các loại chất ma túy khác với những mục đích rõ ràng cũng cho thấy một ví

dụ về việc phạm tội của chính phủ ngay trong biên giới của Hoa Kỳ Cuối cùng, Chambliss đưa ra một ví dụ về một chuyên án kéo dài 30 năm của FBI được gọi CONTELPRO với âm mưu phá hủy, quấy rối, và làm tai tiếng những nhóm đã được FBI lựa chọn '' Mục tiêu là Hiệp hội tự do công dân của Hoa

kỳ, đại diện của phong trào chống chiến tranh trong những năm 1970, các nhóm quân đội da đen Chambliss gọi CONTELPRO là “vụ vi phạm quyền công đần trắng trợn nhất của các cơ quan liên bang'' trong lịch sử của đất nước, mặc dù một số người có thể cho rằng sự giam cầm những công dân Hoa kỳ của các đội quân Nhật Bản trong những trại tập trung trong chiến tranh thế giới II còn hơn cả chương trình FBI xét về góc độ vi phạm quyền công dân

Có thể đưa ra rất nhiều thí dụ về hoạt động tội phạm có tổ chức Nhà nước được thực hiện bởi các quốc gia trên thế giới Các vụ buôn bán ma túy được chính phủ ủng hộ vẫn còn là một lĩnh vực lớn của các hoạt động tội phạm có tổ chức Nhà nước Chambliss nói: ''Ngày nay, chúng ta có thể thấy một số quốc gia trên thế giới vẫn khuyến khích xuất khẩu ma túy phi pháp trong khi lại xử phạt tội phạm này một cách công khai'' Việt Nam, trong những năm gần đây tình hình tội phạm có tổ chức đã phát triển và diễn biến phức tạp Một điều rất đáng quan tâm là phần khá lớn các vụ phạm pháp hình sự lại do tội phạm có tổ chức gây ra Tính từ năm 1992 đến 1997 ở nước ta đã phát hiện

và triệt phá được 13.134 băng, ổ, nhóm tội phạm hình sự

Nếu phân tích tội phạm có tổ chức theo loại án mà chúng đã gây ra

trong thời gian từ l992 đến 1997 thấy có 2547 băng cướp (chiếm 19,4%), các ổ nhóm trộm cắp là 4.202 chiếm 32%; cưỡng đoạt là 794 (6%), lừa đảo 487 bằng 3,7% Như vậy, các băng, nhóm trộm, cướp, cướp đoạt chiếm tỷ lệ cao hơn các loại khác Việc phân loại theo tính chất loại án chỉ là tương đối vì có những băng, ổ, nhóm đồng thời gây ra nhiều loại án như cướp, giết, cưỡng đoạt tài sản

Đặc biệt lưu ý là trong những năm gần đây các băng tội phạm mà ta tạm gọi là theo kiểu “xã hội đen'' đã xuất hiện ở một số tỉnh thành phố Theo báo cáo thống kê ở 30 tỉnh, thành phố, đến nay chúng ta đã phát hiện được 224 băng với số lượng 1.596 tên Điển hình là các băng tội phạm sau: Phúc Bồ, Khánh trắng ở Hà Nội, băng Hùng Bo (tức Mai Văn Thơm), Tài Lừa (Phạm Văn Sơn), Sáu (râu) Tư Kiệt ở thành phố Hồ Chí Minh; băng Dung (Hà), Cu Nên ở Hải Phòng; băng Sơn điều, Hà Khôi ở Nam Định; Vũng Tàu có Minh Samasa, băng Phạm Chí Tin ở Khánh Hòa, Trương Văn Cam (Năm Cam) ở thành phố Hồ Chí Minh Các băng tội phạm này đã phát triển ở mức cao hơn

so với loại tội phạm có tổ chức đơn giản mang tính truyền thống nặng về sử dụng bạo lực Đặc biệt, tội phạm hoạt động theo kiểu xã hội đen có nhiều thủ đoạn che giấu tội phạm rất tinh vi do vậy ''độ ẩn'' của chúng rất cao Điều này thể hiện rất rõ là các băng này khi bị chúng ta triệt phá đều đã có 5 năm hoạt động phạm tội trở lên, nhưng chúng đã không bị phát hiện

Qua phân tích 224 băng tội phạm với tổng số 1596 đối tượng mà lực lượngCông an đã triệt phá ở 30 tỉnh, thành phố thấy:

Các tổ chức tội phạm đã gây ra 2916 vụ án các loại, trong đó có 56 vụ giết người, 25 vụ hiếp dâm, 485 vụ cướp, 567 vụ cưỡng đoạt tài sản, 298 vụ

cố ý gây thương tích, 55 l vụ trộm, 360 vụ gây rối trật tự công cộng, 50 vụ bắt

có tống tiền và 524 vụ án khác như mua bán phụ nữ, tổ chức mại dâm, lừa đảo, tổ chức đánh bạc 65% thành viên của các tổ chức tội phạm đã có tiền án tiền sự, hầu hết trong số họ có tuổi đời từ 18 - 35 (chiếm 70%), số không có nghề nghiệp chiếm 70% Một điều đáng lưu ý 1à hầu hết các băng nhóm tội phạm có tổ chức cao và có số lượng trên dưới 20 tên đều núp dưới danh nghĩa một tổ chức doanh nghiệp, Đội bốc xếp, kinh doanh khách sạn, nhà hàng để hoạt động phạm tội

Thống kê kết quả triệt phá một số băng, nhóm tội phạm chủ yếu ở Việt Nam (theo Bộ luật hình sự năm 1985)

Kết quả nghiên cứu về tội phạm có tổ chức ở các địa phương trong toàn quốc và kết quả trực tiếp khảo sát tại một số địa phương cho phép có thể nhận xét như sau:

Tình hình tội phạm hình sự hoạt động có tổ chức ở nước ta chủ yếu vẫn

ở hình thức tổ chức đơn giản loại băng, ổ, nhóm Tuy vậy, trong 5 - 7 năm gần đây hoạt động của chúng bắt đầu đi vào chiều sâu, tạo vỏ bọc hợp pháp, gây án một cách kín đáo với nhiều hình thức che đậy rất khôn khéo, có hình thức tổ chức cao hơn so với tội phạm có tổ chức mang tính truyền thống Theo quy định của Bộ Luật hình sự thì tình tiết ''Phạm tội có tổ chức'' được coi là tình tiết định khung tăng nặng ở một số tội cụ thể Mặc dầu, Bộ Luật hình sự nước ta chưa đặt ra việc phân chia mức độ đơn giản hay phức tạp của loại tội phạm có

tổ chức Nhưng, thực tế đã chứng minh tội phạm có tổ chức ở nước ta hiện nay

đã hình thành 2 loại cơ bản là:

Loại thứ nhất: Tội phạm có tổ chức có cơ cấu tổ chức đơn giản (gọi tắt

là tội phạm có tổ chức đơn giản) là những nhóm tội phạm có mối quan hệ với nhau nhất thời, có tổ chức thiếu chặt chẽ, với số lượng thành viên không nhiều

Sự hình thành các nhóm tội phạm thường như sau: Lúc đầu chúng hoạt động đơn lẻ hoặc chỉ 2 - 3 tên, phạm tội có tính bột phát ít gây hậu quả nghiêm trọng Sau đó đã móc nối với nhau câu kết thành nhóm với sự cầm đầu của một tên có tai tiếng trong giới giang hồ Tuy vậy, tội phạm có tổ chức đơn giản không có sự phân chia thứ bậc một cách rõ ràng Chủ yếu chúng sử dụng bạo lực để phạm tội một cách manh động, nhanh chóng, rồi giải tán ngay khi giải quyết xong một ''phi vụ” Chúng thường gây ra các loại án như giết người, cướp của, cướp, cướp giật, trộm cắp, lừa đảo Tội phạm có tổ chức đơn giản không có tài chính riêng, không có ''điều lệ'' hoạt động một cách chính thức mà chủ yếu quan hệ với nhau theo những quy ước đơn giản Mục đích chính của chúng là chiếm đoạt tài sản, và khi chiếm đoạt được tài sản chúng thường chia nhau ngay theo công lao của mỗi thành viên hoặc sử dụng ngay cho những việc nhất thời - ăn chơi, cờ bạc, chích hút, chơi số đề, cá cược Loại tội phạm này hoạt động trắng trợn, tổ chức lỏng lẻo, nhất thời, nên dễ bị tan rã khi một tên trong nhóm bị bắt và bị truy đuổi Những tên trốn thoát thường chuyển sang địa bàn khác lẩn trốn để rồi nếu có cơ hội và điều kiện có thể tiếp tục nhen nhóm thành nhóm tội phạm khác

Thành phần phạm tội thường là những tên có nhiều tiền án tiền sự (trên 65%), tính tình thô bạo, tàn ác, côn đồ, trình độ văn hóa thấp, không có công

ăn việc làm, hoặc làm lao động đơn giản, mức thu nhập thấp Thành phần xuất thân thường là trong gia đình (cha, mẹ, anh, chị em) là những người đã có tiền

án tiền sự Một số khác do điều kiện hoàn cảnh khó khăn vì miếng cơm manh

áo phải làm thuê cho bọn chỉ huy rồi bị khống chế, ép buộc từng bước đã trở thành những kẻ phạm tội

Một số ít băng nhóm tội phạm dạng này có thể tiếp tục phát triển ở mức

độ cao bằng cách thu nạp thêm đệ tử, sát nhập với các Băng tội phạm khác, củng cố thể bộ máy tổ chức, thay đổi phương thức hoạt động một cách tinh vi hơn, kín đáo hơn, tìm cách lôi kéo, câu kết với các phần tử thoái hóa, biến chất trong bộ máy chính quyền để thực hiện hành vi phạm tội lúc đó chúng sẽ trở thành tội phạm có tổ chức ở mức cao

Tuy có cơ cấu tổ chức đơn giản nhưng bọn này lại thường gây ra các vụ

án cực kỳ nghiêm trọng, như Băng cướp Bạch Văn Chanh cùng nhiều người khác đã gây ra 30 vụ cướp, 3 vụ giết người Băng Hoàng Văn Chung ở Lạng Sơn cũng gây ra 40 vụ cướp ở địa bàn Lạng Sơn vào năm 1992 Băng cướp Đỗ Thái Bình gồm 9 tên, trong thời gian từ 5/1992 đến 7/1994 đã gây ra 64 vụ cướp trên quốc lộ l A (khu vực tỉnh Quảng Nam, thành phố Đà Nẵng)

Loại thứ hai: Tội phạm có tổ chức ở mức cao hoạt động theo kiểu ''xã hội đen” (gọi tắt là tội phạm có tổ chức cao)

Loại này đã tồn tại ở nước ta ở một số tỉnh phía Nam từ những năm trước giải phóng trong cơ chế thị trường có thành phần kinh tế tư bản tư nhân Sau giải phóng, dưới chế độ xã hội chủ nghĩa, với nền kinh tế tập trung, loại này bị ta tập trung xóa bỏ và không có điều kiện tồn tại Tội phạm có tổ chức cao bắt đầu được xuất hiện trở lại ở nước ta cách đây 5 - 7 năm, khi nền kinh tế thị trường đã bắt đầu đi vào hoạt động tương đối ổn định, nền kinh tế của đất nước đang trên đà phát triển, các loại hình kinh doanh, dịch vụ, du lịch tư nhân được bung ra Đặc biệt ớ các thành phố và tỉnh lớn có nền công nghiệp, dịch

vụ và du lịch phát triển như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Quảng Nam, Đà Nẵng, Bà Rịa-Vũng Tàu, Nam Định, những địa bàn có khai thác khoáng sản quý (vàng, đá quý) mà những người lao động tự do ở khắp nơi kéo đến đông để khai thác hoặc làm thuê như ở Lâm Đồng, Yên Bái Qua nghiên cứu về loại tội phạm có tổ chức cao ở nước ta hiện nay thấy có những đặc trưng cơ bản sau:

Tội phạm có tổ chức là người Việt Nam ở nước ngoài cũng là một điều nhức nhối với Chính phủ ta và những người dân lương thiện đang sống và làm việc ở những nước đó Vì vậy, việc sát cánh cùng cảnh sát các nước bạn để đấu tranh chống lại chúng cũng là trách nhiệm của chúng ta

Theo các thông tin hiện có, thì ở nước ngoài có khoảng từ 2 triệu đến 2,5 triệu người có gốc Việt Nam sinh sống, nhiều nhất là ở các nước thuộc Đông

Trong những cộng đồng này cũng tồn tại nhiều băng ổ nhóm tội phạm

có tổ chức rất nguy hiểm, chúng gây ra các loại án như buôn lậu (ma túy, vũ khí, v.v ) lừa đảo, bắt cóc tống tiền, rửa tiền, buôn bán phụ nữ trẻ em Hiện chúng ta đã phát hiện được một số vụ người Việt Nam ở nước ngoài đã cấu kết với các tổ chức tội phạm ở trong nước để tiến hành các hành vi buôn lậu, chuyển tiền bất hợp pháp, bắt cóc đòi nợ thuê, v.v đó là các đường dây buôn lậu Hà Nội - Maxcơva - Tây Au, Hà Nội - thành phố Hồ Chí Minh - New York, Oxtrâylia - Viên Chăn - Hà Nội và các đường dây mua bán phụ nữ, trẻ

em Việt Nam -Cămpuchia, Thái Lan, Trung Quốc

Tại nước ngoài bọn tội phạm có tổ chức hoạt động căn cứ vào điều kiện, hoàn cảnh của mỗi nước cũng như tình hình tội phạm ở những nước đó Chúng

ta hãy điểm qua một số địa bàn trọng điểm

- Ở Cộng hòa Liên bang Đức hiện sống khoảng 85.000 - 90.000 người,

đã và đang tồn tại khoảng 10 tổ chức tội phạm theo kiểu xã hội đen, điển hình

là ''Hội từ thiện'', Hội Quảng Bình, Nghệ Tĩnh, Nghi Xuân, Hải Dương chúng

đã gây ra hàng trăm vụ giết người, cướp tài sản, cưỡng đoạt tài sản, buôn bán phụ nữ, hiếp dâm Từ 1991 đến năm 1997 đã có 98 người Việt Nam bị bọn tội phạm giết chết, hàng trăm người bị thương, hàng chục ngàn người bán thuốc lá

rong bị cưỡng đoạt tiền, thiệt hại lên tới hàng tỷ DM mỗi năm Qua các vụ đã

phát hiện và theo thông báo của Cục Điều tra liên bang Đức thì đa số các vụ người Việt Nam bị giết tại Đức là có liên quan đến việc tranh chấp địa bàn làm

ăn của các băng phạm tội ở Đức do người Việt Nam cầm đầu Ngoài ra chúng còn câu kết với người nước ngoài để tiến hành các vụ buôn bán qua biên giới (thuốc lá, vũ khí, các chất ma túy), bắt cóc tống tiền, tổ chức làm giấy tờ giả, đưa người trái phép qua biên giới

- Ở Nga và các nước SNG có khoảng 90.000 người Việt Nam sống và làm việc tại 40 thành phố lớn trên khắp nước Nga và các nước SNG Các băng nhóm tội phạm là người Việt Nam cấu kết với tội phạm người Nga đã gây ra nhiều vụ cướp của, giết người, rất nghiêm trọng Các tổ chức tội phạm là người Việt Nam ở Nga thường có tổ chức đơn giản, mạnh về sử dụng bạo lực để cướp tài sản Tính từ 1992 đến tháng 6/1997 ở Nga đã xảy ra 111 vụ giết người, 365 vụ cướp, 104 vụ cưỡng đoạt, 84 vụ bắt cóc tống tiền trong cộng đồng người Việt Nam, thiệt hại về tài sản tới gần 20 triệu đô la Mỹ

- Tình hình tội phạm người Việt Nam ở các nước Châu Âu, Australia,

Mỹ, Canađa cũng không kém phần nguy hiểm Tại các nước này chúng thường hoạt động trên lĩnh vực buôn bán, vận chuyển các chất ma túy, bắt cóc tống tiền, giết người như: Băng Bạch Hổ đang hoạt động trên khắp đất nước Austrâylia, chúng thường gây ra các vụ buôn bán ma túy, tống tiền ; Băng 5T

có khoảng 180 tên cũng hoạt động trên lĩnh vực cung cấp ma túy, trộm cắp, bắt

cóc tống tiền Ngoài ra còn các băng như: Rồng bay, Chín chuối, Thập tam bảo Mỗi băng cũng có hàng trăm tên Bọn tội phạm là người Việt Nam ở

những nước nêu trên có mối quan hệ chặt chẽ với nhau để thiết lập các đường

dây buôn lậu xuyên quốc gia

Với sự giao lưu quốc tế mở cửa, các băng tội phạm là người Việt Nam ở nước ngoài đã và sẽ cấu kết với các tổ chức tội phạm của người nước ngoài và trong nước ta để móc nối thiết lập, xây dựng các đường dây buôn lậu, lừa đảo, bắt cóc trẻ em, phụ nữ để bán ra nước ngoài

Về cơ cấu tổ chức, cấu trúc nhóm, phân chia quyền lực:

Đó là các băng, nhóm tội phạm có cơ cấu tổ chức rõ ràng, chặt chẽ, bền vững với hai hoặc ba cấp:

- Cấp cầm đầu có thể là một hoặc 2, 3 tên, nhưng thường là có một tên

đứng đầu chúng gọi là Thủ lĩnh, Đại ca, Băng trưởng Được chọn làm ''thủ lĩnh'' của tổ chức tội phạm ở mức cao Thường là những tên có đầu óc tổ chức,

có hiểu biết khá rộng (về luật pháp, về xã hội ) và mối quan hệ rộng rãi trong

xã hội, có quá khứ ''oanh liệt'' trong giới giang hồ Cấp cầm đầu quyết định mọi hoạt động của tổ chức tội phạm này Những tên này thường ít trực tiếp tham gia vào việc gây án, mà điều hành qua số chỉ huy Sự ''chỉ đạo'' gián tiếp này ngày càng làm cho tên cầm đầu ít có nguy cơ bị sa lưới pháp luật Nghiên cứu

tổ chức khủng bố của Bin Laden chúng ta thấy Oussama ben Laden cầm đầu tổ chức khủng bố Al-Qaeda hoạt động trên phạm vi ở 35 quốc gia và có tổ chức

cơ cấu như một '' siêu nhà nước” Đây là một tổ chức khủng bố có quy mô thế giới và có tổ chức theo mô hình sau:

- Bin Laden là thủ lĩnh tối cao

- Dưới bin Laden là Hội đồng tư vấn (Majis al Shura)

-Dưới Hội đồng cố vấn là các Uỷ ban như các Uỷ ban về chính sách tôn giáo, Uỷ ban quân sự, Uỷ ban tài chính, v.v

- Dưới các Uỷ ban là các '' tiểu tổ-cell '' và các tổ chức ở 35 quốc gia trên thế giới

Nghiên cứu băng nhóm tội phạm của Trương Văn Cam (tức Năm Cam)

ở thành phố Hồ Chí Minh chúng ta thấy Năm Cam đóng vai trò ''thủ lĩnh'' của băng nhóm tội phạm này và có quan hệ xã hội rất rộng, có một quá khứ mà giới giang hồ phải nể vì Năm Cam thường ra các quyết định và chỉ đạo từ xa, càng ngày càng ít tham gia trực tiếp gây án nhằm tránh bị pháp luật trừng phạt

- Cấp chỉ huy Mỗi tổ chức tội phạm cao có nhiều nhóm Mỗi nhóm có 1

hoặc 2 tên chỉ huy do thủ lĩnh trực tiếp chỉ định Những tên này trực tiếp điều

trách nhiệm báo cáo cho thủ lĩnh về mọi hoạt động của thành viên trong nhóm, thu tiền kiếm được của các thành viên trong nhóm để nộp cho chỉ huy Số này

có thu nhập (chúng gọi là trả lương) rất cao so với bọn tay chân Như Khánh Trắng ở Hà Nội có thu nhập 5 - 7 triệu đồng 1 tháng Trong băng nhóm tội phạm của Năm Cam, Hiệp ''phò mã'' và một số tên tội phạm khác thường đóng vai trò chỉ huy, trực tiếp nghe lệnh của Năm Cam và chỉ đạo gây án

- Các thành viên của các nhóm: là những tên trực tiếp thực hiện các

hành vi phạm tội, cũng như mọi nhiệm vụ do nhóm trưởng, tổ trưởng giao Như tổ chức tội phạm do Khánh Trắng cầm đầu ở Hà Nội, dưới Khánh Trắng

là hàng ngũ đội phó, tổ trưởng, tổ phó và những tên đàn em thân cận trong tổ trật tự, tổ kiểm tra của đội dịch vụ bốc xếp, bọn chúng được gọi là “sĩ quan”, phần lớn bọn này đã bị bắt khi cùng Khánh đi cướp ở 71 Kim Mã, Hà Nội

Ngoài ra ở một vài tổ chức phạm tội còn có những người tham gia dưới dạng làm công ăn lương Họ ít bị điều động vào việc phạm tội mà chỉ là người làm thuê, bán sức lao động (Băng Khánh Trắng, Phúc Bồ ở Hà Nội, thể hiện về đặc điểm này)

Về mục đích hoạt động phạm tội:

Có thể tội phạm có tổ chức gây ra nhiều vụ án, nhiều hành vi phạm tội khác nhau Trong đó có thể có cả các tội giết người, cố ý gây thương tích, gây rối Song mục đích chung cuối cùng của tội phạm có tổ chức cao là thu lợi về vật chất qua các hoạt động phạm tội, bất hợp pháp, hoặc bán hợp pháp Đặc biệt là các tên cầm đầu có xu hướng làm giàu bằng cách dùng số tiền chiếm đoạt được để đầu tư vào các nhà hàng, khách sạn hoặc buôn lậu

Đặc điểm về phương thức hoạt động:

So với các băng, nhóm trước đây, tội phạm có tổ chức có quy mô tổ chức chặt chẽ hơn và đặt ra mục tiêu bền vững và lâu dài hơn Để tồn tại và

hoạt động được chúng dùng mọi thủ đoạn để được công khai hợp pháp như

lập ra các loại hình dịch vụ, các chi nhánh chân rết xin chính quyền công nhận

để tổ chức hoạt động phạm tội và che giấu tội phạm dưới những vỏ bọc công khai hợp pháp Như vụ Tin Palet ở Khánh Hòa xin chính quyền và các cơ quan chức năng cho lập nhà hàng nhưng bên trong là tổng hành dinh của chúng để tổ chức hoạt động phạm tội: Băng Dung Hà ở Hải Phòng lập ra Công ty ''Ngàn Thầu'' nhằm tạo vỏ bọc để hoạt động tổ chức đánh bạc và mại dâm với quy mô lớn ở hầu hết các quận, huyện Hải Phòng; vụ Tăng Minh Phụng - EPCO lập ra hàng loạt công ty con nhưng thực chất chỉ là những công ty “ma” để tổ chức hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản xã hội chủ nghĩa mà thôi

Qua thực tiễn các vụ án mới được điều tra, khám phá trong thời gian gần đây ở nước ta cho thấy những hoạt động của tội phạm có tổ chức thường là:

+ Lợi dụng danh nghĩa các tổ chức dịch vụ hợp pháp như tổ đội bốc xếp, vận chuyển, giữ gìn, trật tự, bảo kê, làm luật để cưỡng đoạt tài sản công dân bằng cách ép cấp, ép giá, tự đặt ra những quy ước riêng để cưỡng đoạt tài sản

+ Tổ chức bảo kê các nhà hàng khách sạn, các khu dịch vụ, bến bãi để nhận tiền bảo kê do chúng tự đặt ra

+ Tham gia giải quyết mâu thuẫn tranh chấp trong nội bộ nhân dân ngoài khuôn khổ pháp luật, bằng cách cho tay chân dùng vũ lực đe dọa, ép buộc người bị hại chấp nhận hòa giải hay điều kiện do chúng tự đặt ra để chiếm đoạt tài sản hoặc che giấu tội phạm

+ Tổ chức kinh doanh nhà hàng, khách sạn hoặc các hoạt động dịch vụ khác để tổ chức hoạt động mại dâm, cờ bạc, hoặc làm trụ sở chỉ huy điều hành hoạt động phạm tội

+ Tổ chức đâm thuê, chém mướn theo hoạt động, buôn lậu, lừa đảo, cướp, cho vay nặng lãi

+ Đối với tội phạm về ma túy chúng tổ chức thành đường dây, các tuyến buôn bán, vận chuyển tiêu thụ rộng khắp trong cả nước và xuyên quốc gia Móc nối với các đối tượng, đường dây từ bên trong các cơ quan Nhà nước hoặc bên ngoài để tổ chức buôn bán vận chuyển vào Việt Nam hoặc từ Việt Nam ra nước ngoài

+ Đối với các vụ án phạm tội có tổ chức trong lĩnh vực kinh tế ngoài những hoạt động trên, chúng còn dùng thủ đoạn lừa đảo chiếm dụng tiền bạc của Nhà nước với số lượng rất lớn, buôn lậu trên quy mô lớn, cố ý làm trái các nguyên tắc quản lý kinh tế của Nhà nước để chiếm đoạt tiền bạc và tài sản

Về thủ đoạn của tội phạm có tổ chức thường là tìm mọi cách để được công khai hợp pháp các hoạt động dưới danh nghĩa như một tổ chức, một doanh nghiệp, một đơn vị hoạt động dịch vụ dưới những vỏ bọc này chúng công khai tiến hành các hoạt động phạm tội như: cưỡng đoạt tài sản dưới hình thức dịch vụ vận chuyển bốc xếp, vận chuyển, bảo vệ hoặc giữ gìn trật tự hoặc tiến hành chiếm đoạt, lừa đảo

Tiến hành phô trương thanh thế của tổ chức nhằm che đậy hành vi phạm tội của chúng như thành lập nghiệp đoàn, lập ra nhiều chi nhánh, giải quyết công ăn việc làm hoặc đứng ra tài trợ, làm từ thiện để lấy lòng tin và che giấu con mắt của quần chúng và cơ quan hữu quan để hoạt động phạm tội như băng Khánh Trắng, Minh Samasa, Tư Kiệt, Nguyễn Văn Mười Hai, Tăng Minh Phụng - EPCO, Năm Cam

Dùng các thủ đoạn mua chuộc, hối lộ, đe dọa khống chế người bị hại,

Các băng nhóm thường tìm cách móc nối liên kết với nhau trong cùng một địa bàn hoặc địa bàn khác để dựa vào nhau để hoạt động hoặc bao che chứa chấp lẫn nhau, sử dụng lực lượng của nhau để hoạt động phạm tội và tránh sự điều tra xử lý của các cơ quan bảo vệ pháp luật

Đặc điểm về địa bàn hoạt động:

Tội phạm có tổ chức thường tập trung vào các thành phố lớn, các trung tâm kinh tế, các khu chế xuất, khu dịch vụ du lịch, các bến bãi kho tàng, các đầu mối giao thông, các vùng giáp ranh (70% các băng nhóm tội phạm hình

sự bị triệt phá hàng năm đều tập trung ở thành thị và các khu tập trung kinh tế, dịch vụ)

Đối với các vụ án phạm tội có tổ chức trong lĩnh vực kinh tế địa bàn hoạt động của chúng thường tập trung ở một số ngành, một số khâu, tuyến và mặt hàng trọng điểm như: ngân hàng, tài chính, xây dựng cơ bản, đầu tư, xuất nhập khẩu v.v

Các băng nhóm tội phạm về ma túy địa bàn hoạt động không những ở nội địa mà còn tổ chức thành những đường dây xuyên quốc gia, thành các tuyến trung chuyển các chất ma túy từ ngoài nước vào và từ trong nước ra nước ngoài

Phương thức che giấu các hành vi phạm tội của tội phạm có tổ chức cao

cũng rất tinh vi bằng cách sử dụng đồng bộ nhiều thủ đoạn: luật pháp, ''Luật rừng'', mua chuộc, dụ dỗ, tình cảm Điểm nổi bật của tội phạm có tổ chức là chúng dùng mọi cách để khống chế, đe doạ người tố giác hành vi phạm tội của chúng trước cơ quan công an, hoặc đe dọa họ không ra trước tòa làm chứng, hoặc bắt họ nói sai sự thật Ví dụ: trong xét xử vụ án Phúc Bồ ở Hà Nội bọn tay chân của chúng còn ở ngoài xã hội đã tìm cách đe dọa, khống chế nhân chứng thì hầu hết họ đã lẩn tránh không dám đi dự phiên tòa Việc che giấu hành vi phạm tội của Khánh Trắng càng thể hiện rất rõ sự tinh vi, xảo quyệt Chính vì vậy mà trong vụ án Khánh Trắng qua khai thác mở rộng, lật lại những

vụ án cũ lực lượng Công an đã làm rõ thêm 2 vụ giết người, trốn thuế và nhiều tội khác của Khánh và đồng bọn xảy ra trước đây nhiều năm chúng đã luồn lách để lẩn trốn và tưởng đã thoát tội Qua đây ta càng thấy hết tính chất nguy hiểm và xảo trá của tội phạm này

Để tạo thanh thế, uy tín trước công luận, một số băng tội phạm còn sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng để ca ngợi tuyên truyền cho chúng

để gây sự ngộ nhận về bản chất của chúng trước quần chúng nhân dân Chúng còn làm một số việc gọi là ''từ thiện'' để gây cảm tình đối với các cơ quan chính quyền (Ví dụ: Khánh Trắng đã nhận phụng dưỡng 2 bà mẹ Việt Nam anh hùng, xây dựng nhà tình nghĩa ) để chúng dễ bề leo cao, luồn sâu, và làm vững chắc thêm chiếc vỏ bọc vốn đã khá chắc chắn của chúng Chúng còn làm

một số việc như giữ gìn trật tự, bắt một số tên trộm, cắp, lừa đảo ở địa bàn của chúng để nộp cho công an vừa là để lập công vừa để gây thanh thế, đồng thời trấn áp những tên tội phạm khác xâm nhập vào địa bàn hoạt động của chúng

Với phương thức hoạt động và che giấu hành vi phạm tội tinh vi như đã nêu trên mà các băng tội phạm lớn như băng Khánh Trắng, Phúc Bồ (ở Hà Nội), Sơn Điều (Nam Định), Minh Samasa ở Vũng Tàu Phạm Chí Tín (Nha Trang), Trương Văn Cam ở Thành phố Hồ Chí Minh mới có thể tồn tại và hoạt động phạm tội trong thời gian dài (từ 5 năm trở lên), ảnh hưởng xấu tới

trật tự xã hội, làm sứt mẻ niềm tin của nhân dân đối với các cơ quan hành

pháp, ảnh hướng xấu tới sự ổn định về chính trị, xã hội của đất nước

Đến nay, một số băng tội phạm có tổ chức cao đã bị triệt phá, nhưng nếu chúng ta chưa tiêu diệt được chúng thì chúng sẽ tiếp tục phát triển ở mức

độ cao hơn, như các tổ chức Maphia ở nước ngoài Phạm vi hoạt động của tổ chức tội phạm rất cao sẽ không còn hạn chế ở phạm vi một nước, một quốc gia, mà sẽ mở rộng sang hai hay nhiều quốc gia, với số lượng hàng trăm, hàng ngàn tên Với khả năng tài chính đồ sộ chúng có thể tác động, điều chỉnh về tài chính, kinh tế, chính trị của một nước, có khả năng khống chế và điều khiển được sự hoạt động của bộ máy chính quyền của một quốc gia

Hiện tại tội phạm có tổ chức ở nước ta chưa phát triển tới mức đó nhưng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế, với sự giao lưu quốc tế mở rộng

trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội thì Maphia quốc tế sẽ tìm cách

xâm nhập vào nước ta để hoạt động, câu kết với các tổ chức tội phạm ở nước

ta để thực hiện hành vi phạm tội Dự báo trước được điều này chúng ta có thể

sẵn sàng, chủ động đón nhận những thách thức mới với những giải pháp đấu

tranh và phòng ngừa tội phạm có tổ chức rất cao một cách hữu hiệu nhất

Đặc điểm về nhân thân các đối tượng phạm tội

+ Đối với các băng nhóm tội phạm hình sự trong tổng số 224 băng nhóm lớn đã bị triệt phá từ 1993 - 1997 ở 30/61 tỉnh, thành phố trong cả nước, với tổng số 1.596 đối tượng thì chúng đã gây ra 2.916 vụ án các loại; trong đó có: 56 vụ giết người, 25 vụ hiếp dâm, 485 vụ cướp, 567 vụ cưỡng đoạt; 298 vụ

cố ý gây thương tích, 551 vụ trộm, 360 vụ gây rối trật tự công cộng, 50 vụ bắt cóc tống tiền và 524 vụ án khác như: buôn bán phụ nữ, trẻ em gái, lừa đảo, tổ chức hoạt động mại dâm v.v

Trong đó 65% thành viên trong các băng nhóm có tiền án, tiền sự; 70% tuổi từ 18 - 35; 70% không có nghề nghiệp v.v

Những tên cầm đầu, chỉ huy các băng tội phạm là những đối tượng có quá khứ hư hỏng, có nhiều tiền án, tiền sự; là những tên lưu manh chuyên

hoạt động ở thành phố Hồ Chí Minh đã là tướng cướp thời Mỹ- ngụy; tên Khánh Trắng ở Hà Nội có quá khứ hư hỏng, khi y học hết lớp 5 thì bỏ nhà đi lang thang và đã nhiều lần bị bắt về Tội trộm cắp, cố ý gây thương tích, cưỡng đoạt tài sản và một lần tập trung cải tạo (có tới 5 tiền án, tiền sự ); Trương Văn Cam (Năm Cam) ở thành phố Hồ Chí Minh đã có một số tiền án, tiền sự,

đã từng bị đưa đi tập trung cải tạo

Ngoài những tên cầm đầu, chỉ huy còn có nhiều đối tượng là chân tay đắc lực và hầu hết cũng là những tên đã có tiền án, tiền sự và không có công

ăn việc làm, bản chất lười lao động, không chịu cải tạo Chúng được bọn cầm đầu, chỉ huy thu nạp làm tay chân phục vụ đắc lực cho hoạt động của băng nhóm

Số đối tượng còn lại là loại hầu hết không có công ăn việc làm hoặc chưa có việc làm ổn định được các băng nhóm núp dưới danh nghĩa công khai hợp pháp hoặc bán công khai thu nạp, tuyển dụng vào hoạt động (trong số này

có người biết hoặc nhiều người không biết hoạt động phạm pháp của băng nhóm, nhưng vì kế sinh nhai phải phục tùng sự chỉ huy của bọn cầm đầu băng nhóm) Đa số họ chưa có tiền án, tiền sự, hầu hết có trình độ văn hóa thấp Số

này ít được giáo dục của gia đình và xã hội nên dễ bị lôi kéo vào các băng

nhóm tội phạm; một số khác do bị ép buộc, khống chế vì miếng cơm, manh áo nên phải tham gia trong các băng nhóm tội phạm này

Đối với nhân thân các đối tượng phạm tội có tổ chức trong lĩnh vực kinh tế khác hẳn với các loại khác ở chỗ hầu hết những tên cầm đầu đều có chức quyền; những tên còn lại là những người thân thuộc như vợ con, anh em, bạn bè để sử dụng vào các khâu, các vị trí quan trọng trong tổ chức Ngoài ra hầu hết các vụ án về kinh tế đều có sự tham gia của các phần tử có chức quyền trong bộ máy Nhà nước hoặc chính quyền Đặc biệt với tội cố ý làm trái thì nhân thân là công nhân viên chức chiếm tỷ lệ 53,7%, đảng viên chiếm 33,4%, Chủ tịch, Phó Chủ tịch các cấp gồm 12 người, Giám đốc, Phó giám đốc, kế toán trưởng 91 người