tăng tăng trưởng đô thị hóa và phương thức hòa nhập vào thị trường lao động việt nam

Có thể nhìn thấy một số tác động sau đây: một là, việc các doanh nghiệp xây dựng nhà máy ở vùng ven góp phan tạo việc làm cho các hộ gia đình sống ở các khu vực lân cận; hai là, các hộ g

CROISSANCE, URBANISATION ET MODE D’ INSERTION

SUR LE MARCHE DU TRAVAIL AU VIETNAM

Jean-Pierre CLING Mireille RAZAFINDRAKOTO

ERD - DIAL

Le modéle de croissance suivi par le Vietnam au cours des deux derniéres

décennies s’est traduit par de profondes transformations économiques et sociales Avec la transition de l’économie planifiée et centralisée vers |’ “économie de marché 4

orientation socialiste* depuis le Doi Moi en 1986, on a en particulier assisté a un important essor du secteur privé La croissance économique a permis une forte

réduction de la pauvreté, mais celle-ci s’est accompagnée d’une progression des inégalités sociales Les inégalités inter-régionales et entre zones urbaines et rurales se sont creusées (Cling et alii, 2008)',

Afin de mieux comprendre les tendances en cours, il convient de chercher a expliciter les mécanismes induisant cet impact différencié de la croissance sur les

conditions de vie des ménages dans les villes et les campagnes Si la croissance semble avoir plutét favorisée les dynamiques urbaines, quels types de ménages en ont le plus

bénéficié? Et comment ces derniers se caractérisent du point de vue de leur insertion professionnelle et sectorielle? Sachant que les investissements privés se concentrent a priori dans les deux grandes régions économiques du pays, autour de Ho Chi Minh ville et de Hanoi, qui attirent environ 90% des investissements étrangers, dans quelle

mesure cette dynamique se traduit sur les zones périurbaines et rurales? Différents types d’effets d’entrainement pourraient avoir cours: d’une part, l’installation d’entreprises 4 la périphérie des villes offre des opportunités d’emplois salariés aux ménages vivant dans les régions avoisinantes; d’autre part, les ménages ruraux

pourraient profiter de la croissance urbaine 4 travers la migration de la main-d”œuvre: enfin, la croissance de la consommation urbaine devrait avoir un impact positif sur la commercialisation des produits agricoles par les ruraux

) Cling J-P., Razalindrakoto M., Robilliard A.-S., Roubaud F., Marouani M.A (2008), “Thc đistributive impacL of Vieinam’s accession to the WTO”, Economie internationale/International economies, numéro specia] Vietnam (à

paraftre en décembre 2008)

61

Nous nous proposons d’explorer la nature ct l’ampleur de ces phénoménes en

mobilisant Jes données des enquétes VLSS et VHLSS (Vietnam Household Living Standard Survey) La disponibilité de cing séries d’enquétes comparables (VLSS 1992

et 1998, VHLSS 2002, 2004 et 2006) permet une analyse en dynamique qui se

concentrera en particulier sur le volet “emploi et revenu” de cette enquéte nationale

On étudiera les changements qui se sont opérés sur cette période sur le marché du travail: en termes d’opportunités d’emploi (suivant les secteurs institutionnels: public, privé national formel, privé étranger, privé informel; et suivant la branche d’activité: agricole, manufacturier, commerce, service) et de conditions d’activité On s’interrogera également sur les reconversions ou les diversifications des sources de revenus dans les ménages L’analyse distinguera trois types de zones: les grands

centres urbains (en particulier Ho Chi Minh ville et Hanoi), les communes avoisinantes et les zones rurales éloignées des centres urbains La comparaison de Pévolution du marché du travail dans ces différents milieux permetira de mettre en

exergue leurs dynamiques spécifiques

TANG TRUONG, DO THI HOA VA PHUONG THUC HOA NHẬP VÀO THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG Ở VIỆT NAM

Mô hình phát triển của Việt Nam trong 2 thập kỷ gần đây được thể hiện bằng những biến đổi sâu sắc vẻ kinh tế và xã hội Từ năm 1986, với chủ trương Đổi Mới chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung bao cấp sang “kinh tế thị trường định hướng xã hội

chủ nghĩa”, khu vực tư nhân đã có bước phát triển vượt bậc Tăng trưởng kinh tế đã giúp giảm đáng kể tỉ lệ người nghèo, nhưng cũng đồng thời làm gia tăng bất bình đẳng

xã hội Bất bĩnh đẳng giữa các vùng miễn và giữa thành thị với nông thông ngày cảng sau sic (Cling va alii, 2008)'

Đề hiểu rõ hơn xu hướng đang diễn ra, cần nghiên cứu kỹ các cơ chế làm cho sự tăng trưởng có tác động khác nhau đến điều kiện sống của các hộ gia đình ở thành thị

và nông thôn Tăng trướng kinh tế dường như đã thúc đây sự phát triển năng động của

đô thị Vậy thì hộ gia đình thuộc tầng lớp nào được hưởng lợi nhiều nhất từ sự tăng trưởng này? Về khía cạnh nghề nghiệp, những hộ nảy có đặc trưng gì? Biết rằng đầu

tư của khu vực tư nhân chủ yếu tập trung ở hai vùng kinh tế lớn của cả nước, khu vực

TP Hồ Chí Minh và Hà Nội thu hút khoảng 90% vốn đầu tư nước ngoài Sự phát triển

năng động này có ảnh hưởng như thế nào đến vùng ven và nông thôn? Có thể nhìn

thấy một số tác động sau đây: một là, việc các doanh nghiệp xây dựng nhà máy ở vùng ven góp phan tạo việc làm cho các hộ gia đình sống ở các khu vực lân cận; hai là, các

hộ gia đình ở nông thôn có thể hưởng lợi từ việc tăng trưởng đô thị thông, qua việc dịch chuyên của lực lượng lao động; ba là, sự gia tăng về tiêu dùng ở đô thị có thể có tác động tích cực đến việc tiêu thụ hàng nông sản,

Chúng tôi đề xuất nghiên cứu sâu hơn bản chất và quy mô của các hiện tượng

này thông qua việc khai thác các đữ liệu từ các cuộc điều tra về mức sống của các hộ gia đỉnh Việt Nam (VLSS) Dữ liệu của 5 cuộc khảo sát so sánh (VLSS 1992 và 1998

VHLSS 2002, 2004 và 2006) cho phép phân tích tập trung vào mảng “việc làm và thụ

nhập”

trường lao động: về cơ hội việc làm (theo từng khu vực: nhà nước, tư nhân chính quy,

Chúng tôi sẽ nghiên cứu những thay đổi đã diễn ra trong giai đoạn này trên thị

tư nhân nước ngoài, tư nhân phi chính quy; theo ngành: nông nghiệp, công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ) và điều kiện làm việc Chúng tôi cũng sẽ quan tâm đến việc chuyển đổi nghề hoặc tính đa dạng trong các nguồn thu nhập của các hộ gia đình

Chúng tôi phân chia vùng nghiên cứu thành 3 khu vực: các trung tâm đồ thị lớn (đặc

biệt là TP Hồ Chí Minh và Hà Nội), các xã vùng ven đô thị và khu vực nông thôn xa

trung tâm thành phố Việc so sánh sự biến đổi của thị trường lao động ở 3 khu vực này

sẽ giúp làm sáng tô sự phát triển năng động đặc biệt của các khu vực này

63

PERTURBANISATION ET HABITAT EN FRANCE: _ENJEUX ENVIRONNEMENTAUX ET SOCIAUX

André DONZEL Chargé de Recherche au CNRS

LAMES - UMR 6127 Maison méditerranéenne des Sciences de l'Homme

Comme dans de nombreux pays, les cinquante derniéres années ont été marquées par de profonds changements dans la distribution spatiale de la population frangaise

Sur fond d’exode rural, de déprise industrielle et de tertiarisation de l’emploi Ics tendances 4 la concentration de la population dans Jes régions les plus urbanisées sc

sont amplifiées; en méme temps, les formes de |’urbanisation ont évolué vers une

occupation plus extensive de l’espace urbain

Ce phénoméne a été abondamment décrit dans la littérature consacrée A la ville

De nombreux travaux sur |’étalement urbain ont mis en évidence les transformations

morphologiques qui en ont résulté et qui peuvent se résumer, selon les termes de Mike Davis, dans le passage de I’Urbs, unité spatiale centrée et délimitée, 4 la forme plus floue de la Suburbia fondée sur un développement de plus en plus centrifuge de Vhabitat individuel au gré de la diffusion des réseaux autoroutiers et de l’implantation

de grands péles commerciaux périphériques!

Ce mouvement s’est accompagné d’une profonde transformation des conditions

matérielles, sociales et culturelles đe la vie citadine I] va induire de nouvelles formes

@habitat principalement fondées sur la maison individuelle en accession a la propriété,

ce que Ï on a appelé “le modèle pavillonnaire”

Ce type (habitat a suscité l’intérét de nombreux sociologues L’ouvrage publié

en 1966 par des chercheurs de 1’Institut de Sociologie urbaine, alors dirigé par Henri

Lefebvre, va marquer une étape importante dans la réflexion sur ce sujet? Il sera suivi

d’autres études, qui marqueront, selon des termes d’Henri Lefebvre, “une sorte de réhabilitation de l’habitat pavillonnaire’® Elles démontrérent, avec plus ou moins de nuances, que l’accés a la propriété immobiliére individuelle n’est pas d’abord motivé ' Mike Davis, City af quartz, La Découverte, 1997

par une finalité de nature économique et patrimoniale, mais vise plutét à préserver, quel qu’en soit le prix, l’unité et la permanence du cercle familial par dela les vicissitudes de la vie sociale C’est ainsi que I"habitat pavillonnaire va faire l'objet dun assez large consensus social Aprés avoir été longtemps légitimé dans une

rhétorique conservatrice de défense de la propriété privée, il a fini par trouver sa place

dans une conception réformatrice, voire progressiste de la ville

Mais depuis les années 90, on commence a percevoir un certain essoufflement du phénoméne pavillonnaire Alors que I’étalement urbain se ralentit, le mouvement

d’accession a la propriété marque le pas: depuis le début des années quatre-vingti-dix

le taux de ménages propriétaires ne progresse plus que faiblement en s‘établissant a 56,8 % en 2004 contre 54,4 % en 1990 Dans ce contexte, le “modéle pavillonnaire” aprés avoir été fortement positivé comme idéal du bonheur urbain, commence 4 faire

Pobjet d’une évaluation plus critique en termes économiques, sociaux et environnementaux

Apres avoir rappelé les grandes tendances de |’urbanisation en France au cours

des derniéres décennies, notre communication tentera de préciser les enjeux actuels de

la périurbanisation en France sur ces différents plans On verra que celle-ci engendre des coiits de plus en plus importants pour les ménages et les collectivités publiques I] devient donc urgent de penser de nouvelles formes urbaines 4 la fois accessibles au

plus grand nombre et plus respectueuses de l’environnement

DO THI HOA VUNG VEN VA NHA O TAI PHAP:

NHUNG THACH THUC VE MOI TRUONG VA XA HO}

Giống như nhiễu nước trên thế giới, những thay đổi sâu sắc trong phân bó dân số

ở Pháp đã thể hiện rõ trong vòng 50 năm gắn đây Xu hướng tập trung dân số cao ở

những khu vực đô thị hóa mạnh ngày cảng tăng do việc đi dân từ nông thôn lên thành thị và do gia tăng việc làm trong lĩnh vực dịch vụ; song song đó, hình thức đô thị hóa cũng thay đỗi theo hướng chiếm dụng không gian đô thị nhiều hơn

Hiện tượng này đã được đề cập nhiều trong các tác phẩm văn học về đô thị,

Nhiều nghiên cứu về việc mở rộng đô thị đã làm sáng tỏ những thay đổi về diện mạo

của đô thị Những thay đổi này là kết quả của việc mở rộng đô thị và có thể được miêu

tả tóm tat như cách nói của Mike Davis: đó là sự chuyển tir Urbs sang Suburbia dựa

65

trén sw phat trién nha & riêng lẻ ngày càng xa trung tâm do sự phát triển của mạng lưới đường bộ và việc đặt các trung tâm thương mại tại vùng ven'

Song hành với xu hướng này là những thay đổi sâu sắc về điều kiện vật chất, xã

hội và văn hóa trong lối sống đô thị, Nó sẽ dẫn đến một hình thức nhà ở mới với đa số

là nhà riêng lẻ thuộc sở hữu tư nhân Mô hình này được gọi là mô hình phát triển “nhà riêng lẻ”

Loại hình nhả ở này thu hút sự chú ý của nhiều nhà xã hội học Tác phẩm do Henri Lefebvre chủ biên cùng với nhóm các nhà nghiên cứu của Viện xã hội học đô thị xuất bản năm 1966, đã đánh đầu một bước quan trọng trong công tác nghiên cứu về chủ để này Sau đó, nhiều nghiên cứu khác cũng được thực hiện mà theo Henri Lefebvre, đó là «Sự hồi phục của nhà ởriêng lẻ”? Các nghiên cứu này đã chứng minh

được rằng việc mua nhà ở riêng lẻ trước hết không phải là vì ly do kinh tế và tài sản,

mà là vì muốn gìn giữ bằng mọi giá sự thống nhất và gắn bó của các mối quan hệ gia

đình trước những thăng trầm trong cuộc sống Chính vì lý do đó nên nhà ở riêng lẻ được đa số ủng hộ Sau một thời gian dài bị kìm hãm với lý do hạn chế sở hữu tư nhân

vẻ nhà ở, nhà ở riêng lẻ đã tìm lại được chỗ đứng của mình với những thiết kế mới lạ

trong bối cảnh thành phố ngày càng mở rộng

Nhưng từ thập niên 90 của thế kỳ trước, xu hướng phát triển nhà ở riêng lẻ chững lại Trong khi việc mở rộng thành phố dién ra chậm lại, thì phong trảo mua nhà ở riêng

lẽ vẫn giẫm chân tại chỗ: từ đầu thập niên 90, tỉ lệ các hộ gia đình là chủ sở hữu nhà ở chỉ tăng chậm, từ 54,4% vào năm 1990 lên 56,8 % vào năm 2004 Trong bối cảnh đó,

mô hình “nhà ở riêng lê”, sau một thời gian được xem là mô hình lý tưởng về hạnh

phúc ở đô thị, bắt đầu bị chỉ trích về các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường

Sau phân trình bày về các xu hướng chính trong đô thị hóa ở Pháp trong thập kỷ

vừa qua, chúng tôi sẽ nói rõ hơn về những thách thức hiện nay trong đô thị hóa vùng

ven ở Pháp Hiện tượng này càng ngày càng làm tăng chỉ phí của các hộ gia đình và của chính quyền Do đó, đã đến lúc cần phải nhanh chóng hướng đến các hình thức đô

thị mới vừa có thê đáp ứng nhu cầu của mọi người vừa thân thiện với môi trường

PERI-URBAN AND HOUSING IN FRANCE:

ENVIRONMENTAL AND SOCIAL CHALLENGES

Like many other countries in the world, France has experienced profound

changes in population distribution during the last 50 years.Increasingly, there is a

tendency of high population concentrations in urban areas This is a result of

emigration from rural areas and the increase of employment in services; at the same time, this urbanization also changes more to the occupied space direction

This phenomenon has been mentioned in many articles of Urbananization Many studies on the expansion of urbanization have clarified the changes of the urban look These changes are the result of the expanding urban centers and can is described

briefly by Mike Davis who said: It has moved from Urban to Suburban based on the development of individual houses which are far from the center This occurs because

of the development of the network’s roads and placing the commercial center in the

suburban environs

Along with these tendency are the deep changes of the physical condition,

society and the cultural phenomenon of the urban lifestyles It will lead to a new form

of housing that is comprised mostly of individial, privately owned houses This model

is so called “the individual “development model

This kind of housing type attracts many sociologists’ attention A work published

in 1966, which was edited by Henri Lefebvre and a group of researchers at an urban sociological institution, marked an important step in the research of this subject

Afterwards, much other research has been carried out, research which was called by

Henri Lefebvre “the recovery of individual housing « This research has proven that buying individual houses is not because of the finance and property, but because of

wanting to maintain the family ‘s unity and closeness during the ups and downs of life

Therefore, individual housing is supported After a long time being hindered, because

of the limits to ownership, individual housing has now recovered a new position within the context of an expanding city

Since the 1990s decade, the trend for individual housing decreased As the expansion of the urban city slowed down, the movement of buying individual housing

stood still At the beinning of this period,, the percentage of household increased

slowly from 54,4% in 1990 to only 56,8% in 2004 In this context, the model”

individual housing”, which was considered as a happy and ideal model in urban areas, began to be criticized for its negative economic, societal and environmental aspects

67

After explaining the urbanization tendency in France during the past decades, we

will say more about the current challenges of urbanization in the environs of France This,model is increasingly more and more expensive for the household and government Therefore, its time to explore a new urban model which can meet poeple

‘s needs and is environmentally friendly

LES VILLAGES DE METIER FACE A L’EXTENSION TOUS

AZIMUTS DE HANOI: UNE OPPORTUNITE OU UN RISQUE

Dans ces marges rurales, tres densément peuplées (entre 1.000 a 2.000

habitants/km2), plusieurs centaines de villages ont développé des activités artisanales

et semi-industrielles depuis, pour certains, plusieurs siécles Ces activités trés variées

(vannerie, métallurgie, textile, transformations de produits agricoles) occupent une

main d’ceuvre trés nombreuse dans un milieu résidentiel déja trés sollicité pour habitat

L’extension de Hanoi et l’urbanisation des villages qui va |’accompagner sont-ils favorables au développement des villages de meétier? La création d’un marché de consommateurs, la proximité des centres de services, ia densification du réseau urbain lamélioration des infrastructures peuvent-il dynamiser la production et la moderniser?

Le changement de statut de certains villages trés urbanisés qui seront intégrés dans le

cordon urbain permettra-t-il une meilleure gestion de ces espaces en voie d’industrialisation par des collectivités locales mieux dotées en prérogatives ct en cadres? Quelles seront les activités les plus aptes 4 s’adapter 4 ce processus

d’urbanisation? Va-t-on assister 4 une différenciation rapide de ces activités et 4 une

disparition des moins rentables? Déja, depuis I’époque coloniale, un certain nombre de

petits métiers ont disparu car peu rentables (fabrication de produits alimentaires, textiles grossiers, vannerie, papéterie) et concurrencés par des activités plus lucratives Par ailleurs, urbanisation des marges rurales est aussi accompagnée par la

construction de zones industrielles modernes accueillant des entreprises nationalcs

comme étrangéres Parmi ces entreprises, certaines entretiennent avec les clusters de

villages de métier des relations d’échange de matiéres premiéres, de main-d’ceuvre et

de savoir-faire Une partie du processus de production de certaines entreprises de la

métallurgie installées dans 1a zone industrielles de Tu Son, 4 Bac Ninh, est sous-traitée

69

dans les ateliers des marteleurs et de fondeurs de cuivre de Dai Bai En revanche on peut s’interroger sur les risques de concurrence pour Ja main d’ceuvre au profit des usines qui offrent de nombreux emplois a des salaires bien plus élevés que ceux des ateliers artisanaux Le phénoméne est déja visible dans la zone spécialisée dans la vamnerie du district de Chuong My, 4 Ha Tay Cette concurrence ne risque-t-elle pas

de tuer petit a petit les activités localisées dans leur aire d’ influence, désorganisant par

la méme un systéme de production familial fondé sur la pluri-activité (agriculture artisanat et petit commerce)?

Enfin, et surtout, l’extension de Hanoi va se traduire par une diminution des terres cultivées qui seront destinées 4 des résidences de haut ou moyen standing Vindustrie ou les loisirs Dans le contexte de pression fonciére croissante geneérée par

la future absorption de Ha tay par la capitale et la spéculation qui s’en suit (le processus est visible aussi dans la province de Bac Nin 4 PEst), l’accés au foncicr tisque de devenir de plus en plus difficile pour les artisans Le manque de place est un probléme récurrent et limite le développement de ces activités, dont certaines

nécessitent de grandes superficies pour l’entreposage et le séchage des matériaux,

Vinstallation de machines, tandis que d’autres, trés polluantes doivent étre éloignées

des zones d’habitat Les sites industriels construits par les autorités provinciales pour

désengorger les centres villageois trop peuplés ne sont accessibles qu’aux

entrepreneurs les mieux lotis Dans le contexte d’inflation fonciére en cours, on peut

s’interroger sur les possibilités qu’auront les artisans pour accéder & des terres leur permettant d’étendre leurs activités

L’extension de Hanoi est organisée en partie autour d’un réseau routier

modernisé en expansion De trés larges autoroutes sont en cours de construction ou en projet par des entreprises privées qui ont, en contrepartie, le droit d’aménager une partie des terres attenantes: ainsi des projets de zones résidentielles de luxes, des resorts et des projets de golfe sont en cours Pour réaliser ces projets, notamment routiers, un certain nombre de villages voient déja leurs terres expropriées a trés bas prix 19.000 hectares seront destinés a 1’élaboration d’un grand projet autoroutier et

résidentiel dans les districts de Thach That, de Chuong My et Thanh Oai visant 4 construire un périphérique de 62 km a une vingtaine de km de la capitale Les terres agricoles, si elles n’apportent qu’un complément de revenus aux villageois, participent avec ’artisanat au maintien sur place de populations nombreuses et a limiter leur migration vers les villes Que l’agriculture vienne a disparaitre, des activités

artisanales secondaires comme la vannerie, la transformation des produits agricoles ne

pourront a elles scules entretenir les villageois Dans la banlieue de Ha Noi et de Ha

Dong, des villages artisanaux, autrefois trés réputés, sont devenues des banlieues dortoirs ó les descendants des artisans vivent de la rente fonciére et du commerce Cette présentation vise 4 évaluer les conditions dans lesquelles |’urbanisation est- elle ou non favorable au développement des villages de métier, a partir d’une étude!

cartographique, statistique, et de monographies de villages choisis en fonction de leur

plus ou moins grande proximité de la capitale

CAC LANG NGHE TRUOC SU PHAT TRIEN

DA CHIEU KICH CỦA HÀ NỘI: CƠ HỘI HAY NGUY CƠ

CHO NGHE THU CONG?

Thành phố Hà Nội đang phát triển mạnh ra các vùng ven va từ nay đến tháng

giêng, sẽ nhập tồn bộ tỉnh Hà Tây ở phía Tây và một số xã của các tỉnh lân cận vào

địa bàn của mình Như vậy, diện tích của Hà Nội sẽ tăng lên gấp 3 và dân số sẽ tăng

lên gấp đơi

Ở vùng nơng thơn Hà Nội, với mật độ dân số rat cao (từ 1.000 đến 2.000 người/km”), hàng trăm làng nghề thủ cơng nghiệp và tiêu thủ cơng nghiệp đã hình thành và phát triển, trong số đĩ cĩ những làng nghề hình thành cách nay nhiều thế ky Các ngành nghề ở đây rất đa đạng (đan mây tre lá, luyện kim, đệt, chế biến hàng nơng san) va thu hut một lượng lớn lao động trên địa bàn nơng thơn vào làm ở các khu dân

cư vốn rất đơng đúc

Việc mở rộng Hà Nội và đi kèm theo đĩ là việc đơ thị hĩa cĩ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các làng nghề hay khơng? Việc thành lập các chợ, đưa nơng, thơn về gần với trung tâm cung cấp dịch vụ, việc gia tăng mật độ tại đơ thị và cải thiện

cơ sở hạ tầng cĩ thúc đây sự phát triển năng động và cĩ giúp hiện đại hĩa các ngành sản xuất ở các làng nghề này khơng? Đối với một số làng cĩ mức độ đơ thị hĩa cao, thì việc chuyển từ xã nơng thơn lên phường đơ thị cĩ giúp cho chính quyển địa phương ' Cette intervention s’inscrit dans le cadre de deux programmes de recherche:

- L'essor des villages de métier: le développement économique, l'industrialisation et I'urbanisation des campagnes dans le delta tres peuplé'du Fleuve Rouge financé depuis novembre 2005 par te FSP2 en Sciences Sociales “Appui 4 la recherche sur Jes enjeux de la transition économique et sociale du Vietnam” et mené en partenariat depuis novembre 2003 entre I"IRD et le CASRAD de I’Académie des Sciences Agricoles du Vietnam et ONG PHANO du Vietnam

- Les dynamiques territoriales a la périphérie des métropoles du Sud, financé depuis janvier 2008 par

TANR “Les Sud” et mené en partenariat entre PIRD et le CASRAD de l’Académie des Sciences Agricoles du Vietnam

7h

(có nhiều quyền hơn và nhiều công cụ quản lý hơn) quản lý tốt hơn các không gian đang được công nghiệp hóa không? Những hoạt động nào dễ thích nghỉ với quá trình

đô thị hóa này? Liệu quá trình đô thị hóa có dẫn đến sự phát triển mạnh của một số ngành nghề và sự suy tàn của một số ngành nghề Ít có lợi nhuận hơn không? Thực tế cho thấy, ngay từ thời Pháp thuộc, một số nghề đã biển mat vi không có lợi nhuận (sản xuất các mặt hàng thực phẩm, dét vai thé, dan mây tre lá, giấy) và vì không cạnh tranh nổi với các hoạt động có nhiều lợi nhuận hơn

Ngoài ra, song song với đô thị hóa vùng ven là việc xây dựng các khu công

nghiệp hiện đại để đón các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài Vài doanh nghiệp trong số này đã thiết lập các mối quan hệ kinh tế với các làng nghề về việc cung cấp nguyên liệu, nhân hực và kỹ năng chuyên môn Một phan trong quy trình sản xuất của

các doanh nghiệp luyện kim nằm trong khu công nghiệp Từ Sơn, Bắc Ninh đã được

đặt gia công tại các cơ sở luyện kim và đúc đồng ở Đại Bái Trái lại, cần chú ý đến

nguy cơ cạnh tranh về nguồn nhân lực theo hướng có lợi cho các doanh nghiệp vì họ trả lương cho nhân viên cao hơn các cơ sở thủ công trong các làng nghề Hiện tượng nay đang diễn ra rõ nét tại các khu công nghiệp về mây tre lá tại huyện Chương Mỹ

tỉnh Hà Tây cũ Sự cạnh tranh này có nguy cơ dần đần làm mai một các hoạt động của

các làng nghề nằm trong khu vực này hay không? Và từ đó làm mat đi một hệ thông sản xuất gia đình đa hoạt động (nông nghiệp, thủ công nghiệp và thương mại)?

Điểm cuối cùng và cũng rất quan trọng, sự mở rộng Hà Nội dẫn đến việc chuyên

một phần đất nông nghiệp sang đất ở với các đạng nhà ở trung và cao cấp, đất công nghiệp hoặc đất làm khu vui chơi giải trí Trong bối cảnh áp lực về đất đai ngày càng gia tăng vì khả năng mỡ rộng Hà Nội về phía Hà Tây và do đầu cơ đất (hiện tượng này

cũng thê hiện rất rõ ở tỉnh Bắc Ninh), thì các hộ làm thủ công nghiệp có nguy cơ sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tìm được quỹ đất cho các hoạt động của mình Việc

thiểu mặt bằng là vấn đề rất phổ biến và làm hạn chế các hoạt động của một số ngành

nghề cần diện tích lớn để làm nhà kho, phơi sấy nguyên liệu, đặt máy móc Đối với những ngành nghề gây ô nhiễm, thì cũng cần có quỹ đất để di dời ra khỏi các khu dân

cư Chỉ có các doanh nghiệp có khả năng mới vào được các khu công nghiệp do nhà nước thành lập để giải tỏa bớt áp lực ở các khu dân cư đông đúc Trong bối cảnh giá

đất tăng cao, việc các đơn vị sản xuất thủ công tìm được mặt bằng để mở rộng sản xuất kinh đoanh đang là vấn đề cần được quan tâm

Một phan của Hà Nội đang được mở rộng dọc theo các trục giao thông chính

đang xây dựng Nhiều doanh nghiệp tư nhân đang xây dựng hoặc đang lập dự án xây

phan đất dọc các tuyến đường này: nhiều dự án khu dân cư cao cấp, resort và sân golf đang được triển khai thực hiện Để thực hiện được các dự án này, đặc biệt là các dự án đường giao thông, một số làng đã bị giải tỏa và đất được thu hổi với mức giá đến bù rất thấp 19.000 hecta đất sẽ được thu hồi để phục vụ cho dự án đường cao tốc đài 62km, cách Hà Nội khoảng 20km và dự án khu đân cư ở các huyện Thạch Thất, Chương Mỹ và Thanh Oai Dù đất nông nghiệp chỉ mang lại một phần thu nhập cho các hộ gia đình, nhưng cùng với các nghề thủ công, nó góp phần giữ người dân ở lại với nông thôn vả hạn chế việc người dân để xô về các thành phổ Nếu đất nông nghiệp không còn, thì các nghề thủ công như đan mây tre lá, chế biến nông sản sẽ không đủ

sức hap dan dé giữ người dân ở lại với nông thôn Ở vùng ven Hà Nội và Hà Đông, các làng nghề nỗi tiếng trước kia đã trở thành các khu nhà trọ và hậu duệ của những người thợ thủ công khi xưa giờ đây sống bằng tiền cho thuê nhà và thương mại

Tham luận này nhằm đánh giá xem việc đô thị hóa có tạo sự thuận lợi cho việc

phát triển của các làng nghệ hay không, thông qua nghiên cứu các số liệu thống kê và

nghiên cứu tại các làng nghề với các địa bàn gần hoặc xa thủ đô

73

TAC DONG CUA BO THI HOA DEN LOI SONG CUA CAC

CONG DONG NGUOL DAO; GIAY; TAY; XA PHO PHIA

DONG NAM NGOAI THANH LAO CAI

LE THANH NAM

Sở Văn hóa TTTT&DL Lào Cai

Là một thành phố vùng cao, quá trình đô thị hóa ở vùng đông nam ngoại thành Lào Cai diễn ra không Š ạt như một số đô thị vùng xuôi nhưng cũng đặt ra nhiều vấn

đề phức tạp và cấp bách, đặc biệt từ sau khi Thành phổ Lào Cai được thành lập theo Nghị định số 195/2004/NĐ-CP ngày 30/11/2004 của Thủ tướng Chính phủ Năm 1960 Lao Cai mới có I thi xã và 2 thi tran, đến nay c6 2 thi x4, 10 thi tran; tỷ lệ dân đô thị từ 3% lên đến 17% Trong đó, đặc trưng nhất là sự ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến lỗi sống của các cộng đồng người: Dao; Giáy; Xá Phó; Tày

Mỗi cộng đồng người đều có điều kiện tự nhiên, xã hội và văn hóa khác biệt từ

đó hình thành nên phong cách ứng xử đặc trưng trước sự tác động của quá trình đô thị

hóa Đã có một số công trình và bài viết về sự ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến lối sống của người dân ngoại thành Lào Cai, song đa số chưa đề cập một cách sâu sắc,

cu thé theo timg cong đồng Ví dụ: “Diện mạo sinh hoạt văn hóa đân gian ở một số đô

thị miễn núi phía bắc" của T.s - Trần Hữu Sơn - Giám đốc Sở Văn hóa thông tin Lào

Cai Bài viết này sẽ thông qua việc tham vấn ý kiến đại diện ở các cộng đồng người dân tộc: Dao; Giáy; Tày; Xá Phó ở phía đông nam ngoại thành Lào Cai để đi tìm hiểu

sự thay đổi trong lối sống của họ trước tác động của quá trình đô thị hóa Phải chăng,

quá trình đô thị hóa xâm nhập vào các bản làng nơi đây đã và đang mang đến những thay đổi cụ thể như sau:

IMPACT DE L’URBANISATION SUR LE MODE DE VIE DES COMMUNAUTES MINORITAIRES: DAO; GIAY; TAY; XA

PHO AU SUD-EST DE LA VILLE DE LAO CAI

Lao Cai étant une ville en région montagneuse, le processus d’urbanisation au Sud-Est de la Ville ne s’y déroule pas avec la méme intensité que dans Jes villes de la plaine, mais présente néanmoins ses propres difficultés et urgences, notamment aprés affectation du statut de Ville 4 Lao Cai par le Déeret 195/2004/ND-CP du 30 novembre 2004 du Premier Ministre En 1960, Lao Cai n’était encore qu’une municipalité et 2 bourgs L’ensemble comprend aujourd’hui 2 municipalités et 10

bourgs; la proportion de résidents citadins a augmenté de 3% 4 17% L’un des aspects qui méritent l’attention dans cette évolution c’est V influence de l’urbanisation sur le

mode vie des communautés minoritaires: Dao; Giay; X4 Phd; Tay

Lindividualité de chaque groupe ethnique, forgée au gré de ses propres

conditions naturelles, sociales et culturelles, détermine sa fagon spécifique de réagir face au phénoméne d’urbanisation Des études et publications sur l’influence de Purbanisation sur le mode de vie de la population péri urbaine de Lao Cai ont été réalisées dont la majorité est restée dans le général sans approfondir la question pour

chaque communauté spécifique Un exemple: “Aspects des activités culturelles

populaires dans certaines villes en région montagneuse dans le Nord” par le Dr Tran Hữu Son — Directeur du Service de |’Information et de la Culture de Lao Cai Cette

étude, se référant 4 l’opinion sollicitée de représentants des communautés ethniques Dao, Giáy, Tày et Xà Phó au Sud Est des faubourgs de Lao Cai, vise a cerner les transformations dans le mode de vie de ces communautés sous l’action de Purbanisation Ces transformations apportées par l’intrusion de la ville dans le village traditionnel seraient les suivantes:

- Destruction de la cohésion communautaire

- Changement des habitudes de l’individu vis-a-vis de la famille, de la

communauté et de la société dans le sens d’un plus grand pragmatisme;

- Réle et autorité des personnes traditionnellement influentes dans ta culture villageoise (anciens, chef de village, chef de lignée, grands parents, oncles et tantes }

en baisse;

- Sysième de valeurs éthiques et sociales en mutation dans le sens d’une plus

grande valorisation des talents de 1’individu au détriment de son éthique

IMPACTS OF URBANIZATION ON COMMUNITIES OF ETHNIC MINORITIES ON THE SOUTH-EAST URBAN

FRINGE OF LAO CAI Lao Cai is a highland city, and thus the level of urbanization which has been taking place on its south-east urban edge is not on a par with that elsewhere However like elsewhere, this urban transition does pose serious challenges, especially after Lao Cai township was elevated to city status pursuant to the Prime Minister’s Decree No 195/2004/ND-CP dated 30 Nov 2004 In 1960, Lao Cai had 1 urban township and 2 rural townships The figure now is 2 and 10 respectively Also, its urban population share has grown from 3% in 1960 to 17% currently With ethnic minorities (Dao Giay, Xa Pho, Tay, etc.) as an important component of Lao Cai’s population, changes

brought by urbanization to these most-hinterland tribal communities are even more

This paper is based on visits paid to communities of ethnic minorities (Dao Giay, Tay, and Xa Pho) inhabiting Lao Cai’s south-east peri-urban areas to investigate how their communal life has been affected by urbanization It attempts to see whether the selected urbanized tribes have been undergoing transformations to such an extent

as for the following to happen:

- Breakdown of communal binding;

- More nonconformist individual behavior in the family and the community;

- Declining mass respectfulness towards senior members of the community and the family (tribal elders and chiefs, clan heads, etc.);

- Social and moral norms biased towards personal gains against relationships

TAC BONG CUA LOI MO DEN DOI SONG KINH TE XA HOI

CAC DAN TOC THIEU SO VUNG GIAP BIEN 0 LAO CAT

NGUYEN HUNG MANH

Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch Lào Cai

(Lỗi mở hay còn gọi là đường tiểu ngạch, là những lỗi mon ẩi qua biên giới do

người dân địa phương khai mở nhằm thông thương giao lưu kinh tễ- văn hóa - xã hội

với nhau giữa các dân tộc của hai quốc gia ở vùng giáp biên)

Tỉnh Lào Cai có đường biên giới giáp với tỉnh Vân Nam Trung Quốc dài 203 km Trong quá trình cư trú và phát triển, cư đân các dân tộc vùng giáp biên đã hình thành nên nhiều lối mở nhằm mực đích đi lại thông thương giữa các cư dân vùng giáp biên của của 2 nước Trong những năm gần đây khi mà sự phát triển kinh tế mở cửa của 2 quốc gia thì các lối mở này đã có những tác động rất lớn đến mọi mặt đời sống kinh tế

- văn hóa - xã hội của người dân tộc thiểu số vùng giáp biên rất lớn

Qua khảo sát điểm tại lối mở xã Quang Kim huyện Bát Xát, xã Pha Long huyện Mường Khương đã cho thấy những biến đổi cụ thé như cơ cầu sản xuất truyền thông trồng trọt — chăn nuôi - hái lượm bị phá vỡ hàng loạt ngành nghề mới xuất hiện giúp cho đời sống của người đân tộc thiểu số được nâng cao hơn cả về vật chất lẫn tỉnh

thần Tuy nhiên tác động của lỗi mở cũng dẫn đến sự biến đổi các gia trị văn hóa truyền thống, du nhập văn hóa ngoại lai vào cộng động Sự gắn kết cộng đồng của các tộc người bị suy giảm, xuất hiện nhiều tệ nạn xã hội hơn vv

Tác động của lối mở ở Lào Cai là một đề tài độc đáo nhưng chưa được nghiên

cứu hay đề cập đến ở bất cứ công trình nghiên cứu nảo, vì vậy tham luận này sẽ đưa ra

một bức tranh rõ nét về tác động của lối mở vào đời sống cộng đồng, gợi mở các ý

tưởng nghiên cứu mới về lỗi mở cho các nhà khoa học, đề xuất một số các giải pháp

nhằm quản lý hiệu quả các lỗi mở và phát huy được những lợi thế của nó đối với vùng dân tộc thiểu số giáp biên trong xu hướng phát triên hội nhập chung của đất nước

IMPACTS DES PISTES OUVERTES SUR LA VIE

ECONOMIQUE ET SOCIALE DES ETHNIES MINORITAIRES

DANS LES ZONES FRONTALIERES DE LAO CAI

(Pistes ouvertes ou chemins de commerce informel transfrontalier sont des

sentiers traversant la frontiére ouverts par les habitants locaux dans lobjectif de favoriser des échanges économiques, culturels et sociaux entre les peuples des deux pays)

77

La province de Lao Cao a une frontiére de 203 km avec la province de Yunnan

(Chine) Historiquement, les habitants des zones frontaliéres ont construit plusieurs

pistes ouvertes pour favoriser leurs échanges commerciaux Ces derniéres années,

depuis que le développement économique s’accélére dans tous les deux pays, sc multiplient les impacts de ces pistes ouvertes sur la vie économique, culturclle et sociale des ethnies minoritaires dans ce territoire

Les résultats d’étude sur le terrain des pistes ouvertes a la commune de Quang

Kim du district de Bat Xat et a la commune de Pha Long du district de Muong Khuong

ont montré des changements concrets tels que la rupture des relations traditionnelles entre la culture, I’élevage et la cueillette, |’apparition de plusieurs nouveaux métiers

tout permettant aux habitants minoritaires de consolider ieur vie matérielle et

spirituelle, Et pourtant, ces impacts ont également conduit au changement des valeurs traditionnelles de la culture, suite a Vimportation culturelle étrangére dans la communauté Les peuples s’attachent.de moins en moins, les fléaux sociaux

deviennent plus en plus fréquents, etc

Les impacts de pistes ouvertes constituent un sujet de recherche intéressant mais n’ont jamais été étudiés et publiés Cette intervention décrira en détails leurs

conséquences dans la vie communautaire, et sur cette base suggércra les nouvelles

idées de recherche et proposera certaines solutions de gestion efficace de ces pistes ouvertes tout en favorisant leurs effets positifs sur le développement de la communauté

des ethnies minoritaires frontaliéres

CROSS-BORDER PATHS AND SOCIO-ECONOMIC IMPACTS ON ETHNIC GROUPS IN LAO CAI’S

CHINA-ADJOINING AREAS (Cross-border paths are trails unofficially developed by local residents aimed to

support economic, cultural, and social interactions between communities located on either side of China-Vietnam frontier.)

Lao Cai province shares a 203-km border fine with China’s Yunnan province In the process of their evolution and growth, the bordering communities have created

paths that provide access to one another In the context of economic open-up, especially between China and Vietnam, these cross-borders have become increasingly

important and have had significant effects on the economic, cultural, and social aspects

The case studies of cross-border paths in Lao Cai’s Quang Kim Commune, Bat Xat District, and Pha Long Commune, Muong Khuong District have indicated resulting transformations, specifically breakdown of the age-old production pattern of cultivation, husbandry, forest-product gathering, and emergence of new trades, contributing to local inhabitants’ improved well-being However, cross-border paths

also have adverse effects, reflected in the disappearance of traditions and customs and

introduction of exotic cultural traits Also, communal bindings have somehow

weakened, and social ills — hitherto non-existent —- have increasingly made their appearance

Studies of this kind can hardly be found in any literature This paper attempts to explore how cross-border paths impact the related communities, suggest possibilities

for further research work, and propose ways of effective management of these informal ‘international’ trails so as to promote their benefits in the context of national integration

79

TAC DONG CUA DU LICH DEN NGHE NGHIEP VA CO CAU

KINH TE CUA CAC DAN TOC THIEU SO HMONG, DAO,

GIAY KHU VUC VEN THI TRAN SA PA

(Qua khảo sát thực tế tại 2 xã Lao Chái và Tả Van, huyện Sa Pa)

PHAM CONG HOAN

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai

1 Bối cảnh lựa chọn vấn đề

Hiện nay Sa Pa đang có sự phát triển du lịch rất mạnh, và ngày cảng mở rộng về qui mô tới các vùng lân cận với nó, do vậy các làng bản của người dân tộc thiếu số ở huyện Sa Pa đang chịu tác động rất mạnh của du lịch lên mọi mặt đời sống kinh tế - văn hóa — xã hội Nghề nghiệp và cơ cầu kinh tế truyền thống của người dân đang có

sự biến đổi rất lớn, cơ cấu kinh tế truyền thống với trằng trọt - chăn nuôi - hải lượm

không còn là chủ đạo trong đời sống của người dân tộc thiểu số bản địa Người dân đã tích cực tham gia vào các hoạt động du lịch lịch với nhiều loại hình độc đáo như sản

xuất hàng lưu niệm thủ công thổ cẩm, bán hàng rong, hướng dẫn viên du lịch, chạy xe

ôm, làm dịch vụ nha nghi vv Tir những tác động của du lịch vào cộng đồng như trên

da dan đến sự thay đổi cả về vai trò và chức năng của các thành viên trong gia đình cũng như cơ cấu thu nhập của hộ gia đình người dân tộc thiểu số vốn đĩ xưa kia chủ yếu dựa vào nông nghiệp thuần tuý

2 Mục tiêu mong muốn đạt được

Báo cáo tham luận này muốn góp phần làm rõ thêm về thực trạng những biến đổi

từ quá trình tác động của du lịch vào cộng đồng, khả năng thích ứng và cung cách ứng

xử của người dân tộc thiểu số bản địa với sự tác động của du lịch và những biến đổi từ

hệ quả trên đến các giá trị chuẩn mực, văn hóa truyền thống của tộc người

Báo cáo cũng mong muốn góp một phần hữu ích làm căn cứ khoa học cho các

công trình nghiên cứu sau này về tác động của du lịch vào cộng đồng các dân tộc thiêu

số sau này

Từ những nghiên cứu thực tế trên chúng tôi có một số kiến nghị giải pháp nhằm

duy trì sự ổn định, bên vững cho cộng đồng trong bối cảnh hội nhập và phát triển với

nền kinh tế dư lịch đang có xu hướng phát triển ngày mội lớn mạnh hơn và tác động

của nó đến mọi mặt đời sống kinh tế, văn hóa xã hội của các cộng, đồng người dân tộc

thiểu số ở Sa Pa nói riêng và các tỉnh miền núi Việt Nam nói chung Từ đó giúp cho

các ngành hoạch định chính sách và qui hoạch khai thác phát triển du lịch cộng đồng

có cơ sở thực tiễn áp dụng vào việc xây dựng ngành công nghiệp du lịch ổn định bền

vững

3 Phương pháp nghiên cứu

Chúng tôi sử dụng một số phương pháp tiếp cận và thu thập thông tin liên ngành

để nghiên cứu đề tài trên, cụ thể là phương pháp thống kê tư liệu thứ cấp có liên quan

đến đề tài, phương pháp định tính với phỏng vấn sâu các hộ gia đình có tham gia vào

du lich tại 2 xã Lao Chải và Tả Van, phương pháp quan sát không tham du và tham dự

tai Lao Chai, Tả Van và thị trấn Sa Pa với những người dân tộc thiểu số tham gia vào

các loại hình dịch vụ du lịch

4 Địa bàn và thời gian khảo sát

Chúng tôi lựa chọn khảo sát thực tế tại thôn Sả Xéng, Tả Chải xã Tả Phìn, thôn

Ly Lao Chai, Lé Lao Chai xã Lao Chải, thôn tả Van Giáy 1, Tả Van Giáy 2 xã Tả Van

và thị trấn Sa Pa, huyện Sa Pa Thời gian khảo sát từ ngày 1/5/2008 đến ngày 30/5/2008

IMPACTS DU TOURISME SUR LES MÉTIERS ET LA STRUCTURE ÉCONOMIQUE DES MINORITÉS HMONG, DAO, GIÁY DANS LES ENVIRONS DU BOURG SAPA

(Etude de terrain dans 2 communes Lao Chai et Tan Van, District Sapa)

1, Sur le choix du sujet

Sapa connait actuellement un puissant essor du tourisme qui s’étend peu a peu a

la région environnante, et de ce fait, les villages d’ethnies minoritaires subissent de trés forts impacts du tourisme sur tous les aspects de leur vie, tant économique que

culturel et social Les métiers et la structure économique traditionnels sont en grande mutation, avec le recul des activités culturales d’élevage et de cueillette au second plan Par contre, cette population est engagée dans des activités relatives au tourisme dont certaines assez pittoresques coinme les productions textiles artisanales artistiques (souvenirs), d’autres plus banales comme petits commergants ambulants, guides

touristiques, honda taxi, services d’aubergerie, etc Cette emprise du tourisme a induit

des changement dans les réles et fonctions des membres dans la famille traditionnelle

de chaque ethnie auparavant structurée sur un style de vie agricole

2 Objectifs visés

Cet article se propose de contribuer 4 mettre en lumiére Jes transformations s’opérant au sein des communautés sous ]’impact du tourisme, et en particulier les capacités d’adaptation et l’attitude des minorités autochtones ainsi que les implications

de ces transformations sur leurs systémes de valeurs et de références traditionnels

Un autre objectif est de contribuer a édifier une base scientifique pour de futures recherches sur l’impact du tourisme sur les minorités

Enfin ces études doivent mener 4 des recommandations visant 4 maintenir un équilibre stable au sein de ces communautés dans le contexte d’une économie de plus

en plus axée sur le tourisme et qui ne cessera d’avoir des impacts sur la vie économique, culturelle et sociale des minorités vivant dans le Sapa et d’autres hautes régions du Việt Nam Elles permettraient également aux responsables d’élaborer des politiques adéquates pour le développement durable du secteur du tourisme

membres de minorités ethniques engagées dans différentes branches de services

touristiques

4 Site et calendrier d’étude

Nous avons choisi comme site d’étude les hameaux $A Xéng, Ta Chai, TA Phin,

Ly Lao Chai, Lé Lao Chai de la commune Lao Chai, les hameaux Ta Van Giáy 1, Tâ Van Giáy 2 de la commune Ta Van, ainsi que le bourg Sa Pa du District rural Sa Pa Calendrier de travail: du 1° mai 2008 au 30 mai 2008

DO THI HOA VUNG VEN DO O VUNG DONG BANG SÔNG HỎNG CỦA VIỆT NAM: NGHIÊN CỨU TRUONG

HOP TAI CAC LANG NGHE VEN BO CUA HA NOI

ThS NGUYEN XUAN HOAN Trung tâm NC&PT Hệ thông Nông nghiệp-

Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam

Th§ NGUYÊN NGỌC MAI Viện Qui hoạch và Thiết Kế- Bộ NN&PTNT

Đồng bằng sông, Hồng (ĐBSH) là vùng đông dân cư nhất ở Việt Nam với mật độ

dân số bình quân trên 1200người/em? vào năm 2007 Những năm qua ở vùng ĐBSH

đã có sự đô thị hóa mạnh mẽ ở các vùng ven đô Quá trình đô thị hóa đã làm mở rộng không gian đô thị va thu hep dién tích đất nông nghiệp ở các vùng ven đô Vì vậy số

lao động dự thừa và thiếu việc làm ngày càng tăng nhanh, việc đi dân về các thành phố

để kiếm việc làm đang diễn ra phổ biến trong vùng và đã tạo ra những vấn đề phức tạp

về kinh tế, xã hội ở nơi lao động đi cư đi và nơi đến

Trong bối cảnh đó, chúng tôi đã nghiên cứu về sự chuyên dịch cơ cấu kinh tế ở các vùng ven đô ở vùng ĐBSH và thấy có đô thị hóa nhanh trong nhiều làng nghề

năng động, đặc biệt có sự xuất hiện của các cụm công nghiệp làng nghề Những nghiên cứu bước đầu của chúng tôi đã cho thấy sự hình thành các cụm công nghiệp

làng nghề đã cho phép tạo thêm nhiều việc làm, hiện đại hóa và đổi mới sản xuất, đồng thời tạo ra nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa; thúc day nhanh quá trình đô thị hóa ở nông thôn Chúng tôi thấy rằng mô hình phát triển này có thể là một giải pháp tốt cho việc phát triển công nghiệp và đô thị hóa các vùng nông thôn ven đô, đồng thời giải quyết

được nhiều khó khăn đang đặt ra trong việc phát triển nông thôn của vùng ĐBSH

Bài tham luận này sẽ để cập đến thực trạng phát triển kinh tế, cơ sở hạ tầng và

mở rộng không gian sản xuất trong một số cụm công nghiệp làng nghề trong vùng ven

đô của ĐBSH Các yếu tố liên quan đến sự đô thị hóa trong các cụm công nghiệp làng

nghề ở vùng ven đô của vùng cũng được trình bảy trong bài tham luận này Những kết quả nghiên cứu và những kiến nghị trong chủ đề nghiên cứu này có thể là định hướng mới trong việc nghiên cứu, qui hoạch phát triển cho các cụm công nghiệp làng nghề ở

các vùng ven đô ở ĐBSH trong quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa

Trong nghiên cứu này chúng tôi có áp dụng các phương pháp tiếp cận vẻ kinh tế không gian, kinh tế địa lý, tiếp cận xã hội học nông thôn và kinh tế thế ché, Dia ban nghiên cứu tập trung chủ yếu vào 2 tỉnh Hà Tây và Bắc Ninh trong số 11 tỉnh và thành phố của ĐBSH

8

URBANISATION DE ZONES PERI-URBAINES DANS LE DELTA DU FLEUVE ROUGE AU VIET NAM: ETUDES DE CAS DANS LES VILLAGES DE METIER EN PERIPHERIE DE

agricoles autour des villes De 1a, la redondance en main d’ceuvre et I’insuffisance

@emploi s’y aggrave rapidement, impliquant un exode généralisé vers les villes en

quéte d’emploi qui génére des problémes économiques et sociaux aux lieux de départ

aussi bien qu’aux lieux d’accueil

Dans ce contexte, nous avons étudié les mutations de la structure économique en zone périurbaine dans le Delta du Fleuve Rouge, et avons pu constater une

urbanisation rapide de plusieurs villages de métier particuliérement actifs, et en

particulier |’apparition de regroupements industriels de villages de métier Nos études préliminaires ont mis en évidence que le rassemblement des villages de métier en

groupes industriels a permis de créer de nouveaux emplois, moderniser et rénover le mode de production, et induit la création d’un certain nombre de PME; et par ce biais accélérer le rythme d’urbanisation de la zone rurale Nous constatons que ce mode de développement présenterait une bonne solution pour le développement industriel et Vurbanisation des zones rurales périurbaine et pourrait résoudre beaucoup de difficultés qui freinent actuellement le développement rural dans le Delta du Fleuve

Rouge

Cette exposé se propose de décrire l'état actuel du développement économique, des infrastructures et de l'extension de l'aire de production dans certains regroupements industriels de villages de métier en zone périurbaine dans le Delta du Fleuve Rouge Les facteurs liés 4 l’urbanisation dans ces regroupements sont aussi discutés, Les résultats et recommaridations de cette étude peuvent servir de base pour réorienter l'étude et la planification du développement pour les regroupements

industriels de villages de métier en zones périurbaine dans le Delta du Fleuve Rouge

dans le processus de |’industrialisation et de l’urbanisation

Dans cette étude, nous avons appliqué des méthodes d’approche de I’économie spatiale, de I’économie géographique, d’approche sociologique rurale, et de

Péconomie institutionnelle, Les périmétres d’étude se retrouvent essentiellement dans les provinces Ha TAy et Bac Ninh choisies parmi les 11 provinces du Delta du

Fleuve Rouge

PERI-URBANIZATION IN THE RED RIVER DELTA: CASE STUDIES OF CRAFT VILLAGES ON THE

PERIPHERY OF HANOI The Red River Delta (RRD) has the highest density in Vietnam, averaging 1200p/skm in 2007 Over the recent years, RRD has been witnessing fast urbanization

in fringe areas, which see their land area reduced as the city expands, leading to labor

redundancy and rising unemployment Rural-urban migration is intensifying, posing social and economic challenges for the departure as well as destination localities

In this context, we have conducted studies into economic shifts in fringe areas of

the RRD and found rapid urbanization in operating trade villages, particularly the

emergence of clusters of trade villages Initial ftndings indicate that these clusters have

created a lot of new jobs, modernized and renovated their production, given birth to a number of small- and medium-sized businesses, and contributed to the acceleration of urbanization in rural areas We believe these developments to be good practices for urbanizing and industrializing rural areas and solutions to problems associated with

rural development in the RRD

This paper attempts to explore the economic development, infrastructure, and spatial production expansion occurring in selected clusters of trade villages in the RRD Aspects of urbanization in these locations will also be discussed Hopefully,

findings from the study and recommendations provided in the paper will inspire further research into and planning for developing clusters of trade villages on the urban fringe in the RRD in the process of urbanization and industrialization

The methodology used in the study includes approaches of spatial economy,

geographical economy, rural sociology, and institutional economy The studied locations are in Ha Tay and Ha Bac, two of the 11 provinces and cities situated in the RRD

85

ARCHITECTURE ET HERITAGE COLONIAL A TAIWAN:

ETAT DE LA QUESTION ET POLITIQUE GOUVERNEMENTALE DE PRESERVATION

Chantal ZHENG Professeur & l'Université de Provence, France

La ville taiwanaise, musée sans murs, est devenu, au cours de la premiére moitié

du XXéme siécle (1895-1945), un des dépositaires de la culture et de l’idéologie japonaises Incarnant les principes modernistes du Japon, l’architecture grandiose de

style néo-classique calqué sur le modéle des grandes métropoles européennes dont on trouve de nombreuses représentations urbaines sur la céte ouest, est caractéristique de

ce que lon peut appeler la ”culiure de la représentation (culture of display)” Cette architecture est 1a, en effet, pour illustrer Vesprit @ouverture et de progrés voire le génie national japonais Et lorsqu’elle cétoie l’architecture locale chinoise du Fujian, ['architecture coloniale vise à souligner le retard de la colonie dont l’Empire japonais

escompte bien faire dans les meilleurs délais sa vitrine des marches du Pacifique

Aprés la rétrocession de l’ile en 1945, ’architecture coloniale insulaire a fait

Pobjet dun désintérét général aussi bien de la part des autorités gouvernementales en charge de I’fle 4 partir des années 1950 (le KMT de Tchang Kai-chek) que de la

société civile qui nen voyaient pas Ï*utilité et qui lui préféreront de plus en plus, au fil

du développement spectaculaire de I’tle dans la période 1960-1980 l’architecture nord-

américaine, C’est ainsi que nombre de ces édifices ont été laissés 4 l’abandon et pour certains, détruits au profit de buildings modemes

Depuis une vingtaine d’années, 4 la faveur sans doute des grands débats identitaires à l'œuvre dans sa société, I’fle accepte de reconsidérer son patrimoine culturel, et done une partie de celui-ci: son patrimoine colonial La loi sur la preservation de |"héritage culturel passée en 1982, puis amendée en 2000 a dés lors permis de préserver et de restaurer une partie de ce précieux corpus pour lequel militent & présent de plus en plus d’architectes, d’intellectuels et d’associations qui ne veulent pas le voir voué a la disparition

BAO TON VA PHAT HUY GIA TRI CAC DI TICH LICH SU -

VĂN HÓA Ở THÀNH PHÓ HÒ CHÍ MINH TRONG BÓI CẢNH ĐÔ THỊ HÓA

TS TRỊNH THỊ HÒA

Trong những năm gân đây, vấn dé đô thị hóa ở Việt Nam nói chung, TP Hé Chi

Minh nói riêng đã và đang diễn ra với tốc độ ngảy một tăng cao Theo tôi, đó là một việc làm mang tính tất yếu, khách quan trong diễn trình lịch sử của mỗi đất nước nhằm

vươn tới việc xây dựng một xã hội có cuộc sống tiến bộ, văn minh và hiện đại hơn Tuy nhiên, thực tế đó cũng đang là một trong những nguy cơ dẫn đến việc hủy hoại hoặc làm mai một, xuống cấp các di tích lịch sử-văn hóa Điều này rất đáng lo ngại bởi

thực tiễn cho thấy, việc bảo tồn và phát huy các di tích lịch sử-văn hóa ở mỗi nước

luôn gắn liền với việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, mặt khác, các di tích mắt đi đồng nghĩa với việc thiếu đi một phan di sản trong kho tàng di sản văn hóa của mỗi quốc gia mà Việt Nam, trong đó có TP Hồ Chí Minh cũng không phải là một trường

hợp ngoại lệ

Trước tình hình đó, trong lĩnh vực quân lý di tích lịch sử-văn hóa, có một vấn đề cần thiết đặt ra cho chúng ta là “làm thế nào để có thể bảo tổn và phát huy được tốt giá trị các di tích lịch sử-văn hóa trong bối cảnh đô thị hóa?Trong phạm vi bài nay, người

viết nêu lên một vài suy nghĩ của bản thân về vấn đề đặt ra ở trên có liên quan đến TP

Hồ Chi Minh và khái niệm “di tích lịch sử-văn hóa” được sử dụng trong bài viết chính

là định nghĩa trong “Luật di sản văn hóa” của Việt Nam (ban hành ngày 12 tháng 7

năm 2001), bởi nội dung bài viết đề cập đến công tác bảo tổn và phát huy giá trị các di tích lịch sử-văn hóa ở TP Hỗ Chí Minh xét từ góc độ quản lý nhà nước trong lĩnh vực này Và, theo định nghĩa trên, khái niệm “di tích lịch sử - văn hóa” được hiểu như sau:“

Di tích lịch sử - văn hóa là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ vật, bảo vật

quốc gia thuộc công trình, địa điểm có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học” (3, điều 4, khoản 3, trợ 13)

Trong nội dung của bản tham luận, tác giả trình bày các giải pháp về cơng tác bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử-văn hóa trong quá trình đô thị hóa cung một số suy nghĩ liên quan đến vấn để đảo tạo nguỗn nhân lực, nâng cao ý thức cộng

đồng và hợp tác quốc tế trong hoạt động trên

87

TAC DONG CUA CONG NGHIEP HOA, DO THI HOA

TOI MOI TRUONG DI TICH DEN HUNG

(PHU THO - VIET NAM)

LE DUC HANH Viện Nghiên cứu Tôn giáo

Bài viết tập trung làm rõ quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa với những tác động làm suy giảm môi trường không khí, môi trường nước, môi trường đất của khu di tích lịch sử quốc gia Đên Hùng (Phú Thọ - Việt Nam) Tác động rõ nhất và nhiều nhất

là sự phát triển của giao thông, của các khu công nghiệp, nhà máy sản xuất đóng trên

địa bàn thành phố phố và các xã vùng ven khu di tích Đền Hùng

Bài viết gồm các nội cơ bản sau:

1 Giới thiệu chung về di tích Đền Hùng (Phú Thọ - Việt Nam)

2 Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa ở thành phố Việt Trì và các xã vùng ven

3 Những tác động tới môi trường không khí, nước, và môi trường đất của khu đi tích Đên Hùng

4 Những kết luận - khuyến nghị

IMPACTS DE L’INDUSTRIALISATION ET DE L’URBANISATION SUR ENVIRONNEMENT DU SITE HISTORIQUE DU TEMPLE DES ROIS HUNG

Cet article s’applique a décrire le processus d’industrialisation et d’ urbanisation

et d’en souligner les effets négatifs sur la qualité de l’atmosphére, de |’eau et de la terre dans le site des vestiges historiques du Temple des rois Hing (Phu Tho - Viét Nam) Limpact le plus visible et fe plus important, c’est le développement des transports, des zones industrielles et la prolifération des usines installées en périphérie

de la ville et des communes environnant le site du Temple

Les principaux aspects abordés sont:

1 Présentation générale du site des vestiges historiques du Temple Hing,

2 Le processus d’industrialisation et d’urbanisation de la ville de Viét Tri

et des communes environnantes,

3 Les impacts sur l’atmosphére, |’eau et la terre du site historique

IMPACTS OF INDUSTRIALIZATION AND URBANIZATION

ON THE SITE OF HUNG KINGS TEMPLE

(PHU THO, VIETNAM)

The paper focuses on how the processes of industrialization and urbanization have impacted the air, land, and water resources at the national historic site of Hung Kings Temple in Phu Tho, Vietnam These impacts are primarily created by developments of transport facilities, industrial estates, and factories in the city and its outer zone where the site is located

The paper includes the following sections:

1 Brief introduction of the site of Hung Kings Temple

2 Processes of industrialization and urbanization in Viet Tri city and the fringe communes

3 Impacts on the air, land, and water resources at the site

4 Conclusions and recommendations

89

VUNG VEN VA VAN HOA VUNG VEN TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA

6 SAI GON - THANH PHO HO CHi MINH

TS HUYNH QUOC THANG

Hiệu trưởng Trường CĐ Văn hóa Nghệ thuật TP Hà Chi Minh

Qua nghiên cứu khái quát lịch sử, đặc diém hién trạng quá trình đô thị hóa tại Sài

Gòn — TP Hồ Chí Minh, người ta không những có thể thấy rõ rằng đây là một đô thị

có quy mô và tốc độ đô thị hóa thuộc loại nhanh, mạnh nhất nước mà đây còn là nơi

thể hiện rõ rệt những nét điển hình các quy luật hình thành và phát triên của “vùng ven”, “văn hóa vùng ven”, một bộ phận có mỗi quan hệ hữu cơ và mang đầy đủ các

đặc điểm của quá trình đô thị hóa ấy

Xét về bản chất và nhìn trên toàn cục, đô thị hóa là một quá trình xã hội liên quan

cả tiến trình phát triển của toàn Thành phố Và trong tiến trình đó, Thành phổ như một thực thể xã hội một cơ thể sống, sự phát triển mỗi bộ phận sẽ có mối quan hệ hữu cơ đối với sự phát triển của toản bộ “cơ thế” ấy “Vùng ven” và “Văn hóa vùng ven”

trong quá trình đô thị hóa nói riêng cũng như trong tiễn trình phát triển của toàn Thành phố nói chung chắc chắn phải chịu sự chỉ phối của những quy luật chung nhất vẻ kinh

tế ~ xã hội Tuy nhiên, nét đặc thù về “văn hóa vùng ven” và yêu câu phát triển bên vững đặt ra cho quá trình đô thị hóa của Thành phố nảy bắt buộc người ta không những phải nghiên cứu xác định lại đặc điểm, vai trò của “vùng ven” trong mỗi quan

hệ với vùng nội và ngoại thành mà còn phải chú ý đến những giải pháp đồng bộ, cụ thể

đẻ nhằm làm sao tốc độ phát triển xã hội và tăng truởng kinh tế không thể đồng nghĩa

với sự “trả giá quá đắt” bằng huỷ hoại, hy sinh môi trường tự nhiên và nhân văn, ngược lại đó phải là quá trình phát triển cân bằng, đặc biệt là gắn với giữ gìn, tôn tạo, phát huy tốt mọi giá trị văn hóa truyền thống vốn có của nó

PÉRIPHÉRIE ET CULTURE PÉRI URBAINE EN PLEINE URBANISATION DE SAIGON - HÔ CHI MINH VILLE

L/étude de I'urbanisation đe Saigon-HCMV et de ses spécificités montre qu’il s’agit non seulement d’un processus des plus vastes et des plus rapides de toute la

“zone périphérique” et de “culture péri urbaine”, composante qui y est organiquement lige et qui présente tous les caractéres de ce méme processus d’ urbanisation

Dans sa nature et d’un point de vue global, l’urbanisation est un processus social

lié au développement de toute la Ville Dans ce processus, la Ville fonctionne comme

une entité sociale, véritable corps vivant dont le développement de chaque partie est

organiquement lié au développement du “tout” La “périphérie” et la “culture péri

urbaine” qui lui est propre n’échappent certainement pas aux lois socio-économiques

qui régissent l’urbanisation proprement dite et le développement global de la Ville plus généralement Par contre, les spécificités de la culture péri urbaine et |’impératif de développement durable qui s’impose 4 cette évolution nous obligent d’une part a

redéfinir les caractéristiques et le réle de la “périphérie” par rapport au centre ville et a

la banlieue, d’autre part 4 considérer des mesures inter-cohérentes et concrétes destinées 4 contenir le rythme du développement social et de la croissance économique

de fagon a limiter les dégats sur environnement naturel et humain et 4 assurer un équilibre de développement, notamment par le biais de la préservation et de la mise en valeur des valeurs traditionnelles locales

91

GIAO THOA VAN HOA TAI VUNG VEN — TRUONG HOP TP HO CHi MINH

PGS.TS TON NU QUYNH TRAN

Trung tâm Nghiên cứu Đô thị và Phát triển (CEFURDS)

Trong bối cảnh của một vùng ven đô của một đô thị đang chuyên động đô thị hóa

như TP Hồ Chí Minh trong những thập kỷ cuối của thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI, văn

hóa không thể không có những biến động, tương ứng với những biến động trong

những lĩnh vực khác như kinh tế, xã hội, con người, lối sống

Bài viết tiếp cận đến vấn đề đô thị hóa vùng ven từ góc độ văn hóa với quan điểm

cho rằng sự chuyển đổi của văn hóa là kết quả của hiện tượng đô thị hóa vùng ven và

đồng thời văn hóa chuyển đổi ấy sẽ là nhân tố tác động trở lại hiện tượng đô thị hóa

vùng ven Tắt cả tượng trưng cho sự lột xác nông thôn-đô thị, làng xã-phố phường

trong lĩnh vực văn hóa

Là một vùng đệm, nằm giữa cái sôi động của đô thị và cái tĩnh lặng của nông

thôn, vùng ven vẫn chứa đựng hình ảnh truyền thống văn hóa của Việt Nam có cội

nguồn của một nền văn hóa làng xã, truyền thống của cư dân văn minh lúa nước Văn hóa làng xã là kết quả của một chế độ xã hội riêng của Việt Nam, một chế độ thống

nhất trên cả nước, nảy sinh trên nên tảng sinh hoạt của con người trong khung cảnh làng xã ở nông thôn Những sinh hoạt văn hóa truyền thống của dân tộc từ vật chất đến

tỉnh thần xuất phát chủ yếu từ làng xã Văn hóa làng xã mang bản sắc của một lối sống cộng đồng, là nơi ma quyền lợi của người này được gắn bó với quyền lợi của người

khác và với quyền lợi của cộng đồng Văn hóa làng xã được thể hiện trong mỗi gia đình với gia phong đã được chuẩn mực hóa từ lâu, được thể hiện bởi một nên văn học

dân gian phong phú, cuộc sống lễ hội sống động Về cảnh quan vật chất, văn hóa làng

xã thể hiện bằng cảnh quan thơ mộng của những con đường làng uốn lượn, hàng tre lả

lướt, tiếng sáo diễu

Trong tắt cả các chuyển dịch của quá trình đô thị hóa, bài viết tiếp cận đến vấn đề

đô thị hóa vùng ven từ góc độ văn hóa Sự chuyển đổi của văn hóa là kết quả của hiện

tượng đô thị hóa vùng ven và đồng thời văn hóa chuyển đổi ấy sẽ là nhân tố tác động trở lại hiện tượng đô thị hóa vùng ven Tất cả tượng trưng cho sự lột xác nông thôn-đô thị, làng xã-phố phường trong lĩnh vực văn hóa

COMMENT ORGANISER LE PERI-URBAIN?

QUELQUES CAS FRANCAIS ANALYSES

AU TRAVERS DE L’OUTIL SCOT

Brigitte BARIOL Directrice de l'Agence d'urbanisme de Saint-Etienne

Le phénoméne de périurbanisation en France est étroitement corrélé au taux de motorisation des ménages et a l’amélioration des infrastructures routiéres Cette

“mobilité facilitée” a permis l’émergence d’un modéle urbain basé sur le déplacement

automobile et un éclatement des fonctions, notamment urbanisation de territoires

turaux par un systéme de lotissements de maisons individuelles et création de centres commerciaux et espaces d’activités 4 proximité des axes routiers Les marchés fonciers

ont favorisé ces tendances: foncier cher et difficile 4 recycler dans les centres, foncier

bon marché et facilement aménageable en périphérie Ce modéle européen actuel

risque toutefois d’étre fortement modifié par le cofit du carburant et Ja tension sur les ressources agricoles

La législation frangaise de l’urbanisme a formulé les objectifs de maitrise de

lurbanisation et a doté les collectivités d’ outils de planification notamment le Schéma

de Cohérence Territoriale (SCOT), pour harmoniser, 4 échelle de lagglomération élargie, les politiques publiques d’urbanisme, de transport, d’habitat, et d’économie

La portée, la gouvernance, mais aussi les limites de ces outils seront mis en évidence a

travers quelques études de cas sur les agglomérations de Saint-Etienne, Lyon et Montpellier

TÔ CHỨC VUNG VEN DO NHU THE NAO?

PHAN TICH MOT VAI TRUONG HOP © PHAP

BANG-CONG CY SCOT

Hiện tượng đô thị hóa vùng ven ở Pháp là hệ quả trực tiếp của việc gia tăng phương tiện giao thông cá nhân và việc cải thiện cơ sở hạ tẳng giao thông Giao thông

thuận tiện đã tạo điều kiện phát triển mô hình đô thị dựa trên việc sử dụng xe hơi cá

nhân và phân tán các khu chức năng, đặc biệt là đô thị hóa vùng nông thôn bằng

9

phương thức phân lô hộ lẻ và phát triển các trung tâm thương mại, dịch vụ, giải trí dọc theo các trục giao thông chính Giá đất đã tạo điều kiện thuận lợi cho xu hướng phát

trién nay: ở khu trung tâm, đất có giá cao và khó quy hoạch; ở vùng ven, giá đất rẻ và

đễ quy hoạch Tuy nhiên, hiện nay, ở Châu Âu, mô hình phát triển này có thể sẽ bị

thay đổi vì giá nhiên liệu tăng cao và yêu cầu bảo vệ các nguồn tài nguyên của ngành

nông nghiệp

Pháp luật về quy hoạch đô thị của Pháp đặt mục tiêu kiểm soát việc đô thi hoa

Để đạt được mục tiêu này, luật cung cấp cho chính quyền địa phương các công cụ quy

hoạch đô thị, trong đó có công cụ quy hoạch chung, để các địa phương phối hợp và kết hợp hài hòa các chính sách công về quy hoạch, giao thông, nhà ở và kinh tế ở quy mô vùng đô thị mở rộng Thông qua một số trường hợp điển cứu ở Vùng đô thị Saim- Etienne, Lyon và Montpelier, chúng tôi sẽ phân tích và làm sáng tỏ những điểm mạnh

và những hạn chế của công cụ quy hoạch này

HA TANG KY THUAT TAI DAN CU TU PHAT O VUNG VEN

ĐÔ THỊ NHÌN DƯỚI GÓC ĐỘ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

KTS ĐOÀN NHẬT Phòng Công thương,

UBND huyện Bình Chánh, TP Hồ Chí Minh

Trong tiến trình đô thị hóa, thực trạng pháp luật và pháp chế về quản lý đô thị ở

nước ta vẫn còn nhiều vẫn dé bat cập đưa đến tình trạng xây dựng tự phát diễn ra ngày

cảng nhanh tại các vùng ven đô

Xét về mặt kinh tế - kỹ thuật đơn thuần, các khu dan cư tự phát với hạ tằng kỹ thuật chap vá thiếu đồng bộ làm giảm hiệu quả phát triển đối với toàn đô thị Tuy

nhiên xét về tác động kinh tế - xã hội của nó lại là tác động hai chiều, vừa tiêu cực (do kiém ham phat triển bền vững) nhưng lại đặc biệt tích cực về mặt ổn định xã hội khi điều kiện qũi nhà ở xã hội còn rất thiếu và thu nhập chung của đa số người dân còn thấp

Các giải pháp quản lý nhà nước hiện nay đối với những khu dân cư tự phát chưa

có sự nhất quán vả còn quá nhiều lúng tứng trong ứng xử Một mặt chính quyền vừa muốn đạt hiệu quả cao trong sử dụng đất nhưng mặt khác vừa phải đối mặt với yêu cầu

nhà nước còn quá lớn, trong khi của cộng đồng vẫn còn thụ động

Thực sự không thể có giải pháp nào hoàn thiện và triệt để cho quản lý các khu tự phát trong quá trình đô thị hóa, chúng sẽ là tồn tại khách quan lâu dài cho đến khi thu

nhập của ngời dân có thể đảm bảo được chỗ ở hợp pháp

Nhà nước quản lý đầu tư hạ tầng như một giải pháp quan trọng để điều tiết quá trình đô thị hóa tự phát

95

Giải pháp tình thể là phối hợp các chương trình điều chỉnh đất và kế hoạch quản

lý tạm thời nhằm: giải thoát sự cứng nhắc tạo lĩnh hoạt trong pháp lý quản lý đô thị

thông qua việc bảo hộ quyền sỡ hữu tạm thời nhà ở cùng với tiến trình chỉnh trang

từng bước với sự tham gia tích cực và chủ động của cộng đồng

INERASTRUCTURES TECHNIQUES DANS LES ZONES

RESIDENTIELLES SPONTANEES PERI URBAINES —

ASPECT GESTION PUBLIQUE

Au Việt Nam, la législation en matiére d’urbanisme ne suit pas de prés le

processus d’urbanisation, ce qui a donné lieu a la construction sauvage 4 un rythme de

plus en plus accéléré en zone péri urbaine

D’un point de vue purement technique et économique, ces zones de construction spontanée se dotent d’infrastructures fragmentaires et disparates qui constituent une entrave au développement harmonieux de ia ville Par contre, leurs impacts socio- économiques sont a la fois négatifs (entrave au développement durable), et positifs,

dans la mesure ou ils permettent la stabilisation rapide des résidents dont fa majorité

est faibles revenus, alors que les politiques de logement social prennent du temps a

se mettre en place

Les mesures de gestion des autorités publiques actuelles envers ces zones

manquent de cohérence et s’avérent pleines de confusions dans la pratique Les autorités sont tiraillées entre l’impératif d’ une utilisation rentable du sol et la nécessité d’assurer le bien-étre social

De nos jour la gestion publique ne repose plus uniquement sur le pouvoir de la fonction publique mais doit faire l’amalgamme entre la légalité et la rationalité de la mesure appliquée afin d’assurer la validité et l’efficacité de la gestion et des prestations de services publiques

Pour les infrastructures techniques dans les zones de résidence spontanées, le réle d’investisseur devrait revenir aux autorités en méme temps qu’a la communauté, or la

part des autorités y est encore trop grande tandis que la communauté reste toujours peu

engagée

Il n’existe en fait aucune solution parfaite et totale pour mener a bien la gestion des sites d’urbanisation spontanées qui perdureront jusqu’au jour ot leurs habitants gagneront assez pour accéder A la légalité de logement

Les autorités devraient investir dans les infrastructures comme une mesure de

régulation du processus d’urbanisation spontanée

Les mesures de rattrappages consisteraient 4 opérer a des réajustements fonciers combinés a une gestion administrative temporaire (assouplissement de la régulation urbaine), concrétement en reconnaissant les droits de propriété provisoires sur les

maisons tout en procédant 4 des réaménagements graduels avec participation active de

ja communauté

97

NHUNG THACH THUC TRONG QUAN LY ĐÔ THỊ

- HƯỚNG ĐÉN MỘT CÁCH QUẦN LÝ MỚI

PGS.TS NGUYEN HUU LAN

Trưởng khoa Quy hoạch và Quản lý Đô thị

THS.KTS AO HUYEN LINH Giảng viên nganh Qui hoach & Quan ly Dé thi

1 Quản lý đô thị

- Quản lý phát triển dân số và các vấn để địch cư, định cư và nhà ở

- Quản lý bất động sản và quá trình đầu tư xây dựng

- Quản lý giao thông và hạ tầng đô thị

- Quản lý môi trường và cảnh quan đô thị

- Quản lý kinh tế đô thị

- Quản lý trật tự, an ninh đô thị

Khu vực nghiên cứu: các quận mới thành lập, các quận, huyện nằm dọc theo

tuyên vành đai 1 của TP Hồ Chí Minh

- Đân cư: có sự chênh lệch tỉ lệ dân cư tại chỗ và dân nhập cư

© - Những khu vực ở phía nam, đông ~nam, tây-nam thành phố, thuộc các quận,

huyện: 7, Nhà Bè, Bình Chánh chỉ có 1⁄3 là cư dân tại chổ, 2/3 là cư đân của

các quận, huyện khác hoặc các đô thị khác di cư đến (khu đô thị Phú Mỹ Hưng

có hơn 90% cư dân là người ở nơi khác đến)

® Những khu vực ở phía tây, tây-bắc, bắc thành phố, thuộc các quận, huyện:

Bình Tân, Bình Chánh, Gò Vấp, 12

- Giao thông: gia tăng dao động con lắc giữa vùng ven đô và nội đô dẫn đến ùn

tắc giao thông ở các nút giao thông chính Hệ thống đường vành đai và các trục giao thông chính chưa hoàn thành, nên giao thông chưa được thông suôt

« Ở những khu vực có dự án xây đựng các khu dân cư mới, hệ thống giao thông

được xây dựng trước khi triên khai thi công công trình

«+ Ở những khu vực qui hoạch tự phát, hệ thống giao thông được xây dựng chậm, không theo kịp tốc độ xây dựng công trình, chất lượng kém

- Hạ tầng kỹ thuật

« Ở những dự án xây dựng các khu đân cư mới với qui mô lớn, hệ thống hạ tang

kỹ thuật tương đôi hoản chỉnh, nhưng vài nơi kết nỗi với hệ thống hạ tầng của

đô thị chưa được đồng bộ (có nơi vừa xây dựng xong đã ngập, hệ thông hạ tâng

kỹ thuật bị quá tải)

«Ở những khu vực qui hoạch tự phát, hệ thống hạ tầng kỹ thuật chưa đáp ứng

được nhu câu sử dụng của người dân

- Môi trường và cảnh quan đô thị

® Ở các dự án xây dựng các khu dân cư mới, có xét đến yếu tố môi trường vacanh quan đô thị nhưng điện tích cây xanh quá Ít, chưa đáp ứng được chỉ tiêu

điện tích cây xanh/người

e Ở những khu vực qui hoạch tự phát, chưa được quan tâm đến yêu tố môi trường và cảnh quan đô thị

Đặc biệt có khu đô thị Phú Mỹ Hưng đạt chuẩn đô thị kiểu mẫu

- Thị trường địa ốc

e Ở những vùng ven đô phía nam, đông-nam thành phố: có sự biến động lớn về

giá cả, có sự chênh lệch lớn giữa giá trị và giá cả bắt động sản (giá ảo)

e Nhà nước chưa có biện pháp khống chế, điều tiết giá cả bất động sản ở vùng ven đô

® © vai khu dan cư mới, được xây dung theo qui hoạch, vấn để giữ gìn an

ninh, trật tự đô thị ở hình thức tự quản, có sự tham gia của các đoanh nghiệp tư nhân (công ty bảo vệ)

- O những khu vực qui hoạch tự phát, chính quyền không kiểm soát được dân tạm trú

Vùng ven đô nên là một mảng chuyên biệt của các chính sách đô thị với các vấn đề:

© Su dung để tải định cư cho cư dân ở những khu vực bị giải tỏa trong nội

đô

«Ổ Đềnbù giải tôa ở các dự án xây dựng các khu dân cư mới sao cho hợp lý

© _ Phương hướng hỗ trợ cho người dân khi chuyên đổi phương thức sản xuất

tử nông nghiệp sang công nghiệp và lối sống từ nông thôn sang thành thị

LES DEFIS EN MATIERE DE GESTION URBAINE

VERS UN NOUVEAU MODE DE GESTION

1 Gestion urbaine

- Gestion du développement démographique, des problémes de mobilité, d’ installation et de logement

- Gestion de l’immobilier et du processus d’investissement et de construction

- Gestion des déplacements et des infrastructures urbaines

- Gestion de l’environnement et du paysage urbain

- Gestion de l'économie urbaine

- Gestion de l’ordre et de la sécurité publique en milieu urbain

2 Politique urbaine

~ Politique fonciére

- Politique du logement urbain

- Politique des infrastructures et services urbains

- Politique financiére urbaine ,

3 Périurbanisation: objets, défis en matiére de gestion urbaine et politiques publiques

Zones ¢tudi¢es: nouveaux districts urbains et districts situés sur la premiére