GIÁO ÁN VĂN TÍCH HỢP VĂN MINH, THANH LỊCH

Đặc điểm, cơng dụng: 1.Từ tượng hình: vui vẻ chĩt vĩt thướt tha Trong những từ trên, từ nào gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái?. Công dụng của từ tượng hình, từ tượng thanh : Giúp t

Kiểm tra bài cũ

2- Khoanh tròn vào chữ cái trước câu trả lời đúng

1 Những từ : Lanh lảnh, oang oang, ồm ồm được xếp “ ”

vào trường từ vựng nào ?

a Tiếng gió b Tiếng mưa

c Tiếng nước chảy d Tiếng nói

2 Các từ gạch chân trong bài thơ sau thuộc trường từ vựng nào ? Chàng Cóc ơi ! Chàng Cóc ơi !

Thiếp bén duyên chàng có thế thôi

Nòng nọc đứt đuôi từ đây nhé

Nghìn vàng khôn chuộc dấu bôi vôi

a Động vật ăn cỏ b.Động vật thuộc loài ếch nhái

Kiểm tra bài cũ

Quan sát hình ảnh và cho biết họ đang làm gì?

Đây là hành động đẹp của đội thanh niên tình nguyện ở thủ đô Hà Nội Họ đang góp phần làm cho môi trường Hà Nội xanh- sạch –đẹp hơn Cách ứng xử với môi trường của họ thật đáng trân trọng.

Ai sẽ là người có trách nhiệm làm cho môi trường Hà Nội xanh- sạch- đẹp?

Vì môi trường xanh- sạch- đẹp

H: Để quét rác h phải ọtrong tư thế như thế nào ? H: Dùng từ láy nào để diễn tả t th ấy ?ư ế

H: Như vậy từ “lom khom” được dùng với mục đích gì ?

-> Đặc tả hình ảnh

I Đặc điểm, cơng dụng:

1.Từ tượng hình:

vui vẻ chĩt vĩt thướt tha

Trong những từ trên, từ nào gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái ? thướt tha:

chĩt vĩt:

vui vẻ:

dáng vẻ hình ảnh

trạng thái

con người, sự

vật

TỪ TƯỢNG HÌNH

dáng vẻ

trạng thái

Vậy, em hiểu thế nào là từ tượng hình ?

Vui vẻ

• -> Là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật



I Đặc điểm, cơng dụng:

2.Từ tượng thanh:

Hãy lắng nghe những gợi ý !

Để báo hiệu giờ vào lớp, giờ ra chơi, em thường nghe thấy âm thanh gì ?

Tiếng kêu của con mèo ?

Quả lắc đồng hồ khi hoạt động, tạo âm thanh thế nào ?

Âm thanh tiếng cười của con người ?

mô phỏng âm

TỪ TƯỢNG THANH

Vậy, em hiểu thế nào là từ tượng thanh ?

I Đặc điểm, cơng dụng :

2 T t ừ ượ ng thanh :

-> Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh

của tự nhiên, sự vật, con người.

*Bài tập: Xác định từ tượng thanh:

a ư ử c hu hu

b ăng ẳng d ve vẩy sai

đúng đúng

đúng

3.Công duïng c a t t ủ ừ ượ ng hình, t t ừ ượ ng thanh :

? Tìm từ tượng hình, từ tượng thanh trong câu trên Sử dụng

từ tượng thanh, tượng hình trong câu trên có tác dụng gì?

Đọc câu sau:

“…Khi ăn thường phải khoan thai, nhẹ nhàng, không nhai tóp tép, nhồm nhoàm, húp xuỵt xoạt, gõ bát đũa ầm ĩ…”

Miêu tả cách ăn uống thô tục.

Là người Hà Nội em sẽ chọn cách ăn uống như thế nào?

3 Công dụng của từ tượng hình, từ tượng thanh :

Giúp ta hình dung cách ăn uống thong thả không vội vàng rất văn minh, thanh lịch.

3 Cơng dụng c a t t ủ ừ ượ ng hình, t t ừ ượ ng thanh

Cái đầu lão ngoẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão mếu như con nít Lão hu hu khóc.

“Lão Hạc” – Nam Cao

? Cái miệng “móm mém” và tiếng khóc “hu hu” cịn cho ta thấy tâm trạng Lão Hạc như thế nào ?

? Như vậy, những từ tượng hình, tượng thanh còn có giá trị thế nào ?

-> Giá trị biểu cảm cao.

? S d ng t “móm mém”, “hu hu” trong hai ử ụ ừ câu

v n có tác dụng như thế nào ?ă

-> Gợi tả hình ảnh, âm thanh.

? Từ tượng hình, từ tượng thanh thường được dùng trong các văn bản nào? Nêu tác dụng của chúng?

-> Từ tượng hình, từ tượng thanh thường dùng trong

văn miêu tả, tự sự nhằm gợi hình ảnh và âm thanh

cụ thể, sinh động, tăng giá trị biểu cảm Nó giúp

người đọc, người nghe như nhìn thấy được, nghe

thấy được sự vật, con người được miêu tả

3 Cơng dụng c a t t ng hình, t t ng ủ ừ ượ ừ ượ

thanh:

Từ tượng hình, tượng thanh có giá trị gợi hình ảnh, âm thanh cụ thể, sinh động và có giá trị biểu cảm cao; thường được dùng trong văn bản tự sự, miêu tả



Ghi nhớ

(Học thuộc trong sỏch giỏo khoa)

•Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ ,trạng thái của

sự vật Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, của con người.

•Từ tượng hình, từ tượng thanh gợi được hình ảnh, âm thanh

cụ thể sinh động, có giá trị biểu cảm cao; thường được dùng trong văn miêu tả và tự sự

N :Bài tập 1/sgk : Tìm từ tượng hình, từ tượng thanh trong

những câu sau :

1 Thằng Dần vục đầu vừa thổi vừa húp soàn soạt Chị

Dậu rón rén bưng một bát lớn đến chỗ chồng nằm

2 Vừa nói hắn vừa bịch luôn vào ngực chị Dậu mấy

bịch

3 Cai lệ tát vào mặt chị một cái đánh bốp …

4 Sức lẻo khẻo của anh chàng nghiện chạy không kịp

với sức xô đẩy của người đàn bà lực điền, hắn ngã

II Luy n t p: ệ ậ

ĐÁP ÁN

soàn soạt bịch

bốp

rón rén

lẻo khẻo

chỏng quèo

N- Baứi taọp 3/sgk :Phõn biệt ý nghĩa của cỏc từ tượng thanh tả tiếng cười.

a ( cười) ha hả:

b (cười) hì hì:

c (cười) hô hố:

d ( cười) hơ hớ:

Cười to, sảng khoỏi, đắc ý.

Tiếng cười vừa phải, thường biểu lộ sự thích thú, hồn nhiờn.

Cười to, thô lỗ, gây cảm giác khó chịu cho người khác.

Cười to, hơi vụ duyờn.

Người Hà Nội giao tiếp, ứng xử thanh lịch văn minh ngoài xã hội Không nên có cử chỉ cười đùa cợt nhả,

la hét om sòm nơi công cộng, hoặc cơ quan trường học,

B Sống hòa đồng thân ái với mọi người.

C Nói năng nhẹ nhàng, duyên dáng, lễ phép, tôn trọng người nghe.

D Sống tách biệt, không cần quan tâm người khác

N Bài tập 4/sgk: Đặt câu với các từ tượng hình, tượng thanh sau đây: lắc rắc, lã chã, lấm tấm, khúc khuỷu, lập lòe, tích

tắc, lộp bộp, lạch bạch, ồm ồm, ào ào?

- Gió thổi ào ào nhưng vẫn nghe rõ tiếng cành cây khô gãy lắc rắc

- Cô bé khóc, nước mắt rơi lã chã

- Đêm tối, trên con đường khúc khuỷu thấp thoáng những đốm sáng đom đóm lập lòe

- Mưa rơi lộp bộp trên những tàu lá chuối.

- Đàn vịt lạch bạch về chuồng.

-Người đàn ông cất giọng ồm ồm

Chia nhóm:

N1: lắc rắc, lã chã N3: lộp bộp, lạch bạch N2: khúc khuỷu, lập lòe, N4: ồm ồm, ào ào

Bài tập c ng c ủ ố : Qua 2 bài tập trên, hãy điền

Đ (đúng) hoặc S (sai) vào ô vuông sau các ý kiến dưới đây :

Đ S Đ

A Từ tượng hình, t tượng thanh phần lớn ừ

là những từ láy.

B Từ láy bao giờ cũng là các từ tượng hình,

t tượng thanh ừ

C Từ tượng hình, t tượng thanh thường có ừ

giá trị biểu cảm cao.

A Từ tượng hình, t tượng thanh phần lớn ừ

là những từ láy.

B Từ láy bao giờ cũng là các từ tượng hình,

t tượng thanh ừ

C Từ tượng hình, t tượng thanh thường có ừ

giá trị biểu cảm cao.

* Củng cố- Dặn dũ :

- Khaựi nieọm tửứ tửụùng hỡnh, tửụùng thanh ?

- Taực duùng tửứ tửụùng hỡnh, tửụùng thanh ?

→Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ ,trạng thái của

sự vật Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, của con người.

→ Từ tượng hình, từ tượng thanh gợi được hình ảnh, âm thanh

cụ thể sinh động, có giá trị biểu cảm cao; thường được dùng trong văn miêu tả và tự sự

- L ng nghe baứi haựt “Nh c r ng”ắ ạ ừ

(coự s d ng nhi u tửứ tửụùng hỡnh, t tửụùng thanh

? Viết đoạn văn ngắn (khoảng 4-6 câu) nói về ý thức bảo vệ

môi trường xanh- sạch- đẹp của học sinh Hà Nội trong đó có dùng ít nhất 1 từ tượng thanh, 1 từ tượng hình.

-Về nhà làm bài tập 2,5.

Một góc công viên Thủ Lệ

Bài tập :Nối một từ ở cột A với một nội dung ở cột B để câu giải thích

đúng nghĩa của các từ tượng thanh hoặc tượng hình

Ví dụ: Đoạn văn miêu tả :

Mặt trăng tròn vành vạnh từ từ nhô lên sau luỹ tre Trăng đêm nay sáng quá! Bầu trời điểm xuyết một vài ngôi sao lấp lánh như những con đom đóm nhỏ ánh trăng vàng dịu mát toả

xuống, chảy tràn lan trên mặt đất, trê các cảnh cây, ngọn cỏ? Không gian mới yên tĩnh làm sao! Chỉ còn tiếng sương đêm rơi lộp độp trên lá cây

và tiếng côn trùng ra rả trong đất ẩm Chị gió chuyên cần nhẹ nhàng bay làm rung rung mấy ngọn xà cừ trồng ven đường Thoang thoảng đâu đây mùi hoa thiên lí dịu dàng lan toả Đêm quê thật đẹp và êm đềm