SKKN Một số biện pháp góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn

Từ thực tế nêu trên cùng với các nhiệm vụ trọng tâm của năm học 2012-2013 là năm học với chủ đề “Tiếp tục đổi mới công tác quản lý, nâng cao chất lượng giáo dục”, với điểm nhấn là “Biên

MỤC LỤC:

8 GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÍ GÓP PHẦN NÂNG CAO

CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN

Ở TRƯỜNG THCS.

I Đặt vấn đề:

Chúng ta đang sống trong những thập kỉ đầu của thế kỷ XXI - thế kỷ mà trithức và kỹ năng của con người được coi là yếu tố quyết định sự phát triển của xãhội Người ta nói nền văn minh trí tuệ là nền văn minh của thế kỷ XXI Để có đượcnền văn minh đó thì nền giáo dục phải đào tạo ra được “sản phẩm” là những conngười thông minh, trí tuệ phát triển, sáng tạo và giàu tính nhân văn cho xã hội, nóitóm lại đó là những con người vừa hồng, vừa chuyên Muốn đáp ứng được mụctiêu đào tạo đó thì vai trò của người thầy là vô cùng quan trọng

Hoạt động dạy và học là một hoạt động đặc thù của nhà trường, giữ vị trítrung tâm và mang tính quyết định Chất lượng dạy và học quyết định uy tín củanhà trường Do đó để hoạt động dạy và học ổn định, đảm bảo chất lượng thì điềuđầu tiên người cán bộ quản lý (từ cấp tổ trở lên) phải thực hiện tốt việc chỉ đạo vàquản lý hoạt động chuyên môn của nhà trường

Xây dựng đội ngũ và chỉ đạo hoạt động chuyên môn là công việc quan trọngcủa người quản lý Công việc này góp phần quyết định trong việc nâng cao chấtlượng giáo dục Bản thân tôi là một cán bộ quản lý cấp tổ trong nhiều năm qua, tôiluôn trăn trở với những câu hỏi: Làm thế nào để GV chúng ta ( trước hết là trong tổchuyên môn của mình) dạy đồng đều và dạy giỏi? Làm thế nào để HS chúng ta(trước hết là trong trường của mình) ham học và học tốt? Trong khi cuộc sốngvùng nông thôn ở địa phương xã Cam Thành còn gặp nhiều khó khăn

Từ thực tế nêu trên cùng với các nhiệm vụ trọng tâm của năm học

2012-2013 là năm học với chủ đề “Tiếp tục đổi mới công tác quản lý, nâng cao chất

lượng giáo dục”, với điểm nhấn là “Biên soạn lịch sử và xây dựng phòng truyền thống nhà trường”, tôi quyết định lựa chọn, nghiên cứu và đưa ra ý kiến về vấn

đề: “Một số biện pháp quản lí góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tổ

chuyên môn ở Trường THCS”

II Giải quyết vấn đề: II.1 Cơ sở lý luận:

Theo Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trườngphổ thông có nhiều cấp học ban hành theo Quyết định số 07/2007/QĐ-BGD&ĐTngày 02/4/2007 của Bộ GD&ĐT: Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành trongtrong bộ máy tổ chức, quản lý của trường THCS, THPT Trong trường, các tổ,nhóm chuyên môn có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp các các bộ phậnnghiệp vụ khác và các tổ chức Đảng, đoàn thể trong nhà trường nhằm thực hiệnchiến lược phát triển của nhà trường, chương trình giáo dục và các hoạt động giáodục và các hoạt động khác hướng tới mục tiêu giáo dục

- Tổ chuyên môn có các chức năng, nhiệm vụ cơ bản sau:

* Nhiệm vụ:

- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ; hướng dẫn xây dựng và quản

lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình,môn học của Bộ Giáo dục - đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường

- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ, tham gia, đánh giá, xếp loạicác thành viên của tổ theo các qui định của Bộ GD&ĐT

- Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên"

* Chức năng:

- Giúp Hiệu trưởng điều hành các hoạt động nghiệp vụ chuyên môn liênquan đến dạy và học;

- Trực tiếp quản lý GV trong tổ theo nhiệm vụ quy định

- Tổ chuyên môn là đầu mối để Hiệu trưởng quản lý nhiều mặt, nhưng chủyếu vẫn là hoạt động chuyên môn, tức là hoạt động dạy học trong trường

- Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng xây dựng kế hoạch; điềuhành tổ chức, hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trìnhmôn học của Bộ GD&ĐT và kế hoạch năm học của nhà trường; tổ chức bồi dưỡngchuyên môn cho GV trong tổ; đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng, kỉ luật

GV thuộc tổ mình quản lý

Như vậy tổ chuyên môn có chức năng, nhiệm vụ, vai trò rất quan trọng trong

việc triển khai, thực hiện các nhiệm vụ giáo dục của nhà trường Có thể khẳng địnhhoạt động của tổ chuyên môn tốt, thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ như Điều lệtrường trung học đã qui định sẽ góp phần tích cực, khá quyết định đến việc nângcao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng được những yêu cầu mới trong quátrình đổi mới giáo dục.

Tuy nhiên tổ chuyên môn không phải là cấp cơ sở có đầy đủ thẩm quyền đểthực hiện các nhiệm vụ giáo dục Mà trường trung học là cơ sở giáo dục của bậctrung học, nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông Do vậy chất lượng hoạt động của

tổ chuyên môn phụ thuộc nhiều vào kế hoạch, hoạt động của nhà trường, vào sựlãnh đạo của BGH Trong các văn bản hướng dẫn nhiệm vụ năm học của SởGD&ĐT, của Phòng GD&ĐT năm nào cũng chỉ đạo cho các đơn vị, trường họclàm tốt công việc cải tiến nội dung, nâng cao chất lượng sinh hoạt tổ, nhóm chuyênmôn, coi đây là một trong những nhiệm vụ cơ bản, thiết thực để nâng cao chấtlượng dạy - học, thực hiện đổi mới giáo dục

Do đó, tổ trưởng chuyên môn phải là người có phẩm chất đạo đức tốt; cónăng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn; có uy tín đối với đồng nghiệp, họcsinh Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng tập hợp GV trong tổ, biếtlắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo tronggiao tiếp, ứng xử

Như vậy có thể khẳng định: Công tác chuyên môn là hoạt động quan trọng,chủ yếu, quyết định sự tồn tại và phát triển của nhà trường Tổ chuyên môn là một

bộ phận cấu thành, nơi thực thi nhiệm vụ dạy học và giáo dục học sinh Một nhàtrường chỉ có thể thay đổi bằng chính nội lực của mình Động lực quan trọng đểgiúp nhà trường phát triển chính là mối quan hệ, sự tương tác, giúp đỡ lẫn nhautrong khối đoàn kết và sự nỗ lực vươn lên của mỗi cá nhân.Sinh hoạt chuyên môn

là một hoạt động nhằm bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực sư phạm chogiáo viên, góp phần tháo gỡ những khó khăn trong quá trình giảng dạy và thựchiện nhiệm vụ Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn là những vấn đề về thực hiệnnhiệm vụ giảng dạy và giáo dục HS, thực hiện các văn bản chỉ đạo, thực thi nhiệm

vụ năm học và các yêu cầu mang tính thức tiễn được mang ra thảo luận, phân tích

dưới nhiều góc độ và rút ra những kết luận sư phạm, những biện pháp khả thi cóthể vận dụng vào thực tiễn, từ đó nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của GV.Sinh hoạt chuyên môn nhằm góp phần bồi dưỡng GV theo Chuẩn nghề nghiệp GV.Vậy thực chất của việc sinh hoạt chuyên môn là gì? Đó chính là những vấn đềxoay quanh câu hỏi “Làm thế nào để nâng cao hiệu quả giờ dạy, chất lượng học tậpcủa HS?”.

Để việc sinh hoạt tổ chuyên môn trong nhà trường đi đúng hướng, đạt đượcmục tiêu thì cần thiết phải quản lí, chỉ đạo nội dung này một cách khoa học, chặtchẽ và có những biện pháp quản lí khả thi nhất phù hợp điều kiện thực tế về độingũ GV, tình hình HS trong môi trường sư phạm của nhà trường

II.2 Thực trạng của vấn đề:

II.2.1 Thực trạng tình hình vấn đề cần nghiên cứu:

Thực tiễn cho thấy, trường nào mà công tác quản lí, chỉ đạo sinh hoạt tổchuyên môn có hiệu quả thì sinh hoạt của tổ chuyên môn có nề nếp, nội dung sinhhoạt bám sát yêu cầu, mục tiêu dạy học, nội dung chương trình, sách giáo khoa vànhiệm vụ năm học; tháo gỡ kịp thời những khó khăn trong quá trình thực hiệnnhiệm vụ giảng dạy của GV, phong trào thi đua dạy và học tốt, chất lượng học tậpcủa HS từng bước được nâng lên Ngược lại, trường nào công tác quản lí thiếukhoa học, buông lỏng quản lí việc sinh hoạt tổ chuyên môn thì việc sinh hoạt tổchuyên môn không đảm bảo thời gian, thời lượng, nội dung sơ sài, không thu hútđược GV, nề nếp và chất lượng ở trường đó không cao

Một GV phải thực hiện 19 tiết dạy/tuần, đối với GV làm công tác chủ nhiệmthì có lẽ thời gian dành cho HS còn nhiều hơn thế Để hoàn thành được phân cônglao động sư phạm theo quy định GV cần phải đầu tư để soạn bài, chấm bài, chuẩn

bị phương tiện thiết bị dạy học và làm công tác chủ nhiệm và các công việckhác… chiếm rất nhiều thời gian Làm thế nào để GV hào hứng tham gia sinh hoạt

tổ chuyên môn là cả một vấn đề cần quan tâm của công tác quản lí chuyên môntrong nhà trường, đòi hỏi phải có sự quản lí chặt chẽ về mặt thời gian, về nội dung.Nội dung sinh hoạt phải thiết thực, gắn bó chặt chẽ với nhiệm vụ của GV, làm cho

GV thấy cần phải tham gia sinh hoạt chuyên môn và có nhu cầu sinh hoạt chuyên môn

Theo quy định, tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần, nhưng thực tế cónhững nơi không thực hiện đầy đủ, cắt xén thời gian, không đảm bảo thời lượngdẫn đến nội dung sinh hoạt không đảm bảo, giáo viên khi gặp khó khăn khôngđược giúp đỡ kịp thời; các văn bản chỉ đạo không được tìm hiểu kĩ càng dẫn đếnthực hiện không tốt, ảnh hưởng đến hiệu quả giảng dạy của GV và người phải chịuthiệt thòi chính là HS.

II.2.2 Thực trạng đội ngũ giáo viên và việc sinh hoạt chuyên môn ở trường THCS Khóa Bảo

II.2.2.1 Thuận lợi:

Năm học 2012 - 2013, trường THCS Khóa Bảo có 4 tổ chuyên môn, với sốlượng GV được phân bố cụ thể như sau:c phân b c th nh sau:ố cụ thể như sau: ụ thể như sau: ể như sau: ư

Nhìn chung, đội ngũ GV nhà trường ổn định, có sức khỏe, có phẩm chất đạođức tốt, có uy tín với HS và nhân dân địa phương, nhiệt tình trong công việc và cókhả năng hoàn thành tốt nhiệm vụ

- Hoạt động chuyên môn của nhà trường trong nhiều năm có nề nếp, chấtlượng dạy và học được nâng lên qua từng năm học

- Luôn luôn nhận được sự hỗ trợ kịp thời của BGH trong mọi hoạt động dạy vàhọc cũng như sự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí hiệu trưởng có cùng chuyên môn (Văn - GDCD)

- GV trong tổ tham dự tốt các sinh hoạt chuyên môn và cập nhật thông tin hằngngày qua bảng kế hoạch của tổ, của chuyên môn và nhà trường

- Các trang thiết bị khá đầy đủ, đồ dùng dạy học khá phong phú

II.2.2.2 Khó khăn:

Tuy vậy, cũng như một số trường khác, vấn đề chỉ đạo sinh hoạt tổ chuyênmôn và sinh hoạt tổ chuyên môn còn bộc lộ một số nhược điểm sau:

- Chưa thể hiện đổi mới quản lí trong việc phân cấp, phân quyền làm chogiáo viên khó thực hiện công việc.

- Tổ trưởng chưa phát huy hết vai trò của mình, thường có tâm lí coi mìnhcũng như GV bình thường khác, chỉ lo hồ sơ đầy đủ, sạch đẹp; chưa phân côngnhiệm vụ cho GV theo đúng yêu cầu, nhiệm vụ; chưa chủ động xây dựng và thựchiện kế hoạch, chưa mạnh dạn trong việc đề xuất các ý kiến để nâng cao chấtlượng sinh hoạt chuyên môn

- Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn chưa thật phong phú, hình thức còn đơnđiệu, gò bó, chưa đi sâu vào các vấn đề trọng tâm đổi mới phương pháp dạy học vàtháo gỡ những khó khăn cho GV trong tổ

- Trong các buổi sinh hoạt, không khí thường trầm lắng, GV ít phát biểu ýkiến; những vấn đề mới và khó ít được mang ra bàn bạc, thảo luận

- Trình độ của đội ngũ GV chưa thật đồng đều, còn thiếu kinh nghiệm đứnglớp và nghiệp vụ sư phậm…

- Trình độ nhận thức của HS trong lớp không đều, đời sống của nhân dân địaphương phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp, nhiều HS có hoàn cảnh giađình khó khăn,…nên việc quan tâm đầu tư học tập cho HS còn nhiều bất cập

- Cơ sở vật chất phục vụ dạy và học tuy đã được BGH tham mưu mua sắm kịpthời song vẫn chưa đồng bộ, nhiều trang thiết bị đã xuống cấp không có khả năng

sử dụng,

II.3 Các biện pháp đã tiến hành giải quyết vấn đề:

II.3.1.Lập kế hoạch chỉ đạo:

a Nhà trường lưu trữ đầy đủ các văn bản chỉ đạo về hoạt động dạy học vàcác quy chế chuyên môn Phân công rõ trách nhiệm trong việc triển khai các vănbản này đến cán bộ, GV một cách đầy đủ, kịp thời, chính xác;

- Đối với các văn bản về quy chế chuyên môn do Hiệu phó chuyên môntriển khai cho tất cả GV trong phiên họp chuyên môn chung toàn trường; đối vớicác loại văn bản chỉ đạo về giảng dạy từng bộ môn cụ thể, do tổ trưởng chuyênmôn triển khai thực hiện trong các buổi sinh hoạt tổ

- Ngoài ra trong phòng hội đồng, các phòng thiết bị… chọn một chỗ thuậnlợi để niêm yết các văn bản chuyên môn quan trọng hay sử dụng; các văn bảnchuyên môn mới để cán bộ, GV tiện theo dõi học tập và thực hiện.

b Hiệu phó chuyên môn lập kế hoạch kịp thời cho các hoạt động chuyênmôn chung toàn trường trong từng tuần, từng tháng, từng học kỳ và cả năm học,dành thời gian hợp lý cho các tổ chuyên môn sinh hoạt;

Dựa vào kế hoạch trên các bộ phận và đặc biệt là các tổ chuyên môn chủđộng trong việc lập kế hoạch hoạt động của tổ Trong đó có kế hoạch tổ chức họctập các chuyên đề giảng dạy, phân công GV thao giảng minh hoạ chuyên đề, Do

có kế hoạch sớm, cụ thể nên việc thực hiện được chuẩn bị chu đáo, đạt kết quả khátốt

II.3.2 Tổ chức việc kiểm tra đánh giá học sinh:

Kiểm tra và đánh giá kiến thức học sinh là một công việc rất quan trọngcủa người thầy, là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác chỉ đạochuyên môn trong nhà trường GV và các tổ chuyên môn phải làm tốt công tác này,theo tinh thần của điểm nhấn “Đề cao trách nhiệm của người thầy trong kiểm tra vàchấm điểm” và công văn số 1017/ GDĐT- GDTrH của Sở GD - ĐT Quảng Trị v/vquy định kiểm tra, chấm điểm:

II.3.2.1 Ra đề:

- Đề kiểm tra phải bám sát chương trình; chuẩn kiến thức kĩ năng của từngmôn học ở từng khối lớp; phải đảm bảo các yêu cầu cơ bản tối thiểu cần đạt vềkiến thức, kĩ năng của HS sau mỗi phần học và phải đảm bảo tính chính xác;

- Đối với đề tự luận phải ra đề chẵn, lẻ ( HS ngồi gần nhau phải lầm 2 đềkhác nhau),

- Đối với nội dung đề kiểm tra 1 tiết trở lên phải được các GV trực tiếpgiảng dạy trong cùng khối lớp bàn bạc thống nhất cấu trúc đề tất cả các đề vàhướng dẫn chấm đều phải được soạn trước vào trong giáo án Đề phỉ được tổ

chuyên môn duyệt và thông qua trước khi photo cho HS làm bài, sau khi kiểm tra

tổ chuyên môn phải có đánh giá, rút kinh nghiệm trong các buổi sinh hoạt tổ

- Yêu cầu trong mỗi đề kiểm tra phải có trên 50% lượng kiễn thức, kĩ năngđạt mức độ hiểu, vận dụng và sáng tạo

II.3.2.2 Coi kiểm tra (coi thi):

- Tiếp tục thực hiện cuộc vận động “Hai không” trong tổ chức kiểm tra

- Trong lúc làm nhiệm vụ coi thi, giáo viên tuyệt đối không được làm việcriêng và phải theo dõi chặt chẽ việc làm bài của HS (không để HS sử dụng tài liệu,quay cóp bài của bạn và làm mất trật tự phòng thi)

- Đối với các bài kiểm tra học kì dược tổ chức chung trong toàn khối theo

đề chung của trường, phòng hoặc sở Giáo dục và được tiến hành theo kế hoạchchung của chuyên môn

- Đối với tất cả các bài kiểm tra HS đều phải làm trên giấy kiểm tra theomẫu thống nhất do Sở ban hành

II.3.2.3 Chấm điểm:

- Nghiêm túc thực hiện chế độ cho điểm, đảm bảo số lượng tối thiểu chotừng loại điểm theo quy định: điểm kiểm tra miệng, kiểm tra 15 phút và 1 tiết trởlên

- Khi kiểm tra miệng thì phải cho điểm, không được tẩy xóa, không cho HS

nợ (trừ trường hợp HS có lý do chính đáng), tuyệt đối không cho khống điểm (cấyđiểm) Cho điểm miệng phải đảm bảo công bằng, thực chất

- Chấm bài kiểm tra phải dựa trên hướng dẫn chấm đã xây dựng, việc chấmbài phải thực hiện một cách nghiêm túc, chính xác, công bằng; đánh dấu vàonhững chỗ cần lưu ý để HS biết, ghi điểm thành phần cho từng câu, từng bài

- Chấm bài phải dùng mực đỏ

- Ghi điểm cả bằng số và bằng chữ vào ô quy định trên tờ bài làm của HS và

có nhận xét vào từng bài làm của HS

II.3.2.4 Trả bài và chữa bài kiểm tra:

- Việc trả bài kiểm tra cho HS phải thực hiện nghiêm túc, khi trả bài phảichú ý khâu chữa lỗi và nhận xét chung về bài làm của HS (soạn vào giáo án phầnnhận xét bài làm của HS) Đối với những môn có tiết trả bài thì thực hiện theo quyđịnh của Bộ GD&ĐT; đối với các môn khác thì GV phải sắp xếp thời gian hợp lý

để trả và chữa bài tất cả các bài kiểm tra viết đều phải được trả và chữa trên lớp

- Trả bài phải đúng thời gian quy định:

+ Đối với bài kiểm tra 15 phút: trả bài sau một tuần kể từ ngày kiểm tra(trường hợp GV dạy từ 5 lớp trở lên trong cùng một khối thì thời gian trả chậmnhất là sau 2 tuần)

+ Đối với bài kiểm tra 45 phút trở lên: thời gian trả bài được thực hiện chậmnhất là 2 tuần kể từ ngày kiểm tra (trường hợp GV dạy từ 5 lớp trở lên trong cùngmột khối thì thời gian trả chậm nhất là sau 3 tuần)

- Tất cả các bài kiểm tra do HS lưu giữ, riêng bài kiểm tra học kì GV phải trảcho HS xem sau đó mới thu lại để lưu hồ sơ

- Những bài kiểm tra có trên 50% số HS bị điểm dưới trung bình thì GV phải

tổ chức kiểm tra lại

- Yêu cầu tất cả HS phải có túi đựng bài kiểm tra để đựng giấy kiểm tra và lưugiữ tất cả các bài kiểm tra (việc lưu giữ bài kiểm tra ít nhất là đến sau khi tổng kếthọc kì )

II.3.2.5 Cập nhật điểm:

- Sau khi trả bài cho HS, GV phải cập nhật diểm vào sổ cái, chậm nhất là saungày trả bài 2 ngày Việc ghi điểm và các thông tin khác vào sổ cái (trừ việc sửađiểm bàng mực đỏ) thống nhất dùng chung một loại mực màu đen

- Sổ gọi tên, ghi điểm (sổ cái) phải có thường xuyên trên lớp để Gv sử dụng.ngoài việc sử dụng sổ cái, GV phải có sổ điểm cá nhân