Ngữ văn 8 năm học 2013 - 2014 theo chuan kien thuc ki năng

Hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu truyện ngắn "Tôi đi học" để cùng Thanh Tịnh sống lại những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường đầu tiên ấy.. - Đây là 1 truyện ngắn tuy không có nhiều

Ngày soạn: 8/ 8/ 2013

Ngày giảng: 12 - 15/ 8/ 2013

Bài 1: Tiết 1, 2 : Văn bản

TÔI ĐI HỌC (Thanh Tịnh)

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức

- HS nắm được cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích:"Tôi đi học"

- HS hiểu đựơc nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một VB

tự sự qua ngũi bỳt của Thanh Tịnh

II Chuẩn bị của thầy và trò

1 Giáo viên

- Tim hiểu kỹ văn bản, chuẩn kiến thức, soạn bài

- Hướng dẫn HS chuẩn bị bài

2 Học sinh

- Soạn bài theo định hướng của GV và SGK

- Chuẩn bị đầy đủ SGK và vở ghi vở soạn

III Các kỹ năng sống được giáo dục trong bài

- Suy nghĩ sáng tạo : Phân tích, bình luận về cảm xúc của nhân vật tôi trong ngày đầu đi học

- Xác định giá trị bản thân: trân trọng kỉ niệm, sống có trách nhiệm với bản thân

- Giao tiếp: trao đổi, trình bày suy nghĩ/ý tưởng, cảm nhận về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản

VI Tiến trình dạy học

1 Ổn định

2 Kiểm tra bài cũ.

Giáo viên kiểm tra việc chuẩn bị sách, vở, bài soạn của học sinh, có đánh giá (khen, chê)

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới

- Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng cho HS chú ý

- Phương pháp: Vấn đáp

- Thời gian: 2 phút

H: Kỷ niệm sâu đậm nhất của em trong tuổi học trò là gì? Vì sao?

- Trong cuộc đời mỗi người, trong những kỷ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ bền lâu trong kí ức Đặc biệt là những kỷ niệm của ngày tựu trường đầu tiên Hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu truyện ngắn "Tôi đi học" để cùng Thanh Tịnh sống lại những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường đầu tiên ấy

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung về VB

- Mục tiêu: HS nắm được một số nét cơ bản về tác giả và văn bản: xuất xứ, bố cục, thể loại, phương thức biểu đạt

- Phương pháp: Vấn đáp

- Thời gian: 75 phút

GV: Em hãy giới thiệu vài nột cơ bản

về tác giả Thanh Tịnh

HS trình bày: - Ngày tháng năm sinh,

mất quê, cuộc đời, sự nghiệp

GV khắc sâu: Mảnh đất quê hương

với thiên nhiên thơ mộng buồn lặng,

với những điệu Nam ai, Nam Bình,

mái nhì mái đẩy trên sông nước đó

ảnh hưởng sâu sắc đến hồn thơ của

Thanh Tịnh Sáng tác của ông từ thơ

đến truyện đều đậm chất trữ tình, toát

lên vẻ đẹp đằm thắm và trong sáng

Ông đó có mặt trên khá nhiều lĩnh

vực: Truyện ngắn, thơ, ca dao, bút kí,

văn học, song có lẽ thành công hơn

cả là truyện và thơ

Văn của ông nhẹ nhàng mà thấm sâu

mang dư vị vừa ngậm ngùi buồn

thương, vừa ngọt ngào quyến luyến

Tình yêu lai láng man mác đối với

làng quê theo mộng trong những đêm

trăng sáng trên sông nước, niềm

đồng cảm với những con người có

làm nên sức hấp riêng của nhiều

trang văn Thanh Tịnh

* GV Hướng dẫn học sinh đọc bài và

- Đọc mẫu từ đầu -> “như là 1 làn

mây bước ngang trên ngọn núi.”

- Yêu cầu HS đọc tiếp

HS làm theo hướng dẫn và yêu cầu

- Đây là 1 truyện ngắn tuy không có

nhiều sự kiện, nhân vật, xung đột mà

toàn tác phẩm là những kỉ niệm mơn

man của buổi dự trường đầu tiên

được tái hiện theo đúng hồi tưởng

của kỉ ức mà yếu tố xuyên suốt là

dòng cảm xúc thiết tha nguyên khiết

tuôn trào

H: Có những nhân vật nào được

kể trong truyện ngắn:" tôi đi học"

Nhân vật chính là ai?

HS: Nhân vật chính là tôi, vì mọi

việc được kể trong truyện đều từ cảm

nhận của nhân vật tôi (hay chính là

tác giả)

H: Tác giả đã nhớ lại KN gì trong

thời thơ ấu của mình.

HS: Nhớ lại KN trong sáng đẹp đẽ

của buổi tựu trường đầu tiên

H: Những kỉ niệm này được nhà

văn diễn tả theo trình tự như thế

nào?

- Truyện được kể theo dũng hồi

tưởng thời gian, không khí ngày tựu

trường ở thời điểm hiện tại nhân vật

tôi hồi tưởng về kỷ niệm ngày đầu

tiên đi học:

+ Tâm trạng cảm giác của n/vật tôi

trên con đường cùng mẹ tới trường

+ Tâm trạng, cảm giác của nhân vật

tôi khi nhìn ngôi trường ngày khai

giảng, khi nhìn mọi người, các bạn

lúc nghe gọi tên mình và phải rời bàn

tay mẹ để vào lớp học

+ Tâm trạng và cảm giác nhân vật tôi

lúc ngồi vào chỗ mình và đốn nhận

giờ học đầu tiên

=>.( Trên đường, sân trường, trong

lớp học)

H: VB thuộc thể loại gì? Vì sao?

HS: Truyện ngắn mang đậm chất hồi kps

H: VB được viết theo phương thức

biểu đạt nào?

H: Kỷ niệm ngày đầu tiên đến

trường của tôi được khơi nguồn từ

những hình ảnh cụ thể nào?

HS phát hiện: sự biến chuyển của

cảnh vật khi sang thu - cuối thu: lá

4 Phương thức biểu đạt

- Truyện ngắn mang đậm chất hồi kí

- Tự sự – miêu tả - biểu cảm

II Tìm hiểu văn bản

1 Trên đường tới trường

em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần

đầu tiên đến trường

H: Vì sao không gian, thời gian ấy

lại trở thành kỷ niệm trong tâm trí

tôi

- Quen thuộc, gàn gũi, gắn với lần

đầu tiên đến trường-> tình yêu quê

hương tha thiết

H: Tôi có cảm nhân ntn về con

đường làng? Vì sao có sự cảm

nhân đó?

+ Cảm nhận con đường làng vốn

quen thuộc tự nhiên thấy lạ, cảnh vật

đều thay đổi: vì hôm nay tôi đi học

-> Tất cả những cảm giác ấy do 1 sự

hiện quan trọng hôm nay tôi đi học

Nó đánh dấu một sự thay đổi lớn lao

trong nhận thức, tình cảm

H: Những chi tiết đó chứng tỏ tôi

có gì thay đổi trong nhận thức và

tình cảm khi ngày đầu tiên đi học?

trọng bộ quấn áo với mấy quyển vở,

vừa lúng túng, vừa muốn thử sức,

muốn khẳng định mình khi xin mẹ

được cầm cả bút thước như các bạn

khác

H: Khi muốn cầm sách vở nhưng

không được, tôi có ý nghĩ gì?

- Chắc chỉ người thạo mới cầm nổi

H: Em có suy nghĩ gì về ý nghĩ đó

của tôi?

- Tự thấy mình lớn lên

- Cảm thấy mình trang trọng, đứng đắn

- Ngây thơ, hồn nhiên, trẻ con.

H: Qua những chi tiết h.a, em cảm

nhận được tâm trạng, cảm giác

của nhân vật tôi lúc này như thế

nào?

Đó là cảm giác hồi hộp lạ thường vì

đối với 1 em bé mới chỉ biết chơi đùa

qua sông thả diều, ra đồng chạy nhảy

với các bạn, hôm nay đi học quả là

sự hiện lớn, một bước ngoặt của tuổi

thơ Vì thế hôm nay cậu cảm thẩy

mình đứng đắn chững trạc trang

trọng hơn

Đây là cảm giác lạ rất trẻ con trong

buổi tựu trường lần đầu tiên mà bao

năm nay tác giả vẫn còn nhớ

Cảm giác này được tác giả ghi lại

thật tinh tế, chân thực

Hết tiết 1 chuyển tiết 2

H: Cảnh sân trường Mĩ Lí lưu lại

trong tâm trí tác giả có gì đặc biệt?

HS: Phát hiện

- dày đặc cả người, sáng sủa

H: Chi tiết đó giúp em hiểu trong

hồi tưởng của TG không khí ngày

tựu trường đầu tiên ấy ntn?

HS suy luận

H: Về trường lớp trong cảm nhận

của tôi có gì thay đổi ?

- vừa xinh xắn dình làng Hoà ấp

H: TG sử dụng biện pháp NT gì

trong việc diễn tả cảm nhận đó của

mình? TD?

HS xác định và suy luận: - SS: Như

cái đình làng- nơi thờ cúng, tế lễ, nơi

=> Cảm giác hồi hộp, náo nức lạ thường , cảm thấy mình đứng đắn chững trạc trang trọng hơn

=>Những cảm giác ấy được ghi lại 1 cách tinh tế, chân thực

2 Khi tới trường

- Cảm nhận thấy không khí náo nức,

vui vẻ;

linh thiêng-> MT rất cụ thể, tinh tế

sự trang nghiêm của trường lớp trong

ngày đàu tiên đến trường

H: Những bạn học trong hồi tưởng

của TG được MT qua những chi

tiết nào?

- Cũng như tôi, mấy cậu bỡ ngỡ, Họ

như con chim con .vụng về lúng

túng run run khóc

H: Em có NX gì về ngôn ngữ MT

này?

- Sử dụng một chuỗi nhưng từ ngữ

thuộc trường tình cảm diễn tả chuỗi

TT phức tạp và tăng tiến của các bạn

nhở lần đầu đến trường

H: Theo em chi tiết miêu tả nào

hay nhất? Phân tích rõ cái hay của

chi tiết đó

- SS: Họ như con chim

Bình gỉang: Đứng trước thế giới mới

các học trò cảm thấy bè nhỏ quá nên

lo sợ như con chim Hôm qua con

chim non còn trong tổ âm vẫn được

mẹ mớm môi Hôm nay tự bay đi,

chân thì yếu, cánh thì mêm, trời thì

cao rộng đất thì sâu và xa làm thế

nào để cất cánh bay được đây? Câu

bế hôm nay đi học cũng vậy Hôm

qua mẹ còn dỗ dành, còn choi bi chơi

đáo Hôm nay đi học là sách, bút, bài

trong kí ức nhà văn tâm trạng

chung của các bạn học trong ngày

đầu đến trường là ntn?

H: Ngoài cảm nhận về không khí,

- Ngôi trường trang nghiêm;

- Các bạn học đều bỡ ngỡ, lo sợ

ngôi trương và bạn bè thì trong

ngày đầu tiên đến trường, tôi còn

lưu giữ kỷ niệm về ai? Họ gồm

những ai?

- Thầy giáo: ông đốc, thầy giáo trẻ

H: : Ông đốc, thầy giáo trẻ có

những cử chỉ, lời nói, thái độ ntn

với các em?

- Ông đốc- hiệu trưởng đọc tên , nhìn

nói sẽ, mắt hiền từ,cảm động tươi

cười nhẫn nại chờ

- Thầy giáo trẻ: tươi cười, đón chúng

tôi trước cửa lớp

H: những cử chỉ, lời nói, thái độ đó

giúp em nhân ra điều gì ở họ?

H: Ngoài thầy giáo và các bạn

trong ngày đầu đến trường còn

xuất hiện nhưng ai nữa?

- mẹ của tôi và các bậc phụ huynh

đưa con đến và dự buổi tưu trường

cung con, trước đó là chuẩn bị cho

con chu đáo mọi thứ cũng, náo nức,

hồi hộp , lo lăng cùng con

H: Sự xuất hiện của họ và sự ân

cần của thầy giáo giúp em hiểu đây

- Mùi hương lạ bàn ghế người bạn

tí hon cảm thấy không xa lạ

H: Như vậy tôi có cảm xúc ntn khi

vào lớp?

H: Đoạn cuối VB có ý nghĩa gì?

- Có 1 chút buồn khi từ giã tuổi thơ

và bát đầu nhận thức việc học hành

của bản thân cho nên mới tự tin,

- Thầy giáo nhẹ nhàng, ân cần, thương yêu HS

3 Trong lớp học

- cảm thấy vừa xa lạ lại vừa gần gũi

chăm chú đón nhận giờ học đầu tiên.

Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết

- Mục tiêu: Khái quát lại nội dung và nghệ thuật của văn bản

- Phương pháp: Hệ thống hóa kiến thức

- Kĩ thuật: Khái quát hóa vấn đề

- Thời gian: 6 phút

GV chốt về ND cơ bản và hình thức

trình bày của VB

H: VB muốn gửi tới chúng ta điều

gì trong cs mỗi con người?

- CS cần có bánh mì và hoa hồng, cs

cần có cơm ngon áo đẹp và cũng rất

cần có những kỉ niệm đẹp Ngày đầu

tiên đi học, cũng như những kỷ niệm

2 Nghệ thuật:

- Tự sự xen miêu tả; hình ảnh so sánh sinh động

* Ghi nhớ(SGK Hoạt động 4: Luyện tập

- Mục tiêu: HS vận dụng được kiến thức vào thực tiễn

- Phương pháp :nêu và GQVĐ

- Thời gian: 5 phút

H: H·y nªu c¶m nhËn cña em vÒ

ngµy tùu trêng em nhí nhÊt?

H: ViÕt ®o¹n v¨n kho¶ng 5-7 c©u

tr×nh bµy Ên tîng cña em vÒ ngµy

tùu trêng em nhí nhÊt?

HS hoạt động cá nhân

IV LuyÖn tËp

4/ Củng cố: GV: Yêu cầu HS khái quát lại nội dung và nghệ thuật của Bài thơ 5/ HDHSHT và làm bài tập ở nhà: Đọc, tìm hiểu lại văn bản, học thuộc ghi nhớ,

làm bài tập (SGK), chuẩn bị bài giờ sau: Trong lòng mẹ

Duyệt của tổ chuyên môn

V- RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG

3 Thái độ

- HS ý thức sử dụng kiến thức để sử dụng đúng trong bài nghị luận nói và viết;

II.Chuẩn bị của thầy và trò:

1 GV: Nghien cứu tài liệu, chuẩn KT, HD HS chuẩn bị bài

2 HS: Đọc kĩ bài

III C¸c kü n¨ng sèng ® îc gi¸o dôc trong bµi

- Giao tiÕp: phản hồi/lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ/ý tưởng cá nhân về chủ

2 Kiểm tra bài cũ.(2’)

Giáo viên kiểm tra việc chuẩn bị sách, vở, Bài soạn của học sinh, có đánh giá (khen, chê)

3 Bài mới

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới

- Mục tiờu: Tạo tõm thế, định hướng cho HS chỳ ý

ta sẽ tỡm hiểu về “Tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản”

Hoạt động 2: Hỡnh thành kiến thức mới

- Mục tiêu: HS nắm đợc khái niệm chủ đề của văn bản

- Phơng pháp: Vấn đáp giải thích, nêu và GQVĐ

- Thời gian:10 phút

H: Trong VB: "Tụi đi học" xuất

hiện bao nhiờu đối tượng? Đối

H: Căn cứ vào đõu em biết được

văn “tụi đi học” núi lờn những KN

của tỏc giả về buổi tựu trường đầu

2 Ghi nhớ 1: SGK (12)

- Chủ đề là đối tượng và v/đề chớnh

mà văn bản biểu đạt

II Tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản

1 VD: Tỡm hiểu tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản:"Tụi đi học"

* Nhận xột: tớnh thống nhất về chủ

đề của văn bản:"Tụi đi học" thể hiện:

HS thảo luận theo kĩ thuật khăn trải

bàn

- Căn cứ vào nhan đề: “Tôi đi học”

cho phép dự đoán văn bản nói về

chuyện tôi đi học

- Được thể hiện ở các TN và các câu

trong văn bản viết về những kỉ niệm

buổi tựu trường đầu tiên của n/v tôi

+ Đó là KN về buổi đi học của “tôi”

nên đại từ “tôi” và các từ ngữ biểu thị

ý nghĩa đi học được lặp lại nhiều lần

+ Các câu đều nhắc đến KN của

buổi tựu trường đầu tiên trong đời:

*” Hôm nay tôi đi học.”

* “Hằng năm cứ vào cuối thu lòng tôi

lại náo nức những KN mơn man của

buổi tựu trường.”

*” Tôi quên thế nào được những cảm

giác trong sáng ấy.”

* “Hai quyển vở mới trên tay tôi ”

* “Tôi bặm chạy ghì thật chặt ”

* “Trước mắt tôi trường Mĩ lí trông

vừa xinh xắn, vừa oai nghiêm.”

*” Khi ông đốc đọc tên từng người,

tôi cảm thấy quả tim tôi ngừng đập

quên cả mẹ tôi đứng sau tôi”

*”Khi rời bàn tay mẹ xếp hàng

Trong thời thơ ấu tôi chưa lần nào

thấy xa mẹ như lần này.”

* “Khi ngồi trong lớp học: Tôi vòng

tay lên chăm chỉ nhìn thấy nết và lẩm

nhẩm học vần: Tôi đi học ”

H: VB “tôi đi học” tập trung hồi

tưởng lại tâm trạng hồi hộp, cảm

giác bỡ ngỡ của n/vật tôi trong

buổi tựu trường đầu tiên Hãy tìm

các TN chứng tỏ tâm trạng đó in

sâu trong lòng tôi suốt cuộc đời ?

- Nhan đề: nói về chuyện tôi đi học

- TN và các câu trong VB: viết về những kỉ niệm buổi tựu trường đầu tiên của n/v tôi

- Các chi tiết, các phương tiện ngôn ngữ trong văn bản đều tập trung khắc hoạ tô đậm cảm giác về những KN của buổi tựu trường đầu tiên

- “Hằng năm cứ vào cuối thu lòng tôi

lại náo nức những KN mơn man của

buổi tựu trường.”

- “Tôi quên thế nào được cái cảm

giác trong sáng ấy nẩy nở”

H: Tìm các từ ngữ, chi tiết nêu bật

cảm giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của

nhân vật khi cùng mẹ đến trường,

khi cùng các bạn vào lớp

- Trên đường đến trường:

+ Cảm nhận: “Con đường bỗng thấy

lạ,

cảnh vật chung quanh

+ Thay đổi về h/n:”Không còn lội

qua sông thả diều mà đi học, cố làm

như 1 cậu học trò thực sự”

- Trên sân trường:

+ Cảm nhận về ngôi trường vừa cao

ráo vừa oai nghiêm như cái đình

làng, đâm ra lo sợ vẩn vơ

+ Bỡ ngỡ, lúng túng khi xếp hàng

vào lớp đứng nép bên người thân, chỉ

dám nhìn một nửa, muốn bay nhưng

còn ngập ngừng e sợ, khóc nức nở,

cảm thấy xa mẹ

- Trong lớp học:

+ Từ lớp học, người bạn cùng bàn

không hề cảm thấy xa lạ chút nào

=>Vậy là các chi tiết, các phương

tiện ngôn từ trong văn bản đều tập

trung khắc hoạ các giác trong trẻo,

thiết tha dịu dàng về những kỉ niệm

mơn man của buổi tựu trường đầu

tiên ở nhân vật tôi

H: Em có NX gì về ND các phần

các đoạn trong VB? - Các phần, các đoạn liên kết chặt chẽ hướng tới làm rõ chủ đề

2 Ghi nhớ 2,3: SGK (12)

H: Từ việc phân tích trên hãy cho

- Chủ đề của văn bản được thể hiện ở

nhan đề, đề mục, quan hệ giữa các

phần của văn bản và TN then chốt

H: BH hôm nay cần GN mấy ND cơ

bản? Đó là những nội dung nào?

HS nhắc lại các nội dung cần ghi nhớ

* Ghi nhí(SGK-12)

Hoạt động 3: Luyện tập

- Mục tiêu: HS biết áp dụng những kiến thức vào thực tế

- Phương pháp: Vấn đáp, giải thích, thảo luận

- Nhận biết tính thống nhất về chủ đề của văn bản

bảo sự mạch lạc, không thay đổi

được (Phải biết rừng cọ như thế nào

mới thấy được sự gắn bó đó)

H: Qua tìm hiểu hãy xđ chủ đề VB

* Chủ đề của văn bản: Vẻ đẹp của

+ Sự gắn bó của con người->cọ

- K/bài: K/định t/c của người dân

sông Thao -> rừng cọ

- Từ ngữ quan trọng được lặp lại:

Viết về rừng cọ quê tôi -> Tôi, cọ

được nhắc lại nhiều lần (rừng cọ, lá