skkn một số giải pháp nâng cao chất lượng phục vụ bạn đọc ở trường trung học cơ sở

giải pháp nâng cao chất lương thư viên

Một số giải pháp nâng cao chất lợng phục vụ bạn đọc

ở trờng trung hỌC CƠ SỞ

I Đặt vấn đề

Việt Nam ta núi riờng và tất cả cỏc nước khỏc trờn thế giới núi chung đang bước vào một thời đại mới Đú là thời đại của cụng nghệ, của khoa học kỹ thuật, của trớ tuệ Thời đại đũi hỏi đất nước phải cú những người lao động với trỡnh độ học vấn cao, cú tri thức, cú bản lĩnh, cú năng lực thực hiện đỏp ứng mọi yờu cầu của đời sống xó hội Thực tiễn núi trờn đũi hỏi ngành GD-ĐT phải khụng ngừng đổi mới nhằm gúp phần hỡnh thành và phỏt triển nhõn cỏch con người Việt Nam Muốn vậy phải đổi mới trong dạy học, đặc biệt cần coi trọng cụng tỏc thư viện trường học

Nhiệm vụ của thư viện trường học là phục vụ cho việc giảng dạy và học tập gúp phần tớch cực vào việc nõng cao chất lượng giỏo dục Để việc giảng dạy

và học tập được tốt cụng tỏc phục vụ bạn đọc trong thư viện trường học phải được đặt lờn hàng đầu

Trong nhiều năm qua, thư viện trường THCS Cao Viờn đó luụn đổi mới cụng tỏc phục vụ bạn đọc song việc phục vụ bạn đọc vẫn chưa đạt hiệu quả cao

Xuất phỏt từ nhận thức trờn, cũng như tỡm hiểu thực tiễn thực trạng cụng tỏc phục vụ bạn đọc ở trường tụi đó mạnh dạn chọn đề tài :

"

Một số giải phỏp nõng cao chất lượng phục vụ bạn đọc ở trường Trung học cơ

sở"

1 Mục đớch nghiờn cứu: cỏc biện phỏp để nõng cao chất lượng phục vụ bạn đọc ở thư viện trường THCS Cao Viờn

2 Phạm vi nghiờn cứu: Do bản thõn chưa cú nghiệp vụ chớnh quy về cụng tỏc thư viện, nờn đề tài chỉ cú thể đề cập đến một số giải phỏp nõng cao chất lượng phục vụ bạn đọc ở thư viện trường THCS Cao Viờn, Huyện Thanh Oai, Hà Nội

II Quá trình thực hiện

A CƠ SỞ Lí LUẬN

Cụng tỏc phục vụ bạn đọc là hoạt động của thư viện nhằm tuyờn truyền và

đưa ra phục vụ cỏc dạng tài liệu, giỳp đỡ người tới thư viện trong việc lựa chọn

và sử dụng tài liệu Cụng tỏc này được tiến hành bởi sự kết hợp cỏc quỏ trỡnh liờn quan chặt chẽ với nhau của việc phục vụ đọc, mượn tài liệu, phục vụ thụng tin tra cứu

Mà thư viện là nơi tập trung đầy đủ sỏch, cú khả năng và phương tiện để

phục vụ tốt nhất, tiết kiệm nhất những yờu cầu, những thắc mắc của giỏo viờn, học sinh trong việc dạy và học

B Cơ sở thực tiễn

Thực hiện nhiện vụ nhà trường phõn cụng, năm học 2012-2013 tụi được nhà trường phõn cụng phụ trỏch thư viện tụi đó hiểu được nhiệm vụ của thư viện

là phải cung ứng cho giỏo viờn và học sinh đầy đủ cỏc loại sỏch giỏo khoa, sỏch tham khảo, sỏch bỏo cần thiết cú tỏc dụng nõng cao chất lượng giảng dạy và học tập, dưới sự chỉ đạo của ban giỏm hiệu và phối kết hợp với tổ cộng tỏc viờn thư viện tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị, vốn tài liệu để xõy dựng thư viện nhà trường Để hướng dẫn bạn đọc sử dụng thư viện tụi đó đề ra một số biện phỏp như sau:

1 Giải pháp đề ra:

- Xõy dựng cơ sở vật chất, vốn tài liệu

- Tiến hành một số cụng tỏc nghiệp vụ thư viện

- Hướng dẫn bạn đọc sử dụng thư viện, cỏch tra cứu tỡm tài liệu

- Hướng dẫn phương phỏp đọc sỏch

2 Thực hiện Giải phỏp

a Giải Phỏp 1: Xõy dựng cơ sở vật chất, vốn tài liệu

* Để xõy dựng kho sỏch và cỏc trang thiết bị phũng đọc của giỏo viờn, học sinh tụi đó nghiờn cứu và tham quan học tập cỏc thư viện trường trung học cơ sở

Đối với lứa tuổi học sinh THCS - các trang thiết bị trong th viện phải phù hợp với các em: vừa tầm, dễ tìm, dễ lấy (sau khi khảo sát các trang thiết bị có trong th viện) tôi đã đề xuất và t vấn với ban giám hiệu nhà trờng cho mua sắm, tu bổ cải tạo các trang thiết bị phù hợp với lứa tuổi các em học sinh THCS: Cụ thể

- Giá sách ở trong kho sách là các giá bằng sắt - Giá sách ngoài phòng đọc của học sinh đợc làm bằng gỗ và nhôm kính Đợc chia ra các ngăn nhỏ để các loại sách

-Bµn ghÕ cña häc sinh: §îc thiÕt kÕ b»ng gç phï hîp víi løa tuæi häc sinh trung häc c¬ së

* Vốn tài liệu: Để xây dựng vốn tài liệu trong thư viện sát hợp với yêu cầu, nhu cầu của giáo viên và học sinh, tôi đã nghiên cứu nhu cầu hứng thú đọc sách

của giỏo viờn, học sinh để xõy dựng vốn tài liệu và tổ chức phục vụ việc đọc sỏch trong nhà trường

- Cỏch làm:

Ngày từ đầu năm học, thư viện trường đó phỏt phiếu nhu cầu đọc cho (Giỏo viờn) (học sinh) từ đú nắm bắt được nhu cầu đọc của giỏo viờn học sinh

- cỏn bộ thư viện đó phõn loại hiệu quả và đỏp ứng được kịp thời nhu cầu đọc cho học sinh Khụng chỉ cú vậy CBTV cũn luụn theo dừi sỏt sao cỏc hoạt động của Đội cũng như căn cứ vào đặc điểm tõm sinh lý của cỏc em học sinh, nắm bắt được nhu cầu và xõy dựng vốn tài liệu để phục vụ cỏc em được tốt hơn Kết quả phỏt phiếu nhu cầu đọc sỏch của giỏo viờn và học sinh cụ thể như sau: ( Phỏt phiếu điều tra cho 410 học sinh )

+ Với học sinh

+ Với giỏo viờn ( Phỏt phiếu điều tra cho 38 giỏo viờn)

b Giải Phỏp 2: Tiến hành một số cụng tỏc nghiệp vụ thư viện

Để tổ chức sắp xếp kho sách phù hợp với th viện trờng THCS và phù hợp với lứa tuổi học sinh tôi đã tiến hành một số biện pháp nghiệp vụ nh sau

- Đối với các sách tham khảo, sách nghiệp vụ sách giáo khoa tôi tiến hành

xử lý nghiệp vụ theo quy định của công tác nghiệp vụ th viện, đăng ký, phân loại vào sổ cá biệt từng loại sách, mô tả ấn phẩm, tổ chức sắp xếp sách trong kho theo từng kho sách, tổ chức sắp xếp phích phân loại theo từng môn loại ở tủ mục lục để giáo viên và các em học sinh dễ tra cứu, chọn sách theo yêu cầu, nhu cầu

- Đối với các sách truyện thiếu nhi tôi áp dụng phân loại theo mã mầu, vì phân loại truyện theo mã mầu sẽ rất thuận tiện cho các em khi đến th viện và lựa chọn sách Tôi tiến hành phân loại truyện theo mã màu (có quy định cụ thể cho từng loại truyện) ví dụ:

- ĐV11 thơ thiếu nhi tôi định mã màu là hồng nhạt

- ĐV12 Kịch thiếu nhi màu xanh lơ

- ĐV13 truyện ngắn, truyện dài định mã màu là màu hồng phấn

- ĐV 14 Ký sự , màu xanh da trời

- ĐV 15 Tạp văn tiểu luận, màu đỏ

- ĐV 16 Thư tớn, màu tớm

- ĐV17 truyện dân gian định mã màu là màu cam

- ĐV18 truyện tranh định mã màu là màu vàng nhạt

- ĐV 19 cỏc thể loại khỏc màu hồng đậm

- ĐV2 khoa học thiếu nhi định mã màu là màu xanh cốm

Sau khi phân loại truyện theo mã màu tôi tiến hành các thao tác dán mã màu cho từng cuốn truyện (để mã màu đợc bền và sắp xếp trên giá đều, đẹp: trớc khi dán tôi kẻ vạch quy định và có dán băng dính trắng để giữ chắc mã màu)

Giải Phỏp 3: Hướng dẫn bạn đọc sử dụng thư viện, cỏch tra cứu tỡm tài liệu

* Đối với giỏo viờn: tụi lập bảng Hướng dẫn bạn đọc sử dụng thư viện treo

trong phũng đọc của giỏo viờn - Cụ thể:

Khi bạn đọc đến th viện để mợn, đọc sách báo tại th viện cần lu ý:

1 Cần xác định, mình định mợn loại sách gì (sách tham khảo, sách nghiệp

vụ, sách giáo khoa.) Cần cho môn học, bài học nào

2 Bạn đến tủ mục lục (hoặc tìm cuốn danh mục sách th viện đợc in thành sách) để tra tìm những cuốn sách cần mợn

- Trong tủ mục lục và cuốn danh mục sách có ghi đầy đủ thông tin các cuốn sách mà th viện có

- Bạn xác định đợc là mình cần mợn loại sách gì thì kéo ô phích ra tìm (hoặc tìm trong cuốn danh mục sách) đã đợc phân loại

Ví dụ: Bạn cần tìm một cuốn sách về nghiên cứu Văn học bạn tra tìm trong

ô phích có tiêu đề 8 – nghiên cứu văn học (STK)

Hoặc muốn tìm tham khảo về môn Toán, bạn tra tìm trong ô phích có tiêu

đề 51 Toán học (STK)

Hoặc muốn tìm một cuốn sách tham khảo về địa lý, bạn tra tìm trong ô phích có tiêu đề 91 - Địa lý (STK)

3 Khi tìm thấy cuốn sách mình cần đọc hoặc mợn bạn ghi các thông tin của cuốn sách lên phiếu yêu cầu

+ Ghi những thông tin về sơ yếu lý lịch của ngời cần mợn sách báo

+ Ghi tên sách hoặc báo chí (ghi rõ quyển, tập) cần mợn

+ Ghi ký hiệu xếp giá (ký hiệu xếp giá đợc ghi ở phía trên bên trái của tấm phích)

Ví dụ: STK , STK hoặc SNV hoặc ST

2030 315->320 815 1700

Sau khi ghi đầy đủ thông tin về những cuốn sách cần mợn lên phiếu yêu cầu Bạn đọc đa phiếu yêu cầu cho cán bộ, giáo viên phụ trách th viện để cán bộ, giáo viên th viện lấy sách trên giá cho bạn đọc mợn sử

Cán bộ th viện hớng dẫn học sinh sử dụng th viện và tra tìm tài liệu

trong tủ mục lục phân loại.

* Đối với học sinh: Lập bảng hớng dẫn sử dụng mã màu treo bên ngoài

phòng đọc học sinh để các em nhận biết đợc các màu quy định từng loại truyện

Từ đó các em chọn sách theo đúng yêu cầu mà mình thích, nhanh chóng thuận tiện (cũng nh khi đọc xong các em lại cất sách vào đúng nơi quy định)

Khi các em học sinh đến th viện để đọc sách báo tại th viện cần lu ý:

1 Cần xác định, mình định đọc loại sách gì

- Sách tham khảo, sách nghiệp vụ, sách giáo khoa

- Các sách truyện (Truỵện văn học, truyện cổ tích, truyện khoa học, truyện lịch sử, truyện tranh, thơ , ký sự.)

- Các sách cần cho môn học, bài học nào

2 Bạn đọc đến bảng phân loại mã mầu (Những cuốn sách thuộc sách thiếu niêm, nhi đồng, đã đợc mặc định mầu cụ thể) Ví dụ:

- ĐV 11 Thơ ca thiếu nhi - Mầu hồng nhạt

- ĐV 12 Kịch Thiếu nhi - Mầu xanh

- ĐV 13 Truyện ngắn, dài ,vừa - Mầu hồng phấn

- ĐV 17 Truyện dân gian - Mầu cam

- ĐV 18 Truyện tranh - Mầu vàng nhạt

3 Bạn xác định đợc mã mầu của từng loại bạn đến tủ , giá sách để những cuốn sách đã đợc dán mã mầu đúng với bảng phân loại và chọn cho mình những cuốn sách cần đọc

Ví dụ: Bạn cần đọc một cuốn sách về truyện dân gian bạn tìm trong ngăn

tủ có quyển sách gáy đợc dán mầu cam

Hoặc muốn đọc thơ thiếu nhi bạn tìm trên giá sách có quyển sách gáy đợc dán mầu hồng nhạt

Hoặc muốn đọc truyện tranh bạn tìm trên giá sách có quyển sách gáy đợc dán mầu vàng nhạt

Cán bộ th viện hớng dẫn học sinh chọn sách

4 Khi tìm thấy cuốn sách mình cần đọc bạn nhấc ra khỏi giá hoặc tủ sách

đến bàn ghế ngồi đọc (Góc đọc)

5 Khi đọc các loại sách trong th viện bạn thấy cần ghi chép những thông tin của cuốn sách, hoặc muốn sáng tạo, làm theo những chỉ dẫn của cuốn sách bạn

có thể đến các góc của th viện nh (góc viết, góc mỹ thuật, góc sáng tạo.) để ghi chép lại, vẽ hoặc làm những đồ vật mà mình có thể học theo và làm đợc - Những sản phẩm làm đợc có thể để tại góc trng bày

Giải Phỏp 4: Hướng dẫn phương phỏp đọc sỏch

Để việc đọc sỏch đạt hiệu quả tụi hướng dẫn cỏc đồng chớ giỏo viờn và cỏc em học sinh xõy dựng kế hoạch đọc sỏch cụ thể

+ Kế hoạch đọc sỏch phải nằm trong kế hoạch của nhà trường Kế hoạch phải nờu lờn được từng chủ điểm đọc, cỏc sỏch tương ứng với chủ điểm, thời gian đọc + Chỳng tụi đó xõy dựng kế hoạch đọc sỏch trờn cơ sở nghiờn cứu chương trỡnh học cảu từng lớp và nhu cầu đọc của học sinh

Kết quả:

Việc đọc sỏch theo kế hoạch đó giỳp học sinh mở rộng vốn kiến thức từ đú cỏc em biết vận dụng vào việc học tập của mỡnh và đạt kết quả cao trong cỏc kỳ thi Cụ thể là:

Chỳng tụi đó thử nghiệm trờn 2 lớp 6A và 6D trước khi cỏc em học chủ điểm

“Cú chớ thỡ nờn” (mụn Tiếng Việt), chỳng tụi cho cỏc em học sinh lớp 6A đọc cỏc cõu chuyện: Thần đồng xưa của nước ta, Tụi đi học, Truyện về cỏc nhà khoa học Việt nam và thế giới… cũn cỏc em học sinh lớp 6D khụng được đọc Sau đú chỳng tụi ra bài kiểm tra Tiếng Việt (Phõn mụn Luyện từ và cõu, phõn mụn Tập Làm Văn) theo chủ điểm “Cú chớ thỡ nờn” và kết quả như sau:

Túm lại: xõy dựng kế hoạch đọc sỏch là một biện phỏp rất tốt để học sinh

mở rộng kiến thức đạt hiệu quả cao Kế hoạch này phải được triển khai từ trước năm học

III Kết quả thực hiện

Qua nghiờn cứu lý luận và thực hiện hướng dẫn bạn đọc sử dụng thư viện, cụng tỏc phục vụ bạn đọc ở trường THCS Cao Viờn cho thấy:

1 Đối với bản thân:

Trong quá trình thực hiện đề tài tôi đợc sự hợp tác giúp đỡ nhiệt tình và tạo

điều kiện thuận lợi của ban lãnh đạo nhà trờng, các đồng chí giáo viên,các đồng chí tổng phụ trách: đặc biệt là các thành viên trong tổ công tác th viện, giúp tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ khơi dậy nền văn hóa đọc và hoàn thành nhiệm vụ của ngời cán bộ th viện đối với mỗi học sinh và đối với mỗi cuốn sách

2 Đối với học sinh

Từ khi ỏp dụng cỏc biện phỏp hướng dẫn bạn đọc phục vụ kịp thời nhu cầu

đọc sách của các em học sinh, đã thu hút đợc nhiều em tham gia sử dụng sách báo

th viện Vì vậy lợt mợn và vòng quay của sách đợc tăng lên cụ thể

- Về kiến thức văn hoá: Các em có tiến bộ rõ rệt, với hàng loạt các cuốn sách về các câu hỏi trắc nghiệm đã giúp các em làm quen với phơng pháp học mới theo chơng trình cải cách của Bộ Giáo Dục Qua các đợt khảo sát, thi học kỳ kết quả học tập của các em loại khá giỏi chiếm 72%, tỷ lệ các em dự thi học sinh giỏi cấp trờng,cấp huyện, cấp thành phố đạt rất cao

IV Một số đề xuất kiến nghị

Đáp ứng yêu cầu giảng dạy và học tập trong giai đoạn đổi mới hiện nay, áp dụng các công nghệ thông tin hiện đại trong hoạt động sử dụng th viện Việc tuyên truyền và cung cấp các tài liệu tham khảo thờng xuyên, kịp thời đảm bảo cho giáo viên và học sinh mợn sử dụng sách báo là một điều cấp thiết - Đề nghị nhà trờng tăng nguồn kinh phí mua sách tham khảo nhất là các tài liệu theo chơng trình đổi mới Nhà trờng và phòng giáo dục trang bị thêm cho phòng đọc một số trang thiết bị nh, giá đựng sách và một số máy vi tính cho học sinh sử dụng ( đọc báo điện tử) để th viện có phơng tiện hoạt động tốt hơn

- Mở lớp tập huấn về nghiệp vụ thư viện cho cỏn bộ phụ trỏch thư viện để cỏc cỏn bộ TV giao lưu, học hỏi kinh nghiệm

Trên đây là một vài kinh nghiệm để xây dựng và phát triển phong trào đọc sách báo trong học sinh Rất mong nhận đợc nhiều ý kiến đóng góp bổ sung của các đồng chí đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn !

Thanh Oai, ngày 20 tháng 02 năm 2013.

Ngời viết

Nguyễn Thị Thủy

Phụ lục PHIẾU ĐIỀU TRA NHU CẦU HỨNG THÚ ĐỌC CỦA HỌC SINH

Em hãy đánh dấu x vào ô trống các thể loại truyện mà em thích

 Cổ tích

 Truyện tranh

 Truyện Bác Hồ

 Truyện danh nhân

 Truyện lịch sử

 Truyện KHTN

 Truyện văn học

Em hãy giải thích vì sao em thích các truyện đó ?

PHIẾU ĐIỀU TRA NHU CẦU HỨNG THÚ ĐỌC CỦA GIÁO VIấN

Cỏc đồng chớ hóy đỏnh dấu x vào ụ trống cỏc thể loại sỏch mà mỡnh cú nhu cầu

 STK cỏc mụn tự nhiờn

 STK cỏc mụn xó hội

 STK cỏc mụn khỏc

 Truyện văn học

Cỏc đồng chớ hóy giải thớch vỡ sao Cỏc đồng thớch cỏc loại sỏch, truyện đú ?

* í kiến nhận xét đánh giá

Xếp loại của hội đồng khoa học trờng THCS Cao Viờn

Ngày tháng năm 2013

* í kiến nhận xét đánh giá

Xếp loại của hội đồng khoa học cơ sở

( Phòng Giáo Dục - Huyện Thanh Oai)

Ngày tháng năm 2013