luận văn mầm non_sử dụng vật liệu thiên nhiên nhằm nâng cao hứng thú của trẻ trong hoạt động tạo hình

Sự hạn chế trongviệc đưa vật liệu thiên nhiên vào hoạt động tạo hình của trẻ đã cản trợ sự pháttriển tính tích cực nhận thức và trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ trong hoạtđộng tạo hình.N

MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Hoạt động tạo hình của trẻ nhỏ là một loại hoạt động mang tính nghệthuật Hiệu quả của nó không phụ thuộc vào ý chí mà phụ thuộc vào yếu tốxúc cảm, tình cảm vào hứng thú của trẻ Hứng thú trong hoạt động tạo hìnhlàm nẩy sinh ra những ý tưởng thú vị, các sản phẩm tạo hình đầy vẻ hồnnhiên.Hứng thú trong hoạt động tạo hình của trẻ là điều kiện để kích thích trítưởng tượng sáng tạo thôi thúc trẻ luôn luôn tìm tòi cách tạo ra những hìnhtượng mới mẻ

Do đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi mà trong hoạt động, trẻ thơthường ham thích một cái gì đó rất nhanh nhưng rồi cũng chóng chán Muốncho trẻ có được hứng thú lâu bền thì cô giáo phải tạo những yếu tố mới lạ đểhấp dẫn trẻ, thu hút trẻ tạo ra được sự chú ý có tính chất kiên định với nhữngđối tượng cần miêu tả nào đó Một trong những yếu tố rất quan trọng, luônhấp dẫn trẻ, tạo cho trẻ niềm say mê vô tận chính là thiên nhiên và các vật liệutạo hình lấy từ thiên nhiên Thiên nhiên xung quanh chúng ta rất phong phú

và đa dạng Đó là cả thế giới của những sắc màu, hình dạng, ánh sáng Thiênnhiên không bị bó hẹp trong các khuôn mẫu thô cứng mà nó là tất cả những gìsinh động nhất, phong phú nhất và đẹp nhất Cô giáo có thể sử dụng vật liệuthiên nhiên làm nguồn tư liệu, phong phú để tạo ra ở trẻ vốn biểu tượng mới.Qua thiên nhiên, trẻ có thể học được nhiều cách thể hiện khác nhau Hơn nữanhững vật liệu thiên nhiên đa số là gần gũi với trẻ dễ tìm, dễ kiếm và khôngtốn kém

Tuy nhiên, trên thực tế, trong giáo dục mầm non người ra vẫn chưa tìmthấy hết vai trò và khả năng vô tận của thiên nhiên đối với việc giáo dục trẻ.Hầu hết các trường mầm non vẫn chưa cho trẻ hoạt động tự do với vật liệuthiên nhiên, trong thiên nhiên gần gũi xung quanh Nhất là những trường mầmnon ở nông thôn vẫn chưa tận dụng được thiên nhiên – nguồn thôn tin, ấn

tượng rất phong phú dễ phát triển khả năng tạo hình của trẻ Sự hạn chế trongviệc đưa vật liệu thiên nhiên vào hoạt động tạo hình của trẻ đã cản trợ sự pháttriển tính tích cực nhận thức và trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ trong hoạtđộng tạo hình.

Những lý do trên đây cộng với niềm say mê và yêu thích với hoạt động

tạo hình của trẻ em, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài nghiên cứu về : Sử dụng vật liệu thiên nhiên nhằm nâng cao hứng thú của trẻ trong hoạt động tạo hình.

Hy vọng, kết quả của đề tài sẽ góp phần nhỏ bé vào việc nâng cao chấtlượng hoạt động tạo hình ở trẻ mầm non

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU :

Nghiên cứu sự ảnh hưởng của vật liệu thiên nhiên tới mức độ hứng thútrong hoạt động tạo hình của trẻ mẫu giáo nhỡ Từ đó tìm kiếm các biện phápnâng cao hiệu quả sự phát triển nhân cách và hứng thú của trẻ trong hoạt độngtạo hình

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU :

3.1 Khách thể :

- Trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi : 50 trẻ

25 trẻ nhóm đối chứng

25 trẻ nhóm thực nghiệm

- Giáo viên mầm non : 30 cô

3.2 Đối tượng nghiên cứu :

Tìm hiểu một số cách thức sử dụng vật liệu thiên nhiên vào việc tổchức hoạt động tạo hình nhằm nâng cao hứng thú của trẻ trong hoạt động tạohình

4 NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI :

4.1 Đọc sách, thu thập tài liệu hệ thống hóa một số vấn đề lý luận liênquan tới đề tài nghiên cứu.

4.2 Tìm hiểu thực trạng việc tổ chức hoạt động tạo hình và việc sửdụng các vật liệu tạo hình ở một số trường mầm non hiện nay

4.3 Tổ chức thực nghiệm đưa vật liệu thiên nhiên vào hoạt động tạohình và kiểm tra kết quả thực nghiệm trong việc tạo ra hứng thú và nâng caohiệu quả của hoạt động tạo hình

4.3 Đề xuất một số ý kiến, một số biện pháp nâng cao chất lượng củahoạt động tạo hình trong giáo dục mầm non

5 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC :

Nếu tìm ra những phương pháp biện pháp thích hợp sử dụng thiênnhiên, vật liệu thiên nhiên vào trong hoạt động tạo hình thì nhà sư phạm cóthể nâng cao được hứng thú của trẻ trong hoạt động tạo hình và phát triển khảnăng tạo hình cho trẻ

6 PHẠM VI NGHIÊN CỨU :

- Nghiên cứu việc tổ chức hoạt động tạo hình và sử dụng vật liệu thiênnhiên trên cả các tiết học tạo hình và các hoạt động tạo hình ngoài tiết học củatrẻ mẫu giáo nhỡ ( 4 – 5 tuổi )

- Thực nghiệm và kiểm chứng chủ yếu qua hoạt động vẽ

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU :

7.1 Nghiên cứu lý luận :

Đọc và tìm hiểu, phân tích và hệ thống hóa các tài liệu tâm lý học, giáodục về hứng thú, về hoạt động tạo hình của trẻ nhỏ, nghiên cứu các tài liệu vềcác vấn đề liên quan

7.2 Phương pháp quan sát tự nhiên:

- Quan sát tạo hình của giáo viên và trẻ để tìm hiểu mức độ hứng thúcủa trẻ trong hoạt động tạo hình và tìm hiểu các phương pháp, hình thức tổ

chức hoạt động từ phía người lớn ( giáo viên ) Qua đó nắm được một số đặcđiểm tình hình và kết quả tổ chức hoạt động tạo hình cũng như các điều kiện

tổ chức hoạt động ở trường mầm non hiện nay

- Nghiên cứu sản phẩm của trẻ qua 5 tiết dự tạo hình vẽ nặn, xé dántheo mẫu, đề tài và theo ý thích Phân tích khả năng tạo hình của trẻ đối vớiloại chất liệu khác nhau

7.3 Phương pháp điều tra :

- Đàm thoại với giáo viên

- Dùng phiếu câu hỏi ( xem phần phụ lục ) để tìm hiểu

- Việc sử dụng vật liệu thiên nhiên trong tiết học tạo hình

- Các cách thức sử dụng vật liệu thiên nhiên trong các loại tiết tạo hình

- Mức độ hứng thú của trẻ trong tiết học tạo hình có sử dụng vật liệuthiên nhiên

- Tại nhóm đối chứng : Thực hiện chương trình giáo dục với nội dunghình thức và phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình theo đúng quy định củachương trình lưu hành.

- Tại nhóm thực nghiệm : Sử dụng thiên nhiên và vật liệu thiên nhiênvào quá trình dạy học, giáo dục Cụ thể :

+ Tăng cường tổ chức cho trẻ được dạo chơi và quan sát thiên nhiên

Để từ đó thấy trẻ gần gũi với thiên nhiên cũng như phát hiện và tìm kiếm ranhững nét mới lạ, vẻ đẹp của các sự vật, hiện tượng Điều này kích thích trí

tò mò, từ đó trẻ tìm hiểu thế giới xung quanh và trẻ sẽ tham gia hoạt động tạohình một cách hứng thú và say mê

+ Sử dụng vật liệu thiên nhiên một cách tích cực trên tiết học tạo hình

và các hoạt động tạo hình ngoài tiết học để hình thành ở trẻ thái độ tích cựcvới hoạt động tạo hình, lòng yêu thích và ham muốn được hoạt động tạo hình

7.5 Phương pháp phân tích sản phẩm hoạt động của trẻ.

Dựa vào các tiêu chuẩn đánh giá để phân tích sản phẩm hoạt động củatrẻ

PHẦN NỘI DUNG

Chương I

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1 VÀI NÉT VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ :

Hoạt động tạo hình của trẻ em ở lứa tuổi mẫu giáo là một trong nhữnghoạt động thu hút nhiều sự quan tâm chú ý của các nhà tâm lý học và giáo dụchọc trong nước và nước ngoài

Các nhà nghiên cứu như L.XƯGOOTXKI,W.STERN, B.CHEPLOV,G.KERSCHENSTEINER, V.BAKUSINXKI, E.FLORINA Đã có nhữngcông trình nghiên cứu về hoạt động tạo hình ở trẻ em Họ đã đi sâu vào tìmhiểu để tìm kiếm khả năng thâm nhập vào thế giới bên trong rất đặc thù củatrẻ, đồng thời tìm ra những biện pháp nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sựphát triển thẩm mỹ, phát triển khả năng tưởng tượng sáng tạo của trẻ Theonhiều tác giả, con đường thuận lợi nhất để phát triển khả năng sáng tạo tronghoạt động tạo hình của trẻ là tổ chức môi trường nghệ thuật và tổ chức cho trẻhọc tập một cách có định hướng theo sự hướng dẫn của người lớn nhằm tiếpthu kinh nghiệm của xã hội

Tìm hiểu về các nhà nghiên cứu trong nước, chúng ta thấy hoạt độngtạo hình cũng được một số nhà tâm lý giáo dục, các nhà nghiên cứu quan tâm

Nghiên cứu về những điều kiện nâng cao khả năng hoạt động tạo hìnhcủa trẻ, phó tiến sĩ Lê Thanh Thủy đã chỉ ra rằng việc tăng cường bồi dưỡngcho trẻ hiểu biết về hệ thống chuẩn mẫu cảm giác và giúp trẻ vận dụng tíchcực những hiểu biết đó vào quá trình tri giác, đặc biệt là tri giác của tác phẩmnghệ thuật sẽ tạo điều kiện làm xuất hiện, phát triển hứng thú nhận thức cùngcảm hứng trong hoạt động tạo hình

Vấn đề hứng thú trong hoạt động tạo hình cũng được một số sinh viêncủa khoa giáo dục mầm non quan tâm và đã bước đầu nghiên cứu Chẳng hạn

có công trình của Hà Thị Ngà với đề tài : Bước đầu tìm hiểu một số biểu hiệncủa hứng thú trong hoạt động tạo hình ở trẻ 5 – 6 tuổi

Sinh viên Phạm Thanh Thủy nghiên cứu với đề tài : ảnh hưởng củahứng thú tới tưởng tượng sáng tạo trong hoạt động tạo hình của trẻ mẫu giáolớn

2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ KHẢ NĂNG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH CỦA TRẺ EM.

2.1 Đặc điểm hoạt động tạo hình của trẻ em :

Hoạt động tạo hình của trẻ mẫu giáo chưa phải là một hoạt động sángtạo nghệ thuật thực thụ, hoạt động tạo hình của trẻ không nhằm mục đích tạonên những sản phẩm phục vụ xã hội, hoạt động tạo hình được tổ chức cho trẻmầm non nhằm mục đích cơ bản là sự biến đổi, phát triển chính bản thân chủthể hoạt động tức là trẻ em

Hoạt động tạo hình của trẻ mẫu giáo có một đặc điểm nổi bật là tínhduy kỷ Trong hoạt động tạo hình trẻ thường quan tâm tới việc ( vẽ cái gì )chứ chưa phải là ( vẽ như thế nào ) Tính duy kỷ là cho trẻ nhỏ đến hoạt độngtạo hình một cách dễ dàng Trẻ sẵn sàng vẽ bất cứ cái gì, không biết sợ, khôngbiết tới khó khăn trong miêu tả

Tính không chủ định cũng là một đặc điểm đặc trưng của hoạt động tạohình ở lứa tuổi mầm non Trong tạo hình , trẻ mẫu giáo chưa có khả năng độclập suy tính công việc sắp tới một cách chi tiết, các ý định miêu tả thườngđược nẩy sinh một cách tình cờ

2.2 Một số vấn đề vể phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non.

2.2.1 Các phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non.

Chất lượng của hoạt động tạo hình, tính sáng tạo trong các sản phẩmtạo hình của trẻ phụ thuộc phần lớn ở cách thức sử dụng các phương phápbiện pháp tổ chức hoạt động nhằm hình thành ở trẻ cảm xúc thẩm mỹ, mởrộng cho trẻ vốn hiểu biết, vốn kỹ năng kỹ xảo và năng lực tạo hình.

Tạo hình là môn học tổng hợp, ở đó trẻ không chỉ được rèn luyện kỹnăng kỹ xảo, phát triển trí tuệ, mà còn được hình thành các cảm xúc thẩm mỹ,phát huy được trí tưởng tượng, sáng tạo ở trẻ Vì thế khi tổ chức hoạt động tạohình cho trẻ cần đưa ra các phương pháp, biện pháp và cách thức sao cho phùhợp với tâm lý trẻ Không nên đưa các nội dung quá khó khăn hoặc quá dễđến trẻ, vì điều đó sẽ làm ảnh hưởng tới sự phát triển của trẻ

Tuy nhiên, để lựa chọn, phân loại các phương pháp tổ chức hoạt độngtạo hình cần không chỉ dựa vào nguồn cung cấp thông tin mà còn dựa vào cảbản chất của môn học, vào mục đích, nhiệm vụ của hoạt động tạo hình, vàođặc điểm của hoạt động ( vẽ, nặn, xếp, dán ) vào từng yêu cầu cụ thể củahình thức hoạt động tiết học hay ngoài tiết học đồng thời dựa vào cả đặc điểmlứa tuổi và trình độ phát triển của nhóm trẻ cũng như các cá nhân trong đó

Hệ thống phwong pháp dạy học này gồm các nhóm phương pháp sau :

- Nhóm các phương pháp thông tin – tiếp nhận ( thông tin – tri giác)

- Nhóm phương pháp thực hành - ôn luyện ( tái hiện )

- Nhóm phương pháp tìm tòi – sáng tạo ( tình huống )

- Nhóm biện pháp mang tính chất chơi

Vài nét về việc sử dụng nhóm các phương pháp biện pháp tổ chức hoạtđộng tạo hình

* Nhóm các phương pháp thông tin tiếp nhận

Đây là nhóm phương pháp tạo điều kiện cho trẻ phát triển tri giác thẩm

mỹ, giúp trẻ hiểu được nội dung miêu tả ( hiểu được mối quan hệ thống nhấtgiữa nội dung và hình thức của đối tượng miêu tả ) hình thành hứng thú vàtình cảm thẩm mỹ, bồi dưỡng thị hiếu thẩm mỹ

Nhóm phương pháp này bao gồm các quá trình tổ chức, quan sát đốitượng miêu tả, chỉ dẫn các phương thức hoạt động nhằm thể hiện đối tượngquan sát.

Trong nhóm này có 3 phương pháp cơ bản : Quan sát – chỉ dẫn , trựcquan và dùng lời nói

+ Phương pháp quan sát :

Trong tạo hình , người ta tổ chức cho trẻ quan sát, tìm hiểu các sự vật,hiện tượng trong thiên nhiên, các sự kiện trong xã hội và các tác phẩm nghệthuật ( các phương tiện truyền cảm trong các tác phẩm tạo hình ) Nhờ cóquá trình này mà trẻ có những hiểu biết phong phú về cái đẹp trong thế giớixung quanh và nắm dần phương thức tạo ra cái đẹp Quá trình quan sát cầnđược tiến hành một cách sinh động để gây hứng thú và hình thành các tìnhcảm thẩm mỹ Muốn vậy, người ta kết hợp sử dụng rất nhiều các biện phápkích thích xúc cảm ( bài hát, câu thơ, câu đố ) và các biện pháp hình thứcchơi

+ Phương pháp chỉ dẫn trực quan :

Quá trình chỉ dẫn là quá trình giúp trẻ lĩnh hội các phương thức tạohình ( cách thức miêu tả ) Qua chỉ dẫn người ta tập cho trẻ cách sử dụng cácloại dụng cụ vật liệu, chất liệu theo đúng cách Đồng thời tập cho trẻ sử dụngcác phương tiện truyền cảm mang tính tạo hình ( đường nét, màu sắc, hìnhdạng, bố cục ) để thể hiện các hình tượng qua các hoạt động vẽ, nặn, xếp,dán

Việc nắm bắt các phương thức miêu tả sẽ trở nên dễ dàng nếu việc chỉdẫn được tiến hành nhẹ nhàng phù hợp với sự tiếp thu của trẻ, với sự thay đổicác biện pháp hình thức phong phú, có sự phối hợp linh hoạt giữa chỉ dẫntoàn phần với chỉ dẫn từng phần

+ Phương pháp dùng lời nói

Trong nhóm phương pháp thông tin- tiếp nhận về việc dùng lời nói làrất quan tọng Đó là những lời giải thích, lời hướng dẫn, những lời kể, những

câu hỏi, câu trả lời, đồng thời những lời nói mang tính xúc cảm như bài hát,bài thơ, câu chuyện, câu đố Những lời nói của cô giáo trong quá trình tổ chứchoạt động tạo hình phải chính xác, cụ thể và khơi dạy được ở trẻ những tìnhcảm tích cực Khi sử dụng những câu chuyện, bài thơ, bài hát, giáo viên cầngiúp trẻ một cách chính xác, đầy đủ và hình dung một cách rõ nét vẻ đẹp củađối tượng quan sát, đồng thời khơi dạy ở trẻ hoạt động tích cực của các quátrình xúc cảm, tình cảm, tưởng tượng sáng tạo.

Cùng với lời nói của cô và lời nói của trẻ trong hoạt động tạo hình đóngvai trò quan trọng.Trong quá trình quan sát trẻ cần được đàm thoại, trao đổivới nhau, thể hiện xúc cảm suy nghĩ và phải thể hiện được những gì đã làm và

sẽ làm

+ Nhóm đối tượng thực hành ôn luyện

Đây là hệ thống các hành động, hoạt động của các nhà sư phạm và củatrẻ nhằm giúp trẻ củng cố vốn hiểu biết về những đối tượng miêu tả bồidưỡng, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo tạo hình

Phương pháp này bao gồm cả tình huống miêu tả, các bài tập tạo điềukiện cho trẻ lặp lại, nhớ lại và vận dụng những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo vàhoạt động thực tiễn tạo hình

Các bài tập ôn luyện cần được áp dụng ngay từ các lớp trẻ, những hìnhthức tổ chức và nội dung thì cần biến đổi phù hợp theo các độ tuổi, phù hợpvới hứng thú và vốn hiểu biết của trẻ

+ Nhóm phương pháp tìm tòi sáng tạo ( phương pháp tình huống tìmkiếm)

Nhóm phương pháp này không chỉ hình thành ở trẻ khả năng tái hiệncác hình ảnh mà còn bồi dưỡng ở trẻ khả năng độc lập, xây dựng những hìnhtượng mới, phát triển ở trẻ khả năng hoạt động sáng tạo

Nhóm phương pháp tìm tòi sáng tạo gồm có các bài tập sáng tạo yêucầu trẻ quan sát, tìm kiếm, phát hiện, sửa chữa và tìm ra các phương pháp

mới để giải quyết nhiệm vụ tạo hình mới, hình thành và thực hiện ý đồ tạohình của riêng trẻ.

Bằng phương pháp tìm kiếm từng phần người ta đưa vào quá trình dạyhọc những yếu tố sơ đăng của dạy học sáng tạo Để giúp trẻ thực hiện các bàitập tìm kiếm từng phần cần phát triển ở trẻ khả năng tri giác để mở rộng vốnkinh nghiệm và biểu tượng hình tượng đồng thời phát hiện tư duy sáng tạo

+ Nhóm biện pháp mang tính chất chơi :

Việc sử dụng các biện pháp mang tính chất chơi trong hoạt động tạohình rất cần được quan tâm, bởi lẽ hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạocủa lứa tuổi mầm non Các biện pháp mang tính chất chơi được sử dụng trongphương pháp tổ chức hoạt động tạo hình không phải với tư cách là mộtphương pháp riêng mà là các biện pháp tích cực, bổ trợ cho nhóm phươngpháp khác nhằm thực hiện nhiệm vụ, mục đích của bộ môn tạo hình Các biệnpháp mang tính chất chơi bao gồm :

+ Các tình huống mang tính chất chơi trong hoạt động tạo hình

2.2.2 Các hình thức tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non.

Để tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ ở trường mầm non , chúng ta cóhai hình thức quan trọng :

- Tổ chức hoạt động tạo hình trên tiết học tạo hình

- Tổ chức hoạt động tạo hình ngoài tiết học

* Các tiết học tạo hình :

Trên thực tế cho thấy việc tổ chức hoạt động tạo hình trên tiết học đangđược coi là hình thức quan trọng được các trường mầm non quan tâm nhiềunhất

Có nhiều loại tiết học tạo hình :

- Tiết học tạo hình theo nhóm nhỏ : Là tiết học tổ chức với cá nhânhoặc với những trẻ gặp khó khăn trong bộ môn tạo hình

- Tiết học theo nhóm lớn : Nội dung của loại tiết học này cũng bám sátvào chương trình tạo hình Sự tham gia của trẻ vào các tiết học này khôngphải là bắt buộc với toàn lớp Trên giờ học này, giáo viên lần lượt làm việcvới các nhóm, cung cấp cho trẻ những hiểu biết, rèn luyện ở trẻ các kỹ năngnhằm phục vụ cho tiết học bắt buộc với cả lớp

Loại tiết học mang tính chủ đạo : Là tiết học bắt buộc với cả lớp Nóđóng vai trò chủ lực mà ở đó người ta bồi dưỡng rèn luyện cho trẻ một cách

có hệ thống theo một chương trình nhất định

Các tiết học trong trường mầm non được phân loại theo các loại hìnhcủa hoạt động tạo hình, đó là các tiết : vẽ, nặn, xếp, dán ( xé dán và cắt dán).Ngoài ra còn một số tiết học mang tính ứng dụng như : Xếp hình, gấp giấy

Thể loại các tiết học tạo hình được phân loại theo cơ sở của sự hìnhthành, hình tượng :

Chúng bao gồm :

+ Các tiết học tạo hình theo mẫu

+ Các tiết học tạo hình theo đề tài

+ Các tiết học tạo hình theo ý thích

* Tiết học tạo hình theo mẫu :

Là loại tiết mà ở đso trẻ phải miêu tả, tái hiện một cách tương đối chínhxác hình ảnh của đối tượng miêu tả Trên các tiết học này người ta cung cấpkiến thức, những hiểu biết tương đối đầy đủ, chính xác về đối tượng miêu tả.

Đây là hình thức miêu tả theo hệ thống biểu tượng tri giác một cáchtrực tiếp, quan sát mẫu trực tiếp, nếu ta cung cấp trước cho trẻ biểu tượng đóngoài các tiết học một cách cụ thể thì nó tạo điều kiện thuận lợi hơn để rènluyện phát triển ở trẻ khả năng đánh giá bằng mắt, trí nhớ thị giác Khi trẻ đã

có những ấn tượng, những hình ảnh về đối tượng miêu tả thì quá trình cho trẻthể hiện lại những hình ảnh tri giác sẽ tốt hơn Trong các mẫu sản phẩm phảigiống nhau tương đối giữa hình ảnh được miêu tả với sự vật thật

* Tiết học tạo hình theo đề tài

Đây là loại tiết học có tính chất ôn luyện, ở đó trẻ phải sử dụng các biểutượng, hiểu biết đã được tích lũy, cất giữ trong trí nhớ để tái hiện hinfhanhr

mà nó không nhìn thấy được trực tiếp

Các hình ảnh mà trẻ tái hiện lại trong tiết này ban đầu thường ở trongtrạng thái, tư thế giống như ở thời điểm mà trẻ đã được tri giác trực tiếp trướcđó

Mục đích của loại tiết học này là phát triển trí nhớ hình tượng, pháttriển tưởng tượng sáng tạo, rèn luyện khả năng hoạt động tích cực độc lập.Nội dung miêu tả ở loại tiết học này thường thể hiện mối liên hệ đơn giảngiữa các sự vật theo một nội dung chung ( theo một đề tài hay chủ đề )

* Tiết học tạo hình theo ý thích :

Được coi là loại tiết miêu tả theo khả năng tưởng tượng sáng tạo, thểhiện những biểu hiện hình tượng mà khả năng tưởng tượng sáng tạo tạo nên

Mục đích của loại tiết học này là hình thành và phát triển ở trẻ khả nănghoạt động tích cực độc lập sáng tạo, phát triển tư duy sáng tạo và tưởng tượngsáng tạo Nội dung miêu tả của các tiết này thể hiện các quan hệ tương đốiphức tạp giữa các sự vật hiện tượng trong thế giới xung quanh là sự tổng hợp

phối hợp của những nội dung mà trẻ đã thể hiện trên các tiết tạo hình theomẫu hoặc đề tài.

* Hoạt động tạo hình ngoài tiết học

Hoạt động tạo hình ngoài tiết học là một hoạt động nghệ thuật và làphương tiện quan trọng trong giáo dục thẩm mỹ Một nhà giáo dục Xô viết đãnói : “ Phải giáo dục trẻ em biết yêu cái đẹp từ tuổi bé nhất, vì nó là cơ sở banđầu cho việc hình thành nhân cách con người”

Hiện nay các trường mầm non chưa quan tâm đến tổ chức tạo hìnhngoài tiết học cho trẻ Chủ yếu trẻ chỉ được tiếp cận với hoạt động tạo hình ởtrên các tiết học bắt buộc, mà số lượng các tiết học tạo hình thì lại quá ít nênvốn biểu tượng mà trẻ có được trên các tiết học chẳng đáng là bao

Có rất nhiều hình thức để tổ chức hoạt động tạo hình ngoài tiết học,thông qua các hình thức đó giáo viên có thể cung cấp thêm cho trẻ những kiếnthức về cái đẹp, kỹ năng kỹ xảo, đặc biệt là xúc cảm thẩm mỹ

3 Hứng thú đối với hoạt động tạo hình của trẻ mầm non.

Đứng từ góc độ của hoạt động nghệ thuật nói chung, hoạt động tạo hìnhnói riêng, chúng tôi thấy : Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối vớinhững đối tượng có ý nghĩa quan trọng và có sự hấp dẫn tình cảm cho cá nhânđó

Đối với chủ thể thì đối tượng hứng thú có hai đặc điểm liên hệ với chủthể có ý nghĩa quan trọng và có sự hấp dẫn tình cảm Có thể nói bất cứ mộtđối tượng nào muốn làm cho chủ thể hứng thú thì nó phải có đủ hai đặc điểm

trên Do vậy, đối tượng phải có ý nghĩa khiến chủ thể đi sâu tìm hiểu nó.Đồng thời đối tượng phải có khả năng gây nên những khoái cảm lôi cuốn chủthể hướng vào nó.

3.2 Vai trò của hứng thú như một thành tố tâm lý của hoạt động tạo hình.

3.2.1 Hứng thú đối với các hoạt động của trẻ nói chung :

Hứng thú đối với đời sống và hoạt động chung của trẻ mẫu giáo có ýnghĩa vô cùng quan trọng

Cùng với nhu cầu, hứng thú kích thích hoạt động làm cho tư duy ở lứatuổi mẫu giáo trở lên tích cực say mê trong hoạt động

Chúng ta biết hứng thú là : Thái độ đặc biệt, ở đây thái độ đặc biệtchính là niềm say mê tích cực tự giác, sức chịu đựng dẻo dai của cá nhân đốivới đối tượng và hoạt động với bất kỳ một hoạt động nào Nếu có hứng thú thìtrẻ sẽ có thể tham gia hoạt động và thực hiện các nhiệm vụ một cách dễ dàng

và đạt kết quả cao Có hứng thú trẻ sẽ không ngại học, ngại chơi, sức lực cơbắp cũng như sức lực của não bộ được huy động, sức tập trung chú ý cao hơn,thời gian thực hiện công việc sẽ ngắn hơn mà chất lượng đạt được lại cao hơn

Như vậy chính hứng thú đã làm tăng sức hoạt động cho trẻ Một số nhànghiên cứu đã nói rằng bằng cách hình thành và phát triển hứng thú chúng ta

sẽ phát huy một trong những khả năng quý giá nhất, cao quý nhất của conngười là khả năng thích thú tập trung vào hoạt động, hoàn toàn say mê vớicông việc cần làm

Nói chung, đứa trẻ cảm thấy hạnh phúc và vui sướng khi nó có hứngthú đối với một lĩnh vực hoạt động nào đó

3.2.2 Vai trò của hứng thú trong hoạt động tạo hình :

Hứng thú và hoạt động nhận thức có quan hệ chặt chẽ với nhau Họtđộng tạo hình chính là hoạt động nhận thức đặc biệt thông qua các hình tượngnghệ thuật Hơn nữa nó là một hoạt động nhận thức thẩm mỹ bởi vậy sự pháttriển của hoạt động tạo hình, hiệu quả của nó chịu ảnh hưởng rất mạnh của

cảm xúc, của hứng thú, của thái độ thẩm mỹ đối với thế giới xung quanh vàđối với hoạt động.

Hứng thú được xem là “ cơ chế bên trong” của một động cơ mạnh mẽ,thúc đẩy quá trình nhận thức của trẻ Hứng thú nhận thức thể hiện sự địnhhướng của trẻ đối với việc tìm hiểu những cái gì mới, những cái chưa biết, cáichưa tồn tại trong ký ức của trẻ Hứng thú làm cho cái mà hôm nay chỉ là thú

vị thôi thì ngày mai có thể trở thành niềm say mê, thành nhu cầu cấp bách vàlàm hình thành ở trẻ động cơ hoạt động cùng ý thức về mục đích của hoạtđộng

Trong hoạt động tạo hình, hứng thú đọng một vài trò rất quan trọng,giúp trẻ tiếp thu cái tri trức các kỹ năng kỹ xảo tạo hình Hứng thú là yếu tốđảm bảo chất lượng của quá trình tri giác, tiếp thu các biểu tượng, ấn tượng

Trong quá trình hoạt động tạo hình, để có thể tri giác đối tượng miêu tảnào đó thì đứa trẻ cần phải giữ được sự chú ý của mình với đối tượng trongmột thời gian nhất định Đối với trẻ nhỏ, các đối tượng quan sát đều khá phứctạp với rất nhiều thuộc tính, các đặc điểm khác nhau còn trẻ lại khó có thể tậptrung tri giác, nắm bắt nó trong thời gian ngắn ngủi Do vậy, hứng thú này là

vô cùng cần thiết để duy trì sự chú ý của trẻ tới từng đặc điểm của đối tượngkhi mà đặc điểm đó còn rất mới mẻ, lạ lẫm Chỉ có hứng thú mới có thể duytrì được sự chú ý của trẻ từ đặc điểm này sang đặc điểm khác của đối tượng

và làm cho đứa trẻ có thể nhận biết được vẻ đẹp rất độc đáo của đối tượng đó

mà không bị phân tán bởi nhiều tác động khác

Hứng thú giúp trẻ có thể tham gia vào hoạt động tạo hình tích cực hơn

so với mức bình thường, đồng thời mở rộng kiến thức của trẻ về thế giới xungquanh về đối tượng miêu tả Hứng thú làm cho trẻ dễ dàng tiếp thu các kinhnghiệm tạo hình, phát triển ở trẻ những ký năng kỹ xảo sử dụng linh hoạt cácphương tiện tạo hình để thể hiện các cảm xúc của mình đối với những gì đượcmiêu tả

Hứng thú làm tích cực hóa không chỉ các quá trình nhận thức mà đặcbiệt là những nỗ lực sáng tạo của trẻ trong hoạt động mang tính nghệ thuật

Nhờ có hứng thú mà trong hoạt động tạo hình trẻ có thể trải nghiệm và thảomẵn những cảm xúc đặc biệt Có thể nói, hứng thú chính là một dạng đặc biệtcủa tình cảm, nó được nảy sinh do chính sự hấp dẫn của vẻ đẹp ở các đốitượng miêu tả ở sự đa dạng và phong phú của thế giới xung quanh.

Trong hoạt động tạo hình, hứng thú của trẻ không tự nhiên mà có cũngkhông dễ dàng được kích thích bởi những mệnh lệnh hay những lời nói thôngthường của giáo viên mà nó chỉ có thể xuất hiện từ những biểu tượng tươngđối sâu sắc về đối tượng mà trẻ quan tâm, từ trong hoạt động thực tiễn taojracái đẹp Sự thỏa mãn các cảm xúc thẩm mỹ, những nhu cầu thẩm mỹ mà trẻ

có được nhờ những hiểu biết và những kết quả của hoạt động mang tính nghệthuật sẽ tiếp tục làm nảy sinh và nuôi dưỡng hứng thú thẩm mỹ

Muốn hình thành được hứng thú của trẻ trong hoạt động tạo hình thìcác đối tượng miêu tả, nội dung miêu tả phải đảm bảo được một số điều kiện

Đó chính là tính thẩm mỹ, tính sinh động hấp dẫn và có sức thuyết phục, cósức truyền cảm và một điều quan trọng là phải luôn tạo điều kiện cho trẻ tiếpcận với các yếu tố mới lạ, bất ngờ Có như vậy hứng thú của trẻ mới đượchình thành và phát triển

3.2.3 Quan hệ của hứng thú với các thành tố tâm lý của hoạt động tạo hình.

Các thành tố tâm lý của hoạt động tạo hình có vai trò quan trọng đốivới việc hình thành và phát triển hứng thú của trẻ trong hoạt động tạo hình

Một hoạt động thực sự mang tính tạo hình là một hoạt động có sự kếthợp hài hòa của ba thành tố tâm lý cơ bản : Tri giác – tưởng tượng – cảm xúc.Ngoài ra còn môt số các thành tố tâm lý khác : Chú ý, trí nhớ, tư duy, hứngthú, nhu cầu, động cơ, ý chí

Quá trình tri giác trong tạo hình không phải đơn thuần là sự nắm bắtbên ngoài của sự vật mà cần có sự rung cảm về vẻ đẹp của đối tượng Từ đó

mà trong trẻ xuất hiện các cảm xúc thẩm mỹ, nó cảm nhận được vẻ đẹp vềhình dáng, màu sắc, cảm xúc về vẻ cân đối hài hòa, tính nhịp điệu Chính từ

các xúc cảm thẩm mỹ này mà hình thành nên tình cảm thẩm mỹ, mức độ pháttriển của các tình cảm thẩm mỹ phụ thuộc vào độ tinh nhạy của các cảm giác

và khả năng tri giác thẩm mỹ vào độ sâu sắc phong phú của các xúc cảm thẩmmỹ

Trong quá trình tưởng tượng sáng tạo đã thể hiện các xúc cảm thẩm mỹ

mà trẻ có được trải nghiệm và trở nên sâu sắc hơn, những hình ảnh thẩm mỹ

mà trẻ tích lũy được tri giác lại ( các biểu tượng được làm sống lại và ngàycàng trở lên phong phú hơn )

Quá trình cảm xúc làm nền cho hoạt động của sự tri giác tưởng tượng.Các cảm xúc, tình cảm thẩm mỹ sẽ làm cho quá trình tri giác nhận thức trongtạo hình trở thành quá trình thẩm mỹ Cảm xúc đóng vai trò quan trọng trongviệc hình thành hứng thú Hứng thú của trẻ thường bắt đầu nảy sinh từ sự tò

mò, những hiểu biết ban đầu của từng hứng thú thường chỉ mang sắc thái cảmxúc chung và chưa có thái độ lựa chọn rành mạch với đối tượng nhận thức.Nhờ có các cảm xúc thẩm mỹ rất đa dạng, hứng thú cần mang tính kiên định

rõ ràng đối với đối tượng hoạt động có cảm xúc trẻ có cảm hứng, hứng thú lâubền với nội dung miêu tả nào đó Nhờ có cảm xúc mà trẻ có được hứng thúthẩm mỹ, có sự say mê hoạt động nghệ thuật

Chính ba quá trình trên đã phát triển năng lực tạo hình cơ bản cho trẻ,rồi từ đó hình thành năng lực chuyên biệt, trẻ nắm được được tri thức chuyênbiệt của tạo hình, nhờ có nó mà khả năng tạo hình thể hiện đường nét, màusắc, hình sáng của trẻ ngày càng có sự thay đổi ở mỗi lứa tuổi

- Trẻ 3 – 4 tuổi, người ta tập trung cho trẻ vẽ các hình ( o  ) để vẽcác hình khác, sử dụng các hình để tạo nên cấu trúc Trẻ chú ý đến màu sắc vàhiểu màu sắc như một dạng ký hiệu Trẻ thường thích màu tươi và ghétnhững màu tối Trẻ có thể sử dụng các màu sắc khác nhau, thể hiện màu tựdo

- Trẻ 4 – 5 tuổi hình thành khuôn mẫu đồ họa tức là trẻ lặp đi lặp lạimột hình vẽ nào đó mang tính công thức khuôn mẫu, ở lứa tuổi này trẻ nhận

biết được màu rõ ràng, các sắc thái của màu, khả năng phân biệt màu tốt.Khi

sử dụng mày hay bị dập khuôn

- Trẻ 5 – 6 tuổi vẫn phát triển về hình nhưng đứa trẻ có khả năng điềuchỉnh đường nét, tạo ra các đường nét liền mảnh tạo lên một hình chỉnh tềchọn vẹn Trẻ nhận biết, ghi nhớ màu nhanh Trẻ tri giác quan sát màu tốt do

đó mà ở trẻ sự cảm thụ về màu rất tốt

Tóm lại : Trong hoạt động tạo hình, các thành tố tâm lý và hứng thúđều có vai trò quan trọng Mối quan hệ của chúng có liên quan mật thiết vớinhau Vì hứng thú được nảy sinh và phát triển bởi các quá trình : Tri giác –cảm xúc – tưởng tượng Trong khi đó hứng thú có ảnh hưởng tích cực tới cả

ba quá tình Vậy chúng có mối liên quan rất chặt chẽ với nhau

4 Thiên nhiên và vật liệu thiên nhiên đối với sự phát triển của trẻ mẫu giáo.

4.1 Thiên nhiên có một ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với cuộc sống của con người Thiên nhiên chính là nguồn gốc tạo nên những của cải vật chất cũng như văn hóa tinh thần Những tiềm năng giàu có của thiên nhiên chính là cơ sở của sự phát triển kinh tế, văn hóa của xã hội loài người.

Thiên nhiên xung quanh chúng ta rất phong phú và đa dạng với sự sặc

sỡ của các sắc, màu, ánh áng, hình dạng Do vậy việc tiếp xúc và quan sát,cảm nhận được sự hài hòa và phong phú của sắc màu, hình thể, âm thanhtrong thiên nhiên và các hiện tượng thiên nhiên sẽ gợi lên ở con người, ở trẻniềm vui sướng, những cảm xúc thẩm mỹ lành mạnh

Ví dụ : Thời xa xưa, nhà danh họa vĩ đại LEONARD DA VINCI đãtừng cố gắng vận dụng nguyên tắc bay của loài chim mà thiết kế tạo dụng cụbay

Sức mạnh của con người được thể hiện trong quá trình nhận thức,nghiên cứu thiên nhiên, dự đoán các hiện tượng thiên nhiên trên cơ sở của sựhiểu biêt mang tính chất, quan điểm duy vật biện chứng về thế giới, vũ trụ

Mọi sự vật hiện tượng trong thiên nhiên đều vận động theo các quy luật nhấtđịnh, trong một trật tự nhất định, nó luôn vận động và biến đổi.

4.2 Thiên nhiên và vật liệu thiên nhiên đối với sự phát triển hoạt động tạo hình của trẻ mẫu giáo.

Thiên nhiên có vai trò vô cùng quan trọng trong hoạt động tạo hình củatrẻ mẫu giáo Những ảnh hưởng tích cực của thiên nhiên chính là nhữngnguồn gốc của những hiểu biết, những ấn tượng, những xúc cảm tình cảmthẩm mỹ đầu tiên của trẻ Thiên nhiên chính là nguồn cảm hứng vô tận đốivới trẻ , mọi sự việc, hiện tượng của thiên nhiên đều làm cho trẻ ngạc nhiên

và thích thú như : Một bông hoa vừa nở, một con bướm bay qua Nhà giáodục học Lê Thị Ninh cũng đã chỉ ra vai trò to lớn của việc trẻ em làm quenvới thiên nhiên trong quá trình giáo dục trẻ Bà cho rằng : Thiên nhiên xungquanh thật đẹp đẽ, đa dạng hài hòa, nên thơ và đầy thú vị Khi cô mẫu giáo vàngười lớn cho trẻ tìm hiểu về thiên nhiên thì phải luôn hướng tới mục đíchgiúp trẻ nhận biết cái đẹp trong sự phong phú, đa dạng và hài hòa của thiênnhiên Trên cơ sở ấy, giáo dục trẻ lòng yêu thích cái đẹp trong thiên nhiên vàthái độ ứng xử đúng đắn với thiên nhiên

Chúng ta có thể nói thiên nhiên luôn bao bọc con người Cây đa, bếnnước ở một làng quê Việt Nam, không chỉ có ý nghĩa như một cây cổ thụ vàmột bến bờ của một dòng sông mà chúng còn là hình ảnh tiêu biểu trong tâmkhảm của con người những kỷ niệm mãi mãi truyền từ thế hệ này sang thế hệkhác về quê hương

Những màu sắc hình thể đa dạng, hương vị của hoa lá cỏ cây, đồng lúa,dòng sông, những âm thanh của chim chóc đều là cho trẻ thích thú và chú ý

Nó làm phát triển năng lực quan sát, trí thông minh và vốn sống thực tiễn củatrẻ, phát triển tình cảm thẩm mỹ của trẻ và làm cho tâm hồn trẻ phong phú

Trường mầm non cần tổ chức rộng rãi và đa dạng các hình thức cho trẻtiếp xúc với thiên nhiên Đúng vậy, không gì hấp dẫn hơn đối với trẻ bằng trigiác trực tiếp Chỉ cần một vài lần dẫn trẻ đi chơi và hướng dẫn trẻ quan sátmột vài đối tượng cần thiết là cô giáo có thể tiến hành một giờ học tạo hình

sôi nổi Trong giờ học cô hệ thống hóa chính những hiểu biết của trẻ và tạođiều kiện cho trẻ sáng tạo vào sản phẩm của mình Do đó năng lực trí tuệcũng phát triển.

Khả năng nghe thấy, nhìn thấy thiên nhiên như nó có trong hiện thực,nếu được hình thành từ thửa ấu thơ sẽ gợi lên ở trẻ hứng thú tìm hiểu thiênnhiên, sẽ giúp trẻ mở rộng vốn hiểu biết và góp phần hình thành nên tính cáchcủa trẻ

Thiên nhiên giúp cho trẻ phát triển một cách toàn diện nhất Do vậy,vai trò của thiên nhiên với hoạt động tạo hình là rất quan trọng Nó nâng caohứng thú, khả năng tạo hình cũng như chất lượng sản phẩm của trẻ rất nhiều.Chung ta cần coi thiên nhiên là kho vàng vô tận, nó làm giầu có tâm hồn trẻthơ Do vậy cần bắt đầu dạy trẻ quan sát và cảm thụ cái đẹp của thiên nhiênngay từ lứa tuổi rất nhỏ

Từ mẫu giáo, bé đã có thể làm quen với các vật liệu thiên nhiên và sử dụng trong hoạt động tạo hình Cụ thể là các trò chơi chắp ghép, nặn

Sử dụng vật liệu thiên nhiên trong hoạt động tạo hình, các nhà sư phạm

sẽ có nhiều cơ hội, điều kiện để phát triển ở trẻ trí tưởng tượng sáng tạo, thịhiếu thẩm mỹ Đi đôi với nó trẻ sẽ có hứng thú vì được tiếp xúc với loại vậtliệu phong phú về màu sắc, hình dạng Từ đây, trẻ sẽ tạo ra các sản phẩm tạohình có chất lượng cao từ vật liệu thiên nhiên có thể xây dựng nên các hìnhảnh hình tượng được thể hiện ở không gian 2 chiều

Ví dụ : Tranh xếp dán bằng lá, cánh hoa khô

Và cũng có thẻ tạo nên các vật thể ở dạng khối thể hiện trong khônggian 3 chiều

Ví dụ : Các mô hình đồ chơi, đồ dùng bằng que, cành, quả

Bởi vậy, chúng ta cần đưa vật liệu thiên nhiên vào hoạt động tạo hình

để trẻ được tiếp xúc từ khi còn nhỏ Điều này góp phần nâng cao hứng thúcho trẻ trong hoạt động tạo hình và phát triển một cách toàn diện cho trẻ

- Điều tra ở 3 trường : Mầm non Đống Đa, Họa Mi, Cổ Nhuế

- Số giáo viên điều tra là : 40 giáo viên ( 40 phiếu )

- Tiến hành trong thời gian 2 tháng

- Địa điểm : Trường mầm non Đống Đa

- Chương trình thực nghiệm qua 14 tiết học tạo hình nhằm hình thành

và nâng cao hứng thú của trẻ khi sử dụng vật liệu thiên nhiên trong việc tổchức hoạt động tạo hình

- Chương trình hoạt động tạo hình đối với nhóm thực nghiệm :

Chia làm 3 đợt :

+ Đợt 1 : Trên 4 tiết :

- Tiết 1 : Nặn các loại quả

- Tiết 2 : Vẽ vườn hoa

- Tiết 3 : Xếp dán các con vật

- Tiết 4 : Vẽ theo ý thích

+ Đợt 2 : Trên 5 tiết :

-Tiết 1 : Nặm con vịt-Tiết 2 : Vẽ tàu hỏa

- Tiết 3 : xé dán thuyền trên biển

- Tiết 4 : Nặm theo ý thích-Tiết 5 : Vẽ ngôi nhà của bé+ Đợt 3 : Trên 5 tiết :

- Tiết 1 : Vẽ mùa hè

- Tiết 2 : Xé dán vườn cây ăn quả

- Tiết 3 : Vẽ xe tải trên đường

- Tiết 4 : Vẽ bức tranh đẹp tặng cô

- Dự giờ, quan sát trực tiếp cách thức tổ chức các tiết học tạo hình

- Ghi chép phương pháp lên lớp của cô, chất lượng của mẫu quansát( có phù hợp với trẻ và yêu cầu của giờ học hay không ) khả năng hoạtđộng của trẻ, mức độ hứng thú trong học tập và kết quả hoạt động của trẻ quasản phẩm

2.2 Thực nghiệm

2.2.1 Thực nghiệm khảo sát

- Tiến hành phân nhóm : 2 nhóm trẻ này có trình độ ngang nhau

Nhóm đối chứng : 25 trẻNhóm thực nghiệm : 25 trẻ

- Khảo sát qua 2 bài vẽ không sử dụng vật liệu thiên nhiên

Bài 1 : Vẽ tự do theo ý thích ( vẽ những gì trẻ thích )Bài 2 : Xé dán lá và hoa.

Qua quá trình khảo sát nhằm tìm hiểu về những biểu tượng của trẻ cóphong phú hay không và đánh giá mức độ hứng thú của trẻ trên kết quả bài vẽ

và những biểu hiện của trẻ

2.2.2 Thực nghiệm hình thành :

Được tiến hành trong thời gian là 8 tuần

* Hoạt động của nhóm đối chứng :

- Ở nhóm đối chứng, chúng tôi không tổ chức tác động mà tiến hànhcác tiết học với nội dung theo chương trình giáo dục hiện hành mà ở lớp côgiáo đang thực hiện

- Các hình thức tổ chức, phương pháp , biện pháp sử dụng trong quátrình hoạt động tạo hình đều là những phương pháp thông thường mà ở cáctrường mầm non hiện nay đang sử dụng

* Hoạt động của nhóm thực nghiệm :

- Về nội dung chương trình tiến hành tổ chức hoạt động tạo hình vớinội dung theo đúng chương trình giáo viên hiện hành ( như nhóm đối chứng )

- Sử dụng vật liệu thiên nhiên song song với dử dụng các hình thức tổchức phương pháp biện pháp mới tác động đến trẻ nhằm nâng cao hứng thúcủa trẻ trong hoạt động tạo hình

- Trìn tự sắp xếp tiết học có sự thay đổi theo việc sử dụng vật liệu thiênnhiên từ đơn giản đến phức tạp nhưng không bị ảnh hưởng đến chương trìnhgiáo dục chung

Bảng 1 : Chương trình thực nghiệm

TT Tiết học tạo hình Vật liệu sử dụng Hoạt động tạo hình

1 Nặn các loại hoa quả Đất màu nặn Tổ chức cho trẻ quan sát

một số loại quả kết hợp với

3 Xếp dán các con vật Lá khô, hột đỗ

đen

Xem tranh kết hợp với trẻkết hợp cho trẻ xem các convật trường nuôi

4 Vẽ theo ý thích Giấy, bút, sáp màu,

phương tiện giao thông

9 Vẽ ngô nhà của bé Bảng, sáp ong, que Xem tranh chơi với vật liệu

thiên nhiên, sỏi, hạt, hột

10 Vẽ mùa hè Đất sét, que, bảng Dạo chơi ngoài đường phố

11 Xé dán vườn cây ăn

quả

Lá khô, cành hoa Dạo chơi quan sát vườn cây

ăn quả, kết hợp xem tranh

12 Vẽ xe tải trên đường Giấy, bút màu sáp Xem tranh kết hợp đàm

thoại

13 Vẽ bức tranh đẹp Đất séc, cát ướt, que Tổ chức cho trẻ đi dạo chơi

tặng cô vườn hoa cây cảnh, công

viên kết hợp với đàm thoại

14 Xé dán theo ý thích Lá khô, hoa, sỏi, hột,

hạt

Tổ chức tiết học theo nhómnhỏ, mỗi nhóm 4 – 5 trẻ,thực hiện nhiệm vụ khácnhau

Trong suốt quá trình thực nghiệm chúng tôi kiểm tra mức độ hứng thúcủa trẻ 2 nhóm qua 3 tiết

- Vẽ theo ý thích

- Xé dán thuyền trên biển

- Vẽ bức tranh đẹp tặng cô

A Tổ chức cho trẻ dao chơi và quan sát thiên nhiên.

- Quan sát vườn hoa cây cảnh xung quanh trường

- Quá trình dạo chơi quan sát môi trường thiên nhiên sẽ rèn cho trẻ ócquan sát, chú ý, tìm tòi và ghi nhớ các đặc điểm

Ví dụ : Bằng đồ chơi : Đố lá - Đố hoa

- Quan sát vườn hoa :

Cô hướng dẫn cho trẻ tri giác, quan sát vườn hoa chưa nở với nụ hoachúm chín và vườn hoa đã nở rộ

B Cho trẻ làm quen với các tác phẩm nghệ thuật, đối chiếu thiên nhiên trong hiện thực với thiên nhiên trong tác phẩm.

Đây là hình thức tạo điều kiện cho trẻ tập tri giác đối tượng hình thànhthế giới thẩm mỹ , đó là các tác phẩm nghệ thuật, các bức tranh thiên nhiên vềcác mùa Một số tượng về con vật, các loại quả, một số bức tranh về sếp dán

có nhiều tranh bằng lá khô, cánh hoa xếp dán một số hình con vật, cây cối,

hoa lá và cuối cùng cho trẻ quan sát một số tranh vẽ chân dung và vẽ hoạtđộng của con người.

Chúng tôi đưa vật liệu thiên nhiên vào các tiết học tạo hình từ đơn giảnđến phức tạp

Ở các tiết sau chúng tôi hướng dẫn trẻ sử dụng các vật liệu thiên nhiênphức tạp hơn, cát, sỏi, đất sét trên các tiết nặn,vẽ

Ví dụ : Cho trẻ vẽ trên cát ướt

c Tổ chức hoạt động ngoài trời.

Nhóm xếp dán : Dùng vật liệu thiên nhiên là lá khô, hoa, hột, hạt

Nhóm xây dựng : Dùng loại vật liệu là sỏi

Nhóm vẽ : Vẽ trên cát ướt

- Cô giáo cung cấp cho trẻ những biểu tượng mới đồng thời cho trẻ sửdụng các loại vật liệu mới lấy từ thiên nhiên, điều này đã kích thích trẻ cócảm xúc vui sướng, thích thú và ấn tượng đối với những biểu tượng đó Lúc

đó, nhờ có sự kết hợp hài hòa giữa khả năng tưởng tượng sáng tạo, kỹ nẵng,

kỹ xảo nhuần nhuyễn cộng với niềm hứng thú thì sản phẩm của trẻ sẽ đạtđược kết quả

D Sử dụng các sản phẩm, tạo hình làm từ vật liệu thiên nhiên vào các tiets học khác và hoạt động vui chơi sinh hoạt.