ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ---Lấ THỊ HOA Tên đề tài: “TèM HIỂU SỰ THAM GIA CỦA CÁC BấN LIấN QUAN TRONG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRèNH 661 TRỒNG RỪNG PHềNG HỘ TẠI TỈNH THÁI BèNH”
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
-Lấ THỊ HOA Tên đề tài:
“TèM HIỂU SỰ THAM GIA CỦA CÁC BấN LIấN QUAN TRONG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRèNH 661 TRỒNG RỪNG PHềNG HỘ TẠI
TỈNH THÁI BèNH”
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Lâm nghiệp Khoa : Lâm nghiệp Khúa học : 2007 - 2011 Giảng viên hướng dẫn : PGS - TS: Đặng Kim Vui
Trang 2Thái nguyên, năm 2011
LỜI CẢM ƠN
Được sự nhất trí của Nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Lâm nghiệp
và theo nguyện vọng của bản thân, tôi tiến hành thực hiện đề tài “Tỡm
hiểu sự tham gia của các bên liên quan trong thực hiện chương trình
661 trồng rừng phòng hộ tại tỉnh Thái Bỡnh”.
Để có được kết quả này, trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu
sắc tới Ban giám hiệu Nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Lâm nghiệp và
các thầy cô giáo trong khoa đặc biệt là sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo
PGS TS Đặng Kim Vui đã chỉ bảo và tôi trong suốt quá trình thực tập
Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn Chi cục kiểm lâm Thái Bình, 11 xã ven
biển của hai huyện Tiền Hải và Thái Thụy đã tạo điều kiện giúp đỡ
Qua đây tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè đã động viên
và giúp đỡ tôi hoàn thành khúa luận này
Mặc dù bản thân tôi đã có nhiều cố gắng song vì thời gian có hạn
và trình độ còn nhiều hạn chế nên luận văn không thể tránh khỏi những
thiếu sót Kính mong nhận được sự tham gia đóng góp ý kiến của các
thầy cô giáo và các bạn sinh viên để khúa luận này được hoàn thiện
hơn
Tôi xinn chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày 07 tháng 06 năm
2011
Sinh viên
Lê Thị Hoa
Trang 4Bảng 4 4: Kết quả trồng rừng phòng hộ ven biển theo đơn vị hành chính(giai đoạn 1999-2010) 25
Bảng 4 5: Hiện trạng các loại rừng phòng hộ ven biển 26
Bảng4 6: Hiện trạng chi tiết các loại rừng phòng hộ ven biển tỉnh Thái Bình đến năm 2010 26
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Hình 4.1: Biểu đồ trồng rừng phòng hộ ven biển 1999
- 2000 các xã thuộc huyện Thái Thụy 28 Hình 4.2: Biểu đồ trồng rừng phòng hộ ven biển 1999
- 2000 các xã thuộc huyện Thái Thụy 29
Hình 4 3: Biểu đồ hiện trạng rừng phòng hộ ven biển huyện Thái Thụy tínhđến năm 2010 30
Trang 5Hình 4 4: Biểu đồ hiện trạng rừng phòng hộ ven biển huyện Tiền Hải tính đến năm 2010 30
Hình 4.5: Biểu đồ diện tích khoán bảo vệ từ 1999 -
2010 31
Hình 4 6: Sơ đồ cơ cấu tổ chức của ban quản lý dự án
661 giai đoạn 1(1999-2005) 33 Hình 4 7: Sơ đồ cơ cấu tổ chức của ban quản lý dự án
661 giai đoạn 2 (2006-2010) 33 Hình 4.8: Sơ đồ VEEN 35
Hình 4 9: Sơ đồ húa sự tham gia của các bên có liên quan vào thực hiện dự án 661 39
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Hình 4.1: Biểu đồ trồng rừng phòng hộ ven biển 1999
- 2000 các xã thuộc huyện Thái Thụy 28 Hình 4.2: Biểu đồ trồng rừng phòng hộ ven biển 1999
- 2000 các xã thuộc huyện Thái Thụy 29
Trang 6Hình 4 3: Biểu đồ hiện trạng rừng phòng hộ ven biển huyện Thái Thụy tínhđến năm 2010 30
Hình 4 4: Biểu đồ hiện trạng rừng phòng hộ ven biển huyện Tiền Hải tính đến năm 2010 30
Hình 4.5: Biểu đồ diện tích khoán bảo vệ từ 1999 -
2010 31
Hình 4 6: Sơ đồ cơ cấu tổ chức của ban quản lý dự án
661 giai đoạn 1(1999-2005) 33
Trang 7Hình 4 7: Sơ đồ cơ cấu tổ chức của ban quản lý dự án
661 giai đoạn 2 (2006-2010) 33 Hình 4.8: Sơ đồ VEEN 35
Hình 4 9: Sơ đồ húa sự tham gia của các bên có liên quan vào thực hiện dự án 661 39
2 2 Tình hình nghiên cứu trên Thế giới và ở Việt Nam
2 2 1 Tình hình nghiên cứu trên Thế giới
Đến những năm cuối của thập kỷ 70 thì khái niệm quản lý rừng
cộng đồng đã được thừa nhận trên toàn thế giới
Trên thế giới khái niệm quản lý rừng cộng đồng lần đầu tiên được
tổ chức FAO đưa ra năm 1978 trong hội nghị lâm nghiệp thế giới: “Tất
cả các hoạt động lâm nghiệp mà người dân tham gia, bao gồm những
hoạt động nhỏ lẻ ở các khu vườn, đến thu hái các sản phẩm lâm nghiệp
phục vụ nhu cầu cuộc sống của người dân và đến việc trồng cây ở các
trang trại hàng húa, sản xuất chế biến các sản phẩm lâm nghiệp ở quy
mô hộ gia đình, các hợp tác xã để tăng thu nhập chonhững cộng đồng
sống trong rừng ”
Năm 1978 đại hội thế giới về lâm nghiệp đã lấy tiêu đề là: “rừng
cho cộng đồng” nhằm tôn vinh và thúc đẩy các hoạt động rừng cộng
đồng
Trong thập kỷ 80 các dự án rừng cộng đồng được mở rộng ra khắp
nơi trên thế giới, đặc biệt ở Ấn Độ và Nepal Tên gọi về rừng cộng đồn
cũng có những thay đổi như “cựng quản lý rừng”, “lõm nghiệp xã
hội”, “quản lý rừng dựa vào cộng đồng” Tuy nhiên về bản chất của
các hoạt động quản lý rừng cộng đồng vẫn không thay đổi, đó là quá
Trang 8trình lấy người dân làm trung tâm trong quản lý, bảo vệ và phát triển
rừng
Cuối những năm 80 và thập kỷ 90, các nhà khoa học tập trung
nhiều hơn về nghiên cứu thể chế trong quản lý rừng cộng đồng, kể cả
những thể chế truyền thống và thể chế của nhà nước nhằm tạo hành
lang pháp lý cho phát triển rừng cộng đồng Trong giai đoạn này các
khái niệm về quyền sở hữu được đưa ra, bao gồm: sở hữu nhà nước, sở
hữu tư nhân, sở hữu cộng đồng và sử dụng tự do
Tổ chức Fern (2005) lại đưa ra một khái niệm cô đọng và đơn giản
hơn đó là:“Tiến trình quản lý, bảo vệ và phát triển rừng dựa vào những
kiến thức bản địa, những cấu trúc truyền thống, những lễ hội và luật
tục của cộng đồng ” Hoạt động quản lý rừng cộng đồng bao gồm cả
các hoạt động của cá nhân và cộng đồng liên quan đến rừng, đến quản
lý, bảo vệ và phát triển rừng
2.3.2.2 Điều kiện kinh tế
- Vùng ven biển nằm trên địa bàn của hai huyện, thực trạng kinh tế và tốc độphát triển ở các huyện khác nhau:- Tổng thu nhập: 550 triệu đồng, trong đó phântheo ngành kinh tế như sau :
Nông nghiệp : 70 000 triệu đồng, chiếm 12,7%
Lõmnghiệp : 20 000 triệu đồng, chiếm 3,6%
Nghư nghiệp :176 000 triệu đồng, chiếm 31,9%
Công nghiệp, dịch vụ : 189 000 triệu đồng, chiếm 34, 3 %
Trang 9+ Đường thủy: Có gần 60km bờ biển nên rất thuận tiện cho giao thôngđường thủy Có cảng sông, biển Diêm Điền, khu neo đậu, tránh trú bão cho cáctàu thuyền và nhiều luồng lạch để các tàu vận chuyển, khai thác thủy hải sản+ Điện công nghiệp nông thôn: 100% các xã sử dụng điện lưới
- Thủy lợi
Vùng ven biển với trên 50km đê biển trải dài từ xã Thụy Trường (Thái Thụy)đến xã Nam Phú (Tiền Hải) một số tuyến chưa có đê kè bảo vệ Đê được đắpbằng đất thịt nhẹ , đất phù sa
2 3 2 4 Tình hình văn húa – giáo dục – y tế
- Văn húa
Mạng lưới thông tin trong những năm gần đây đó được các cấp chính quyềnquan tâm dầu tư và phát triển Hiện nay100% các xã đều có bưu điện văn húa, đàitruyền thanh
- Giáo dục
Mạng lưới giáo dục phát triển, các xã đều có trường tiểu học và trung học.Đến nay tỷ lệ lao động được đào tạo chiếm 12% tổng số lao động của
- Tìm hiểu cơ cấu tổ chức của dự án, cách thức tổ chức điều hành
của Ban quản lý dự án
- Phân tích vai trò,chức năng, tầm quan trọng của các bên liên quan
trong quá trình thực hiện dự án
- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của các bên liên
quan trong các hoạt động dự án
- Phân tích những điểm mạnh, điểm hạn chế của các bên liên quan tới
Trang 10Chuẩn bị các dụng cụ phục vụ cho công tác điều tra: bảng hỏi, giấy, bút, … đồ
dùng cá nhân
3 4 2 Ngoại nghiệp
3.4.2.1 Phương pháp kế thừa có chọn lọc các tài liệu có liên quan đến
vấn đề nghiên cứu
- Thừa kế những tư liệu của ban quản lí dự án, những tài liệu có
sẵn về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội vùng dự án
- Hồ sơ thiết kế kỹ thuật trồng rừng hàng năm
- Báo cáo tổng kết hàng năm
3.4.2.2 Phương pháp phỏng vấn các bên có liên quan
Xây dựng nội dung phỏng vấn bằng cách sử dụng một số công cụ
PRA ( phương pháp đánh giá nông thôn có người dân tham gia)
Phỏng vấn: Cán bộ dự án
Cán bộ xã
Đội quản lí bảo vệ rừng
Cán bộ cơ sở: Chủ tịch hội nông dân, Chủ tịch hội phụ nữ, Bí thư
đoàn thanh niên
Sử dụng sơ đồ VEEN để phân tích sự tham gia của các bên có liên
Trang 11Huyện Thái Thụy
Trang 12Huyện Tiền Hải
(Nguồn: Chi cục kiểm lâm Thái Bình)
* Chương trình 661 về trồng mới 5 triệu ha rừng tỉnh Thái Bình chia làm haigiai đoạn:
Trang 13Hình 4.5: Biểu đồ diện tích khoán bảo vệ từ 1999 - 2010
4.2 Sơ đồ cơ cấu tổ chức, cách thức tổ chức điều hành dự án
Ban quản lý Dự án 5 triệu ha rừng chịu sự chỉ đạo trực tiếp của sởNN&PTNT Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, Ban quản lý Dự án
Trang 14- Trồng rừng: Hàng năm công tác trồng rừng được Ban QLDA
triển khai xuống các xã thông qua Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp vàsau đó Hợp tác xã dịch vụ Nông nghiệp triển khai xuống cho các tổchức như: Hội phụ nữ, đoàn thanh niên, hội nông dân triển khai trồng
- Quản lý bảo vệ rừng: Mỗi xã thành lập một đội quản lý bảo vệ
rừng đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của UBND xã
4.3 Phân tích sự tham gia của các bên có liên quan
4.3.1 Phân tích sự tham gia của các bên có liên quan vào bộ máy quản lý chương trình 661
* Các bên liên quan vào bộ máy quản lý chương trình bao gồm:
* Để thấy được sự tham gia của các bên liên quan vào bộ máy quản
lý chương trình ta đi phân tích sơ đồ VEEN sau:
Trang 15trước đó: PAM, 327
Trang 16- Suất chi trả cho việc trồngmới 1 ha rừng là còn thấp
- Công việc trồng không liêntục mà phụ thuộc vào dự án
Cơ sở hạ tầng,
trang thiết bị
- Thiếu thốn dụng cụ phục vụcông tác trồng rừng: thuổng,cọc tre, dây
Điều kiện tự
nhiên
- Giao thông thuận tiện
- Địa hình tương đối bằngphẳng
- Phần lớn là đất ngập mặn vàcác cồn cát nên ảnh hưởngđến năng suất cũng như chấtlượng trồng rừng
Văn húa xã hội - Người lao động đã có
nhiều kinh nghiệm trồngrừng nhiều năm của nhiều
Điều kiện tự
nhiên
- Giao thông thuận tiện
- Địa hình tương đối bằngphẳng
- Diện tích lớn
- Đất ngập mặn và các cồn cát
Trang 17- Do vị trí trồng ngày càng xa đất liền, trực tiếp chịu tác động củasóng gió hoặc tại các vùng có lập địa khó khăn vị vậy kĩ thuật trồngluôn phải cải tiến và hoàn thiện
- Đầu tư xây dựng vườn giống, sản xuất cây giống, các loại vật tưdụng cụ phục vu công tác trồng: cọc cắm, dây buộc, bè mảng,thuổng để tăng hiệu quả trồng rừng
- Phải chú trọng các loài cây bản địa và trồng hỗn loài để nâng caonăng lực phòng hộ
- Tập huấn kĩ thuật cho người dân phải kết hợp với tranh ảnh vàtrình diễn ngoài thực tế
4.6.5 Giải pháp về văn hoá xã hội
- Coi trọng và nâng cao hơn nữa vai trò của người dân trong cáchoạt động của chương trình dự án, tuyên truyền khuyến khích sự thamgia của các tổ chức vào dự án: hội phụ nữ, đoàn thanh niên, hội nôngdân, để dự án có hiệu quả hơn
- Ưu tiên cho những hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn, các đốitượng chính sách giúp họ có điều kiện cải thiện đời sống
4.6.6 Giải pháp phối hợp giữa các nghành
- Chính quyền địa phương các cấp tăng cường công tác quản lí, chỉđạo
- Nghành thủy sản cần phát triển nuôi trồng thủy sản theo quyhoạch, tuyên truyền ngư dân có ý thức bảo vệ rừng ven biển khi thựchiện các hoạt động nuôi trồng và đánh bắt thủy hải sản
PHẦN 5 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
4 1 Kết luận
Trang 18Qua thời gian tìm hiểu “Tìm hiểu sự tham gia của các bên liên
quan trong thực hiện chương trình 661 trồng rừng phòng hộ tại tỉnh
Thái Bỡnh” Tôi xin có một số nhận xét như sau:
Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng tỉnh Thái Bình giai đoạn 1999
-2010 đã đạt được nhiều kết quả to lớn, góp phần quan trọng trong việc
bảo vệ các công trình cơ sở kinh tế, dân sinh vùng ven biển
- Việc thực hiện các hạng mục kế hoạch đặt ra hàng năm mà Ban
quản lý dự án đề ra đã đạt được trên 90% đối với công tác trồng rừng và
100% đối với công tác khoán khoanh nuôi bảo vệ
- Nguyên nhân của tình trạng trên là do: trồng cây phụ thuộc nhiều
vào thời tiết, con nước, khi mới trồng cây được khoảng 1 tháng cây lên
rất tốt nhưng sau đó bị con hà bám và làm chết Vì vậy tỷ lệ sống
thường không cao khoảng trên 40% so với khi trồng Kỹ thuật trồng cây
do cán bộ tự mày mò tìm hiểu
- Khó khăn, hạn chế về sự tham gia của các bên có liên quan: kiến
thức còn hạn chế và không đồng đều, cách thức tổ chức tập huấn, đặc
biệt đối với nhiều người dân thì đây chỉ là công việc phụ, thu nhập thấp,
cơ sở hạ tầng còn nhiều thiếu thốn…
- Nhận thức của người dân vùng dự án ngày một nâng cao, hiệu
quả kinh tế mà dự án mang lại: thủy hải sản, giải quyết việc làm cho
người nông dân thông qua chương trình trồng mới
- Thực hiện một số nhiệm vụ trong công tác chỉ đạo, điều hành
thực hiện dự áncủa các bên liên quan chưa đạt hiệu quả thể hiện qua
chất lượng rừng trồng chưa đảm bảo, tỷ lệ cây sống chưa cao
Trang 194 2 Kiến nghị
Từ thực trạng trên tôi xin đưa ra một số kiến nghị sau:
- Bố trí kinh phí kịp thời để thực hiện kế hoạch trồng mới và bảo
vệ những diện tích rừng đã có
- Diện tích rừng được đầu tư theo chương trình 661 cần được đầu
tư tiếp về khâu quản lý bảo vệ Nếu không có sự đầu tư tiếp, ý thức bảo
vệ của người dân không tốt dẫn đến rừng sẽ bị lấn chiếm và phá hoại
- Nhà nước cần tăng cường hơn nữa sự hỗ trợ về vốn, kỹ thuật để
người dân tăng thu nhập, năng cao chất lượng cuộc sống
- Chính sách ưu đãi đối với đội quản lí bảo vệ rừng về tài chính,
trang thiết bị phục vụ cho công tác quản lý rừng ở các xã cần được nâng
lên
Ở những xã có diện tích rừng lớn thì cần bổ xung thêm số lượng
người quản lý bảo vệ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Hà Thanh Biên (2010), “Đỏnh giá thực trạng công tácQLBV và phát triển rừng tại xã Thu Cúc, huyện Tân Sơn,
Trang 20tỉnh Phú Thọ”, chuyên đề tốt nghiệp đại học Trường đạihọc Nông Lâm Thái Nguyên.
2 Nguyễn Hữu Cường (2005), “Thực trạng công tácbảo vệ rừng và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng caohiệu quả quản lí bảo vệ rừng tại xã Hũa Bình, huyện Đồng
Hỷ, tỉnh Thái Nguyờn”, khúa luận tốt nghiệp đại họcTrường đại học Nông Lâm Thái Nguyên
3 Lê Sỹ Hồng (2010), “Bài giảng khuyến nông –khuyến lâm”, Khoa lâm nghiệp – trường đại học Nông LâmThái Nguyên
4 Nguyễn Thị Hương (2009), “Đỏnh giá kết quả dự án
661 tại ban quản lí rừng phòng hộ Nghi Lộc tỉnh NghệAn”, khúa luận tốt nghiệp đại học Trường đại học NôngLâm Thái Nguyên
5 PGS TS Đặng Kim Vui - TS Lê Sỹ Trung - Ths.Nguyễn Văn Mạn - Ths Đặng Thị Thu Hà (2007),
“Phương pháp tiếp cận có sự tham gia trong phát triển lâmnghiệp xã hội”, Nxb Nông Nghiệp
6 Dự án phục hồi và phát triển rừng ngập mặn ven biểntỉnh Thái Bình
7 Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng tỉnh Thái Bình
8 Nghị định số 661/ TTg ngày 29/ 7/ 1998 của thủtướng chính phủ Về mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách, tổchức và thực hiện trồng mới 5 triệu ha rừng
Trang 219 http//:www speri org/upload/medias/file_1298201641 pdf
10 http//:www.www.forestshop com/f-mngmnt html
11 http//:www.news.gov.vn/ forest-management/ /10154
vgp Phụ biểu 01: PHIẾU PHỎNG PHIẾU PHỎNG VẤN CÁN BỘ CƠ SỞ I Thông tin chung 1 Người phỏng vấn
2 Ngày phỏng vấn
3 Địa điểm phỏng vấn
II Thông tin cơ bản của người được phỏng vấn 1 Họ và tờn4 Dân tộc 4 Dân tộc
2 Tuổi5 Trình độ văn húa 5 Trình độ văn hóa
3 Giới tớnh6 Chức vụ 6 Chức vụ
7 Địa chỉ:
III Nội dung phỏng vấn 1 Xin ông (bà) cho biết tên tổ chức ông bà đang làm việc?
2 Tổ chức này được hình thành từ khi nào và số thành viên là bao nhiêu?
3 Quyền lợi và nghĩa vụ của thành viên là gì?