Thực trạng và ảnh hưởng của an toàn thực phẩm tại thành phố hồ chí minh

Để hỗ trợ việc tìm kiếm thông tin cho đề án, chúng tôi chủ yếu sử dụng nguồn tài liệu từ internet. Bằng cách dùng các search engine để tìm ra các thông tin của đề án.  Sử dụng trang tìm kiếm Google: vào trang web http:www.google.com.vn và gõ vào ô search “An toàn thực phẩm ở TPHCM” Hình 1: Tìm kiếm ở trang Google  Sử dụng trang từ điển bách khoa Wikipedia: vào trang web http:www.vi.wikipedia.org và gõ vào ô search “An toàn thực phẩm ở TPHCM”

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1: Tìm kiếm ở trang Google 6

Hình 2: Tìm kiếm ở trang Wikipedia 6

Hình 3: Vệ sinh an toàn thực phẩm 8

Hình 4: Những nguyên liệu ôi thiêu được chế biến để bán 9

Hình 5: Bộ kit thử nghiệm hàng the 10

Hình 6: Kiểm tra và phát hiện thịt thối 11

Hình 7: Thịt thối đã có dồi 11

Hình 8: Một góc chợ Gò Vấp bị ô nhiễm 12

Hình 9: Ngộ độc thực phẩm 12

Hình 10: Sữa chứa melamine 13

Hình 11: Quản lý chợ kiểm tra thực phẩm 14

Hình 12: Chuỗi trứng an toàn 15

NHẬP ĐỀ

Trước khi hoàn thành bản báo cáo này, nhóm chúng tôi đã làm việc vàthống nhất cùng nhau để đặt ra những mục tiêu nhằm thúc đẩy sự hăng saylàm việc cũng như mở mang thêm kiến thức cho mỗi người Các mục tiêu đólà:

 Mục tiêu 1: Đi khảo sát ở Chợ Gò Vấp và Chợ Tân Sơn Nhất để thu

thập hình ảnh và tìm hiểu về hiện trạng chung về An toàn thực phẩm ởThành phố Hồ Chí Minh

 Mục tiêu 2: Tìm ra những nguyên nhân gây nên mất An toàn thực

phẩm ở Thành phố Hồ Chí Minh

 Mục tiêu 3: Đưa ra những giải pháp tức thời và lâu dài để vấn đề An

toàn thực phẩm ở Thành phố Hồ Chí Minh không còn là vấn đề nangiải

Bảng phân công công việc

Để giúp mọi người có được một cái nhìn tổng quát và trực diện về Antoàn thực phẩm ở Thành phố Hồ Chí Minh, ta hãy sang tiếp những phần tiếptheo của đề án này

PHƯƠNG PHÁP TÌM KIẾM THÔNG TIN

Để hỗ trợ việc tìm kiếm thông tin cho đề án, chúng tôi chủ yếu sử dụngnguồn tài liệu từ internet Bằng cách dùng các search engine để tìm ra cácthông tin của đề án

 Sử dụng trang tìm kiếm Google: vào trang webhttp://www.google.com.vn và gõ vào ô search “An toàn thực phẩm ởTPHCM”

Hình 1: Tìm kiếm ở trang Google

 Sử dụng trang từ điển bách khoa Wikipedia: vào trang webhttp://www.vi.wikipedia.org và gõ vào ô search “An toàn thực phẩm ởTPHCM”

Hình 2: Tìm kiếm ở trang Wikipedia

DANH MỤC WEBSITE

Để phục vụ cho công việc tìm kiếm và thu thập thông tin, chúng tôi xin giớithiệu những trang web mà chúng tôi đã tìm kiếm và thu thập thông tin

 Website cấp 1: Đây là những website chứa đựng các thông tin chủ

yếu trong đề tài, vì đây là các website của những tờ báo uy tín trongnước nên nó chứa đựng những thôn tin cần thiết cho đề tài của chúngtôi

 http://nhandan.com.vn

 http://tiengiang.gov.vn

 http://vi.wikipedia.org

 Website cấp 2: Đây là những website cung cấp lượng thông tin vừa

phải cho đề tài, những web site này chủ yếu cung cấp hình ảnh về vấn

đề An toàn thực phẩm ở TP.HCM

 http://nld.com.vn

 http://baomoi.com.vn

NỘI DUNG

I Giới thiệu

Vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) không chỉ là vấn nạn của ViệtNam, bất kỳ quốc gia nào trên thế giới cũng phải đối phó với thực trạng này.Tại Mỹ, theo thống kê, mỗi năm có gần 76 triệu người bị ngộ độc thựcphẩm, khoảng 325.000 người phải nhập viện và 5.000 người tử vong có liênquan đếnthực phẩm; tại Nhật Bản và Australia cũng không phải là ít; còncộng đồng châu âu từng choáng váng vì bệnh bò điên, dioxin trong sữa Tuy nhiên, cách họ quản lý và ngăn chặn vi phạm thì khác chúng ta rấtnhiều

Hình 3: Vệ sinh an toàn thực phẩm

Có một thực tế tồn tại nhiều năm qua khi thực hiện vệ sinh an toàn thựcphẩm là số cơ sở tái phạm sau khi bị xử phạt lên tới gần 100% Điều đó đãminh chứng cho ý thức quá kém của người sản xuất, đẩy mọi nỗ lực củacộng đồng về con số không Vấn đề đặt ra là muốn kiểm soát VSATTP, nhấtthiết phải siết chặt quản lý trên mọi “mặt trận", đồng thời có sự liên kết, hỗtrợ giữa các “mặt trận", các lực lượng với nhau

Thực phẩm mất an toàn vệ sinh đang thực sự là nguồn thuốc độc đe doạsức khoẻ cộng đồng Những dịp cuối năm, đặc biệt là thời điểm cận tết là lúc

số lượng lớn thực phẩm được sản xuất, buôn bán ồ ạt; theo đó nguồn thựcphẩm bẩn cũng có nhiều điều kiện trà trộn vào thị trường

Thêm một lần nữa, nguy cơ về nguồn thuốc độc này lại cần được báođộng để tránh những sự cố đáng tiếc, cũng như ngăn chặn để nó không “mưadầm thấm lâu” gây hại cho cộng đồng.

80% số thực phẩm tại TPHCM có nguy cơ mất an toàn là số liệu cảnhbáo mới đây của Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật TPHCM Tình trạngđáng báo động nhất tại đây chính là các loại thuốc tăng trưởng, hoá chất bảoquản, tạo màu, mùi vị… đang bị lạm dụng vô tội vạ trong chế biến thựcphẩm Tại Hà Nội, tình trạng tương tự cũng không kém phần báo động,ngang nhiên tồn tại dù cơ quan chức năng mới chỉ báo động ở mức… cảnhbáo

II Hiện trạng an toàn thực phẩm ở TP.HCM

Ở tphcm hiện nay, tình trạng an toàn thực phẩm đang diễn ra rất phức

tạp Tình trạng đáng báo động nhất tại đây chính là các loại thuốc tăngtrưởng, hoá chất bảo quản, tạo màu, mùi vị… đang bị lạm dụng vô tội vạtrong chế biến thực phẩm Người buôn bán chỉ quan tâm đến lợi nhuận mà

họ kiếm được, vô tâm đến sức khỏe của khách hàng Dưới đây là 1 số trườnghợp điển hình:

Cơm sinh viên bị trộn hóa chất:

Một ký giả của báo Người Lao Ðộng tìm cách giả dạng nhân viên phụviệc tại một quán cơm để thu thập tại chỗ thủ thuật chế biến thức ăn của các

vị chủ quán Thì ra họ đã mua thực phẩm ôi thiu bị bỏ đi ở các chợ mang về

để chế biến lại cho ngon lành nhờ gia vị và các loại hóa chất khử mùi, tẩymàu Họ còn dùng cả các loại hóa chất làm cho gạo và các loại thực phẩm

nở một thành hai

Theo báo Người Lao Ðộng, họ đã sử dụng một chất bột trắng hòa tantrong nước Bất cứ thực phẩm nào từ gạo đến thịt heo, thịt gà, thịt bò đượcngâm trong nước bột này trong vài phút đồng hồ sẽ nở ra to gấp đôi Còn cácloại thịt sống bị thiu thối sẽ bốc mùi thơm lừng và đổi từ màu tái đen sangmàu đỏ tươi nhờ rắc vào một ít bột đỏ

Hình 4: Những nguyên liệu ôi thiêu được chế biến để bán

Dùng hàn the chế biến thực phẩm:

Khi có mặt trong thực phẩm hàn the tăng cường liên kết cấu trúc mạngcủa tinh bột và protein, làm giảm độ bở, tăng độ dai, giòn của các loại thựcphẩm được chế biến từ bột ngũ cốc hoặc từ thịt gia súc, gia cầm, cải thiệntrạng thái cảm quan của sản phẩm, phù hợp với khẩu vị của người tiêu dùng;mặt khác còn giúp bảo quản thực phẩm được lâu hơn và duy trì màu sắc thịttươi hơn.

Hình 5: Bộ kit thử nghiệm hàng the Thịt thối thành đặc sản:

Khi vào cơ sở chế biến lợn quay ở ấp 6 xã Vĩnh Lộc A, mới đây TrạmThú y huyện Bình Chánh, TPHCM phát hiện 140kg thịt lợn thối đang ngâmbằng sunfua dioxit tẩy trắng

Chủ cơ sở lợn quay tại gia này thừa nhận, số thịt này được mua lại từmột điểm bán thịt lợn chết, lợn bệnh giá rẻ trên đường Bùi Hữu Nghĩa, quậnBình Thạnh về ngâm tẩm để chế biến thành thịt đà điểu Sau khi ngâm tẩmthành thịt tươi, chúng được ướp thêm gia vị và đóng gói thành thịt đà điểu,rồi đưa đến các nhà hàng, quán nhậu.

Đó chỉ là 1 số trường hợp để chứng minh tình hình an toàn thực phẩmcủa tphcm đang xuống cấp Bên cạnh đó, các trường hợp khác mà mọi người

có thể bắt gặp dễ dàng hơn như các hàng quán ngoài lề đường, nơi buôn bánkhông hợp vệ sinh, trước cổng trường,công viên,…

Hình 6: Kiểm tra và phát hiện thịt thối

Hiện tượng ngộ độc thực phẩm cũng tăng cao Theo thống kê của Cục

An toàn Vệ sinh Thực phẩm, tính đến 15/12/2011, toàn quốc ghi nhận 142

vụ ngộ độc thực phẩm với 4.533 người mắc, 3.562 người đi viện và 25trường hợp tử vong Nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm chính là vi sinhvật 40 vụ (28,1%), độc tố tự nhiên 38 vụ (26,8%) Ngộ độc thực phẩm ghinhận xảy ra tại 45/63 tỉnh/thành phố.

Hình 7: Thịt thối đã có dồi

III Ảnh hưởng của an toàn thực phẩm

Vệ sinh an toàn thực phẩm của TPHCM đang bị đe dọa, nó ảnh hưởngrất nhiều đến con người:

 Sức khỏe bị giảm sút, có thể gây ra tử vong nếu ngộ độc thực phẩmnặng

 Các chất không tốt như kim loại nặng, sẽ tích tụ trong cơ thể, gây racác bệnh không mong muốn

 Gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến khu dân cư đang sinh sốnggần đó ( hàng quán không hợp vệ sinh, )

 Các bệnh truyền nhiễm có thể lây truyền dễ dàng

Hình 8: Một góc chợ Gò Vấp bị ô nhiễm

Hình 9: Ngộ độc thực phẩm

IV Nguyên nhân

1 Từ phía nhà sản xuất kinh doanh

Vì lợi nhuận mà quên mất đạo đức kinh doanh Họ cố tình tạo ra sảnphẩm không an toàn: ví dụ sử dụng hóa chất phẩm màu ngoài danh mục quyđịnh của bộ y tế trong sản xuất,chế biến thực phẩm như melamine,Rhodamine B, Formon, hàn the.vv hoặc do điều kiện chủ quan của ngườisản xuất trong việc lạm dụng hóa chất trừ sâu diệt cỏ trong sản xuất, bảoquản, lưu thông hàng hóa Và chính những sản phẩm này đã ảnh hưởngnghiêm trọng tới sức khỏe, trước mắt là ngộ độc cấp, và lâu dài gây ra nhiềubệnh mãn tính và ảnh hưởng đến nòi giống của chúng ta

Hình 10: Sữa chứa melamine

2 Từ phía nhà quản lý

Có thể nói sự buông lỏng, sự làm ngơ và cả sự chồng chéo về quản lýcủa nhiều cơ quan trong thời gian dài làm cho việc sản xuất kinh doanh thựcphẩm bị càng mất an toàn hơn và càng khó kiểm soát hơn Hiện nay chúng

ta chưa có các chế tài thống nhất đủ mạnh để xử lý các trường hợp vi phạm.Chẳng hạn Nghi định số 128/2005/NĐ-CP của Chính phủ về xử lý vi phạmhành chính trong lĩnh vực thuỷ sản đối với "hành vi sử dụng các loại thuốcthú y, hóa chất, phụ gia chế biến bị cấm sử dụng, không được phép lưu hành

ở VN hoặc sử dụng không đúng quy định của pháp luật thì bị phạt từ 3-5triệu đồng Trong khi đó Nghị định số 45/2005/NĐ-CP Chính phủ về việc

xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế có cùng hành vi là sản xuấtkinh doanh thực phẩm hoặc sản phẩm chế biến từ thịt gia cầm, gia súc, thuỷ

sản, rau quả do bị bệnh, bị ngộ độc, chết không rõ hoặc bị ngâm tẩm trongcác chất hóa học không được phép sử dụng thì mức phạt tiền là từ 10-15triệu đồng.

Trong thời gian gần đây mặc dù chúng ta đã chú trọng tập trung vàoviệc thanh tra, kiểm tra chất lượng ATVSTP, và phát hiện không ít vụ viphạm, nhưng hầu như các đoàn thanh tra ít quan tâm xử phạt, lí dovừa thiếu chế tài nhưng đáng quan tâm hơn là do trách nhiệm của cán bộchúng ta chưa cương quyết làm đến nơi đến chốn, ví dụ trong năm 2009 tạiQuảng Trị ngoài đoàn thanh tra liên ngành cấp tỉnh, có 9 đoàn thanh tra liênngành cấp huyện tổ chức thanh, kiểm tra ATVSTP, nhưng chỉ có thanh tratỉnh và thành phố Đông hà có xử phạt , còn lại 8 huyện hầu như không có xửphạt mà chỉ kiểm tra nhắc nhở và cảnh cáo, càng làm cho các cơ sởXSKDTP chây lỳ, không tuân thủ thực hiện đúng các quy định của phápluật

Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến cho tình trạng vi phạmgia tăng đó là sự yếu kém trong công tác quản lý phát hiện của cán bộ làmcông tác ATVSTP Đối với Việt Nam chúng ta An toàn thực phẩm là mộtngành mới, còn non trẻ Hệ thống Chi cục ATVSTP tỉnh mới thành lập trongnăm 2009, cán bộ thiếu một cách trầm trọng, đặc biệt chưa có cán bộ thanh

các đợt thanh tra liên ngành và cũng chỉ tổ chức được 2-3 đợt trong năm, vớimỗi đợt từ 7 – 10 ngày, còn lại 11 tháng trong năm chúng ta không tiến hànhthanh, kiểm tra được.

Hình 11: Quản lý chợ kiểm tra thực phẩm

Đặc biệt nghiêm trọng hơn là khả năng phát hiện tình trạng mấtATVSTP của chúng ta hiện nay quá kém, do hệ thống labo xét nghiệm chưađược đầu tư, việc kiểm nghiệm phát hiện mất ATTP hiện nay chủ yếu dựavào phòng xét nghiệm của TTYTDP tỉnh nhưng đây là phòng labo xétnghiệm phát hiện dịch bệnh và ở đây thì năng lực kiểm nghiệm cũng cònyếu và thiếu, nhiều mẫu kiểm nghiệm phải gửi việm kiểm nghiệm trungương mới làm được

3 Từ phía người tiêu dùng

Rõ ràng là người tiêu dùng quá dễ dãi trong việc lựa chọn đồ ăn, thứcuống cho mình Gọi là tự chuốc họa vào thân Tâm lý mê rẻ, tâm lý nhìn bềngoài bắt mắt làm cho chúg ta bỏ qua chất lượng của sản phẩm

tế TP Hồ Chí Minh là phối hợp các địa phương tư vấn, hướng dẫn các cơ sởsản xuất, chăn nuôi, chế biến theo quy trình thực hành nông nghiệp tốt đểthực phẩm lưu chuyển đến người tiêu dùng thật sự vệ sinh và bảo đảm antoàn Ðến nay, một số chuỗi thực phẩm như trứng, rau, củ, cá ba sa đã đượccông nhận và đưa ra thị trường Từ việc làm điểm có kết quả, UBND thànhphố Hồ Chí Minh đã cho nhân ra các địa bàn và đầu tư kinh phí mỗi nămhàng chục tỷ đồng cho việc xây dựng các chuỗi thực phẩm an toàn, để đếnnăm 2015 có hơn 50% số lượng thực phẩm đạt tiêu chuẩn vệ sinh, an toàn

Việc xây dựng chuỗi thực phẩm an toàn của TP Hồ Chí Minh là mộtsáng kiến Không chỉ áp dụng vào dịp Tết mà còn mở ra hướng mới cho việckiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm từ khâu sản xuất, chế biến, bảo quản,tiêu thụ.

Hình 12: Chuỗi trứng an toàn

Đề xuất những giải pháp đẩy mạnh công tác quản lý chất lượngVSATTP:

1 Đối với nhà sản xuất kinh doanh

Những người trồng trọt, chăn nuôi, các nhà sản xuất, chế biến, kinhdoanh phải tuân thủ các quy định về VSATTP trong sản xuất và lưu hànhsản phẩm đúng theo tiêu chuẩn chất lượng đã công bố hoặc đã được chứngnhận hợp chuẩn, hợp quy Không được sử dụng hoá chất phụ gia ngoài danhsách cho phép, nguyên liệu, hóa chất phụ gia không có nguồn gốc rõ ràng

Tăng cường hợp tác với đội ngũ các nhà khoa học Việt Nam, áp dụng khoahọc công nghệ hiện đại, xây dựng và triệt để tuân thủ hệ thống quản lý chấtlượng tiên tiến trong sản xuất để tạo ra được sản phẩm đảm bảo VSATTP cósức cạnh tranh mạnh, đáp ứng ngày càng cao an toàn cho người tiêu dùng.

4 Đối với nhà quản lý

Hoàn chỉnh hệ thống pháp luật về VSATTP: Quốc hội cần sớm banhành Luật An toàn thực phẩm (hiện còn dự thảo) và các văn bản hướng dẫndưới Luật kịp thời, phù hợp (quy định tiêu chuẩn, quy chuẩn) Đó là hànhlang pháp lý và cơ sở để các địa phương xây dựng những chính sách, quyhoạch, kế hoạch quản lý chất lượng VSATTP

Củng cố bộ máy tổ chức: Bộ máy tổ chức phải có hệ thống rộng khắp

từ Trung ương đến cả cơ sở (hiện mới đến tuyến tỉnh) Ở cấp phường xã,phải tăng cường hệ thống thanh tra chuyên ngành (y tế, thú y, nông nghiệp,quản lý thị trường) để thanh tra kiểm tra sản phẩm hàng hóa (hiện mạng lưới này hiện nay rất mỏng, khó có thể đảm đương đầy đủ trách nhiệm đượcgiao) Nên chăng có một Ủy ban (không phải là Ban chỉ đạo) tại mỗi địaphương điều phối chung mà đứng đầu là một Phó chủ tịch UBND để thốngnhất hành động trong việc quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa, tránh dàn

Tăng cường nguồn lực: Nhân lực phải đủ số lượng, mạnh về chấtlượng Cơ sở hoạt động, các phương tiện làm việc, trang thiết bị phải đượctập trung đầu tư, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho hoạt động liên tục 24/24(giống như trực cấp cứu trong bệnh viện hoặc trực phòng chống dịch) Đầu

tư nâng cao năng lực kiểm nghiệm của các cơ sở tại địa phương Nghiên cứu

bố trí kinh phí đủ cho hoạt động và ngang tầm với nhiệm vụ được giao.Quan tâm đến chính sách, chế độ đãi ngộ đối với cán bộ thực hiện nhiệm vụbảo đảm chất lượng VSATTP

Đẩy mạnh hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ: Tăng cường tập huấn,đào tạo, nâng cao trình độ cán bộ làm công tác bảo đảm chất lượngVSATTP Đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục dục sức khỏe cho mọingười và xem đây là một trong những giải pháp cơ bản, lâu dài Tổ chứckhám sức khỏe, thầm thẩm định, cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTPcho các cơ sở Tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm túc tất cảnhững trường hợp vi phạm Tranh thủ hợp tác quốc tế là cực kỳ cần thiết

5 Đối với người tiêu dùng

Ở các nước phát triển, người tiêu dùng rất quan tâm đến chất lượnghàng hóa, đặc biệt chất lượng thực phẩm, do đó tạo được sức ép rất lớn trênnhà sản xuất cũng như nhà quản lý Người tiêu dùng Việt Nam chắc chắn