Giáo án Sinh học 8 chuẩn kiến thức kĩ năng 2013-2014

- Bằng thí nghiệm tìm ra được chức năng sinh lí của cơ quan, hệ cơ quan trong cơ thể?. - Nêu rõ được tính thống nhất trong hoạt động của các hệ cơ quan dưới sự chỉđạo của TK và thể dịch?

Trang 1

Ngày soạn: 12/ 8/ 2012

Ngày giảng: 13/8/2012

BÀI MỞ ĐẦU

: A/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải đạt được những mục tiêu sau

1 Kiến thức : HS phải:

- Thấy rõ được mục đích, nhiệm vụ, ý nghĩa của môn học

- Xác định được vị trí của con người trong tự nhiên dựa vào cấu trúc cơ thểcũng như các hoạt động tư duy của con người

- Biết được phương pháp học tập của bộ môn

2 Kỹ năng:

- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK

3 Thái độ:

- Có ý thức yêu thích môn học

B CÁC KỸ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC

- Kỹ năng thu thập, xử lý thông tin khi đọc sgk

- Kỹ năng hợp tác trong nhóm, lắng nghe tích cực

- Kỹ năng tự tin trình bày ý kiến trước lớp, tổ, lớp

C/ CHUẨN BỊ:

Giáo viên: Nội dung bài tập, hình 1.1 - 3.

Học sinh: Đọc trước bài ở nhà.

D/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

I Ổn định lớp:

8A 8B 8C

II Kiểm tra bài cũ: Không

III Bài mới:

GV giới thiệu sơ qua về bộ môn cơ thể người và vệ sinh trong chương trìnhsinh học 8 để học sinh có cái nhìn tổng quát về kiến thức

Trang 2

trí tiến hoá cao nhất?

HS: Lớp thỳ - Bộ linh trưởng

? Vậy giữa ngời và thú có mối quan hệ với nhau

NTN?

GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK

GV: Cấu tạo chung của con ngời rất giống cấu tạo

chung của lớp thú

? Theo em đó là những đặc điểm nào?

? Vậy về vị trí phân loại loài ngời thuộc lớp nào?

GV: Thông báo: Trải qua hàng triệu năm

? Những đặc điểm để phân biệt giữa ngời và ĐV là

gì?

HS tự nghiờn cứu thụng tin SGK Trả lời cõu hỏi

và thảo luận nhúm hoàn thành bài tập  SGK

GV yờu cầu cỏc nhúm trỡnh bày, cỏc nhúm khỏc

bổ sung GV chiếu đỏp ỏn: 1, 2, 3, 5, 7, 8 HS tự

rỳt ra kết luận

Hoạt động 2:

GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin SGK

HS nghiờn cứu thụng tin SGK để nờu lờn được

nhiệm vụ của mụn học

? Mục đích của môn học cơ thể ngời và vệ sinh là

gì?

? Nhiệm vụ của môn học cơ thể ngời và vệ sinh là

gì?

GV chiếu hỡnh 1.1 - 3, nờu yờu cầu:

- Bộ mụn cơ thể người và vệ sinh cú liờn quan với

những mụn khoa học nào?

HS quan sỏt hỡnh vẽ, kết hợp kiến thức cú được

lấy vớ dụ cụ thể, phõn tớch mối liờn quan đối với

2 Nhiệm vụ của mụn cơ thể người

và vệ sinh

- Cung cấp những kiến thức về cấutạo và chức năng sinh lớ của cỏc cơquan trong cơ thể

- Mối quan hệ giữa cơ thể với mụitrường

- Thấy rừ mối liờn quan giữa mụnhọc với cỏc mụn khoa học khỏc:

Y học, TDTT, điờu khắc, hội họa,

Trang 3

- Quan sát tranh ảnh, mô hình, tiêu bản, để thấy

rõ hình thái cấu tạo

- Bằng thí nghiệm tìm ra được chức năng sinh lí

của cơ quan, hệ cơ quan trong cơ thể

- Vận dụng kiến thức, giải thích các hiện tượng

thực tế, có biện pháp vệ sinh, rèn luyện cơ thể

GV chốt

1-3 HS đọc kết luận chung SGK

* ý nghÜa:

- BiÕt c¸ch rÌn luyÖn th©n thÓ, phßngchèng bÖnh tËt, b¶o vÖ søc kháe, b¶o

* Kết luận chung: SGK

IV Kiểm tra đánh giá:

- GV cho HS nhắc lại những nội dung chính đã học

? Đặc điểm cơ bản để phân biệt giữa người và ĐV là gì?

? Để học tốt môn học, em cần thực hiện theo các PP nào?

V Dặn dò:

- Học bài theo câu hỏi SGK

- Kẻ bảng 2 (Trang 9) vào vở bài tập

- Ôn tập kiến thức cơ bản của lớp Thú

- Chuẩn bị nội dung bài mới

RÚT KINH NGHIỆM GIỜ GIẢNG

………

Trang 4

Ngày soạn: 13/ 8/ 2012

Chương I: KHÁI QUÁT VỀ CƠ THỂ NGƯỜI

Bài 2: CẤU TẠO CƠ THỂ NGƯỜI A/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải đạt được những mục tiêu sau:

1 Kiến thức : Học sinh phải

- Nêu được đặc điểm cơ thể người

- Kể được tên các hệ cơ quan trong cơ thể người, xác định vị trí các cơ quan ,

hệ cơ quan trên mô hình

- Nêu rõ được tính thống nhất trong hoạt động của các hệ cơ quan dưới sự chỉđạo của TK và thể dịch

- Giải thích được vai trò điều hòa của hệ thần kinh và hệ nội tiết đối với các

cơ quan trong cơ thể

2 Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng quan sát, nhận biết kiến thức, tư duy logic tổng hợp

3 Thái độ:

- Có ý thức giữ gìn vệ sinh cơ thể

B/ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

II Kiểm tra bài cũ:

Cho biết nhiệm vụ của bộ môn cơ thể người và vệ sinh?

III Nội dung bài mới:

Tiết 2

Trang 5

GV giới thiệu khỏi quỏt cỏc nội dung học trong SGK Cỏc hệ cơ quan trong cơ thểthỳ để tỡm hiểu cỏc hệ cơ quan trong cơ thể người Từ đú khỏi quỏt hệ cơ quan vàcấu tạo cơ thể người.

GV yêu cầu HS quan sát hình, nghiên cứu thông tin

? Cơ thể ngời đợc chia làm mấy phần, đó là những phần

nào?

? Khoang ngực ngăn cách khoang bụng nhờ cơ quan

nào?

? Những cơ quan nào nằm trong khoang ngực?

? Những cơ quan nào nằm trong khoang bụng?

? Kể tên các hệ cơ quan có ở ngời mà em biết?

GV: cơ thể ngời gồm nhiều hệ cơ quan, hệ cơ quan gồm

các cơ quan cùng phối hợp hoạt động thực hiện một

GV: Cơ thể người gồm những hệ cơ quan nào? Thành

phần, chức năng của từng hệ cơ quan?

GV: Treo bảng 2, HS trao đổi nhúm hoàn thành bảng

GV treo bảng phụ ghi đỏp ỏn (Bảng 2)

? Ngoài các hệ cơ quan trên, cơ thể ngời còn có hệ cơ

quan nào? ( da, các giác quan, hệ sinh dục, hệ nội tiết)

? So sánh các HCQ của ngời với thú em có nhận xét gì?

? Các mũi tên từ HTK và hệ nội tiết tới các HCQ nói lên

điều gì? (Thể hiện vai trò chỉ đạo, điều hoà của HTK)

HS nghiờn cứu thụng tin SGK trang 9 thảo luận nhúm

1 Cấu tạo

a/ Cỏc phần cơ thể

- Da bao bọc toàn bộ cơ thể

- Cơ thể gồm 3 phần: Đầu, thõn

và chõn tay

- Cơ hoành ngăn khoang cơ thểthành khoang ngực và khoangbụng

b/ Cỏc hệ cơ quan

* Kết luận: Bảng 2 (Phụ lục)

2 Sự phối hợp hoạt động của cỏc cơ quan

Trang 6

với yêu cầu: Phân tích một hoạt động của cơ thể đó là

"chạy"

Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác nhận xét, bổ sung

GV yêu cầu lấy ví dụ 1 hoạt động khác và phân tích

(VD: khi ma th× ch¹y, khi thi hay håi hép )

GV nhận xét ý kiến của HS và giảng:

- Điều hòa hoạt động đều là phản xạ

- Kích thích từ môi trường trong và ngoài tác động đến

các cơ quan thụ cảm đến TWTK phân tích để cơ quan

phản ứng trả lời các kích thích

- Kích thích từ môi trường tác động lên cơ quan thụ

cảm, tuyến nội tiết tiết hoocmon làm tăng cường hay

giảm hoạt động của cơ quan đích

HS vận dụng giải thích một số hiện tượng thực tế của

IV Củng cố:

- GV cho HS nhắc lại những nội dung chính đã học: Cơ thể người có những

hệ cơ quan nào? Thành phần và chức năng của mỗi hệ cơ quan?

V Dặn dò:- Học bài theo câu hỏi SGK.

- Ôn lại cấu tạo tế bào thực vật - động vật

Tuần hoàn Tim, hệ mạch

Vận chuyển, trao đổi chất dinh dưỡng đến các

TB, mang chất thải, CO2 từ tế bào đến cơ quan bài tiết

Hô hấp Đường dẫn khí, phổi Thực hiện trao đổi khí O2, CO2 giữa cơ thể với

môi trường

Bài tiết Thận, da Lọc từ máu các chất thải ra ngoài

Thần kinh Não, tủy sống, dây Điều hòa, điều khiển hoạt động của cơ thể

Trang 7

- Phát triển kỹ năng làm việc theo nhóm và độc lập nghiên cứu SGK.

Giáo viên: Hình vẽ cấu tạo tế bào.( Tranh vẽ)

8A……….8B……….8C………

………

? Cơ thể người được chia làm mấy phần? Cho biết chức năng của cơ quan

phần thân?

? Lấy ví dụ về vai trò của hệ thần kinh trong điều hòa hoạt động các hệ cơquan?

Tiết 3

Trang 8

Cơ thể dự đơn giản hay phức tạp đều được cấu tạo từ đơn vị nhỏ nhất là tếbào Vậy tế bào cú cấu trỳc và chức năng như thế nào? Cú phải tế bào là đơn vịnhỏ nhất và hoạt động sống của cơ thể?

GV yêu cầu HS quan sát hình 3.1

? Một tế bào điển hỡnh cú cấu tạo gồm mấy

phần? đó là những phần nào?

? Chất TB gồm những bào quan nào?

GV: Trong nhân là dịch nhân có NST, thành

phần cơ bản trong nhân là AND AND mang mã

di truyền quy định những đặc điểm về cấu trúc

của Pr đợc thực hiện ở ribôxôm trong TB

GV treo tranh cõm sơ đồ cấu tạo tế bào, gọi HS

( Màng sinh chất có lỗ màng đảm bảo mối liên

hệ giữa TB với máu và dịch mô để thực hiện

TĐC tổng hợp nên những chất riêng của TB)

+ Lưới nội chất cú vai trũ gỡ trong hoạt động

sống của tế bào? ( Có riboxom là nơi tổng hợp

protein )

+ Năng lượng cần cho cỏc hoạt động lấy từ đõu?

( Sự phân giải vật chất để tạo năng lợng cần cho

mọi hoạt động sống của TB đợc thực hiện nhờ ti

+ Nhõn: chứa NST và nhõn

2 Chức năng của cỏc bộ phận của tế bào

- Màng sinh chất: Trao đổi chất để tổnghợp nờn những chất riờng của tế bào

- Sự phõn giải vật chất tạo ra nănglượng cần cho hoạt động của tế bàođược thực hiện nhờ ty thể

Trang 9

+ Tại sao núi nhõn là trung tõm của tế bào?

( NST trong nhân quy định đặc điểm cấu trúc Pr

đợc thực hiện trong TB nhờ ribô xôm)

GV: yêu cầu HS hoàn thành BT phần ? SGK

Nh vậy các bào quan trong TB có sự phối hợp

HĐ để thực hiện chức năng sống

GV: Giải thớch mối quan hệ thống nhất về chức

năng giữa màng sinh chất - chất tế bào - nhõn?

Hoạt động 3

GV yêu cầu HS n/ c thông tin sgk

? Nêu thành phần hoá học của TB?

GV: axit nucleic gồm 2 loại AND, ARN mang

thông tin di truyền và đợc cấu tạo từ các n/ tố C,

Điều đú chứng tỏ cơ thể luụn cú sự trao đổi

chất với mụi trường

( TB thực hiện TĐC và NL, cung cấp NL cho

mọi HĐ sống của cơ thể Ngoài ra sự phân chia

- NST trong nhõn quy định đặc điểmcấu trỳc prụtờin được tổng hợp ởRibụxụm

Cỏc bào quan trong tế bào cú sựphối hợp hoạt động để tế bào thực hiệnchức năng sống

3 Thành phần húa học của tế bào

- TB gồm hỗn hợp nhiều chất vụ cơ vàhữu cơ:

+ Chất hữu cơ:

Prụtờin: C,H,O,N,S,P

Gluxit: C,H,O

Lipit: C,H,O

Axit Nuclờic: ADN, ARN

+ Chất vụ cơ: Nước, muối khoỏng (Na,

Trang 10

của TB giúp cơ thể lớn lên tới gđ trởng thành có

thể tham gia vào QT sinh sản Nh vậy mọi HĐ

sống của cơ thể đều liên quan đến HĐ sống của

TB, nên TB còn là đơn vị chức năng của cơ thể )

Vậy chức năng của tế bào trong cơ thể là gỡ?

? HĐ sống của TB bao gồm những HĐ nào?

? Tại sao nói TB là đơn vị chức năng của cơ thể?

- Sự phõn chia và lớn lên của tế bào:Giỳp cơ thể lớn lờn tới giai đoạntrưởng thành tham gia vào quỏ trỡnhsinh sản

- Cảm ứng: Giúp cơ thể tiếp nhận và trảlời kích thích

Mọi hoạt động sống của cơ thể đềuliờn quan đến hoạt động sống của tếbào nờn tế bào cũn là đơn vị chức năngcủa cơ thể

IV Củng cố:

- GV yờu cầu HS làm bài tập 1 SGK

? Cấu tạo, chức năng của TB?

V Dặn dũ:

- Học bài theo cõu hỏi SGK

Trang 11

- Đọc mục: "Em có biết?"

- Ôn lại phần Mô ở thực vật

- Chuẩn bị nội dung bài sau

………

Trang 12

Ngày soạn: 19/ 8/ 2012

Bài 4: MÔ

A/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải đạt được những mục tiêu sau:

1 Kiến thức : Học sinh phải

- Hiểu và nêu được khái niệm mô, kể được các loại mô chính trong cơ thể

- Nêu được chức năng của từng loại mô trong cơ thể

2 Kỹ năng:

Giáo viên: Hình vẽ cấu tạo các loại mô.

Học sinh: Đọc trước bài ở nhà, CHUẨN BỊ phiếu học tập.

8A 8B 8C

1/ Hãy cho biết cấu tạo và chức năng các bộ phận của tế bào?

2/ Hãy chứng minh trong tế bào có các hoạt động sống?

Trong cơ thể có rất nhiều tế bào tuy nhiên xét về chức năng người ta xếp những

tế bào có nhiệm vụ giống nhau vào một nhóm và gọi là "mô" Vậy, trong cơ thể cónhững loại mô nào? Chúng có cấu tạo và chức năng như thế nào?

GV: Yêu cầu HS nghiên cứu SGK và trả lời câu

1 Khái niệm mô

Tiết 4

Trang 13

HS trả lời, GV giải thớch thờm: Trong quỏ trỡnh

phỏt triển của phụi, cỏc phụi bào cú sự phõn húa để

hỡnh thành nờn những cơ quan khỏc nhau để thực

hiện những chức năng khỏc nhau

? Vậy mô là gì ?

? Kể tên 1 số loại mô em đã học ở thực vật? (Mô

biểu bì, mô che chở, mô nâng đỡ lá)

? Mô gồm những thành phần nào?

GV bổ sung: Trong cấu trỳc mụ, ngoài cỏc tế bào

cũn cú yếu tố khụng phải là tế bào gọi là phi bào

? Có mấy loại mô? là những loại nào?

GV: Giới thiệu 4 loại mụ HS ghi nhớ

GV cho HS thảo luận hoàn thành phiếu học tập đó

CHUẨN BỊ

HS nghiờn cứu thụng tin SGK thảo luận nhúm

thống nhất ý kiến, trỡnh bày Lớp trao đổi, hoàn

? Đặc điểm của mô liên kết là gì ?Gồm các TB liên

kết nằm rải rác trong chất nền

? Có những loại mô liên kết nào?(mô sụn, mô

x-ơng, mô mỡ, mô máu )

? Mô lk có chức năng gì? Nâng đỡ, liên kết các cơ

- Mụ là một tập hợp tế bàochuyờn hoỏ cú cấu tạo giốngnhau, đảm nhiệm chức năng nhấtđịnh

- Mụ gồm tế bào và phi bào

2 Cỏc loại mụ:

- Cú 4 loại mụ: Mụ biểu bỡ, mụliờn kết, mụ cơ, mụ thần kinh

- Bảng cỏc loại mụ: (Phần phụlục)

Trang 14

? Máu thuộc loại mô gì ? Vì sao máu thuộc loại mô

đó ?( mô lk lỏng, vì trong máu phi bào nhiều hơn

tế bào)

? Mụ sụn cú nhưng đặc điểm gỡ? Nú nằm ở bộ

phận nào của cơ thể? Là cấu trúc rắn.(2 đầu xg.)

? Mụ sợi thường thấy ở bộ phận nào của cơ thể? ở

khắp cơ thể, nối liền da với cơ, liên kết các tổ chức

khác nhau của cơ thể

? Mụ xương cứng cú vai trũ như thế nào trong cơ

thể? Có chất nền chứa muối canxi và phốt phát làm

cho xg cứng

HS Qsát H4-3 SGK

? Mô cơ có đặc điểm gì? Gồm Tb hình trụ, hình

thoi dài trong Tb có nhiều tơ cơ

? Mô cơ gồm mấy loại? đó là những loại nào?

? Hình dạng, cấu tạo tế bào cơ vân và TB cơ tim

giống và khác nhau ở những điểm nào ?

- Giống: Nhiều nhân, có vân ngang

Trang 15

Kết luận chung: SGK

IV Củng cố:

- Nhắc lại khái niệm mô? Kể tên các loại mô chính trong cơ thể?

V Dặn dò:

- CHUẨN BỊ bài thực hành: Mỗi nhóm: 1 con ếch, khăn lau, xà phòng

- Gắn vào xương,thành ống tiêu hoá,mạch máu,

- Nằm ở não,tuỷ sống, tậncùng các cơquan

- Có thêmchất can xi vàsụn

- Tế bào có vânngang hoặc khôngcó

- Các tế bào xếpthành lớp, thànhbó

- Gồm: mô cơ tim,

mô cơ vân, mô cơtrơn

- Các tế bàothần kinh, tếbào thần kinhđệm

- Nơron cóthân nối vớisợi trục và sợinhánh

Dinh dưỡng:

vận chuyển

Co dãn tạo nên sựvận động của các

cơ quan và cơ thể

Tiếp nhậnkích thích,dẫn truyền,

xử lí thôngtin,

Trang 16

Bài 5: THỰC HÀNH: QUAN SÁT TẾ BÀO VÀ MÔ

A/ MỤC TIÊU: Học xong bài này, học sinh phải:

1 Kiến thức :

- CHUẨN BỊ được tiêu bản tạm thời tế bào mô cơ vân, quan sát và vẽ đượccác TB trong các tiêu bản đã làm sẵn Nhận biết được các bộ phận chính của tếbào

- Phân biệt được mô cơ, mô biểu bì, mô liên kết

2 Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng quan sát, so sánh, nhận biết kiến thức, tư duy logic tổng hợp

- Kỹ năng mổ tách tế bào, sử dụng kính hiển vi, làm tiêu bản

3 Thái độ:

- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn

- Tính cẩn thận, nghiêm túc, giữ vệ sinh trong phòng thực hành

B/ CÁC KỸ NĂNG SỐNG CẦN GD TRONG BÀI

- Kỹ năng hợp tác nhóm để chuẩn bị mẫu và quan sát

- Kỹ năng chia sẻ thông tin đã quan sát được

- Kỹ năng quản lí thời gian, đảm nhận trách nhiệm được phân công

C/ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY:

- Thực hành

- Hoàn tất một nhiệm vụ

D/ CHUẨN BỊ:

Giáo viên: Các dụng cụ như SGK, bảng phụ về các nội dung tiến hành

Học sinh: Đọc trước bài ở nhà, CHUẨN BỊ theo nhóm như đã phân công.

E/ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

Tiết 5

Trang 17

8A 8B 8C

- Kể tên các loại mô đã học? Mô liên kết có những đặc điểm gì? TB biểu bì, TB cơ

có những đặc điểm gì?

III Nội dung bài mới: Để kiểm chứng những điều đã học chúng ta sẽ cùng quan sát và nghiên cứu cấu tạo của tế bào và mô.

GV gọi 1 HS đọc phần I MỤC TIÊU của bài

GV cần kiểm tra các nhóm đã làm được Cho HS

trao đổi nhóm thống nhất ý kiến và vẽ lại các đặc

điểm đã quan sát được

GV yêu cầu HS quan sát mô và vẽ hình

HS vừa quan sát, vừa vẽ hình

Yêu cầu biết được hình dạng, cấu tạo của mỗi

loại mô

GV giải đáp những thắc mắc của HS (nếu có)GV

cho HS kết luận những gì đã quan sát được

GV nhận xét giờ học: khen, phạt các nhóm

I MỤC TIÊU: SGK

II CHUẨN BỊ:

SGK

III Nội dung và cách tiến hành

1 Cách làm tiêu bản mô cơ vân và quan sát

- Rạch da đùi ếch lấy một bắp cơ

- Dùng kim nhọn rạch dọc bắp cơ,dùng ngón trỏ và ngón cái ấn hai bênmép rạch

- Lấy kim mũi mác gạt nhẹ và tách 1sợi mảnh

- Đặt sợi mảnh mới tách lên lam kính,nhỏ dung dịch sinh lý (0,65 % NaCl)

- Đậy lamen, nhỏ axit acetic, CHUẨN

BỊ quan sát

2 Quan sát tế bào

Thấy được các bộ phận chính: Màng,chất tế bào, nhân, vân ngang,

3 Quan sát tiêu bản các loại mô khác

- Mô biểu bì

- Mô sụn

- Mô xương

Trang 18

Đánh giá:Khi làm tiêu bản TB cơ vân các em gặp

những khó khăn gì?

Cho nhóm làm tốt nhất nêu nguyên nhân thành

công, nhóm làm chưa tốt nêu lí do vì sao thất bại

GV hướng dẫn HS viết bài thu hoạch

Yêu cầu HS dọn vệ sinh phòng thực hành

- Trình bày được cấu tạo và chức năng cơ bản của nơron

- Chỉ rõ được 5 thành phần của cung phản xạ và đường dẫn truyền xung thầnkinh trong cung phản xạ

2 Kỹ năng:

Tiết6

Trang 19

Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong hình 6.1 - 6.3 SGK.

8A 8B 8C

II.Kiểm tra bài cũ:

- Thu báo cáo thực hành

- Nêu thành phần cấu tạo của mô thần kinh?

1/ Đặt vấn đề.

Khi tay chúng ta chạm phải vật nóng thì có cảm giác gì? Phản ứng của ta nhưthế nào? Phản ứng như vậy gọi là phản xạ Vậy phản xạ diễn ra nhờ cơ chế nào và

có ý nghĩa như thế nào trong đời sống của chúng ta?

2/ Tri n khai b i.ển khai bài ài

GV: Yêu cầu HS nghiên cứu SGK,

H6.1 và trả lời câu hỏi: Hãy mô tả cấu

tạo của một nơron điển hình?

HS trả lời, GV cho lớp trao đổi hoàn

thiện kiến thức

GV lưu ý cho HS: các bao miêlin tạo

nên các eo ranvier chứ không phải nối

liền

GV: Nơron có chức năng gì?

Em có nhận xét gì về hướng của đường

dẫn truyền của xung thần kinh ở nơron

cảm giác và nơron vận động?

1 Cấu tạo và chức năng của nơron

a Cấu tạo của nơron

b Chức năng của nơron

- Cảm ứng là khả năng tiếp nhận kíchthích và phản ứng lại kích thích bằnghình thức phát sinh xung thần kinh

- Dẫn truyền xung thần kinh là khả năng

Trang 20

HS quan sát H.6.2, nhận xét HS khác

bổ sung, hoàn thiện kiến thức

GV kẻ bảng nhỏ để HS hoàn thành

HS nghiên cứu thông tin SGK, thảo

luận nhóm hoàn thành bảng về các loại

nơron, xác định vị trí và chức năng của

mỗi loại nơron

Đại diện 1 nhóm trình bày các nhóm

khác theo dõi, nhận xét, bổ sung

môi trường ngoài hoặc trong cơ thể

GV chiếu H.6.2, yêu cầu HS quan sát,

nghiên cứu thông tin SGK trả lời câu

- Hãy giải thích phản xạ kim châm vào

tay, rụt tay lại

+ Nơron trung gian (Nơron liên lạc):Nằm trong TWTK, liên hệ giữa cácnơron

+ Nơron li tâm (Nơron vận động): Thânnằm trong TWTK, truyền xung thầnkinh đến cơ quan phản ứng

2 Cung phản xạ.

a Phản xạ:

- Phản xạ là phản ứng của cơ thể trả lờicác kích thích của môi trường dưới sựđiều khiển của hệ thần kinh

b Cung phản xạ:

- Cung phản xạ là đường dẫn truyềnxung thần kinh nhằm thực hiện mộtphản xạ

- Cung phản xạ gồm 5 thành phần:

+ Cơ quan thụ cảm

+ Nơron hướng tâm

+ TWTK (Nơron trung gian)

+ Nơron li tâm

+ Cơ quan phản ứng.c Vòng phản xạ:

- Thực chất là để điều chỉnh phản xạnhờ luồng thông tin ngược báo vềTWTK

- Nhờ vòng phản xạ mà phản xạ được

Trang 21

+ Thế nào là vòng phản xạ?

+ Vòng phản xạ có ý nghĩa gì đối với

cơ thể?

HS trả lời GV chiếu H.6.3 phân tích

vòng phản xạ để HS tự hoàn thiện kiến

- Ôn tập về bộ xương của thỏ

………

Trang 23

- Rèn kỹ năng quan sát, so sánh, tổng hợp, khái quát hoá

Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong hình 7.1 - 7.4 SGK.

Học sinh: Đọc trước bài ở nhà, ôn tập lại kiến thức về bộ xương của thỏ.

2/ Triển khai bài.

a Vai trò của bộ xương:

+ Tạo bộ khung giúp cơ thể có hìnhdạng nhất định

Trang 24

+ Bộ xương có vai trò gì?

HS: Nghiên cứu thông tin SGK + quan

sát H.7.1 trả lời câu hỏi

HS khác bổ sung

GV: Sọ và cột sống là trục của cơ thể

GV: Bộ xương gồm mấy phần? Nêu

đặc điểm của mỗi phần?

HS: Nghiên cứu thông tin SGK + quan

sát H.7.1 - 3 trả lời câu hỏi

Đại diện 1 nhóm trình bày các nhóm

khác theo dõi, nhận xét, bổ sung

GV kiểm tra bằng cách gọi HS đứng lên

xác định trên cơ thể mình

GV cho HS quan sát đốt sống điển

hình Đặc biệt là cấu tạo ống chứa tuỷ

Bộ xương thích nghi với dáng đứng

thẳng như thế nào? Xương tay, xương

chân có đặc điểm gì? ý nghĩa?

Có mấy loại xương?

HS nghiên cứu thông tin SGK quan sát

H.7.4 trao đổi nhóm thống nhất ý kiến

Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác

nhận xét, bổ sung

GV bổ sung, kết luận:

GV: Trong cơ thể người loại khớp nào

chiếm nhiều hơn? Điều đó có ý nghĩa

+ Xương lồng ngực gồm xương sườn vàxương ức

- Xương chi:

+ Đai xương: đai vai và đai hông

+ Các xương chi: Xương cánh, ống,bàn, ngón tay; xương đùi, ống, bàn,ngón chân

là dây chằng

+ Khớp bán động: Giữa hai đầu xương

có đĩa sụn để hạn chế cử động

+ Khớp không động: Các xương gắnchặt bằng khớp răng cưa nên không cửđộng được

Trang 25

- chuẩn bị 2 xương đùi ếch

Bài 8: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA XƯƠNG

- Biết được cấu tạo chung của 1 xương dài, từ đó giải thích được sự lớn lên vàkhả năng chịu lực của xương

Tiết 8

Trang 26

- Xác định được các thành phần hoá học của xương trên cơ sở đó trình bàyđược các tính chất của xương.

2 Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng quan sát, lắp đặt và tiến hành thí nghiệm

3 Thái độ:

- Có ý thức bảo vệ bộ xương, liên hệ với thức ăn phù hợp với lứa tuổi

- Kỹ năng giải thích những vấn đề thực tế như: Vì sao người ta thường chotrẻ sơ sinh ra tắm nắng? Vì sao bgười ta thường nắn chân cho trẻ sơ sinh

- Kỹ năng hợp tác ứng xử/ giao tiếp trong khi thảo luận lắng nghe tích cực

- Kỹ năng tự tin trình bày trớc lớp, tổ

- Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK, quan sát tranh ảnh, tìmkiếm thông tin trên internet để tìm hiểu đặc điểm cấu tạo, sự phát triển,thành phần háo học và tính chất của xương

C/ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

II Kiểm tra bài cũ: Bộ xương người gồm mấy phần? Có những loại xương nào?

III N i dung b i m i:ội dung bài mới: ài ới:

GV đưa câu hỏi:

Sức chịu đựng rất lớn của xương có liên

quan gì đến cấu tạo của xương không?

HS có thể trả lời theo cảm tính

GV: Vậy xương dài có cấu tạo như thế

1 Cấu tạo của xương

a Cấu tạo và chức năng của xương dài

- Cấu tạo: Hình ống gồm thân xương và

2 đầu xương

Trang 27

HS nghiên cứu SGK + H.8.1, tham

khảo bảng 8.1 trả lời câu hỏi

GV hoàn chỉnh

- Cấu tạo hình ống, nan xương ở đầu

xương xếp vòng cung có ý nghĩa gì?

- Nêu cấu tạo và chức năng của xương

GV liên hệ thực tế: Với cấu tạo hình

trụ, phần đầu có các nan xương xếp

hình vòng cung các em có liên tưởng

đến kiến trúc nào trong đời sống?

ứng dụng trong lĩnh vực xây dựng để

tiết kiệm nguyên liệu nhưng lại tạo kết

cấu bền vững

Chúng ta lớn lên được là nhờ xương dài

ra và to lên Vậy xương dài ra và lớn

lên như thế nào?

Xương dài ra và lớn lên do đâu?

HS nghiên cứu thông tin + quan sát H

8.4 - 5 SGK, ghi nhớ kiến thức, thảo

GV cho các nhóm biểu diễn thí nghiệm

Các HS trong nhóm theo dõi kết quả

+ Thân xương gồm: Màng xương, môxương cứng và khoang xương

+ Đầu xương gồm: Sụn bọc đầu xương

- Chức năng: Chứa tuỷ đỏ

2 Sự lớn lên và dài ra của xương:

- Xương dài ra do sự phân chia của các

tế bào lớp sụn tăng trưởng ở hai đầuxương

- Xương to thêm nhờ sự phân chia các

tế bào của màng xương

3 Thành phần hoá học và tính chất của xương

Trang 28

+ Phần nào của xương cháy có mùi

HS nghiên cứu thông tin SGK quan sát

thí nghiệm trao đổi nhóm thống nhất ý

kiến

Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác

nhận xét, bổ sung

GV bổ sung, kết luận:

GV giải thích về tỷ lệ giữa chất vô cơ

và cốt giao trong xương thay đổi tuỳ

theo độ tuổi

Gọi 1 - 3 HS đọc kết luận chung

Kết luận: Thành phần hoá học củaxương:

+ Chất vô cơ: các muối Canxi tạo nêntính chất rắn chắc cho xương

+ Chất hữu cơ: Cốt giao tạo nên tínhchất đàn hồi cho xương

Bài 9: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA CƠ

- Biết được cấu tạo của tế bào cơ và bắp cơ

- Giải thích được tính chất cơ bản của cơ là sự co cơ và nêu được ý nghĩa của

sự co cơ

2 Kỹ năng:

Tiết 9

Trang 29

- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích, khái quát hoá.

Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong các hình SGK.

8A………8B………8C………

1/ Trình bày cấu tạo và chức năng của xương dài?

2/ Nêu thành phần hoá học và tính chất của xương?

GV giới thiệu các nhóm cơ trên tranh vẽ Vì sao cơ được gọi là cơ xương? Vìsao cơ còn được gọi là cơ vân?

2/ Triển khai bài.

+ Bắp cơ có cấu tạo như thế nào?

Tế bào cơ có cấu tạo như thế nào?

HS nghiên cứu SGK + H.9.1, trao đổi

nhóm, hoàn thiện câu trả lời

Đại diện nhóm trình bày, các nhóm

khác bổ sung GV hoàn chỉnh:

GV dựa vào tranh sơ đồ SGK về một

1 Cấu tạo của bắp cơ và tế bào cơ

a Cấu tạo của bắp cơ:

+ Ngoài là màng liên kết, 2 đầu thon cógân, phần bụng phình to Trong cónhiều sợi cơ tập trung thành bó cơ

b Cấu tạo của tế bào cơ: Nhiều tơ cơ

gồm hai loại:

Trang 30

đơn vị cấu trúc của tế bào cơ để giảng

giải và nhấn mạnh vân ngang có được

từ đơn vị cấu trúc và có đĩa sáng và đĩa

tối

GV biểu diễn thí nghiệm, yêu cầu HS

quan sát và cho biết kết quả thí nghiệm

SGK, trả lời câu hỏi lệnh SGK

HS suy nghĩ, trả lời, HS khác bổ sung

GV kết luận vấn đề:

GV:

+ Vì sao cơ co được?

+ Tại sao khi cơ co, bắp cơ ngắn lại?

HS vận dụng cấu tạo của sợi cơ để giải

thích đó là do tơ cơ mảnh xuyên sâu

vào vùng phân bố của tơ cơ dày

GV mở rộng thêm:

Tại sao người bị liệt thì cơ không co

được?

Khi chân bị "chuột rút" thì đó có phải là

hiện tượng co cơ không?

+ Phân tích sự phối hợp hoạt động co

dãn của cơ hai đầu (Cơ gấp) và cơ 3 đầu

- Tơ cơ mảnh: Trơn, tạo thành vân sáng

- Tơ cơ dày: Có các mấu lồi sinh chấttạo thành vân tối

- Tơ cơ dày và ttơ cơ mảnh xếp xen kẻnhau theo chiều dọc tạo thành các vânngang

- Đơn vị cấu trúc là giới hạn giữa tơ cơmảnh và tơ cơ dày (Đĩa tối ở giữa, hainửa đĩa sáng hai đầu)

2 Tính chất của cơ:

- Tính chất của cơ là sự co và dãn cơ

- Cơ co theo nhịp gồm 3 pha:

+ Pha tiềm tàng: 1/10 thời gian nhịp.+ Pha co: 4/10 thời gian nhịp (Co ngắnlại và sinh công)

+ Pha dãn: 1/2 thời gian nhịp, trở lạitrạng thái ban đầu (Cơ phục hồi)

- Cơ co chịu ảnh hưởng của hệ thầnkinh

3 Ý nghĩa của hoạt động co cơ

Trang 31

(Cơ duỗi) ở cánh tay?

HS nghiên cứu thông tin SGK, nội dung

phần 2 quan sát hình 9.4 trao đổi nhóm

- Ôn lại kiến thức về lực, công trong môn vật lý

………

……… Ngày soạn: 16/ 9/ 2012

Bài 10: HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ

- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích, khái quát hoá

3 Thái độ:

Tiết 10

Trang 32

- Có ý thức giữ gìn, bảo vệ rèn luyện hệ cơ.

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin tin khi đọc SGK, quan sát tranh ảnh, tìmkiếm thông tin trên internet để tìm hiểu hoạt động của cơ, cũng như nguyên nhângây mỏi cơ và biện pháp chống mỏi cơ

- Kỹ năng đặt mục tiêu: Rèn luyện thể dục thể thaođể tăng cờng hoạt động củacơ

- Kỹ năng giảI quyết vấn đề: xác định nguyên nhân của hiện tượng mỏi cơ vàcách khác phục

- Kỹ năng trình bày sáng tạo

Giải quyết vấn đề, vấn đáp, hợp tác nhóm

Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong các hình SGK,

8A ……… 8B………8C………

Đặc điểm cấu tạo nào của tế bào cơ phù hợp với chức năng co cơ?

Hoạt động co cơ có ý nghĩa gì? Làm gì để tăng hiệu quả của sự co cơ?

Trang 33

+ Thế nào là công của cơ?

+ Làm thế nào để phân tích công của

cơ?

+ Cơ co phụ thuộc vào những yếu tố

nào?

HS nghiên cứu SGK, trao đổi nhóm,

hoàn thiện câu trả lời

Đại diện nhóm trình bày, các nhóm

khác bổ sung GV hoàn chỉnh:

GV: Em đã bao giờ bị mỏi cơ chưa?

Nếu có thì có hiện tượng như thế nào?

HS liên hệ thực tế bản thân để trả lời

GV bổ sung, cho HS tiến hành thí

nghiệm xác định công của cơ (SGK),

hoàn thành bảng 10

GV: + Từ bảng 10 hãy cho biết với khối

lượng của vật như thế nào thì công của

cơ đạt cao nhất?

+ Khi ngón tay trỏ kéo - thả quả cân

nhiều lần thì biên độ co trong quá trình

thí nghiệm kéo dài sẽ như thế nào?

+ Mỏi cơ là gì?

+ Nguyên nhân nào dẫn đến mỏi cơ?

HS nghiên cứu thông tin SGK, trả lời,

HS khác bổ sung GV bổ sung

GV: Vậy mỏi cơ có ảnh hưởng như thế

nào đến sức khoẻ và lao động?

Làm thế nào để cơ không bị mỏi, lao

động và học tập có hiệu quả?

Khi bị mỏi cơ cần làm gì?

HS thảo luận, trả lời

+ Khối lượng của vật

- Cách xác định công của cơ:

A = F S Trong đó:

A: Công [J]

F: Lực [N]

S: Quảng đường vật di chuyển [m]

2 Sự mỏi cơ

- Mỏi cơ là hiện tượng cơ làm việc nặng

và lâu thì biên độ co cơ giảm dần hoặcngừng hẳn

a Nguyên nhân của sự mỏi cơ

- Lượng O2 cung cấp cho cơ thiếu

- Năng lượng cung cấp ít

- Sản phẩm tạo ra là axit lactic tích tụ vàđầu độc gây hiện tượng mỏi cơ

b Biện pháp chống mỏi cơ

- Hít thở sâu

- Xoa bóp cơ, uống nước đường

- Cần có thời gian lao động và nghỉngơi hợp lý

3 Thường xuyên luyện tập để rèn luyện cơ

Trang 34

+ Những hoạt động nào được xem là sự

Gọi 1 - 3 HS đọc kết luận chung

- Thường xuyên luyện tập thể dục thểthao vừa sức để tăng thể tích cơ và tănglực co cơ

Bài 11: TIẾN HOÁ HỆ VẬN ĐỘNG - VỆ SINH HỆ VẬN ĐỘNG

- Chứng minh được sự tiến hoá về hệ vận động của người so với động vật

Tiết 11

Trang 35

- Vận dụng sự hiểu biết vào giữ vệ sinh, rèn luyện thân thể, chống bệnh tật.

2 Kỹ năng:

3 Thái độ:

- Có ý thức giữ gìn, bảo vệ rèn luyện hệ vận động để có thân hình cân đối

B/ CÁC KỸ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI

- Kỹ năng so sánh phân biệt, khái quát khi tìm hiểu sự tiến hoá của hệ vậnđộng

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK, quan sát tranh ảnh đểtìm hiểu sự tiến hoá của hệ vận động ở người so với thú

- Kĩ năng giải quyết vấn đề khi xác định cách luyện tập thể thao, lao độngvừa sác, kĩ năng ra quyết định khi xác định thói quen rèn luyện thể thaothường xuyên, lao động vừa sức, làm việc đúng tư thế

- Kỹ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, tổ, lớp

Giải quyết vấn đề, vấn đáp, hợp tác nhóm

Giáo viên: Đèn chiếu, phim trong các hình SGK, phiếu học tập.

8A: 8B 8C

1 Hãy tính công cơ khi xách túi gạo 5 kg lên 10 m?

2 Giải thích tại sao khi đá bóng, bơi lội thường dễ bị chuột rút?

III N i dung b i m i:ội dung bài mới: ài ới:

GV yêu cầu HS hoàn thành bài tập ở

bảng 1 trang 36 SGK

HS quan sát các hình 11.1 - 3 Cá nhân

HS hoàn thành bài tập của mình

Đặc điểm nào của bộ xương thích nghi

1 Sự tiến hoá bộ xương người so với

bộ xương thú

Trang 36

với tư thế đứng thẳng, đi bằng hai chân

GV: Sự tiến hoá hệ cơ người so với hệ

cơ thú thể hiện như thế nào?

HS quan sát hình và nghiên cứu nội

dung, thảo luận nhóm trả lời câu hỏi

HS khác bổ sung GV nhận xét và

hướng dẫn HS nhận biết từng nhóm cơ

GV mở rộng thêm: Trong quá trình

tiến hoá do ăn thức ăn chín, sử dụng cá

công cụ ngày càng tinh xảo, phải đi xa

để tìm kiếm thức ăn nên hệ cơ xương ở

người đã tiến hoá đến mức hoàn thiện

phù hợp với hoạt động ngày càng phức

tạp, kết hợp với tiếng nới và tư duy, con

người đã khác xa động vật

Hoạt động 3

GV yêu cầu HS quan sát H.11.5 hoàn

thành bài tập lệnh SGK, HS nghiên cứu

thông tin, trao đổi theo cặp hoàn thành

thường xảy ra do ý thức giữ gìn của HS

còn chưa cao Riêng em, cần làm gì để

tránh bệnh này?

- Bộ xương người có cấu tạo hoàn toànthích nghi với tư thế đứng thẳng và laođộng

2 Sự tiến hoá hệ cơ người so với hệ

cơ thú

- Cơ nét mặt biểu thị các trạng thái tìnhcảm khác nhau

- Cơ vận động lưỡi phát triển

- Cơ tay phân hoá thành nhiều nhómnhỏ như: Cơ gấp, duỗi tay, co duỗi ngóntay, cơ lật bàn tay, Giúp tay cử độnglinh hoạt

- Cơ chân lớn, khoẻ mạnh

- Cơ gấp ngữa thân

3 Thường xuyên luyện tập để rèn luyện cơ

- Để có xương chắc khoẻ và hệ cơ pháttriển cân đối cần:

+ Mang vác đều ở hai vai

+ Tư thế ngồi học, làm việc ngay ngắn

IV Củng cố:

- Hướng dẫn HS làm bài tập trắc nghiệm như SGK

V Dặn dò:

Trang 37

- Học bài theo câu hỏi SGK.

- Chuẩn bị bài thực hành: 2 nẹp, vải mềm, băng gạc/1 nhóm

- Lớn, phát triển về phía sau

- Biết được các thao tác cơ bản để xử lý khi gặp tình huống người gãy xương

- Vận dụng sự hiểu biết vào giữ vệ sinh, rèn luyện thân thể, chống bệnh tật

2 Kỹ năng:

- Thành thạo trong thao tác băng bó và cố định xương bị gãy

3 Thái độ:

- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn, liên hệ thực tế

- Có ý thức giữ gìn, bảo vệ rèn luyện hệ vận động

- Kỹ năng ứng phó với các tình huống để bảo vệ bản thân hay tự sơ cứu,băng bó khi bị gãy xương

Tiết 12

Trang 38

Làm thế nào để có một hệ vận động khoẻ mạnh, cơ thể phát triển cân đối?

Để có một cơ thể phát triển cân đối, hệ vận động khoẻ mạnh, không chỉ cần cónhững biện pháp trên mà còn phải biết cách xử lý đúng trong trường hợp sai khớphay gãy xương Trong những tình huống như vậy em phải thực hiện những thao tácgì? Đó là nội dung của bài thực hành hôm nay

GV kiểm tra sự chuẩn bị của các nhóm,

nêu yêu cầu của bài thực hành

GV Những nguyên nhân nào có thể dẫn

đến gãy xương?

HS trao đổi, thống nhất câu trả lời Yêu

cầu phân biệt được các trường hợp gãy

xương

GV: Khi bị gãy xương chúng ta cần

phải làm gì?

HS dựa vào vốn hiểu biết của mình tự

hoàn thiện câu trả lời GV chỉnh lại cho

đầy đủ và chính xác

1 Nguyên nhân gãy xương

- Có nhiều nguyên nhân dẫn đến gãyxương:

- Khi bị gãy xương cần phải sơ cứungay tại chổ, không được nắn bóp bừabãi

2 Tập sơ cứu và băng bó

Trang 39

GV: Hướng dẫn HS nghiên cứu thông

tin và hình SGK, chia nhóm, hướng dẫn

GV hỏi: Em cần làm gì khi tham gia

giao thông, lao động, học tập, vui chơi

tránh cho mình và người khác khỏi bị

gãy xương?

HS trả lời: Yêu cầu phải nêu được:

+ Đảm bảo an toàn giao thông

+ Tránh đùa nghịch, đá bóng trên

đường,

+ Tránh dẫm lên tay, chân của các bạn

khác

GV hướng dẫn HS viết bản tường trình:

Viết báo cáo tường trình cách sơ cứu và

băng bó xương khi gặp người bị gãy

xương cẳng tay?

* Sơ cứu:

- Đặt 2 nẹp gỗ vào 2 bên xương bị gãy

- Lót vải mềm gấp dày vào các chổ đầuxương

- Buộc định vị 2 chổ đầu nẹp và 2 bênchổ xương gãy

* Băng bó cố định:

- Với xương tay: Dùng băng quấn chặt

từ trong ra cổ tay làm dây đeo vào cổ

- Với xương chân: Băng từ cổ chân vào,nếu là xương đùi thì dùng nẹp dài từsườn đến gót chân buộc cố định ở phầnthân

IV Củng cố:

- GV đánh giá giờ thực hành

- Cho điểm các nhóm chuẩn bị tốt, thực hành đúng, đẹp

Trang 40

- Nhắc nhở các nhóm, cá nhân HS chưa thực hiện được phải thực hiện lại ởnhà cho thành thạo.

V Dặn dò:

- Hoàn thành bản tường trình

- Đọc bài 13: "Máu và môi trường trong cơ thể"

………

Ngày soạn: 19/ 9/ 2012

Chương III: TUẦN HOÀN

BÀI 13: MÁU VÀ MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ

- Biết được các thành phần của máu

- Trình bày được chức năng của huyết tương và hồng cầu

- Phân biệt được máu, nước mô và bạch huyết

- Nêu được vai trò của môi trường trong cơ thể

2 Kỹ năng:

3 Thái độ:

- Có ý thức giữ gìn, bảo vệ cơ thể

Tiết 13

Định dạng
Số trang	178
Dung lượng	1,29 MB